Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
2018
AMAMAKI: 80
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-35.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2018 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper
Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2018, 35 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · isizulu. Question paper, 35 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 35
- File size
- 594.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 35
This exam
NSC June Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Memo
Questions in this paper
- Question 13Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 15Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 17Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 19Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 21Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 23Ubuciko / Literature (Set Works)26 marks
Show all 7 questions
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2018
SCE
IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.
2. Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:
ISIQEPHU A: Izinkondlo (30)
ISIQEPHU B: Inoveli (25)
ISIQEPHU C: Umdlalo (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
njengoba kukhonjisiwe ngezansi.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo
EMIBILI.
INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Phendula umbuzo OWODWA.
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.
5. INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI) KANYE
NEYESIQEPHU C (UMDLALO).
• Phendula KUPHELA umbuzo wenoveli/ubuciko bomlomo kanye
nowomdlalo owufundile.
• Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.
6. UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO
• Umbuzo omude ezinkondlweni mawuphendulwe ngamagama ayi-190
kuya kwangama-240.
• Umbuzo omude enovelini/ubuciko bomlomo kanye nasemdlalweni
mayiphendulwe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
• Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi abathemelezi, kodwa
baphendula okubuziwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2018
SCE
7. Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
siqephu.
8. Qaphela ukuthi izinombolo ozisebenzise ezimpendulweni zakho
ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.
9. Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
10. Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:
ISIQEPHU A: Imizuzu engama-40
ISIQEPHU B: Imizuzu engama-55
ISIQEPHU C: Imizuzu engama-55
11. Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2018
SCE
OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBOLO YOMBUZO UMBUZO AMAMAKI INOMBOLO
YEKHASI
1. 'Sasingazange Simbone' Umbuzo omude 10 7
2. 'Uyabongwa/Uyobongwa Njalo' Umbuzo Omfushane 10 8
3. 'Ngaphansi Komthunzi' Umbuzo Omfushane 10 10
4. 'Ngingumnqobi' Umbuzo Omfushane 10 10
5. 'Thumela Uzamcolo Nkosi!' Umbuzo omude 10 11
6. 'Nyuvezi YakwaZulu' Umbuzo Omfushane 10 13
7. 'Uthando' Umbuzo Omfushane 10 14
8. 'UNoluxolo/UNoxolo' Umbuzo Omfushane 10 15
KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula umbuzo 9.
9. 'Bamgudluzile' Umbuzo Omfushane 10 16
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma ukhetha
ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane
ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye NOWODWA
ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Phendula umbuzo OWODWA kule noveli/emiselwe.
10. Bengithi Lizokuna Umbuzo omude 25 17
11. Bengithi Lizokuna Umbuzo Omfushane 25 17
12. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omude 25 19
13. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo Omfushane 25 19
14. Kunjalo-ke Umbuzo omude 25 21
15. Kunjalo-ke Umbuzo Omfushane 25 21
16. Impi Yabomdabu Umbuzo omude 25 23
17. Impi Yabomdabu Umbuzo Omfushane 25 24
NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo obumiselwe.
18. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omude 25 26
19. Uju Lwezizukulwane Umbuzo Omfushane 25 26
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2018
SCE
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
20. Kudela Owaziyo Umbuzo omude 25 29
21. Kudela Owaziyo Umbuzo omfushane 25 29
22. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omude 25 31
23. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omfushane 25 31
24. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omude 25 33
25. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omfushane 25 34
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
OMFUSHANE ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile
ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma EMIBILI emfushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2018
SCE
Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.
Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha, sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo olulandelayo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe
ngokufanele imibuzo okulindeleke uyiphendule.
ISIQEPHU INOMBOLO INANI THIKA
YEMIBUZO LEMIBUZO ()
EPHENDULIWE
A: IZINKONDLO
(Ezimiselwe) 1–8 2
A: INKONDLO
(Engamiselwe) 9 1
B: Inoveli
(Umbuzo omude NOMA 10–17 1
omfushane)
B. UBUCIKO BOMLOMO
(Umbuzo omude NOMA 18–19 1
Omfushane)
C: UMDLALO
(Umbuzo omude NOMA 20–25 1
omfushane)
QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
emifushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2018
SCE
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE
Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena eyisi-8 ebuziwe elandelayo.
UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)
Fundisisa le nkondlo bese uph
endula umbuzo olandelayo.
SASINGAZANGE SIMBONE – SZB Muthwa
1 Nguye-ke lona,
2 Esasimuzwa ngendaba,
3 Sifunda ngay' emaphepheni,
4 Singakholwa noma sebesho,
5 Selokhu sazalwa sakhula siyalwa.
6 Ulw'eyokuthula neyokulingana.
7 Sasizitshela sizikhohlisa,
8 Ukuthi uyoth' angaphuma
9 Asifumbathis' umbayimbayi
10 Asigxish' inzondo negqubu,
11 Ngob'egqunyiwe wagqilazwa.
12 Cha, akubanga njalo.
13 Wasinik' udondolo sadondolozela,
14 Injobo wayithungel' ebandla.
15 Wasixhawulis' ukukhanya,
16 Waselul' imizimba,
17 Eyabe iwugogo uvalo
18 Ngokudans' iMadiba Jive.
19 Sakuzwa lokho kwesasa.
20 Wadum' uhlezi ungeyen' okaMenzi,
21 Wathandwa umhlaba wonke,
22 Wathanda umhlaba wonkana,
23 Ngob'uleth' ukuthula,
24 Ngob' uleth'intethelelo.
25 Waphuma wafana nenyanga,
26 Inyang' exosha' ubumnyama,
27 Yavuleka gengelez' iminyango
28 Kwaqhibuk' iBafana Bafana,
29 Kwaqhakaz' amaBhokobhoko,
30 Sawela sayoligenda phesheya.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2018
SCE
31 Okwayizolo kwab' okwayizolo,
32 Wasikhomb' emasangwen' emfundo,
33 Ezomzabalazo zaphenduk' amakhuba,
34 Ngoba ebumb' isizwe.
35 Ume njalo wena wakoMandela!
36 Ume njalo wena wakoMadiba!
37 Ume njalo nqaba ye-Afrika!
38 Ethe inganqoba yadl' umhlanganiso,
39 Wawelela pheshey' iyobaqoqela khona,
40 Angeke silibale ngeCodesa,
41 Angeke silibal' umjayivo wakho,
42 Othi ungawudansa
43 Kugid' inhliziyo,
44 Kwenanele nawokhokho,
45 Bebon' abangazange bakubone.
46 Kwakungenganeko,
47 Babengahubhuzi akaBhejane,
48 Uma besizekela ngawe,
49 Nesizukulwan' esizayo,
50 Siyokuzwa ngawe,
51 Siyokuthanda futhi,
52 Uyohlal' ungowomhlaba Madiba.
Xoxa ngempumelelo yembongi ekudluliseni indikimba yoxolo/yenkululeko kule
nkondlo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama ayi-190 kuya
kwangama-240.
Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Makuchazwe ukuthi iyini indikimba yale nkondlo.
• Makuphendulwe kunikezwe indikimba ngokucaphuna izibonelo ngokwamabinza.
• Ukuveza uvo lwakho esiphethweni sempendulo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [10]
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
UYOBONGWA/UYOBONGWA NJALO – NL Luthuli
1 Wathath' imicabango nemizwa
2 Wakusheba nongwaqa nonkamisa
3 Owabancel' ebeleni.
4 Ukubamb' izinkanyezi kwakho kwasiza,
5 Walubamb' usiba kwaphum' izinkondlo.
6 Wabongwa.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2018
SCE
7 Ngokuphazima kweso benganakil' abantu.
8 EManyiseni sebekhiph' uqweqwe
9 Isifundiswa sesithenjwa sakoMathenjwa
10 Esiklwiklwiza ngosiba nxa kuvuk' usinga
11 Kukhihlike ingwebu yolwazi engqondweni,
12 Namhlanje bayabonga ngaso.
13 Ngomzuzwana ungakazinzi
14 Phansi komthunzi welanga,
15 Usucathulise wachushisa wacongisa,
16 Kwaphum' izingqwayingqwayi zezifundiswa,
17 Eziphekwe kweyakh' imbiza.
18 Namhlanje ziyahalalisa ngenjabulo
19 Namhlanje uyabongwa yizo.
20 Kuzwakal' inhlokomo namacilongo.
21 Kuzamazam' izizwe zonke uyabongwa.
22 Nawe jabula uhalis' uzibongele.
23 Likhul' igalel' osulenzile.
24 Usuyibekil' induk' ebandla.
25 Ufanel' ukubongwa.
26 Asebadlul' emhlabeni bekwazi
27 Ukuphekwa kweyakh' imbiza,
28 Babonga bayanconcoza.
29 Nanamhlanje lokh' usabongwa.
30 Uyoshabalala kuhle kotalag' emehlweni
31 Alo mhlaba omagade,
32 Nokho liyosal' igama lakho,
33 Liphile libongwe njalo njalo.
34 Ufike nakwelamathongo, libongw'
35 Elakh' igama.
36 USomandl' akakuhol' ezinyathukweni
37 Zakh' akuhlahlamelise.
38 Uz' ukhehlisw' isicoco sokunqoba.
39 'Ze ubongwe nayizizukulwane,
40 Laph' usuzikhombisil' indlela yempumelelo
41 Ngodondolo lwamaqhawe.
2.1 Tomula imvumelwano etholakala ebinzeni loku-1 bese usho uhlobo lwayo. (2)
2.2 Chaza kafushane umoya oqukethwe ibinza lesi-3 nelesi-4. (2)
2.3 Chaza umqondo oqukethwe umugqa wama-30 ukuya kowama-33. (2)
2.4 Chaza isizathu sokusetshenziswa kwenjambamenti emgqeni wama-36 ukuya
kowama-37. (2)
2.5 Xoxa ngokuphumelela kwembongi ekusebenziseni impindwa kule nkondlo. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2018
SCE
UMBUZO 3: (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NGAPHANSI KOMTHUNZI – P Ngubo
1 Ungilondile ngalondeka ngathokoza,
2 Ngahlala ngenaba ngamamfuza nganwampel' izangqondo,
3 Izindebe zehla amafutha zaba bushelelezi,
4 Iso labona nokungabonwa sangoma nampholofithi,
5 Ingqondo yaphakama yangangezulu,
6 Yajula yathokoza ngahalalisa kuSomaqhinga,
7 Ngayindab' ezweni ngingumuntu odlal' amakhubalo-
8 Amakhubal' engawathol' enyangeni yakwaNgqondonkulu.
9 Ngininik' uphaphe lwendlondlo Sonane noMaMtimande omkhulu,
10 Ngokunginika ithuba ngisike kwelinonile.
11 Ngiphakamisa nobabili ngokungemulisa ngisik' insonyama.
12 Lezi zenz' enangipha zona naningihlomisa;
13 Noma kunini ngithokozel' ukungadlali Ndiya naBhunu.
14 Lesi sibani kasicimi nom' izivunguvungu zihlasela.
3.1 Tomula amagama AMABILI asetshenziswe imbongi asho indlela amasi
adliwa ngayo kule nkondlo. (2)
3.2 Fingqa umqondo okuqukethwe umugqa wesi-9 ukuya kowe-11. (2)
3.3 Yini inhloso yembongi ekusebenziseni ifanangwaqa emgqeni wesi-2? (2)
3.4 Ngabe umugqa we-12 unamthelela muni ekuqondeni kwakho indikimba yale
nkondlo? (2)
3.5 Phawula ngokusetshenziswa kwamagama agqamile kule nkondlo. (2)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NGINGUMNQOBI – NL Luthuli
1 Ngingumnqobi munt' ongazi.
2 Nginqob' izinkinga ziza zelakanyana.
3 Ngesihlangu sam' esinguMfundo
4 Ngakhand' uphahla lwenkawu,
5 Ngazivika.
6 Ngiyingqwele mina munt' ongazi
7 Ngiphephezel' uphaphe lwegwalagwala
8 Ngazifojisa kweziny' izingqwele,
9 Ngaphophothwa zingqwele zakwangqondonkulu,
10 Abafokazana bakhwec' imisila.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2018
SCE
11 Ngingumvemve mina munt' ongazi.
12 Ngincel' imibel' egwansile yakoMfundo.
13 Ngithol' ukwazi izinto ngibe nolwazi
14 Uma sengincele ngadela
15 Ngiyobhodla, ngibhonge,
16 Qede kusizakal' abaningi,
17 Kwazise ayihlatshwa mvusi.
18 Ngiyilanda mina munt' ongazi.
19 Inyon' emhloph' esus' imikhaza
20 Imikhaza yokungazi ezinkomeni zikaZulu.
21 'Ze nangomuso kube khon' oSolwazi,
22 Abanenzululwazi yokwazi izinto,
23 Bakwaz' ukuphons' umbalane nabo.
4.1 Tomula ukuxhumana okutholakala ebinzeni le-4 bese usho uhlobo lwako. (2)
4.2 Fingqa ngamaphuzu AMABILI akhombise umqondo oqukethwe yibinza
loku-1. (2)
4.3 Izenzo zomuntu okukhulunywa ngaye kule nkondlo ezibalulwe emgqeni we-
13 kuya kowe-16 zimveza njengomuntu onjani? Sekela impendulo yakho. (2)
4.4 Yini inhloso yembongi ngokusebenzisa isimo sokukhuluma esiyisisho
esisemgqeni wama-23? (2)
4.5 Phawula ngokusetshenziswa kwemvumelwano siqalo edwetshelwe ebinzeni
lesi-2. (2)
[10]
UMBUZO 5 (UMBUZO OMUDE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
THUMELA UZAMCOLO NKOSI! – BT Msimang
1 Wena wedwa ojuba amazulu
2 Ukuba asifafaze ngemikhemezelo;
3 Wena wedwa oyalela ilanga
4 Ukuba lisibusise ngenkazimulo;
5 Nguwena wedwa-nguwena wedwa!
6 Inile yakhemezela,
7 Kulo mhlabathi olugagadu! ogwadule,
8 Phinde ukuzwela kule nkundla
9 Yesishingishane, lapho kuke kusuke
10 Ifu lezintuli zikhuhle khuhle;
11 Baxhoshwe zinsunsu bacikic' amehlo,
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2018
SCE
12 Kubemnyama bhuqe.
13 Wena wedwa
14 Odala ubugqikolo bedwala;
15 Wena wedwa
16 Olola ukucija kwameva;
17 Nguwena wedwa- nguwena wedwa!
18 Lidumile langqangqazela,
19 Leza nezihlambi layidliva,
20 Kubemanzi wena tshe wena dwala,
21 Zamuncamunca izimpande ngethemba
22 Lokusimama. Yaphuma inhlamvu
23 Yakhotha konke, idwala eliyimi lasala
24 Lome geqe.
25 Nguwena wedwa
26 Ongaqhekeza ubutshe bedwala;
27 Nguwena wedwa
28 Ongathuntubeza izinciji zameva;
29 Wena wedwa- wena wedwa!
30 Thumela uzamcolo, Baba,
31 Amadwala amatiswe amanziswe
32 Ubulukhuni bukhunyuzwe;
33 Kuqhekeke nezimfa ukuze
34 Izwele imvula yempilo;
35 Aphile amatshe namadwala,
36 Alimemeze igama longabonwayo!
Xoxa ngempumelelo yembongi ekukhetheni amagama anembayo ekudluliseni
indikimba yamandla oMdali kubantu kule nkondlo. Impendulo yakho mayibe ubude
obuphakathi kwamagama ayi-190 kuya kwangama-240.
Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Makuchazwe ukuthi yini ukukhethwa kwamagama.
• Makuchazwe ukuthi yini indikimba yale nkondlo.
• Makuphendulwe kunikezwe indikimba ngokucaphuna izibonelo ngokwamabinza.
• Ukuveza uvo lwakho esiphethweni sempendulo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi hhayi ngokwamaphuzu.) [10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2018
SCE
UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NYUVESI YAKWAZULU – LF Mathenjwa
1 INgqungqul' eshay' amaphiko phezu koMhlathuze
2 UMhlathuze wakhophoza
3 Ukhozi oluvul' amaziphokazi ezintabeni zoNgoye,
4 UNgoye lwesaba nokulwehlela
5 Ubhakubha olungezindlu zinde zishay' ezulwini
6 Inkunz'egweba ngepensela ezinye zigweba ngophondo
7 Indab' engiyizwe ngimncane ngakhula ngayibona ngamehlo.
8 Umzondo abawunyathele KwaZulu ukunuka kwezwakala eXhoseni
9 Kuze kwasa abeSuthu kwaMshweshwe beqaqanjelwa amakhanda
10 Ilangab' elihangul' izikhotha zase-Afrika kwasha amabibi phesheya
11 Ngikhuluma namuhla o-Cambridge no-Oxford abawuval' umlomo
12 O-Fort Hare no-Turfloop bakhwacel'
13 Imisidlan' okwengcanga ibon' ikhonde.
14 Gobhoza njalo mfula wolwazi uphuzis' i-Afrika
15 Ngifike isisu simboqo ngaphuma sesimapaklazana
16 Ngeswele ezinkulungwane ngangihuba ngikuhayele sibani soluntu
17 Izinkulungwane ezidlula kuwe aziwuvali chibi lolwazi
18 Bayingcosan' abaphuza kuwe kungacimeki ukoma.
19 Ngitshele mfazindini zingaki ezakho izimbiza?
20 Ngibuze kwelamaXhosa bangawuval' umlomo
21 KwelikaMabuza kaNgwane uyintokazi' eyisilomo
22 AbakoMshweshwe namanje beswel' imilomo
23 Uyadel' ophuze kuleso sizib' esinzonzo sakoNolwazi
24 Uphuthelwe ongacaphunanga kuleyo mbenge yolwazi.
25 Sizib'esimavivane sikaNomfundo noNompumelelo
26 Ngibe ngiyakugasela ngashaywa uvalo kwafik' isiyezi
27 Ngikubon' unyakazisw' inkanyamb' uNolwazi
28 Intengo yezaqheqhe noju lwakho ingilethel' uhlevane
29 Ngitshele Nhlalamafini wena wakoNomfundo yini imfihlo yakho?
6.1 Gagula isifengqo esitholakala emgqeni wesi-2. (1)
6.2 Chaza kafushane umqondo oqukethwe ibinza lesi-2. (3)
6.3 Ngabe ukukhethwa kwamagama adwetshelwe asemgqeni we-17 kube
namthelela muni ekugqamiseni indikimba yale nkondlo? (2)
6.4 Yini inhloso yembongi yokusebenzisa amagama abhalwe ngokugqamile kule
nkondlo? (2)
6.5 Xoxa ngempumelelo yembongi yokusebenzisa isimo sokukhuluma
esisemgqeni wama-28. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2018
SCE
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
UTHANDO – KNN Gcumisa
1 Abasha badume nezothando,
2 Okwalolu thando kuyadumaza,
3 Ngalolu thando sebeyaziqhenya,
4 Abasaluhloniphi nokuluhlonipha
5 Sekungumdlalo wamagendo.
6 Laph' abantu abasha, bethi banothando,
7 Ibhungu linothando lwetshitshi,
8 Bahlulwa yini ukuzihlonipha?
9 Kungani bekhohlisana?
10 Bayaziqhayisa ngalo
11 Omunye ethi ungowomunye?
12 Izimbali zanamuhla zilahlekelwa
13 Ubumbali bazo ngokuphang' umdaka.
14 Ongaphangi mdaka ubukelwa phansi,
15 Akhishwe inyumbazane anyundelwe,
16 Ngokuqinisel' umvuzo uyakuwuzuza,
17 Ekugcineni ebuhlanzweni bayo iyabuyela.
18 Nalapho umzali eqhamuka,
19 Abantu abasha abasamazisi,
20 Kugcwalwa imigwaqo kungaziwa nanyaka,
21 Kumelwe emakhoneni, nasezigxotsheni,
22 Wena mzali awusenasithunzi.
23 Wo, yeka kusadliwa ngoludala!
24 Kusadliwa ngoludala
25 Lwaluhlonishw' uthando.
26 Uthando kwakungolweqiniso,
27 Uthando lwalungaqhayiswa,
28 Abantu abadala babehlonishwa.
29 Kungabe lolu thando
30 Intsha edume ngalo
31 Olweqiniso na?
7.1 Tomula ukuxhumana maphakathi okutholakala ebinzeni lokuqala. (1)
7.2 Hlanganisa ndawonye okufanayo okuqukethwe ithoni emgqeni wesi-8
nowama-23. (3)
7.3 Chaza umyalezo odluliswa imbongi kule nkondlo. (2)
7.4 Ngabe ifanangwaqa eliqukethwe umugqa wesi-6 lilekelele kanjani esakhiweni
sale nkondlo? (2)
7.5 Phawula ngokuphumelela kwembongi ekusebenziseni isikhawu/isizura
emgqeni wama-21. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2018
SCE
UMBUZO 8 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
UNOLUXOLO/UNOXOLO – KNN Gcumisa
1 Udumo lakho luyababazeka
2 Ufana namanz' apholil' ehla entabeni.
3 Upholil' uphuzisa bonke abakulangazelelayo,
4 Ubaph' ukujabul' imizimba yethakase
5 Bekufumene wena Mduduzi wabadumele.
6 Lapho kukhon' ukuheleza komoy' obandayo,
7 Lapho kugelez' igazi emaweni athambekileyo,
8 Izinyembezi zigeleza ingelezane,
9 Kubhekenwe ngeziqu zamehlo.
10 Imilomo ikhafula okumuncu kodwa
11 Kungazeki okumuncu kodwa
12 Kungazeki ngubani oyakusiza.
13 Munye kuphel' ongaba umsizi, UNoluxolo,
14 Oleth' injabulo kubo bonke abaxabeneyo,
15 Onhliziyo zabo zibamtoti, ngothando
16 Oluletha ukufudumala okungunaphakade.
17 Kuletha ukuthokoza okungeke
18 Kwalethwa yilutho ngaphandle
19 Kothando, umusa noxolo
8.1 Nikeza imvumelwano maphakathi etholakala ebinzeni lokuqala. (1)
8.2 Chaza kafushane ngokuxhumana okutholakala emgqeni wesi-6 kuya
kowesi-7. (3)
8.3 Chaza ukuthi umugqa obhalwe ngokugqamile ulekelele kanjani ukugqamisa
umoya otholakala kuleli binza. (2)
8.4 Ucabanga ukuthi ithoni esetshenziswe emgqeni we-13 inamthelela muni
kokushiwo imbongi? (2)
8.5 Hlaziya ukusetshenziswa kwe-enjambamenti emgqeni we-17 kuya kowe-19. (2)
[10]
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2018
SCE
INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.)
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
BAMGUDLUZILE – CT Msimang
1 Yini efunwa umuntu emntwini?
2 Yini efunwa luquqaba esintwini?
3 Umkhonto uyabagwaza imbazo iyabagenca,
4 Isihlangu basiphiwe basilahlile.
5 Yini ethandwa ngumuntu womhlaba?
6 Yini ezondwa ngumuntu womhlaba?
7 Baqoma ukuquva egoqweni njengezingulube,
8 Umhlambi wezimvu bawubhuqile.
9 Yini engakwenelisa sidalwa esingumuntu?
10 Yini engakulungisa sigwegwe esingumuntu?
11 Iqiniso elingabandlululi uyaligubuzela,
12 Ubulungisa ubunikiwe ubugudluzile.
13 Uyoyazi kanjani indlela wemuntu?
14 Uyofinyelela kanjani ekhaya muntu?
15 Obhukwini uyabisha eziseleni uyakhalakathela,
16 Udondolo uluphoqozile uluntshingile.
17 Okhandlekela wena uyamazi
18 Nokho wamkhinyabeza njalo.
19 Isibani esandleni sakhe sikukhanyisela
20 Usicishile wakhetha indlela yobumnyama.
[Icashunwe encwadini ethi: Iziziba zoThukela, CT Msimang]
9.1 Nikeza umugqa oyi-okzimoroni ebinzeni loku-1. (1)
9.2 Chaza kafushane umoya oqukethwe umugqa we-17 kuya kowama-20. (3)
9.3 Iyini inhloso yembongi ekusebenziseni uphawu oluwumbuzi emigqeni emibili
yokuqala ebinzeni loku-1 kuya kwelesi-4? (2)
9.4 Chaza imbangela yokusetshenziswa komfanekisomqondo odwetshelwe kule
nkondlo. (2)
9.5 Hlaziya isigqi esitholakala kule nkondlo. (2)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2018
SCE
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: 'Izinqumo esizithathayo
ngempilo yethu zingaba nemiphumela engemihle empilweni yethu neyabanye abantu'
ubhekise kulaba balingiswa: uMhlengi/Mahlengi, uNontobeko, uXolani, noNgidi kule
noveli ethi, Bengithi Lizokuna.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umyalezo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa nokwesekela ngokwenoveli.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
wenoveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
'Ngiyakuthanda Mahlengi,' esho ngelimumethe umunyu.
'Nami ngiyakuthanda. Uyakwazi nawe lokho bakithi,' kuphendula uMahlengi ezama
ukumgqolozela emehlweni uNdumiso, esibambisisa isandla sakhe.
'Ngiyakwazi lokho. Into nje uyangixaka namuhla,' enikina ikhanda.
'Ngiyaxolisa bandla. Bengingaqondile.' 5
'Ngibona kungcono ukuba ngihambe kengikushiye kahle nale micabango ekudlayo,
ekwenza ungangiboni nokuthi ngikhona lapha endlini, ngikuvakashele ngoba
sengikukhumbule, ngoba ngikuthanda …' kubhoke umunyu, ehluleke ukuqhubeka.
'Ngiyaxolisa bandla,' esibambisisa isandla asezama ukusidedela uNdumiso.
'Hhayi, ngiyehluleka Mahlengi ukuhlala nawe unjena,' esho esukuma eqalaza 10
ijakhethi yakhe.
'Ngiyaxolisa bandla Ndu,' esho ngomunyu elibuka isoka lakhe lisukuma lithatha
ijakhethi yalo nekepisi liyoma ngasemnyango.
'Ngiyakuthanda Mahlengi. Ngicela ungangiphoxi bandla. Ngizimisele ngawe.'
'Nami ngiyakuthanda,' esho eshalaza. 15
'Ungadlali-ke ngami uma ungithanda. Mhla wadlala ngami nje ngiyokubulala
nganazi izandla. Uyangizwa Mahlengi?' limgqolozele ngamehlo abomvu, lizeneka
izandla zalo ezinkulu, lilinganisa ukuthi liyomklinya kanjani limbulale mhla waqoma.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2018
SCE
Akazange aphendule uMahlengi, kunalokho wakhophoza walihloma phansi ikhanda.
'Usale kahle,' libamba isicabha, livula umnyango. 20
'Uhambe kahle,' esho ngelinosizana.
'Kawusangikhiphi nasezinjeni?' ebuza ezama ukuhleka. Wasukuma uMahlengi waya
ngasemnyango okwakumi kuwo uNdumiso, emthatha phansi, emphonsa phezulu.
'Kawusangivalelisi nangokhisi?' kubuza uNdumiso elula izingalo esibamba
esilevini isithandwa sakhe. 25
'Hawu, wangihambela phambili, bengingasazokukhisa,'kuchaza uMahlengi
ngamahlonyana.
'Ngikhisa phela,' esho egoba eqabula. Kwaba wumzuzwana beqabulana, wazisusa
izindebe zakhe uNdumiso, wanikina ikhanda wasigqolozela isithandwa sakhe
esasimbuka ngokumangala. 30
'Uyaqala-ke ukukwenza lokhu selokhu sithandene,' embuka ngamehlo adangele,
ebusweni kubhalwe ukuphoxeka.
'Sengenzeni manje?' ebuza ngokwexwaya.
'You always close your eyes when we kiss. But today …' eneka izandla enikina
ikhanda esigqolozela futhi isithandwa sakhe esesivele samshintshela ngelanga. 35
Ethuke uMahlengi. Yehheni, nangu umuntu eseqaphela yonke into bakithi. Uthi pho
akasekufundile konke lokhu okumudla engqondweni nasenhliziyweni?
'Yini ngempela s'thandwa?' ebuza ngokukhathazeka uNdumiso.
'Hhayi bo, akulutho. Wena ubone kanjani ukuthi kangicimezile,' ebuza ngolakana
manje. 40
'E … e …' abindeke, ahluleke ukuphendula. Athole inxeba uMahlengi.
'Uyabona ukuthi udlala ngami?'
'Kangidlali ngawe. Ngenziwa ukukuthanda.'
'Nami ngiyakuthanda. Ubusuvalelisile. Kasithintane kusasa,' esho esivula kakhulu
isicabha. Wake wangabaza ukuphuma uNdumiso, wanikina ikhanda, wasibuka 45
isithandwa sakhe, waphinde walinikina ikhanda, washaya kancane eseqonde
emotweni.
11.1 Chaza isimo senhlalo esitholakala esingenisweni salesi siqeshana. (2)
11.2 Shono ukuthi yini lena eyenza umlingiswa onguNdumiso afune ukuhamba
ngokwalesi siqeshana. (2)
11.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ukulandelana kwezigameko ngemuva
kokwenzeka kulesi siqeshana ubhekise kumlingiswa onguNdumiso. (3)
11.4 Chaza kafushane umsebenzi womlandi mayelana nesimo senhlalo ubhekise
impendulo yakho kulesi siqeshana. (3)
11.5 Chaza isizathu sokuba umlingiswa onguNgidi aguqule inhliziyo yakhe emuva
kokufika kukaNontobeko. (3)
11.6 Ucabanga ukuthi kwakuyoba njani empilweni yomlingiswa onguNkululeko
ukube akazibulalanga? (3)
11.7 Yini inhloso yombhali yokuveza udweshu phakathi kukaMhlengi kanye
noNgidi ngenkathi uMhlengi etshela uNgidi ukuthi 'I am gay?' (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2018
SCE
11.8 Isenzo sikaXolani mhla ebona uMhlengi emhlanganweni simveze
njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (2)
11.9 Ngabe ukuhamba kukaNontobeko ayofuna uMhlengi kubo eGcilima
kwamukelekile kuwena? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2)
11.10 Hlolisisa amazwi abhalwe ngokugqamile ukuthi anamthelela muni ekucaciseni
indikimba yale noveli. (3)
[25]
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: 'Ukuthanda imali
ngokweqile kungaba nemiphumela engemihle empilweni yethu neyabanye abantu'
ubhekise kulaba balingiswa: uChule, uDafo, uMeyili noMaHadebe kule noveli ethi,
'Usumenyezelwe Umcebo'.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umyalezo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa nokwesekela ngokwenoveli.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
wenoveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
'Sesikwakho mntakwethu.'
'Kahle Chule. Kanti nawe uhlala kwamlungu njengami yini?'
'Hhayi kwamlungu Nomvula. KwaChule. Ngiyazisebenza futhi,' kumthokozise
ukumbona emangele. 'Ubucebi abukho esikhumbeni, busengqondweni. Asehle-
ke mntakaMazibuko. Zishiye khona lapha izimpahla. Ngizotshela uNtombi azilande.' 5
Wehla uChule wamvulela isivalo, wambamba ngesandla, bachwathika
baqhamukela endlini yokudlela eyayinetafulakazi, nezitulo zakwanokusho,
nekhabethe eliphambili. Esababaza engaqedi uNomvula bedlulela kwamanye
amakamelo ayevaliwe, benyathela ukhaphethe owawucwilisa unyawo. Wavula
isivalo uChule, bangena emakamelweni okulala ayehlanzekile enamawodilophu 10
ayengabonakali esodongweni, nemibhede eyayendlalwe ngezindwangu zezimali
ezishisiwe. Baya ekhishini. Lalilikhulu, limakhabekhabethe ezimali, ubhazabhaza
wefriji, zitofu nohhavini.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2018
SCE
Kwakukhona intokazi eyayizishaye zonke ezasemajalidini, zifana nezakhe ayegcine
ukuzigqoka ngayizolo. Yayisanda kuqashwa. Intokazi lena eyayisibutubutwana, 15
iyinhle, yayimatasatasa ipheka ngamabhodwe ayebize izinkulungwane zamarandi,
izimbiza zakhona zibiliswa wumswakama wawo.
'Nomvula, wuNtombi Zwane lona okuwuyena osiphekela ukudla okumnandi
lapha ekhaya,' uChule emamatheka kancane. 'Ntombi, wuNomvula Mazibuko lona
osivakashele.' 20
Besabingelelana bexhawulana behleka, uChule washeshe wamdonsa
uNomvula, baqhamukela endlini yokuphumula eyayinomfonomfo ngosofa,
imanyazela ngekhabethe elalisagolide, linemisakazo, ithelevishini, nani nani. Bathi
gozololo, baphumula kule ndlu. Babuye benyuka ngezitebhisi, bakhuphukela
kwenye indlu yokuphumula okwakungekaChule yokubuka umabonakude. Nayo 25
yayinobucwazicwazi bakhona. Basheshe baphuma bayozimela phezulu evulande,
babuka amagquma oMlazi. Besamile, bekhombisana ngeminye imizi emihle,
emxoxela nangokuthi abanikazi bayo bahlonipheke ngalokhu nangalokhu
emphakathini, uNtombi wabatshela ngombhobho ukuthi ukudla kwase kubalindile.
Baye endlini yokudlela, bazitika ngezibiliboco. Baqeda qede wasukuma uNomvula, 30
uChule wamkhuza eseqoqa izitsha, ehlulwa yinjwayelo yeminyaka.
'Ungabe usalokotha manje uzithinte izitsha Nomvula, ngaphandle uma
uNtombi egula noma kuwusuku lwakhe lokuphumula. Okungenani uma uthanda
ukungiphekela ungazibamba izimbiza ngalelo langa nje, kodwa hhayi zonke
izinsuku. Usumkhulu uma ungaka,' emethwesa ilunda. 35
Usezingeni lezinjinga. Ungeke wagijinyiswa yizitsha zoChule kwawena
ususethubeni lokuziqashela isisebenzi sakwakho,' embuka emamatheka.
UNomvula waqale wathithibala esadidekile, ehlekahleka enamahlonyana,
wayesehlala. 'Nzima, ngicela-ke senze okuyikhonakhona okuzele lapha ekhaya.
Ake siyolunguza esitolo sami ngiphonse iso, bese sedlulela nakwezinye izindawo 40
sibuke imisebenzi yabantu abazimisele ngentuthuko emhlabeni.'
Baphuma bazungeza umuzi bewubuka. Wawuyisitezi, ubheke inyakatho.
Laphaya kwakunendlu yezisebenzi eyayibukeka isentsha, iyinhle kuneyoNomvula
kwaDicey. Kwakutshaliwe egcekeni lapha, kusebenza uHlulintombi wakhona
owayefika ngezinsuku ezithize. 45
13.1 Chaza isimo senhlalo esitholakala esingenisweni sale siqeshana. (2)
13.2 Shono ukuthi yini lena eyenza umlingiswa onguChule anqabe uma uNomvula
eqoqa izitsha ngokwalesi siqeshana. (2)
13.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ukulandelana kwezigameko ezaholela
ekutheni uNomvula avume ukuza emzini kaChule. (3)
13.4 Chaza kafushane umsebenzi womlandi mayelana nesimo senhlalo ubhekise
impendulo yakho kulesi siqeshana. (3)
13.5 Chaza inhloso yombhali yokuba khona komlingiswa onguMaSikhakhane
emzini kaMaNdelu. (3)
13.6 Ucabanga ukuthi kwakuyoba njani empilweni yomlingiswa onguGenyeza
ukube akazange adume ngomculo wakhe? (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/2018
SCE
13.7 Yini inhloso yombhali yokuveza udweshu phakathi kukaMeyili noMaHadebe
ngenkathi uMeyili ethi uNomvula makalandwe eThekwini? (2)
13.8 Isenzo sikaMahuzu sokuvuma ukuthunywa nguMaHadebe eThekwini
kuNomvula simveze njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (2)
13.9 Ngabe isenzo sikaNomvula sokungamxoleli uDaffo ngenkathi esecela uxolo
kuye samukelekile kuwena? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2)
13.10 Hlolisisa amazwi abhalwe ngokugqamile ukuthi anamthelela muni ekucaciseni
indikimba yale noveli. (3)
[25]
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: 'Ukungabi nesimilo esihle
kungaba nemiphumela engemihle empilweni yethu neyabanye abantu' ubhekise
kulaba balingiswa: uDumazile, uMoloi, uSithole noMaNzimande kule noveli ethi,
'Kunjalo-ke'.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umyalezo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa nokwesekela ngokwenoveli.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
wenoveli
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUNJALO-KE – MJ Wanda
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA C
'Uyabona mntanami, kusemhlabeni lapha. Abantu baphatha imithi emibi kabi lapha
emsebenzini! Imithi iyasetshenziswa ngempela ayidlaliswa! Kuyenzeka-ke kodwa
ukuthi abanye basuke bengaqondile ukuthakatha, basuke beqonde ukuziqinisa
nokuthi bathandeke kubasi wabo emsebenzini. Uma-ke wena ulula, ungasebenzisi
makhathakhathana, isigcwagcwa abasuke besikhipha siphuma nawe. Lapho 5
unukisa okomzondo qiniso. Akekho umuntu obe esathanda ukukhuluma kumbe
ukusondela kuwena.'
'Njengoba mama ngingakaze mina ngiwuphathe umuthi ngalezi zami izandla,
sekusho ukuthi kufanele ngisebenzise umuthi manjena ukuze ngingabi naso
isigcwagcwa?' 10
Ahleke kancane uMaNdovela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/2018
SCE
'Cha mntanami, akukhona ukuthi uzosebenzisa imithi. Kufanele uthole izintwana nje
ezincane zokuhlanza igazi. Kufanele ligezeke igazi lentombazane. Ehhe mntanami.
Kusobala ukuthi wena ulula kakhulu. Imimoya uyihabula kalula. Uma ungabhekile
uzokulahlekela lo msebenzi wakho.' Kumethuse uDumazile ukuzwa indaba 15
yokulahlekelwa ngumsebenzi, wathanda manje ukuthola usizo.
'Zona izintwana eziyizaba zingatholakala kanjani, kuphi?'
'UMakhwashube yena uyawazi amakhathakhathana. Ngisho namadoda anezinkinga
ezithenjini zawo, asizwa nguyena. Unayo ngempela imithi yokuzwanisa abantu.'
'Ngubani lowo MaKhwashube mama?' 20
'UmkaGubeshe, ugedla lolu lwakwaNtombela olusanda kushona. Awusayikhumbuli
inyanga lena uyihlo aya kuyona ukuyofuna insizi yomeqo ngenkathi wena
usisanganisa uvela eMbumbulu nesisu? UMakhwashube ngumkayo leyo
nyanga.' Akhumbule uDumazile.
'Kuzofanela ngisheshe ngibonane naye-ke umama uMaKhwashube ngingaze 25
ngiphelelwe ngumsebenzi.'
'Uma uyihlo efika, ngizomxoxela-ke naye.'
UDumazile akaphozisanga maseko, waphikelela khona kuMaKhwashube.
Ngenhlanhla enkulu wamfica ekhona ekhaya. Babingelelana, baphilelana.
Esezichazile uDumazile ukuthi ungubani wakwabani, wayilanda-ke inkinga yakhe 30
emsebenzini. Kwathi angaqeda, umame lona wathatha wathi:
'Kuyacaca ukuthi kukhona umuntu okumele kabi. Ufuna uphume uphele
emsebenzini. Ehhe, uphume uphele. Amathambo ekhanda angitshela lokho. Nokho-
ke akukakabi kubi kakhulu uma ngizwa uchaza.' Waba nethenjana uDumazile.
'Angazi-ke noma uzofuna ngikunike izincweba bese ungikhokhela, noma 35
ngikwelaphe ngize ngikuphothule anduba ngihole inkomo yami?' UDumazile
wayengenalo ulwazi lokuthi kufanele kwenzeke kanjani. Wacela iseluleko kuyena
uMaKhwashube. Babonisana kahle, bavumelana ngokuthi bazokhokhelana kanjani.
Wayilungisa-ke imithi umame lona, wayibeka phambi kukaDumazile, emchazela
nokuthi isetshenziswa kanjani. 40
'Awubongwa,'kusho uDumazile ethatha imithi yakhe, ephuma. Wahamba njalo waze
wafika ekhaya. Wamazisa unina ukuthi uhambe kanjani. Waqala-ke ukuyisebenzisa
imithi njengoba kade etsheliwe.
15.1 Chaza isimo senhlalo esitholakala esingenisweni sale siqeshana. (2)
15.2 Shono ukuthi yini lena eyenza umlingiswa onguDumazile anqume ukuzithatha
iziyalo zikanina uMaNdovela zokusebenzisa imithi ngokwalesi siqeshana. (2)
15.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ukulandelana kwezigameko ezaholela
ekutheni uDumazile atholakale esexoxa ngodaba lokuthi unesigcwagcwa
emsebenzini. (3)
15.4 Chaza kafushane umsebenzi womlandi mayelana nesimo senhlalo ubhekise
impendulo yakho kulesi siqeshana. (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/2018
SCE
15.5 Chaza inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguMthovovo empilweni
kaDumazile. (3)
15.6 Ucabanga ukuthi kwakuyoba njani empilweni yomlingiswa onguMtalaselwa
ukuba wamlalela unina ngenkathi emxwayisa ngokushada kwakhe
noDumazile? (3)
15.7 Yini inhloso yombhali yokuveza udweshu phakathi kukaLerato noMtholephi? (2)
15.8 Isenzo sikaMisi Hlophe sokubuza uDumazile ngoMoloi simveza
njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (2)
15.9 Isenzo sikaSithole sokubuyela emzini wakhe noMaNzimande samukelekile
yini kuwena? Sekela impendulo yakho. (2)
15.10 Hlolisisa amazwi abhalwe ngokugqamile ukuthi anamthelela muni
ekucaciseni indikimba yale noveli. (3)
[25]
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)
IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: 'Ukungawazisi umndeni
wakho kuba nemiphumela engemihle' ubhekise kulaba balingiswa: uBafana, noPoppie
kule noveli ethi, 'Impi Yabomdabu Isethunjini.'
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umyalezo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa nokwesekela ngokwenoveli
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
wenoveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/2018
SCE
UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUSHANE)
IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA D
'Weqile ekhaya Vikizitha? Yini lena ongitshela yona?' kubuza uHlanganisani
kungathi uyadumala.
'Yebo ngeqile. Ukuba angeqanga, bebengeke bavuma ukuba ngize lapha.'
'Ngeke neze ngikuvumele ukuba weqe ekhaya. Alikho ivaka kwaNgubane Vikizitha.
Sizobashayela ucingo kwenu sibatshele ukuthi ulapha ukuze bakhululeke. 5
Kunganjani siye lapha esigxotsheni sikathelefoni?'
'Kungeke kulunge. Ngingabaqala ngokuthini nje ekhaya? Kalufakwa kumama
lubuya nodaka. Masingalokothi siyihlohloloze inyoka emgodini wayo. Mina
ngizohlala lapha kuze kube nguMgqibelo.'
'Beyobe beyini abazali bakho kuso sonke lesi sikhathi? Angiboni ukuthi 10
kufanele ukuba abazali bethu sibaphathe ngale ndlela. Kuzothi kushaya uMgqibelo
bayobe beyini nje?'
Nami kangazi Hlanganisani. Uma ufuna ukuba ubashayele wena, kulungile
ungakuzama lokho. Mina ngingeke ngalokotha.
'Konje uthe ngumama wakho ovuthayo? Impilo yami Vikizitha, ingenza ukuba 15
ngithole inselela kubantu abavuthayo. Ngizoshayela yena umama wakho uqobo.
Nginike inombolo yocingo.'
Bahamba-ke ukuyoshaya ucingo esigxotsheni seposi. Lwangena
ngokushesha ucingo kwaphendula yena uMaMthimkhulu. Wabuza ebuzile ukuthi
ngubani okhulumayo. Wayemphendula ngomoya ophansi uHlanganisani ethi, 20
'Mama, ngithe nginguHlanganisani Ngubane, indodana kaLinono, umfowabo ka-
Uzithelile.'
'Pho, ngingakwenzelani ngoba ngimatasatasa kabi. Kungabe ufuna
ukukhuluma no-Euthenasia noma no-Melody? Nangu noyise ka-Euthenasia
eduzane. Ufuna ukukhuluma naye?' 25
'Cha ngiyabonga mama. Angithandi ukukhuluma nabo kodwa ngifuna
ukukhuluma nawe uqobo.'
'Kulungile-ke shesha. Khuluma ngoba anginaso isikhathi. Uthini-ke
Hlanganisani?'
'Okokuqala ngithi ninjani mama?' 30
'Usho ukuthi ungishayele ucingo Hlanganisani ukuze ungibuze impilo.
Kunganjani ukuba ungene endabeni ukuze ungachithi eningi imali, ikakhulu ngoba
nakhu ushaya esigxotsheni.'
'Yebo ngizongena endabeni uma umama esengitshele ukuthi baphila kanjani,
wase engibuza impilo nami. Ngenxa yokuthi nakhu nimatasatasa, kunganjani ukuba 35
ngikushayele ucingo uma usunesikhathi sokuxoxa nami. Ngingakushayela nini
mama?'
'Ewu kahle Hlanganisani. Thina lapha emadolobheni singabantu abahlala
bengenasikhathi. Kunganjani ukuba uxoxe no-Melody no-Euthenasia?'
'Ngiyabonga ukuba ungivumele ngikhulume no-Melody kodwa mina 40
bengithanda ukuxoxa nawe.'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/2018
SCE
'Sengikutshela okokugcina Hlanganisani. Nangu umalume wakho ungaxoxa
naye. Naba no-Euthenasia no-Melody ungaxoxa nabo, kodwa mina anginasikhathi
sokuba ngixoxe nawe. Angazi noma ngimbize yini omunye walaba ukuba bazoxoxa
nawe?' 45
'Ungebabize abantu abangekho mama. Ungazami ukubiza u-Euthenasia
ngoba ngeke wazi ukuthi uzombiza kanjani, futhi mina naye sesixoxe kakhulu.'
17.1 Chaza isimo senhlalo esitholakala esingenisweni sale siqeshana. (2)
17.2 Shono ukuthi yini lena eyenza uHlanganisani atshele uMaMthimkhulu ukuthi
uzobuye amshayele ucingo ngokwalesi siqeshana. (2)
17.3 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ukulandelana kwezigameko ezaholela
ekutheni u-Euthenasia eqe ekhaya kubo. (3)
17.4 Chaza kafushane umsebenzi womlandi mayelana nesimo senhlalo ubhekise
impendulo yakho kulesi siqeshana. (3)
17.5 Chaza inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguMaMsibi
owayeyithwasa empilweni kaBafana. (3)
17.6 Ucabanga ukuthi kwakuyoba njani empilweni yomlingiswa ongu-Euthenasia
ukuba wafika wangemukelwa esikoleni emuva kokuphutha isonto lonke
engabikile? (3)
17.7 Yini inhloso yombhali yokuveza udweshu phakathi kukaMaMthimkhulu
noNgubane ngenkathi uMaMthimkhulu ethengele izingane zabo imoto? (2)
17.8 Isenzo sika-Uzithelile sokuba umbusi werijini YakwaZulu simveza
njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (2)
17.9 Isenzo sikaMgwazeni sokumela uPrisca ngesenzo sokushayiswa kwemoto
kaBafana samukelekile kuwena na? Sekela impendulo yakho. (2)
17.10 Hlolisisa amazwi abhalwe ngokugqamile ukuthi anamthelela muni ekucaciseni
indikimba yale noveli. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/2018
SCE
UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
Phendula umbuzo OWODWA.
UMBUZO 18 (UMBUZO OMUDE)
Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo kulezi zinhlobo zobuciko
bomlomo obulandelayo:
ISIQESHANA E
INGANEKWANE: Isibindi SikaGala kaNodade Biyela – umyalezo othi: (Noma ngabe
isimo sinzima kangakanani kepha kumele ube nesibindi
sokulimela iqiniso.)
IZIBONGO: Usuku Lwamagugu – umyalezo othi: (Uma unikiwe ithuba
lokuzigqaja ngobuzwe bakho yiba nesibindi ungabi namahloni 5
kulokho okholelwa kukho.)
IHUBO: Isencane Le Ngane – umyalezo othi: (Oganayo/Owendayo
makabe nesibindi sokubhekana nomendo.)
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umyalezo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
walobu buciko bomlomo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 19 (UMBUZO OMFUSHANE)
INSUMANSUMANE: 'IKHUBALO LIKAFUKWE'
Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA F
Wavuleka umnyango ngokushesha, wangena. Wayifica imali igcwele yaze yafuna
ukuphuma ngomnyango. Wayifaka emasakeni ewaphonsa ngasemnyango uma
esegcwele. Wayifaka emasakeni ayishumi imali engamaphepha waze wafaka
eyegolide emasakeni ayisikhombisa.
'Ngifuna ukuceba ngimedlule umkhwenyana kadadadewethu.' Wakhuluma 5
umfowabo kankosikazi etatazela. Wazisola ukuthi akezanga ngani nodadewabo
kanye nonkosikazi wakhe, phela ubezothatha yonke leyo mali eyayilapho uma
ubeze nabo bonke. Bebezothutha kube kanye. Wasondela ngasemnyango
ngokushesha wamemeza:
'Khubalo vula umnyango!' 10
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/2018
SCE
Lutho umnyango ukuvuleka.
Wayesewakhohliwe amagama okumele awalandelanise uma efuna ukuthi kuvuleke
umnyango. Ukukhohlwa lokho kwakubangwa ukutatazela.
'Khubalo vula ngiphume!
Ngifuna ukuphuma phela!' 15
Lutho ukuvuleka umnyango. Waqala ukukhathazeka usomabhizinisi, wazama
ukubuyisa ingqondo kahle ukuthi kukhulunywa kuthiweni. Lutho, akasakhumbuli!
Wayesebamba lokhu ayeke lokhu ngokusangana. Amasaka emali negolide
wayesewabeke buqamamana, ingqondo isekuphumeni, engasenandaba nemali.
Wayecabanga ngengozi enokumvelela lapha ehlathini. Uma engavelelwa yingozi, 20
uyokufa angaziwa nokuthi washona kuphi.
Batheleka abanikazi bedwala kusenjalo. Kwasuka isidumo ngaphakathi,
usomabhizinisi esebamba eyeka. Wayengasazi ukuthi enzenjani. Wacabanga
namanga azowasho uma ebuzwa ukuthi ufunani phakathi kwedwala. Wazama
ukucabanga ngokushesha kodwa awekho amanga azwakalayo amfikelayo. 25
Wadumela isaka elingenalutho, waziphosa phakathi, walibopha ngocingo njengoba
kwenziwe kwamanye anemali.
Bangena abanikazi bendawo babona ukuthi ukhona ongenile wathatha imali.
Bayibona nemali eshiywe ngasemnyango. Baqalaza, baqalaza kodwa bangathola
lutho. Badumela wona kanye la masaka emali abawafice ngasemnyango bahamba 30
nawo. Isaka okwakucashe kulona usomabhizinisi nalo bahamba nalo. Kwakunzima
nokuphefumula ngaphakathi esakeni, esezisola usomabhizinisi ngokuthanda
kwakhe imali. Wayecabanga ngamabhizinisi akhe angase awe aphele uma engafa.
Wayecabanga ngemali yakhe engaka angafa engazange ayijabulela. Waqala
wabona ukuthi ukuba nomhobholo nokuthanda imali kukusa kwagoqanyawo. Wathi 35
uma efikelwa yile micabango, wacabanga ngesu angazisiza ngalo. Ngempela
wafikelwa yisu ngokushesha.
19.1 Gagula isizinda sale nganekwane ngokwendawo bese unikeza isizathu
sempendulo yakho. (2)
19.2 Chaza kafushane ngodweshu olutholakala ngenkathi lo somabhizinisi
esefuna ukuphuma emnyango. (3)
19.3 Nikeza okufanayo phakathi komlingiswa ongusomabhizisi otholakala kule
nganekwane kanye nomlingiswa oyimpisi otholakala enganekwaneni ethi
'Impisi Eyisiminzi'. Sekela impendulo yakho. (3)
19.4 Yini inhloso yomxoxi yokwethula indikimba yomona kule nganekwane? (3)
19.5 Chaza isizathu sokusetshenziswa kweculo kule nganekwane . (2)
19.6 Ngabe umyalelo kamkhwenyana kadadewabo kasomabhizinisi wokuthi,
'angalinge atshele umfowabo ngengcebo yabo', echazwa yilesi sisho esithi
'ukufela ngaphakathi' kukwelekelele kanjani ukuqonda umyalezo wale
nganekwane? (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/2018
SCE
ISIQESHANA G: IZIBONGO ZAMAQHAWE NAMAQHAWEKAZI
IZIBONGO ZIKAGCINA MHLOPHE
1 Isihlahla somdlebe esimayikayika,
2 Esiyikazela ngezinhlobonhlobo zezithelo,
3 Ngoba siyikazela ngobuhle be-Afrika.
4 Usihlahla esigabe ngezithelo zaso,
5 Umkhiwane omuhle ongenazimpethu
6 Eminye yoniwa zibungu.
7 Abadla kuso abadeli,
8 Nezithelo zaso azipheli.
9 Usihlahla abaphumula kuso
10 Bamila izimpande.
11 Isihlahla esikhulise
12 Safukamel' izinyoni zase-Afrika,
13 Saye safukamela nezinyoni
14 ZamaJalimane namaNtaliyane,
15 Abadala nabancane bethi sixoxele.
19.7 Chaza ukuthi isaga esithi, 'Isilo siyawafinyeza amazipho' sihambelana kanjani
nomuqga wesi-4. (2)
19.8 Ngabe imigqa edwetshelwe ilekelele kanjani ukuqonda umyalezo walezi
zibongo? (2)
KANYE
ISIQESHANA H: AMAHUBO AGQUGQUZELAYO
QHAKAZA
1 Qhakaza, uqhakazise,
2 Noma ngingaqhakazanga,
3 Kodwa ngizamil' ukukuqhakazisa.
4 Ukuze uqhakazise.
5 Noma ngingelutho futhi
6 Noma ngingenalutho kulo mphakathi
7 Sengethembe wena
8 Kunto kwami ukuthi uzoqhakazisa
9 Nobengangiboni uzobheka ngamany' amehlo
10 Ekhangw' ukuqhakaz' akubonayo.
19.9 Qhathanisa ukuphindaphinda kwamagama okutholakala ezibongweni
zikaGcina Mhlophe kanye nehubo elithi, 'Qhakaza'. (3)
KANYE
ISIQESHANA I: IZIPHICAPHICWANO
Ngikuphica ngensimu etshalwa ngezandla ivunwe ngamehlo.
19.10 Phawula ngokuxhumana kwesiphicaphicwano esingenhla kanye nezibongo
zikaGcina Mhlophe. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/2018
SCE
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 20 (UMBUZO OMUDE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Phawula ngokuvezwa komlingiswa ongummeleli emdlaweni othi, Kudela Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza ummeleli.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nokuvezwa komdlali
ongummeleli kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 21 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA J
MAMLANDULI: (Ngezwi elidabukisayo, uzwakala engaphakathi, ukhuluma
enhlinhliza) kulungile baba wekhaya, qhubeka nje wena nalokhu
kungihlukumeza kwakho kodwa ngithi nje mina bayoze bakubone
abanamehlo. Unesandla esilula wena lapha kimina ngoba
ngingumuntu wesifazane kodwa ukuba ngingumuntu wesilisa 5
ngabe kade uwukhwecile umsila.
MDALULI: Ehhe! Ngikudendebulela wona njalo la maganyana akho
ayiziswana. Yimina njalo lona ongabe usekhwice umsila? Ngabe
uyazizwa kodwa ukuthi usuyangedelela-ke manje? Bengingabe
sengikhwice umsila nje ngiyinja yini? 10
(Kuwo lowo mnyama kuzwakale umsindo wokungqongqoza
okunesankahlu lapha esicabheni.)
MDALULI: (Uzwakala engaphakathi, emangele) Ubani-ke lona
osezongiphazamisa lapha emzini wami ngisazincokolela kamnandi
kangaka nomfazi wami? Bahlupha kabi njalo laba bantu abalunywa 15
izimbungulu nobutumushe emizini yabo ngoba ubafica
sebengqubuleka nje bengena bephuma emizini yabantu ungazi
nokuthi bamenywe ngubani, kungahlatshiwe kunjalo nje.
ZAYEKA: (Uzwakala engaphandle ngezwi elinesankahlu)
Yithina singamaphoyisa. Sisebenzela ophikweni olumelene 20
nodlame lwasekhaya lapha eSundumbili. Sivulele wena bo! Vu-la!
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/2018
SCE
MDALULI: (Uzwakala engaphakathi ngezwi elinokweyisa)
Uqambe ushilo phoyisa ndini. Lutho olubaziwe! Angivuli mina!
Kukwami phela lapha. Yihlazo phela leli olikhulumayo wena lokuthi
ufuna ukungena ngo 'dli' ijazi lephoyisa ngibe ngazi kahle 25
kamhlophe ukuthi uzoba yisiphazamiso esikhulu lapha
ebudlelanweni bami nomkami nokwenza ngisemshikashikeni
omnandi kangaka nomkami?
ZAYEKA: (Uzwakala engaphandle, ehleka engahleki) Hho! Mhlawumbe wena
ucabanga ukuthi kwenqakwa amagenda lapha, yingakho nje 30
ungichithela isikhathi ngoba sewuze wakhohlwa nawukuthi
ngiyasebenza lapha mina. Uyazi ukuthini? Angenqeni phela mina
ukuvele ngisebenzise amagunya ami njengephoyisa wokuba
ngivele ngisibhodloze mina lesi sicabha. Awuthi futhi kengi …
(asho esikhahlela ngamawala) 35
MDALULI: (Uzwakala ngaphakathi) Kahle ngamawala bo muntu womthetho.
Ngilinde ngikuvulele. (Asho abe egudluza umshudu ngaphakathi
maqedane kuvuleke.)
ZAYEKA: Ehhe! Sase sithelekile ngaphakathi. Sangena maqedane lagcwala
umoya ibhulukwe endodeni. E … ake usisize kanjena-ke 40
mnumzane wami: njengamanje phuma uyongena evenini.
Uyangizwa ukuthi ngithini lapha kuwe?
MDALULI: (usehlahle amehlo, umangele) ngoba kwenzekenjani? Ngizoze
ngingene evenini nje ngoba konakaleni?
ZAYEKA: (ngezwi eliphakeme) Habe! Kanti usabuza wena ekubeni uvele nje 45
unayo impendulo? (athinte kancane isikhwehlela) lalela-ke
sikutshele thina esizazi kangcono: usuboshiwe!
MDALULI: (Useqwebule amehlo) ngize ngiboshwe nje mina bomthetho
ngimangelelwe ngubani?
ZAYEKA: (Ngesankahlu) ungaze ubuze lowo mbuzo ocimeze kanjalo nje, 50
usho ngoba ungaboni njalo wena ukuthi sewenze monakalo muni
wena? Lo mame esimfica enhlinhliza lapha futhi ephophoza
izinyembezi ebusweni, ngabe uqonde ukusitshela ukuthi kade
eniselwa yinkasa yezivande namasimu?
21.1 Chaza isizathu esenza uMaMlanduli akhulume ngezwi elidabukisayo futhi
elinokunhlinhliza? (2)
21.2 Xoxa ngokuthuthukiswa kwendikimba yalo mdlalo okugqanyiswa izenzo
zikaMdaluli ezitholakala kulesi siqeshana. (2)
21.3 Chaza kafushane ukuthi inkulumo kaZayeka kulesi siqeshana imveza
njengomlingiswa onjani. (3)
21.4 Nikeza okufanayo mayelana nomlingiswa onguZayeka kanye nomlingiswa
onguZenyezile unikeze nezizathu zempendulo yakho. (3)
21.5 Chaza isizathu sokusebenzisa isu lokubikezela elitholakala ephusheni
likaMdaluli. (3)
21.6 Iyini inhloso yombhali yokukhetha isizinda ngokwenkathi yamanje kulo
mdlalo? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 31 DBE/2018
SCE
21.7 Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umoya emzini kaMdaluli ukuba ULondiwe
wayengawalweli amalungelo abo njengomndeni? (3)
21.8 Ngabe isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sinamthelela muni
ekuqondeni kwakho lesi siqeshana? (2)
21.9 Uyavumelana nokuthi kulo mdlalo kukhona umyalezo otholakala
esakhiwaneni othi; Akukho qili lazikhotha emhlane? Sekela impendulo
uyibhekise kumlingiswa onguHeshane. (2)
21.10 Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni isethulo salo mdlalo. (3)
[25]
UMBUZO 22 (UMBUZO OMUDE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Phawula ngokuvezwa komlingiswa ongummeleli emdlaweni othi, Awuwelwa Umngeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza ummeleli.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nokuvezwa komdlali ongummeleli
kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
UMBUZO 23 (UMBUZO OMFUSHANE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA K
SALIMANI: UHulumeni wakho uthi abelungu bathini? Wena uthini? Yena uthini?
ZITHULELE: UHulumeni uthi umngcele wezwe lakho kusukela ekuqaleni
kwenyanga ezayo, okusho ukuthi kusasa mhla lulunye kuMashi,
akusezukuba yiwona umfula uMngeni, kodwa sekuzoba umfula
uMkhabela. (Wagqolozela uSalimani. Waqongqotha inqawe yakhe.) 5
SALIMANI: Sekungelami manje? Kuke kwenzeka lokho ngingafa nokufa!
ZITHULELE: Uyofa phela. Nakhu kuzokwenzeka.
SALIMANI: Amanzi oMngeni ayophenduka igazi abelungu bamapulazi beke
bawuwela uMngeni!
ZITHULELE: (Acoshe inqawe esitsheni somlotha kagwayi ayiqongqothe futhi bese 10
eyigxisha ugwayi ngesithupha.) Uzobulala abelungu?
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 32 DBE/2018
SCE
SALIMANI: Abazobulawa yimi. Njengoba kwakunjalo, ngaseNyakatho owami
umngcele yintaba iPhasiwe. Lisuka lapho-ke lehle ngeziNyoluka
neMpolweni libheka eMngeni. Libheka ngaseNtshonalanga liwuwele
uMngeni linqume phansi koMkhambathi libuyele futhi eMngeni 15
lihlukane nelakwaNyavu bese lihlukana nelakwaNdabakujwayele.
ZITHULELE: (Aphisele inqawe emlonyeni, ayokhele afuquze.) Kahle-ke (Abhekise
amehlo ebalazweni elisodongweni eceleni kwakhe.) Awusufaka
ngakuwe nelenye inkosi nje?
SALIMANI: Ngibala imingcele yendabuko. Nanxa leliya laseMbambangalo 20
ngaphucwa lona nguHulumeni ngingasalilwelanga nje ngisalithatha
njengezwe lami uma ngibuzwa kanjena.
ZITHULELE: (Ebuyisa amehlo) Awukwazi phela ukulibala ngakuwena leliya
eliphesheya koMngeni ngoba selaphuma esandleni sakho
ngokomthetho kaHulumeni laphathwa ngenye inkosi. (Ephinda ethi 25
nhla ebalazweni ebuya ewabuyisela kuSalimani amehlo.)
SALIMANI: NgaseNingizimu-ke sehlukaniswa uMhudwana
nabakwaNdabakujwayele kanti ngaseMpumalanga lenyuka
ngoMqeku njalo lishaya amaPhephethe naMalanga ngaphesheya.
Lize-ke liyothi ngqu eNhlambamasoka. Ligudla uNobayeni njalo lize 30
liyothi ngqu oZwathini bese libheka koKhamanzi bese ke liyoma
ngePhasiwe.
MBONGOLO
NOMEHLO (Banqekuzise amakhanda bayavuma.)
MPHILIPHILI:
ZITHULELE: Usayazi nokho imingcele yakho. Nokho kodwa ubala uhlanganise
nezindawo uHulumeni asakwephuca zona wazinika abalimi 35
babelungu.
SALIMANI: Lisho uliphinde elokuthi ngephucwa. (Enyipha)
ZITHULELE: Ngithanda ukuba kesibuyele emngceleni ongaseNtshonalanga ngoba
lolu daba esihlangene ngalo luphathelene nawo. Ngithi ukhumbula
kahle ukuthi ingxenye enkulu yesigodi sakho egudla uMngeni ize 40
iyoshaya eMshwathi sekungeyabelungu bamupulazi. UHulumeni
sewayinika bona.
SALIMANI: Usho labaya bantu bami asebesesiqhingini? Lapho abelungu bakini
sebethi abantu bami nendawo yami okwabo?
ZITHULELE: Akusiqhingi salutho lokhuya ngoba ingxenyana encane kakhulu 45
yomfula esahambela ngalena kwabo abantu bakho labo. Umfula
usumkhulu nganeno. Lokho-ke sekwenze ukuba uVimbingwenya abe
ngakonkosana. Umbusi-ke ungithumile kuwena ukuba ngikwazise
egameni likaHulumeni ukuthi isigodi sakho sakwaVimbingwenya
usuyephucwa sona, kanye-ke nokuthi umngcele wakho sekuzoba 50
ngumfula uMkhabela njengoba sengishilo.
SALIMANI: (Waphenduka uThukela ngokuphazima kweso walinga kwakusukuma
ame ngezinyawo.)
23.1 Yisiphi isizathu esenza uZithulele agqolozele uSalimani? (2)
23.2 Xoxa ngokuthuthukiswa kwendikimba yalo mdlalo okugqanyiswa izenzo
zikaSalimani ezitholakala kulesi siqeshana. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 33 DBE/2018
SCE
23.3 Chaza kafushane ukuthi inkulumo kaZithulele kulesi siqeshana imveza
njengomlingiswa onjani. (3)
23.4 Nikeza okungumehluko mayelana nezenzo zomlingiswa onguMphiliphili
kanye nomlingiswa onguNomehlo unikeze nezizathu zempendulo yakho. (3)
23.5 Chaza isizathu sokusetshenziswa kwesu lokujeqeza emuva kukaSalimani
ngemuva kokukhuluma noZithulele enkantolo yaseMshwathi mayelana
nokuklanywa kwezwe. (3)
23.6 Iyini inhloso yombhali yokukhetha isizinda ngokwenkathi ngaphambi
kokukhululeka kweNingizimu Afrika kulo mdlalo? (3)
23.7 Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umoya ezweni likaSalimani ukube
uSalimani wayengawalweli amalungelo ombuso wakhe? (3)
23.8 Ngabe amazwi akhulunywa nguSalimani abhalwe ngokugqamile anamthelela
muni ekuqondeni kwakho lesi siqeshana? (2)
23.9 Uyavumelana nokuthi kulo mdlalo kukhona umyalezo otholakala
esakhiwaneni othi; Akukho qili lazikhotha emhlane? Sekela impendulo
uyibhekise kumlingiswa onguZithulele. (2)
23.10 Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni isethulo salo mdlalo. (3)
[25]
UMBUZO 24 (UMBUZO OMUDE)
UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga
Phawula ngokuvezwa komlingiswa ongummeleli emdlaweni othi, Ubhuku lwamanqe.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
• Ukwethula nokuchaza ummeleli.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho wena ohlolwayo mayelana nokuvezwa komdlali ongummeleli
kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 34 DBE/2018
SCE
UMBUZO 25 (UMBUZO OMFUSHANE)
UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA L
MAKHANGELA: (Esehlahle amehlo ngenxa yokuthuswa yisibhamu esikhulukazi
ayengakaze asibone empilweni yakhe.) Phindisiwe yenza
njengokusho kwakhe umkhwenyana. Ingabe ngiyobabhekelwa
ngubani abakwaMathonsi ngoba phela le nto ebengiyichwensa
uThamsanqa yisono esingephinde sixoleleke. 5
NKULULEKO: Musa ukusixoxela inganekwane. (Abheke umngane wakhe
uMaqoma.) Umsebenzi wakho ukuthi uqinise indodakazi yakho
idolo ingalokhu ihluphana nomphefumulo wethu yenze njengoba
ngishilo. Lokho okhuluma ngakho niyosale nikubona seninodwa.
Kufanele nginixwayise ukuthi ubulima benu yibona obuyonifaka 10
kwenkulu inkinga lena.
PHINDISIWE: Ngangingazi Nkululeko ukuthi unenhliziyo elukhuni ngale ndlela?
NKULULEKO: Kuyokusiza ngani ukubuza lowo mbuzo manje, ngoba wehluleka
ukubamba inhliziyo angithi? Nguwena owangisukela ngiziphuzela
nabangane bami. Sonke lesi sikhathi ngangikuthengela ukudla 15
nezimpahla zokugqoka. Imfihlo engiyigqibile uthini ngayo? Izandla
ziyagezana ntombi. Sekuyisikhathi sokuthi nawe ungisize.
PHINDISIWE: Sengonakalelwe Nkululeko ngenxa yakho. Nami-ke ngibeka le
mibandela yokuthi uma imali leyo usuyitholile uyongihlephulela
ukuze impilo iqhubeke ngoba ngiyobe ngingasenaye umuntu 20
ongibhekile. Ukhumbule ukuthi uThamsanqa ubeyikho konke
ezinganeni zami manje ukwehlukana kwami naye kusho khona
ukuthi useyoyeka ukuzondla.
NKULULEKO: Musa ukulokhu ungibalisela. Kwakufanele ukuthi ngabe yinto
yokuqala eyafika emqondweni wakho ngesinyathelo osithandayo 25
sokuqoma ube unomuzi nezingane. Ngabe akuzange kuvele
ungiyosho. Ubunomyeni okuthandayo uphila impilo enhle
ungaswele lutho.
MAKHANGELA: Lixhoshwa libhekile ndodana.
MAQOMA: Lizogcina ukuhamba liqalaza ligcine selixhoshwa yizona zonke 30
izintuli lezi. Okubalulekile manje ukugxila kule mali esiyoyilanda
kusasa ebhange.
MAKHANGELA: Kuyonisiza ngani ukuthola kwenu imali ngoba namaphoyisa
ngiwabekile. Okwesibili nithemba kangakanani ukuthi singeze
sanidalula? 35
NKULULEKO: Cha, lapho-ke noluncane uvalo kalukho. Ukucwila kwethu
kungukucwila kwenu. Nikhumbule ukuthi nani ninaso isandla
kuleli tulo ngeke saya sodwa esizibeni siyocwila sonke.
Ukhumbule mama ukuthi yingane yakho esinike amacebo okuthi
imali sizoyithola kanjani ebhange kanti nale nkulumo siyayiqopha 40
ngalo makhalekhukhwini engiwuphethe.
MAKHANGELA: Ubezokwenzanjani umntanami kulesi simo sokusatshiswa yini?
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 35 DBE/2018
SCE
NKULULEKO: Ukugcina isithembiso asenza.
PHINDISIWE: Musa ukuphosisa Nkululeko. Yicebo lami? Angithi ngenxa
yokwesaba ukulahlekelwa ngumendo nokuthi uZiphozonke uyingane 45
yakho akuyona ekaThamsanqa ngigcine ngivumile.
MAQOMA: Nawo-ke umvuzo wokwesaba nokungathembeki. (Ekhuluma
enganake lutho)
NKULULEKO: Engikushoyo Maqoma mngane wami ukuthi kusize ngani ukwesaba
kwakhe ngoba umendo uvele usuphelile. Walile ukubuya kimina 50
sengincenga ukuthi sikhohlwe okwedlula siqhubeke nothando
lwethu washaya phansi ngonyawo. Ngamtshela ukuthi ngiyomdalula
uma eke wenza into engubulima nangempela wayenza ngagcina
ngisejele manje ufunani-ke.
PHINDISIWE: Ngamanye amagama uyaziphindisela ngalokho okwenzayo? 55
NKULULEKO: Sengiqedile nokuziphindisela ngoba ngadonsa iminyaka emithathu
ejele ngesimanga sakho. Ingane yami kayingazi ngoba kunguwena
owangihlukanisa nayo. Empeleni kuningi engingakudalula ngakho
uma ungahlakaniphile ekhanda lakho. Kungcono ungabe
usakhuluma wenze lokho engithe ukwenze. 60
25.1 Chaza isizathu esenza ukuthi uMaKhangela ahlahle amehlo uma ebona
isibhamu. (2)
25.2 Xoxa ngokuthuthukiswa kwendikimba yalo mdlalo okugqanyiswa izenzo
zikaPhindisiwe ezitholakala kulesi siqeshana. (2)
25.3 Chaza kafushane ukuthi inkulumo kaNkululeko kulesi siqeshana imveza
njengomlingiswa onjani. (3)
25.4 Nikeza okufanayo mayelana nezenzo zomlingiswa onguSikela kanye
nomlingiswa onguKholekile unikeze nezizathu zempendulo yakho. (3)
25.5 Chaza isizathu sokusetshenziswa kwesu lokujeqeza emuva kukaNkululeko
elitholakala esingenisweni salo mdlalo ngenkathi uPhindisiwe esembona
engumuntu ononya. (3)
25.6 Iyini inhloso yombhali yokukhetha isizinda ngokwenkathi yamanje kulo
mdlalo? (3)
25.7 Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umoya emzini kaThamsanqa ukube
uPhindisiwe wamtshela lonke iqiniso uThamsanqa? (3)
25.8 Ngabe amazwi akhulunywa nguNkululeko abhalwe ngokugqamile
anamthelela muni ekuqondeni kwakho lesi siqeshana? (2)
25.9 Uyavumelana nokuthi kulo mdlalo kukhona umyalezo otholakala
esakhiwaneni othi; Akukho qili lazikhotha emhlane? Bhekisa kumlingiswa
onguPhindisiwe ngokomsebenzi wakhe. (2)
25.10 Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni isethulo salo mdlalo. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 25
AMAMAKI ESEWONKE: 80
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)
Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum