Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2017
AMAMAKI: 80
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-31.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2017 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Question Paper
Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2017, 31 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isizulu. Question paper, 31 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 31
- File size
- 542.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 31
This exam
NSC November Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 7Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 11Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 17Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 19Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 21Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Novemba 2017
NSC
IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.
2. Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:
ISIQEPHU A: Izinkondlo (30)
ISIQEPHU B: Inoveli/Ubuciko bomlomo (25)
ISIQEPHU C: Umdlalo (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
njengoba kukhonjisiwe ngezansi.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula imibuzo EMIBILI.
INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Phendula umbuzo OWODWA.
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.
5. INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO).
• Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli/ubuciko bomlomo kanye
neyomdlalo owufundile.
• Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude
ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C.
Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele
uphendule umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.
6. UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO
• Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mayibe ngamagama ayi-190
kuya kwangama-240.
• Izimpendulo zemibuzo emide enovelini/ebucikweni bomlomo kanye
nasemdlalweni mazibe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
• Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi bangathemelezi kodwa
baphendule okubuziwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Novemba 2017
NSC
7. Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
siqephu.
8. Qaphela ukuthi izinombolo ozisebenzise ezimpendulweni zakho
ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.
9. Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.
10. Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:
ISIQEPHU A: Imizuzu engama-40
ISIQEPHU B: Imizuzu engama-55
ISIQEPHU C: Imizuzu engama-55
11. Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Novemba 2017
NSC
OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBOLO YOMBUZO UMBUZO AMAMAKI INOMBOLO
YEKHASI
1. 'UNoxolo/UNoluxolo' Umbuzo omude 10 6
2. 'Uthando' Umbuzo omfushane 10 7
3. 'Nyuvezi YakwaZulu' Umbuzo omfushane 10 8
4. 'Imfihlo' Umbuzo omfushane 10 9
KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Sadalelwa Ukuhlupheka?' Umbuzo omfushane 10 10
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma
ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo
omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye
ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe.
6. Bengithi Lizokuna Umbuzo omude 25 11
7. Bengithi Lizokuna Umbuzo omfushane 25 11
8. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omude 25 14
9. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omfushane 25 14
10. Kunjalo-ke Umbuzo omude 25 16
11. Kunjalo-ke Umbuzo omfushane 25 16
12. Impi Yabomdabu Isethunjini Umbuzo omude 25 18
13. Impi Yabomdabu Isethunjini Umbuzo omfushane 25 18
NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo obumiselwe.
14. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omude 25 20
15. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omfushane 25 20
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
16. Kudela Owaziyo Umbuzo omude 25 25
17. Kudela Owaziyo Umbuzo omfushane 25 25
18. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omude 25 27
19. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omfushane 25 27
20. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omude 25 29
21. Ubhuku Lwamanqe Umbuzo omfushane 25 29
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
EMIBILI emide noma EMIBILI emfushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Novemba 2017
NSC
Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.
Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe ngokufanele
imibuzo okulindeleke uyiphendule.
ISIQEPHU INOMBOLO INANI THIKA
YEMIBUZO LEMIBUZO
EPHENDULIWE
A: IZINKONDLO
(Ezimiselwe) 1–4 2
A: INKONDLO
(Engamiselwe) 5 1
B: INOVELI
(Umbuzo omude NOMA 6–13 1
omfushane)
B: UBUCIKO BOMLOMO
(Umbuzo omude NOMA 14–15 1
omfushane)
C: UMDLALO
(Umbuzo omude NOMA 16–21 1
omfushane)
QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
emifushane.
ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo,
uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi
zinhlobo zemibhalo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE
Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.
UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
UNOXOLO/UNOLUXOLO – KNN Gcumisa
1 Udumo lakho luyababazeka
2 Ufana namanz' apholil' ehla entabeni.
3 Upholil' uphuzisa bonke abakulangazelelayo,
4 Ubaph' ukujabul' imizimba yethakase
5 Bekufumene wena Mduduzi wabadumele.
6 Lapho kukhon' ukuheleza komoy' obandayo,
7 Lapho kugelez' igazi emaweni athambekileyo,
8 Izinyembezi zigeleza ingelezane,
9 Kubhekenwe ngeziqu zamehlo.
10 Imilomo ikhafula okumuncu kodwa
11 Kungazeki okumuncu kodwa
12 Kungazeki ngubani oyakusiza.
13 Munye kuphel' ongaba umsizi, UNoluxolo,
14 Oleth' injabulo kubo bonke abaxabeneyo,
15 Onhliziyo zabo zibamtoti, ngothando
16 Oluletha ukufudumala okungunaphakade.
17 Kuletha ukuthokoza okungeke
18 Kwalethwa yilutho ngaphandle
19 Kothando, umusa noxolo.
Phawula ngokuphumelela kwembongi ekwethuleni umqondo oqukethwe yile nkondlo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama ayi-190 kuya
kwangama-240.
Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umqondo
• Ukuphawula ngokucaphuna izibonelo zomqondo wenkondlo
• Ukuveza uvo lwakho [10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
UTHANDO – KNN Gcumisa
1 Abasha badume nezothando,
2 Okwalolu thando kuyadumaza,
3 Ngalolu thando sebeyaziqhenya,
4 Abasaluhloniphi nokuluhlonipha
5 Sekungumdlalo wamagendo.
6 Laph'abantu abasha, bethi banothando,
7 Ibhungu linothando lwetshitshi,
8 Bahlulwa yini ukuzihlonipha?
9 Kungani bekhohlisana?
10 Bayaziqhayisa ngalo
11 Omunye ethi ungowomunye?
12 Izimbali zanamuhla zilahlekelwa
13 Ubumbali bazo ngokuphang'umdaka.
14 Ongaphangi mdaka ubukelwa phansi,
15 Akhishwe inyumbazane anyundelwe,
16 Ngokuqinisel'umvuzo uyakuwuzuza,
17 Ekugcineni ebuhlanzweni bayo iyabuyela.
18 Nalapho umzali eqhamuka,
19 Abantu abasha abasamazisi,
20 Kugcwalwa imigwaqo kungaziwa nanyaka,
21 Kumelwe emakhoneni, nasezigxotsheni,
22 Wena mzali awusenasithunzi.
23 Wo, yeka kusadliwa ngoludala!
24 Kusadliwa ngoludala
25 Lwaluhlonishw' uthando.
26 Uthando kwakungolweqiniso,
27 Uthando lwalungaqhayiswa,
28 Abantu abadala babehlonishwa.
29 Kungabe lolu thando
30 Intsha edume ngalo
31 Olweqiniso na?
2.1 Caphuna umugqa osebinzeni loku-1 oqukethe umqondo wokuthi abantu
abasha sebeluthatha kalula uthando. (1)
2.2 Qhathanisa okungefani okushiwo imbongi emgqeni we-12 kuya kowe-15
nomugqa wama-23 kuya kowama-28. (3)
2.3 Chaza ithoni etholakala emgqeni wesi-8 kanye nowesi-9. (2)
2.4 Yini ehloswe yimbongi ngokukhethwa kwegama elidwetshelwe emgqeni
we-13? (2)
2.5 Xoxa ngempumelelo yesu lombhali lokusebenzisa i-enjambamenti emgqeni
wama-29 kuya kowama-31. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NYUVESI YAKWAZULU – LF Mathenjwa
1 INgqungqul' eshay' amaphiko phezu koMhlathuze
2 UMhlathuze wakhophoza
3 Ukhozi oluvul'amaziphokazi ezintabeni zoNgoye,
4 UNgoye lwesaba nokulwehlela
5 Ubhakubha olungezindlu zinde zishay'ezulwini
6 Inkunz'egweba ngepensela ezinye zigweba ngophondo
7 Indab' engiyizwe ngimncane ngakhula ngayibona ngamehlo.
8 Umzondo abawunyathele KwaZulu ukunuka kwezwakala eXhoseni
9 Kuze kwasa abeSuthu kwaMshweshwe beqaqanjelwa amakhanda
10 Ilangab' elihangul' izikhotha zase-Afrika kwasha amabibi phesheya
11 Ngikhuluma namuhla o-Cambridge no-Oxford abawuval' umlomo
12 O-Fort Hare no Turfloop bakhwacel'
13 Imisidlan' okwengcanga ibon' ikhonde.
14 Gobhoza njalo mfula wolwazi uphuzis' i-Afrika
15 Ngifike isis' usimbonqo ngaphuma sesimaplakazana
16 Ngeswele ezinkulungwane ngangihuba ngikuhayele sibani soluntu
17 Izinkulungwane ezidlula kuwe aziwuvali chibi lolwazi
18 Bayingcosan' abaphuza kuwe kungacimeki ukoma.
19 Ngitshele mfazindini zingaki ezakho izimbiza?
20 Ngibuze kwelamaXhosa bangawuval' umlomo
21 KwelikaMabuza kaNgwane uyintokazi' eyisilomo
22 AbakoMshweshwe namanje beswel' imilomo
23 Uyadel' ophuze kuleso sizib' esinzonzo sakoNolwazi
24 Uphuthelwe ongacaphunanga kuleyo mbenge yolwazi.
25 Sizib' esimavivane sikaNomfundo noNompumelelo
26 Ngibe ngiyakugasela ngashaywa uvalo kwafik' isiyezi
27 Ngikubon' unyakaziswa' inkanyamb' uNolwazi
28 Intengo yezaqheqhe noju lwakho ingilethel' uhlevane
29 Ngitshele Nhlalamafini wena wakoNomfundo yini imfihlo yakho?
3.1 Nikeza igama lesifenqo esidwetshelwe emgqeni we-12 kuya kowe-13. (1)
3.2 Hlanganisa okufanayo ebinzeni lesi-4 nelesi-5 ukugqamisa indikimba
yenkondlo. (3)
3.3 Chaza umoya wenkondlo oqukethwe umugqa we-16 kuya kowe-18. (2)
3.4 Yini inhloso yembongi ekusebenziseni ukuxhumana-okutshekile ebinzeni
loku-1 emgqeni woku-1 nowesi-2? (2)
3.5 Yini eyenzekayo emizweni yakho lapho kuphindwa le misindo efanayo?
Bhekisa empumelwelweni yokusetshenziswa kwefanamsindo u'ng' emgqeni
wesi-7. (2)
[10]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
IMFIHLO – MH Mazibuko
1 Mfihloni len' engaka,
2 Zinyanya zakithi nonkana sitsheleni,
3 Izinyanga nezanusi ziwachitha ziwaqoqe,
4 Kanti kufihlweni?
5 Nonesifuba ugcina esemchathazela umngani,
6 Le mfihlo ayinamngani nasihlobo,
7 Othuke wakwelamela okufihliwe uyihlab'inhlali
8 Nabantabakhe uthi bayozibonela kuhle kwabenyoka.
9 Abalele bayabuya ngamaphupho,
10 Balethe izinhlanhla nemikhokha,
11 Noma kunjalo sebeze baqumbelana,
12 Bengayithi vu ngenhlalo yabo,
13 Kukhulu esafihlelwa khona,
14 Yonke imithetho iyeqiwa, ujeze,
15 Munye vo ongasoze weqiwa
16 Lowo uthi, 'Ngamunye ngamunye wozibonela azizwele'
17 Nesichwensi asichwenseli ngakuwo.
18 Liba izindaba zakho ziyaxaka azixoxeki,
19 Akukho namunye onyonyobayo,
20 Azosihlebela ngenhlalo yangale,
21 Kukhulu okufihlwe ngale kwempilo yomhlaba,
22 Abanye bawuthumela igundane kepha kuwe lingelokothwe.
4.1 Nikeza igama eliyisihlonipho elitholakala ebinzeni loku-1. (1)
4.2 Chaza kafushane ukuthi amagama adwetshelwe awugqamisa kanjani umoya
wale nkondlo. (3)
4.3 Bhala umbono wakho ngokusetshenziswa kwe-injambamenti etholakala
emgqeni wama-15 kuya kwama-16. (2)
4.4 Chaza ngokusetshenziswa kwesimo sokukhuluma esisemgqeni wama-22
ukwethula umyalezo wale nkondlo. (2)
4.5 Hlolisisa okushiwo imbongi emgqeni wesi-9 kuya kowe-10. (2)
[10]
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Novemba 2017
NSC
INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo)
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
SADALELWA UKUHLUPHEKA – JC Dlamini
1 Ngiphakathi kwezitezi ezigwaza izulu
2 Ngigebisa ikhanjana ngizibukabuka;
3 Izinswenya zezimali zikinatelw' emabhangi,
4 Mina ngishaya ngonobhaqa kuklokloza isisu,
5 Ngilala ngivuke ngingakuthanga mbibi.
6 Insebenzwana ngukuphandela emuva,
7 Umsebenzi ngiyawuthola ngingawutholi
8 Abelungu bangidudula ngemikhaba, bheka!
9 Kodwa Nkulunkulu ngiyoze ngiphumulephi?
10 Okwethu okwezandla sadalelwa ukuhlupheka!
11 Besengikhohliwe, angidalwanga ngazalwa,
12 Abadalwa bokuqala babephelele ngokugcwele,
13 Ngokomzimba ngokwengqondo, ngokoMphefumulo;
14 Ngubuqili bukaSathane obeza nezinhlupheko,
15 Ofulathela ubuqili bukaSathane UYAPHILA.
16 Angiyeke ubuqili ngiphile ngokugcwele ngensebenzo,
17 Angiyeke umona ngiphile ngokugcwele ngobudlelwane,
18 Angiyeke inzondo ngiphile ngokugcwele ngoZENZELE!
[Icashunwe encwadini ethi: Sadabuka Isizwe, JC Dlamini]
5.1 Tomula imvumelwano etholakala ebinzeni loku-1 bese usho uhlobo lwayo. (2)
5.2 Nikeza kafushane umoya olethwa imifanekisomqondo emgqeni we-4
usebenzise amagama akho. (2)
5.3 Chaza ukuthi ukusetshenziswa kwe-okzimoroni ebinzeni lesi-2 kukwelekelele
kanjani ekuqondeni isimo salo muntu? Sekela impendulo yakho. (2)
5.4 Humusha ukusetshenziswa kwemigqa evalekile emigqeni we-11 kuya
kowe-15. (2)
5.5 Phawula ngokuhlolisisa okushiwo imbongi ebinzeni lokugcina. (2)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo engezansi.
INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Xoxa ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa indaba yakhe kule
noveli ethi: Bengithi Lizokuna.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza udweshu nezinhlobo zalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa
indaba. [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
Ngaphambi kokuba alale, wabuye wakhipha iselula esikhwameni. Phela wayekade
eyivalile indlela yonke, enqena ukulokhu ephazanyiswa ngukushayelwa ngabantu
abababaza lesi simanga asenzile. Kwase kunenqwaba yemiyalezo eyayishiywe
ngababeshaye kabamthola. Wayivula imiyalezo, wayilalela. Eminingi yayiphuma
kuNkululeko, ekhala, encenga, ebalisa, eqanganisa. 5
'Ngiyaxolisa Nkululeko bandla. Ngiphoqwa yisimo nami,' exolisa ngenhliziyo,
kuhlengezela izinyembezi.
Waqeda ukulalela imiyalezo leyo, washayela unina owayekhihla isililo, ephithanelwe
yingqondo, ebalisa ngehlazo athelwe ngalo yindodakazi yakhe. Wambekela isineke
uNontobeko, wamchazela konke abakuxoxe noNkululeko. Wake wazama bandla unina 10
ukumbonisa, ukumncenga, ukumkhalela.
'Ngeke ngisaguquka kulesi sinqumo mama,' esho ngezinyembezi, kuzwakala nokho
ukuthi iphimbo lakhe linokuzimisela okukhomba khona ukuthi isinqumo asesithathile
sekungesokugcina, akasenakuguquka kuso ngisho esencengwa kangakanani.
'Izwe lizothini kodwa bakithi?' kubalisa unina, edazuluka kakhulu futhi. 15
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Novemba 2017
NSC
'Kangisenandaba nezwe mama. Okubalulekile yinjabulo engifuna ukuba nayo
esikhathini esizayo.'
'Awu, kodwa bakithi!'
'Sengizovalelisa-ke mama. Ngicela ukusho ukuthi le namba ngizobe
ngingasatholakali kuyo kusukela kusasa. Ngiyode nginithinta-ke mina, ngisho ukuthi 20
ngisaphila yini, ngizwe nokuthi nina ninjani.'
'Awu, kodwa bakithi!'
'Ngiyaxolisa kakhulu mama.'
'Awu, bakithi!'
Emva kwalokho wavula isikhwama sakhe, wahosha isithombe sikaMhlengi 25
okwakulokhu kungavumanga ukuba ahlukane naso ngisho esethandana
noNkululeko. Kwaba eside isikhathi esigqolozele isithombe sikaMhlengi. Naye
uMhlengi wamgqolozela, embuka ngalawo mehlo akhe athambile, ebusweni
emamatheka kancane, kuvela lawo mazinyo akhe angaphambili athanda ukuba
yizixheke. Wasigqolozela isithombe uNontobeko, wasibamba ngazo zombili, 30
wasibeka esifubeni esase simanzi te yizinyembezi. 'Awu, ngangikwenzeni kodwa
Mhlengi uze ungilaxaze, ungishiye nobuhlungu benhliziyo obungaka, nesizungu
esingaka, nothando olungaka? Ngangikone ngani s'thandwa sami?' ebihlika
kakhulu ekhala.
Esakhala kanjalo welula isandla, wathatha iselula yakhe, wacupha i-alamu kuselula 35
ukuba imvuse ngonkwi, wavula isikhwama, wakhipha amaphilisi okulala ngoba
wayengangabazi ukuthi buzogoloza ubuthongo ukufika. Wasukuma, waphephuka
eseqonde kusinki, wavula umpompi wawaphuza amaphilisi ayesethembele kuwo
ukuthi azomlamulela ekuqwasheni okwakumnyonyobela. Emva kwalokho
waphindela embhedeni wazishaya phansi, walala zwi. Waze waphazanyiswa yiyo 40
iselula eyaqandula entathakusa isimkhumbuza ukuthi ubelale efuna ukuvuka
kungakasi. Nebala wazamula, wazelula, wavuka walungela ukuhamba. Emva
kwemizuzu embalwa wayeselungile, wangena emotweni yakhe wayishaya yazulu
esebambe wona umgwaqo omkhulu obheke ezansi.
Nanxa kwakusemnyamana, base bubonakala futhi ubuhle bamagquma ale ndawo. 45
Wabukabuka lobu buhle bendawo, wakhumbula mhla ebubona ehamba noMhlengi
besanda kuthandana. Wacabanga uMhlengi wazibona eseyibhula kakhulu imoto.
Nansiyana idweba kuthelawayeka, yagijima njalo iyodlula koMargate, Ramsgate.
Wabuye wayichezukisa imoto, wangena egaraji wathela uphethroli, wangena
naphakathi erestorenti yalapha egaraji, wabiza ikhofi namasemishi, wazama ukudla. 50
7.1 Shono izinto EZIMBILI eziveza ukuthi umlingiswa onguNontobeko
usamkhathalele unina ngokwalesi siqeshana. (2)
7.2 Shono imbangela yokuthi umlingiswa uNontobeko avale ucingo lwakhe
ngokwalesi siqeshana. (2)
7.3 Yikuphi okufanayo mayelana nothando phakathi komlingiswa onguNontobeko
noNomalanga? (2)
7.4 Fingqa ngamaphuzu AMANE ukuvezwa kwesizinda ngokwesikhathi kulesi
siqeshana. (4)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Novemba 2017
NSC
7.5 Chaza ukuthi isenzo sikaDlaba sibe namthelela muni ekugqamiseni indikimba
yethemba yale noveli. (3)
7.6 Ucabanga ukuthi isigameko esifihlelwe umlingiswa onguXolani mayelana
nokushintsha ubulili bukaMhlengi sisize kanjani ukuthuthukisa indaba?
Sekela impendulo yakho. (3)
7.7 Chaza umphumela wokuveza umlingiswa onguNontobeko ekudluliseni
umyalezo omayelana nokuthatha izinqumo kule noveli. (2)
7.8 Iyini inhloso yombhali ekwethuleni ikhono lesu lokubikezela emazwini
kaNontobeko athi 'uyangethembisa ukuthi ngeke ungilwise uma ngehluleka
endleleni'? (2)
7.9 Ngabe uyavumelana yini ukuthi udweshu olwaluphakathi kukaXolani
noNdumiso ngenkathi beficana efulethini likaMahlengi yilona olwadala
ukuboshwa kukaNdumiso? Sekela impendulo yakho. (2)
7.10 Uyazwelwana noNontobeko kulesi simo azithola ebhekene naso emuva
kokuthola uMahlengi? Yikuphi owawungakwenza ukuba kwakunguwe
uNontobeko ubhekene nalesi simo? (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa indaba yakhe kule
noveli ethi: Usumenyezelwe-ke Umcebo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza udweshu nezinhlobo zalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali, ukucaphuna
nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa
indaba. [25]
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
Bahlezi bobabili noNtombi, indlu ibasinda, wakhumbula unina. Imoto wayigcwalisa futhi
ngokudla, wanikela eMangwaneni eyoncenga uyise ukuba avume unina adamane
ezobahlalisa. Yangena ekhaya inyinyitheka izinhlobonhlobo zokudla nenyama.
Wayibuka uMeyili kwaqhilika izihlathi. Wayezwile ukuthi ifa lonke selihlangane
nelikaChule lalibuyele kuNomvula, wandisiwe umcebo wakwaMazibuko. Kwaba 5
wukubabingelela nje uNomvula wangena ephinifeni wabaphekela izibiliboco ezehla
ngesiphundu. Badla banambitha benambithile.
'Esesi mani. Ngacishe ngenza iphutha ngamnqabela umntanami ukuba ayogana
isigebengu,' esho behlezi noMaHadebe kwaMaHadebe belokhu belunguza efasiteleni
besibona isilwane semoto sigcwele ibala, ukudla kugcwele indlu. 10
'Sonke sasiyisola ingane sithi ifa ilithuthela ezigebengwini,' kwenanela uMaHadebe.
'Kanti elakwethu elihlakaniphile alisitsheli ukuthi lisebenzela ekhaya. Lisibuyisele yonke
yize isihlakaniphi sasithi sisiphatha ngodaka emehlweni.'
'Dasithi.'
'Mina ngibona sengathi yithuba lokugcina leli. Simlethelwe yiNkosi. Angazi-ke ukuthi 15
uthini namuhla? Noma usasebenzisa leyo nhliziyo engasoze yakucebisa?'
'Ngabe ngenzenjani ngoba ngikhuluma nje kugcwele indlu ukudla? Nasi nesitofu
sakwanokusho umntwana usithengele. Kanti ufunani?'
'Wabuza wazi? Ifa leziwula lidliwa yizihlakaniphi. Abantu lapha phandle abahlezi
ngezindlebe. Bezwile ukuthi uNomvula usewumzimbukhalizimali kakhulu kunakuqala. 20
Lizohamba.'
'Bese ngithi sedlula lapho.'
Kufanele ungamzweli umntanami ngoba uyindoda. Indoda phela iyaye ithi izele isho
kungavundlanga lutho lapha esiswini. Lapha kuwe akuthi diki ngokuthi umntanami
wafela ize ethi uyokuzamela ifa.' 25
'Ngabe ngenzenjani?'
'Sekunoguquko oselwenzekile. UNomvula useyizele indlafa. Baxoshise ngembuzi.
Mhlabise, mina ngizobaphekela. Uzosala nathi umntwana lona ukuze silidle kahle ifa
kuthiwa siyamkhulisa engasoze akhula.'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Novemba 2017
NSC
'MaHadebe, awukahle ngamawala. Umntanami ucele ukuxoxa nami ekuseni. Ngeke 30
sazi. Mhlawumbe abakwethu sebemkhanyisele. Kukhona kumbe afisa ukusenzela
kona ngesihle. Yona leyo nyama uzoyifaka kusiphi isisu njengoba sonke sisuthi
kumanje.'
'Iqatha nje layo esiswini sakhe lanele. Wazi ngani? Mhlawumbe uzocela ukuthatha
unina ambalekise ayohlala naye esilungwini. Siyophinde silitholephi ithuba elinje? 35
Umuntu uvuma kalula kwezabanye izingane, angingize uma usuthi akwehle
ngamphimbo munye nangeyakhe.'
'Hhayi ngamawala. Asingamdlinzeli. Asizwe ngaye.'
'Ngizamela wena ukuba uyeke ukushovana nebhayisikili imihla uyogqilazwa
amathilogo akwaLoliwe. Noma mhlawumbe usafuna ukubonana nentombazana 40
yezinhloko zengulube eyabhubhisa izimali zamalobolo?'
'Elinjani leli elithethwa lingapheli? Awungiphumuze.'
Namuhla uNomvula owayepheka edidizela ukuze bangaphekelwa wuMaHadebe.
Balala inhliziyo igaya izibozi kunina. Yayifuna ifa, ilifuna lingelakwakhe. Ukusa kwaziwa
uNomvula, wavuka wabasa isitofu, wabavusa ngetiye nokudla kwasekuseni abazali. 45
Kusenjalo enconywa, wabakhumbuza ngesicelo sakhe sodatshana ayecela
luhlanganelwe luxoxwe. NoMaHadebe wavuka watatazela wabamba isibhuklabhukla
sesikhukhukazi wasichutha wapheka.
Kwahlanganwa, uNomvula wakhala ngesizungu nokwesaba anakho ngokuhlala yedwa
esiqhimuqhimini somuzi eThekwini. 50
9.1 Nika izizathu EZIMBILI ezenza umlingiswa onguNomvula afune ukuya
eMangweni ngokwalesi siqeshana. (2)
9.2 Shono imbangela yokuthi umlingiswa uMaHadebe athi ingane kaNomvula
kumele ihlale nabo ngokwalesi siqeshana. (2)
9.3 Yikuphi okungumehluko mayelana nokufuna umcebo phakathi komlingiswa
onguMeyili noMaHadebe? (2)
9.4 Fingqa ngamaphuzu AMANE ukuvezwa kwesizinda ngokwesikhathi kulesi
siqeshana. (4)
9.5 Chaza ukuthi isenzo sikaSkiti sibe namthelela muni ekugqamiseni indikimba
yale noveli. (3)
9.6 Ucabanga ukuthi isigameko esifihlelwe umlingiswa onguDaffo sokubhala
incwadi kukaChule azenze uHK sasingaba namuphi umphumela kuDaffo
ukuba wagcina azile? (3)
9.7 Chaza umphumela wokuqanjwa komlingiswa onguNomvula ekuphikiseni
umyalezo wobubi bomona kule noveli. (2)
9.8 Iyini inhloso yombhali ekwethuleni ikhono lesu lokubikezela emazwini omculo
kaGenyeza atholakala kule noveli athi, 'Ngakutshela ngathi angihambile'? (2)
9.9 Ngabe uyavumelana yini ukuthi udweshu phakathi kukanoNomvula
noMahuzu yilona olwagcina lwenze uNomvula ehlukene noGenyeza? Sekela
impendulo yakho. (2)
9.10 Uyazwelwana noMaHadebe kulesi simo azithola ebhekene naso emuva
kokudla umuthi wediphi? Yikuphi owawungakwenza ukuba kwakunguwe
uMaHadebe ubhekene nalesi simo? (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Xoxa ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa indaba yakhe kule
noveli ethi: Kunjalo-ke.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza udweshu nezinhlobo zalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngokuphumelela kombhali, ukucaphuna
nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa
indaba. [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA C
USithole wafika e-Adams esefikile uMaNzimande. Wayezenamele nje kade ethole
umsebenzi.
'Sewubuyile MaNzimande? Awu washesha namhlanjena!'
UMaNzimande wanganaka nje, waziqhubekela nalokho ayekwenza.
'Eyi nami ngiwutholile umsebenzi wokushayela.' Athi qwebu amehlo uMaNzimande, 5
wafisa manje ukuzwisisa kahle.
'Uzoshayela ntoni?'
'Ngizoshayela amaloli ukuthutha inkucunkucu elokishini.' Kuthi cosololo ukuzwa ukuthi
uSithole akasezukuba ngumthwalo nezindleko kuyena. Wayeka yonke into ayeyenza,
walungisa ukudla. Ngakusasa ekuseni uSithole wavukela khona emsebenzini. 10
Wawuqala-ke umsebenzi wokuthutha inkucunkucu. Babezungeza yonke indawo
elokishini laseMlazi.
Ngelinye ilanga uSithole esenhlabakhefini, wathatha iloli waqonda ngqo emzini
kaDumazile. Wafika wama emgwaqweni ngasenhla komuzi, washaya ihudi.
Kwavela umsebenzi emnyango. USithole wakhiphela ingalo ngaphandle, wamqhweba. 15
Weza esekhaphuzela. Babingelelana, baphilelana.
'Ngingamthola uDumazile?'
'Yebo. Ngizothi ucelwa ngubani?'
'Mtshele ukuthi ubizwa nguyise kaMtholephi.' Umsebenzi wabuyela endlini. Wamfica
uDumazile eselungiselela ukuya emsebenzini. Wayesebenza ebusuku kulelo sonto. 20
'Kunobaba othi angikubize sisi.'
'Ubaba?'
'Yebo Sisi! Uthe unguyise kaMtholephi.'
'Kodwa uyaphi nje bakithi? Nx, hhayi suka!' Washo uDumazile kwabonakala ukuthi
ucikekile. Waphuma endlini uDumazile waqonda elolini phandle. 25
'Sawubona!' kubingelela uDumazile izinhlonze seziyimvingqi esiphongweni.
'Yebo sawubona! Hawu waqhamuka wedwa, uphi umfana?'
'Uyadlala ngalena kwendlu.'
'Nami bengithi angizonilunguza nje ninomfana. Manje ngangayibona iveni yami
ebaleni, ikuphi?' 30
'Umkhwenyana wami wathumela kwabasezikilebheni ukuba bazoyidonsa.'
Wathi dlengelele uSithole ukuzwa uDumazile ekhuluma kanje.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Novemba 2017
NSC
'Kanti wawuqinisile ngempela ukuthi sewunendoda?'
UDumazile aqale angaphenduli. Acikeke uSithole.
'Kodwa yayimxake ngani nje imoto yami izimele ebaleni?' 35
'Wathi ibanga udoti ebaleni.' Kwathi xhifi futhi kuSithole.
'Kanti ngokabani lo muzi? Niyazi ukuthi mina ngingavele ngiwudayise niphakathi?'
'Cha phela yise kaMtholephi ngeke kwenzeke lokho. Umuzi lona ungowami.
Akuyona neze into esingayibanga leyo.'
'Owakho wawuthathaphi?' 40
'Ngawuthengelwa nguwena.'
'Sengathi ngenza iphutha. Ngifuna ubuyele kimina umuzi wami lo. Ehhe ngiyawufuna
bo! Okwesibili ngifuna utshele le ndoda yakho ukuthi ngiyayifuna imali yemoto
yami enayidonsela esikilebhuyadi. Ngiyazi ukuthi yakhokhelwa imoto yami lapho.
Okwesithathu ngifuna ingane yami ibuyele kimina ngizondlele yona.' Wathi 45
engakalingwinyi nje, thushu i-ambulense. UDumazile waswela umgodi wokucasha.
Watatazela ngendlela yokuthi wagcina engasazi okufanele akwenze. Kwake kwathi
akayovulela umyeni wakhe isango, kodwa enye inhliziyo yabona ngenye indlela.
UMtalaselwa wazivulela isango, wangenisa i-ambulense ngaphakathi. Kwathi
angangena uMtalaselwa, wacela ukuba enzelwe itiye. Nempela umsebenzi wabeka 50
amanzi ngeketelo.
'Ngubani lona okhuluma nomkami phandle?'
'Uthe unguyise kaMtholephi.'
Kwathi xhifi kuMtalaselwa, wayesethi: 'Hamb'umbize!' Umsebenzi wathi uyombiza,
wahlangana naye uDumazile evele esebuya. 55
11.1 Nika izizathu EZIMBILI zokuvakasha komlingiswa uSithole emzini kaDumazile
ngokwalesi siqeshana. (2)
11.2 Shono imbangela yokuthukuthela kukaMtalaselwa kulesi siqeshana. (2)
11.3 Yikuphi okungumehluko mayelana nobudlelwano noSithole phakathi
komlingiswa onguMaNzimande noDumazile? (2)
11.4 Fingqa ngamaphuzu AMANE ukuvezwa kwesizinda ngokwesikhathi kulesi
siqeshana. (4)
11.5 Chaza ukuthi isenzo sikaLizy sibe namthelela muni ekugqamiseni indikimba
yale noveli. (3)
11.6 Ucabanga ukuthi isigameko esifihlelwe umlingiswa onguSithole sokushiswa
kwesitolo sasingaba namuphi umphumela kuDumazile ukuba wagcina
azile uSithole? (3)
11.7 Chaza umphumela wokuqamba umlingiswa onguDumazile ekudluliseni
umyalezo wesimilo esingesihle wale noveli. (2)
11.8 Iyini inhloso yombhali ekwethuleni ikhono lesu lokubikezela emazwini
atholakala ekuqaleni kwale noveli athi, 'Ngeke ngihlukane nothisha uMoloi'? (2)
11.9 Ngabe uyavumelana yini nokuthi udweshu olwaluphakathi kukaSithole
noMoloi lwenza ukuba uDumazile agcine ehlukene noMtalaselwa? Sekela
impendulo yakho. (2)
11.10 Uyazwelwana noMtalaselwa kulesi simo azithola ebhekene naso emuva
kokuthola ukuthi useyagula? Yikuphi owawungakwenza ukuba kwakunguwe
uMtalaselwa ubhekene nalesi simo? (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu ukukhulisa indaba yakhe kule
noveli ethi: Impi Yabomdabu Isethunjini.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza udweshu nezinhlobo zalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali, ukucaphuna
nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu. [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)
IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA D
'Cha Ndosi akunjalo. Asinihlinzeli ezibini malume wami okokuphela kwakhe. Indlela
esinibonga ngayo ngeyokubuka sinichathazele ukukhanya esesikuzuzile ngemfundo
nemfundiso yamazwe nobuzwe bezinye izizwe. Sinihlonipha ngokuba sinembulele
imbubhiso egutshezelwe wukungazi. Njengamanje sengikhumbula abaseZimbambwe.
Bona bathi uma udonsa igatsha elinamacembe, wamukele namacembe alelo gatsha. 5
Izingane zikaLinono ngamacembe kaLinono. Uma uLinono emuhle kwaNdlovu,
kwakufanele nezingane zakhe zibe zinhle. Kwakufanele bazithathe.'
'Cha Bafana, akunjalo. Akukhona eZimbabwe lapha. KukwaZulu. Izingane zikaLinono
aziyi kwaNdlovu lapho kwaganela khona uLinono,' kuphika uCele.
'Kunjalo malume. Awuboni yini wena ukuthi sewenza izingane zikaLinono 10
izimfakabili ngokuzihlukanisa nonina.'
'Izimfakabili kanjani Bafana?'
'Izimfakabili ngoba zafa okokuqala zilahlwa ngoyise. Manje sezifa okwesibili
ngokulahlwa ngunina. Uma intandane enhle kungumakhothwa ngunina, izingane
maziphindele kunina. Izingane zikaLinono ziyamdinga unina.' 15
Noma amagalelo kaBafana ayemuvuthuza uCele, wayenenkolelo yokuthi naye umi
emigqeni angegudlulwe kuyo. Wayezimisela njengendoda, entungela ngisho ophahleni
lwendlu efuna izimpendulo. Walibhekisisa ikhishi ababehleli kulo. Wabona ukuthi
lalilikhulu kungathi yindlu yonke. Ukumenyezela phansi kwamkhumbuza amabhilidi
athile aseThekwini. Wayengaliboni kahle ifiliji ngoba lalifana nawo wonke 20
amakhabethe ayesodongweni lwekhishi. Waze walibona ngenkathi uBafana ekhipha
amaqanda. Nosinki wawubona ngoba uBafana egeza izinkomishi abebephuza ngazo
itiye. Wazibuka izimbulunga zompompi eziluhlaza nezimbomvu. Baxoxa nje uBafana
uthathe ulethisi wase ewusika ngokuwufaka emshinini owaduma kancane.
Waphuma ulethisi usuyizicucwana okungathi utshani. Wagalakadisela namaqhuzwana 25
kashizi kulo mshini nawo ushizi waphuma usuyizicucwana. Wawuvuvuzela kulethisi
loshizi wabe esebeka izincezu zikatamatisi ezimbili kulesi sidlo. Ngenkathi esifaka lesi
sidlo esitsheni sokudla kwasemsebenzini, kwacaca kuCele ukuthi uBafana uzenzela
umphako wosuku. Wafikelwa yivesi eyangasalikhumbuli kahle ukuthi lalikuphi, leli vesi
lalithi ngezikhathi zokugcina abantu bayokudla utshani. 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Novemba 2017
NSC
Waliguduza iBhayibheli ezama ukuthola izinkomba namagalelo ayengawokloza ngawo
lesi sisifundiswa esasithi yena Cele-ndini, umvangeli usengumthakathi owenza
izingane zikaLinono izimfakabili. Lenqaba nokho iBhayibheli ukusondela. Wazama
futhi nokuthola izinkomba namagalelo ayengavithiza lesi sifundiswa esasithi yena
mkhulu wabantwana usebenza izimfakabili abazukukulu. 35
Ngemuva kwalokho kuhlwaya uCele wazizwa esethi, 'Bafana uthi nje uyazi ukuthi
babusisiwe abahawukelayo ngokuba bayakuhawukelwa?'
'Ngikwazi kahle lokho malume,' kuphendula uBafana. Waqhubeka wathi, 'Malume
ngikwazi kahle lokhu. Futhi ngikuqamelisa ekutheni babusisiswe nabalamulayo
ngokuba kuyakuthiwa bangabantwana bakaNkulunkulu.Yikho nje ngilamula mina 40
malume. Labo abayimpi kubantwana ngithanda sibalamule. Masilamule impi phakathi
koyise balezi zingane kanye nezingane zabo. Okukhulu kodwa masilamule impi
phakathi kwezingane nonina. Wena uyaqhatha ngalokhu kwenza.ULinono ngunina
walezi zingane ohleli nazo. Konke okwenzayo kuyimbudane.Kuphambene nesiZulu
esithi intandane enhle ngumakhothwa ngunina. 45
13.1 Nika izizathu EZIMBILI ezenza umlingiswa onguBafana akhumbule izwe
laseZimbambwe ngokwalesi siqeshana. (2)
13.2 Shono imbangela yokusetshenziswa kwegama elidwetshelwe kulesi
siqeshana. (2)
13.3 Yikuphi okungumehluko mayelana nobudlelwano bomndeni phakathi
komlingiswa onguBafana noCele? (2)
13.4 Fingqa ngamaphuzu AMANE ukuvezwa kwesizinda ngokwesikhath kulesi
siqeshana. (4)
13.5 Chaza ukuthi isenzo sokufunda kuka-Uzithelile sibe namthelela muni
ekugqamiseni indikimba yemfundo kule noveli. (3)
13.6 Ucabanga ukuthi isigameko esifihlelwe umlingiswa ongu-Miss Hawkins
sokuntshontsha imoto sasingaba namuphi umphumela ku-Euthanasia ukuba
akabanjwanga? (3)
13.7 Chaza umphumela wokuqamba umlingiswa onguVukuzithathe ekudluliseni
umyalezo wemfundo kule noveli. (2)
13.8 Iyini inhloso yombhali ekwethuleni ikhono lesu lokubikezela emazwini kaCele
atholakala kule noveli athi, 'musa ukuqala amadlozi, uzivusele ulaka
lwezithutha mntakadadewethu'? (2)
13.9 Ngabe uyavumelana yini ukuthi udwehu olwaluphakathi kukaPoppie noBen
ngenkathi bebanga izincwadi yilona olwaqhubela izinkinga zikaBen phambili?
Sekela impendulo yakho. (2)
13.10 Uyazwelwana noJohnny (uBafana) kulesi simo senhlalo azithola ebhekene
naso emzini kaMaMthunzi emuva kokulinyalelwa imoto yakhe? Yikuphi
owawungakwenza ukuba kwakunguwe uJohnny ubhekene nalesi simo? (3)
[25]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Novemba 2017
NSC
UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
Phendula umbuzo OWODWA.
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
Ukuxoxa izinganekwane kwabe kungukudlulisa umyalezo. Xoxa ngomyalezo othi
umhobholo awukhokheli uweyamanise nenganekwaneni ethi: 'Impisi Eyisiminzi',
izibongo: 'Isiqhingi Sase-Robben Island'.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390 sekuhlangene impendulo yenganekwane nezibongo. Ulindeleke ukuba
uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuchaza umyalezo odluliswa ubuciko bomlomo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi
ngomyalezo odluliswa izinganekwane nezibongo.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekuvezeni umyalezo
emibhalweni yobuciko bomlomo. [25]
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)
IZINGANEKWANE: 'UNWABU NENTULO'
Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi.
ISIQESHANA E
Umxoxi: Kwesukasukela …
Abalaleli: Cosu!
Kudaladala, abantu babebaningi kakhulu futhi bengafi. Abantu babekhula baze babe
badala kakhulu. Okunye futhi okwakwandisa inani labantu ezweni ukuthi zazingekho
izindlela zokuhlela imindeni. Umuntu wayethola izingane njengokuthanda kwakhe. 5
Abantu babeyijabulela leyo mpilo, noMdali wayibona indlela abantu ababejabule
ngayo. Ngakho-ke wafuna isilwane esizogijima siyotshela abantu ukuthi uNkulunkulu
uthi angeke baze bafe, abahlale ngokujabula.
Izinduna zaphuma ziyofuna isilwane esinejubane elikhulu ukwedlula zonke ezinye
izilwane. Ngempela zahlungwa, kwagcina sekusele intulo kanye nonwabu. 10
Kwavotwa-ke kwase kuphumelela unwabu. Kwaba nentokozo enkulu ezweni ngoba
ngisho noMdali wayevele efuna ukuthumela unwabu ngokwazi ijubane lwalo.
Lwalubaleka unwabu kuphuke izihlahla ubone ngotshani bulala phansi.
'Ngizothuma wena nwabu, gijima uhlabe ngejubane uyotshela abantu ukuthi
ngiyabonga ukubambisana okukhona phakathi kwami nabo. Ngizokhombisa ukubonga 15
kwami ngokubaphilisa unomphela. Akekho umuntu ozokufa. Ungalibali, ngizothela
amathe phansi, ungalinge-ke ubuye esomile la mathe,' uMdali ekhomba ngekhanda
phandle.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Novemba 2017
NSC
Lwaphuma selundiza unwabu. Kwaphuka izihlahla, kwangathi ingongoni iyachitheka.
Lwaluthi uma lufika endaweni engumthambeka, lulale ngomhlane lugingqike luze 20
luyofika phansi.
Lwathi uma seluqonde emafusini,lwezwa iphunga lobukhwebezane. Ngeke lenzeke
iphutha lokuthi lizizwela iphunga lenye into. Unwabu luyazifela ngobukhwebezane,
ngeke lulenze iphutha. Lwathi xhinti ekugijimeni. Lwathi qala qala, luphakamisa
inhlokwana luhogela. Lwazithela esihlahleni sobukhwebezane. Asithelile siyantenga 25
isihlahla, sifuna ukuvuma phansi. Abuvuthiwe ubukhwebezane bujuza amanzana
okwezindoni ezivuthwe kahle.
'Ngeke ngishiye ubukhwebezane sengibutholile, kunokwenzeka ukuthi ngibuye
sebekhona asebengeqelile. Bazowuthola umyalezo wabo abantu, abake bame
kancane, bahlukane nje nami. Nami phela ngiyafuna ukuzijabulisa,' kusho unwabu 30
seluzikhulumela lungazwanga muntu.
15.1 Yisiphi isizathu esenza inani labantu bande kakhulu emhlabeni? (1)
15.2 Chaza kafushane isigameko esenziwa wunwabu esaholela ekuqanjweni
kwesisho esithi, 'ukuba wunwabu' ubhekise kulesi siqeshana. (2)
15.3 Chaza ukuthi impendulo yalesi siphicaphicwano esingezansi ixhumana
kanjani nomlingiswa otholakala kule nganekwane:
Ngikuphica ngomkhwenyana wami ongathwali masudu kodwa owashintsha
ewashintshile. (2)
15.4 Phawula ngokusetshenziswa kwesaga esihambelana nale nganekwane. (3)
KANYE
Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi.
INGANEKWANE: 'ISIBINDI SIKAGALA KANODADE BIYELA'
ISIQESHANA F
Lasukuma iqhawe lakwaBiyela, uGala, 'BoBiyela abahle ngizimisele ukuya esilweni
uShaka ngiyocela ukuthi sime isibindi ngokusehlele. Ngizosicela sigwinye itshe ngoba
siphelile isizwe sibulawa yindlala.'
Wathi uNsansa ezwa la mazwi, wabaleka naye eshiya umhlangano usaqhubeka.
Inkosikazi kaGala yahayiza icela ukuthi abomndeni bazame ukumbonisa uGala 5
ngengozi azobhekana nayo. Akekho obhekana neSilo uShaka asinde.
Bakhuza abakwaBiyela behluleka. Kwakungelula ukubonisa uGala uma esethathe
isinqumo, unguxamukavinjelwa. Ngelanga elilandelayo ekuseni, uGala wayeqephuza
ekhuleka esangweni lasesigodlweni.
'Nodumehlezi kaMenzi! Sesikhale kwaze kwasha namathe ngokukhothama 10
kweNdlovukazi. Gwinya itshe Ndabezitha!' UGala eduduza iSilo uShaka.
'Isizwe sakho Ndaba sesingaze sife sonke siphele? INkosi yami engiyithandayo
nengiziqhenyayo ngayo izobusa bani ngoba abantu bayo bafa nsuku zonke? Isilo
sizohlasela ngani? Ayaziphephukela ehamba amabutho ngenxa yokudlala
indlala.Gwinya itshe Ndabezitha !' Waqhubeka uGala nokubongelela iSilo uShaka. 15
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Novemba 2017
NSC
Eqeda ukusho lawa mazwi uGala, kwandiza inyoni yahlala ehlombe likaGala
yezwakala ikhuluma ithi, 'Silo, Ndabezitha, lalela izexwayiso nezeluleko ngoba isizwe
sizoshabalala uma ungagwinyanga itshe.' Yasuka yandiza inyoni yabuyela ehlathini.
Wethuswa yilesi senzo senyoni uGala.
Yajabula inkosi uShaka uma ithola iqhawe elifana noGala futhi elikwazi ukuvusa isilo 20
uma sinhlanhlatha. 'Mdlaka naweNzobo, sekungaze kusuke uGala le eMkhuze
azongibonisa yize nikhona? Ningamadoda anjani angakwazi ukungeluleka?' Sasho
ngolaka iSilo sibhekise koMdlaka.
Abakwazanga ukuphendula ngaphandle kokuxolisa ngephutha abalenzile.
'Buyela emzini wakho Gala udle, usenge ubuye usebenze nasemasimini nomndeni 25
wakho,' yasho inkosi uShaka ijamela uGala.Yaqhubeka yathi kuMdlaka, 'Nina tshelani
abantu bami ukuthi ukuzila kuphelile. Kuhle baqale ukudla nokusebenza,' simemeza
iSilo. Wakhuleka uGala wagoduka ethokozile, sabe siyasinda kanjalo isizwe
saKwaZulu endlaleni.
Umxoxi: Cosi, cosi iyaphela. 30
Abalaleli: Yaze yamnandi indaba!
15.5 Gagula uhlobo lwale nganekwane engenhla bese unika nesizathu
sempendulo yakho. (2)
15.6 Uyavumelana nombono othi kukhona ubudlelwano phakathi kwale
nganekwane kanye namahubo athi, 'Uyamemeza okaNdaba'? Sekela
impendulo yakho. (2)
15.7 Phawula ngokubaluleka kanye neqhaza elibanjwe izinganekwane empilweni
yethu ekugqamiseni indikimba etholakala enganekwaneni ethi 'Unwabu
nentulo' kanye nenganekwane ethi 'Isibindi sika Gala kaNodade Biyela'. (3)
KANYE
Fundisisa lobu buciko bomlomo obulandelayo bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA G (Sihlanganisa izibongo, ihubo, izithakazelo nesaga.)
IZIBONGO: 'IZIBONGO U-DKT. SIBONGILE ZUNGU'
1 Injini kagandaganda omanxakanxaka
2 Oth' ushayiswa umuhluzwa
3 Kwafana nokuthela amanz' edadeni;
4 Igiya eliya phambili liyangena
5 Eliya emuva alingeni.
6 Ugandaganda omagiy' aya phambili,
7 Ugandaganda ongayi emuva.
8 Isihlahl' esigabe ngezithel' ezimnandi
9 Inguduza edukuze efwini kwakhanya
10 Yakhomba indlela kwabona nemvukuzane.
11 Zachwensa izichwensi zokuchwensa
12 Badelel' abazazi bona,
13 Wagwiny' amathe, uDokotela,
14 Wakhwehlela kanye, zehla izihlathi.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Novemba 2017
NSC
15 UDokotel' odokotel' isizwe ngemfudumalo
16 Abanye bedokotela ngezinsungulo,
17 UDokotel' odokotel' isizwe ngentuthuko
18 Abanye bedokotela ngezibuko.
19 Isizwe sonke siwuzwile umjovo
20 Usijove ngomjovo wothando,
21 Wasijova ngomjovo wentokozo,
22 Abangaphilanga yilab' asebeyoxakwa ngobisi.
23 Awukho umjovo wabangaphilanga ngekhanda.
24 Umfazi omabelemade,
25 Umbele ugwansile;
26 Nonganeno komful' uyancela,
27 Nongaphesheya komful' uyanela.
28 Ungalifun' ukhala nal' emlonyeni,
29 Omuny' ulidukluza ngezibhakela,
30 Omuny' aliklwebhe ngezinzipho
31 Eth' ujezisa' unina
32 Kant' uzilambisa yena.
IHUBO: NOMA KUNZIMA
Igosa: Noma kunzima
Abasebenzi: Siyaya noma kunzima, siyaya
IZITHAKAZELO: ZULU!
Zulu!
Mageba!
Nkosinkulu!
Nina bakaMjokwane kaNdaba!
Nina bakaPhunga noMageba!
Sizukulwane sikaNtombela.
Malandela!
Nina bakaSenzangakhona kaJama,
Nin' enizal' uShaka kashayeki
ILemb' eleq' amany' amalembe.
ISAGA
Intuthwane iyayithwala indlovu
15.8 Tomula uhlobo lokuxhumana olutholakala ebinzeni loku-1 ezibongweni
ezingenhla. (1)
15.9 Chaza kafushane okufanayo phakathi kwehubo elithi, 'Noma kunzima' kanye
nezenzo zikaDokotela uZungu ezitholakala ebinzeni loku-1 ezibongweni. (3)
15.10 Iyini inhloso yembongi ekusebenziseni amagama adwetshelwe kulezi
zithakazelo? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Novemba 2017
NSC
15.11 Ngokwakho ukubona ngabe imbongi ifanele yini ukungathekisa imfundo
ngombele ezibongweni ezingenhla? Sekela impendulo yakho. (2)
15.12 Phawula ngesaga esingenhla ukuthi sinamthelela muni emlayezweni
otholakala kulezi zibongo? Bhekisa impendulo yakho emagameni abhalwe
ngokugqamile. (2)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Novemba 2017
NSC
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Hlolisisa impumelelo yombhali ekwethuleni indikimba kulo mdlalo othi: Kudela
Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukuchaza indikimba.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni
indikimba ngokucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni indikimba kulo mdlalo. [25]
UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA H
(Emini,eselini yasezitokisini esiteshini samaphoyisa eSundumbili, kuzwakala ukuvuleka
nokuvaleka kwezihengqo nezicabha.)
ZAYEKA: (Ngezwi eliphakeme) Ehhe! Ufunwa yisivakashi sakho engisishiye
laphaya emhubheni okubonanelwa kuwo. Shesha-ke Memela
ngilandele … 5
(Ngokushesha babe sebesemhubheni lowo wokubonana
nezivakashi.) (Kuqhilike izihlathi kuMdaluli uma esebona lesi
sivakashi sakhe.)
ZAYEKA: (Athinte isikhwehlela kancane bese ethi) Ngininika imizuzu
engamashumi amathathu nje kuphela nisaqhuba ingxoxo yenu. 10
Angidluli futhi lapho.
MDALULI: (Uyamamatheka) Ngibonga kakhulu mkami ngaleli thuba
osungihlelele lona wadela yonke imisebenzi obuyenza wabona
kufanelekile uzongibheka ukuze uzongikhulula kulokhu
kucindezeleka komqondo enginakho okubangelwa wukuvalelwa kule 15
ndlu emnyama engiqgunywe kuyo. Sekuyangicacela-ke manje ukuthi
unothando lweqiniso wena hhayi olokuzenzisa ngoba nakhu phela
usalokhu ungikhathalele yize ngikule ndawo ebucayi kangaka.
Sekuyangikhanyela bha futhi manje ukuthi lezi zinkomo engakulobola
ngazo azehlanga ngohologo kepha zalobola umuntu wesifazane 20
ofanele ngempela noyithatha njengento ebaluleke kakhulu impilo
yomyeni wakhe.
MAMLANDULI: Ingani phela ngiqonde ukukukhombisa baba wabantabami ukuthi
anginanxa neze nawe mina, nginjalo nje futhi angikubambele
magqubu ngokwenzekile izolo. Ngithanda wazi futhi ukuthi akusimina 25
okubizele amaphoyisa, naphezu kwakho konke lokhu angikujabuleli
neze ukulethwa kwakho lapha.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Novemba 2017
NSC
MDALULI: (Uyamamatheka) Ngiyabonga mkami ukuzwa amazwi amnandi
kanjalo ephuma ezindebeni zomlomo wakho. Ngizizwa nginelikhulu
iqholo leli ngawe mkami njengoba usangikhombisa nje ukuthi 30
awungilahlile neze wena. Bengingabuye ngikhunjulwe ngubani konje
omunye mkami ngikule ndawo enzima kanje nozongimisa idolo
anginike ithemba ngingasakhunjulwanga nguwe? Nokho inkonzo
yakho yomusa noxolo ayipheleli neze lapha mkami othandekayo.
Umsebenzi osakuhlalele ngowokuba uyongincengela indodakazi 35
yesule leli cala engivulele lona emaphoyiseni. Uyitshele ukuthi
ngiyazehlisa ngiyazithoba kuyo ngoba sengiwabonile amaphutha ami
futhi ngizimisele ngayo yonke indlela ukuwalungisa ngenxa
yokuzisola esenginakho.
MAMLANDULI: (Uyamoyizela) Khululeka ukhukhumale ugcwale isitaladi wena ufane 40
nomabhalane. Ukwehlukana kwami nawe lapha ngiyasuka ngiqonda
ngqo kuyena uLondiwe lona ngiyombonisa ehlise umoya esule leli
cala. Yinto engingayixheguli nakuyixhegula nje leyo. Ukuthi
uzokwenza njengoba ngizombonisa nje athobele intando yami ukuze
ugqashule kula maketango obuqgili basezitokisini akukinatele myeni 45
wami. Ngiyazi phela usangihlonipha mina ngakho-ke uzokwenza
lokhu okuthandwa yimina ehlele ngezansi.
17.1 Yimuphi umoya otholakala kulesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (2)
17.2 Chaza kafushane isigameko esiholele umlingiswa onguMdaluli ukuba
akhulume la mazwi abhalwe ngokugqamile kulesi siqeshana. (2)
17.3 Nikeza okufanayo ngokuvezwa komlingiswa onguMbhebhezeli noMemela
mayelana ngokwezinkolelo zabo kulo mdlalo bese uyasekela ngokwencwadi. (3)
17.4 Chaza kafushane ukuxhumana kwenkulumo-mpendulwano phakathi
kukaMaMlanduli noMdaluli nesenzeko esenzeka emuva kwalokho. (3)
17.5 Iyini inhloso yombhali yokuphetha isakhiwana somdlalo ngokuboshwa
kwesikhulu sezomNyango wezaseKhaya uHeshane? (2)
17.6 Qhathanisa inkulumo kaHlengiwe ngenkathi eshelwa uChivenga etholakala
kulo mdlalo kanye nesenzo sikaChivenga sokufuna ukuba yisakhamuzi. (2)
17.7 Chaza ubudlelwano phakathi kukaMdaluli, noChivenga kanye nendikimba
yalo mdlalo. (3)
17.8 Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela wesimo senhlalo phakathi
kukaMdaluli noMbhebhezeli ukube uMdaluli wezwa ngokuvakasha
kukaMbhebhezeli esibhedlela? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (3)
17.9 Ngokwakho ukubona, ngabe umlingiswa onguMdaluli ufanele yini ukubuza lo
mbuzo odwetshelwe kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2)
17.10 Phawula ngenkulumo kaMaMlanduli ethi, 'Khululeka ukhukhumale ugcwale
isitaladi wena ufane nomabhalane', kulesi siqeshana uyiyamanise nezenzeko
ezehlakalele uMdaluli kulo mdlalo. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 18 (UMBUZO OMUDE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Hlolisisa impumelelo yombhali ekwethuleni indikimba kulo mdlalo othi: Awuwelwa
uMngeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukuchaza indikimba.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni
indikimba ngokucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni indikimba kulo mdlalo. [25]
UMBUZO 19 (UMBUZO OMFUSHANE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA I
SALIMANI: Amalungiselelo ale mbizo-ke sizowenza kusasa ekuseni. Ngakho-ke
kuyoba kuhle niphelele nonke lapha ekuseni njengoba ningakanje.
Wena-ke Mphiliphili ubovuka ungiyele kwaVimbingwenya kuMcondo
ukhuphuke naye azolalela ngalana. Ngoba naye uyobe egibele nawe
uBheswa angakubophelela elinye ihhashi kwawami ezithunywa 5
ugibele.Udaba enginibizele lona ziqonga zesizwe sikaBaba nalo
lungolubucayi ngeyalo indlela. Lolu udaba lobuxoki.
MPHILIPHILI: (Axwaye.)
SALIMANI: (Ababale ngamehlo.) Ngaphambi kokuba singene shi kulona.
Ngithanda ukunikhumbuza ngento engethembayo ukuthi nonke 10
niyibonile kuthangi yenzeka emahhovisi kaNdabazabantu
eMgungundlovu. Niyakhumbula uZithulele eqhweba uMphiliphili
noNgoza behleba bobane noSomtsewu laphaya etafuleni?
ABAFOWABO: Yebo!
SALIMANI: Ngithanda uMphiliphili akasixoxele-ke ukuthi bebedingida ziphi nala 15
Madoda (Kuthule kuthi cwaka kube sengathi kakusavunguzi
kwamoya wodwa lona.)
MPHILIPHILI: (Akhophoze. Abakaze.)
SALIMANI: Khuluma phela sizwe Mphiliphili.
MPHILIPHILI: (Agwinye amathe kuze kube kathathu elinga ukukhuluma kodwa ulimi 20
lugcwale umlomo.)
MCANJANA: INkosi ithi khuluma nduna sizwe, kungabe kawuzwanga yini?
(Efutheka.)
MPHILIPHILI: Be … be … bebebuza indlela wena kaMshwilansimbi.
SALIMANI: Bebebuza indlela eyaphi? (Ngesineke.) 25
MPHILIPHILI: Indlela eza lapha eTsheni, Ngwazi.
MBONGOLO: Tshela iNkosi iqiniso ungashonisi ilanga (ebheka uMphiliphili kabi.)
SALIMANI: Mphiliphili! Mphiliphili! (Embheka sakumdabukela.)
MPHILIPHILI: Ngwazi!
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Novemba 2017
NSC
SALIMANI: Tshela mina ukuthi yini lena ebenihlangene ngayo ngamakhanda 30
niyihleba noNgoza nezikhulu zikaHulumeni mina ngingazi ngikhona
ngiyiNkosi yakhona? (Athande ukuhwaqabala.)
MPHILIPHILI: Wena, wena wangasenhla bebebuza ukuthi ukuza kwakhe
uSomtsewu ngesicelo seNkosi yami thina sikubona kuphephile yini.
ABAFOWABO: Hhawu! 35
NOMEHLO: Nanko-ke amanyala anyanyisayo!
SALIMANI: Benikhuluma ngami? Nihleba? Uhleba inkosi yakho Mphiliphili?
MPHILIPHILI: Phi … phind … e … e Manyosi.
19.1 Yimuphi umoya otholakala kulesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (2)
19.2 Chaza isigameko esiholele umlingiswa onguSalimani ukuba akhulume la
mazwi abhalwe ngokuqgamile kulesi siqeshana. (2)
19.3 Nikeza okungumehluko ngokuvezwa komlingiswa onguZithulele kanye
noSalimani mayelana nokuklanywa kwezwe bese uyasekela ngokwencwadi. (3)
19.4 Chaza kafushane ukuxhumana kwenkulumo-mpendulwano phakathi
kukaSalimani noMphiliphili nesenzeko esenzeka emuva kwalokho. (3)
19.5 Iyini inhloso yombhali yokuphetha umdlalo ngokuthi icala lasenkantolo
yaseMgungundlovu limthethe uSalimani? (2)
19.6 Qhathanisa inkulumo yonongqayi etholakala kulo mdlalo kanye nenkulumo
yabantu bakaMgqabuli mayelana nempi nesenzo sokuklanywa kwemingcele. (2)
19.7 Chaza ubudlelwano phakathi kwezindawo uMkhabela, uMngeni kanye
noVimbingwenya kanye nendikimba yalo mdlalo. (3)
19.8 Ucabanga ukuthi waba njani umphumela wesimo senhlalo phakathi kwejaji
laseMgungundlovu kanye noZithulele emuva kokuphela kwecala? Nikeza
isizathu sempendulo yakho. (3)
19.9 Ngokwakho ukubona, ngabe umlingiswa onguMcanjana ufanele yini ukubuza
lo mbuzo odwetshelwe kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (2)
19.10 Phawula ngokusetshenziswa kwamazwi akubakaki athi, 'Embheka
sakumdabukela', kulesi siqeshana uwayamanise nezigameko ezehlakalele
iNkosi uSalimani kulo mdlalo. (3)
[25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/Novemba 2017
NSC
UMBUZO 20 (UMBUZO OMUDE)
UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga
Hlolisisa impumelelo yombhali ekwethuleni indikimba kulo mdlalo othi: Ubhuku
Lwamanqe.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukuchaza indikimba.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali ekuvezeni
indikimba ngokucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni indikimba kulo mdlalo. [25]
UMBUZO 21 (UMBUZO OMFUSHANE)
UBHUKU LWAMANQE – EJ Mhlanga
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA J
PHINDISIWE: (Ngokufutheka) Sikhohlakalindini ufunani? Hlukana nomoya wami.
Kangikuhluphi ngalutho ngoba savumelana ukuthi le mfihlo yaziwa
yithina sobabili. Ngalokho ube uyagcina ngci ukushaya ucingo ngalesi
sikhathi. Ngingaze ngilahlekelwe okukhona ngokungekho. (Alushaye
ngesikhulu isankahlu ucingo. Aqonde lapho kungena khona intambo 5
yocingo afike alunyomule.)
THAMSANQA: (Ngomoya ophansi.) Ngisaphinda futhi ngibuza ukuthi ngubani lona
othi akahlukane nawe Phindisiwe?
PHINDISIWE: (Ziyime emthumeni.) Awaqanule ngokunye amehlo ngoba
ubecabanga ukuthi uThamsanqa akezwanga. Ngelokubibitheka. 10
Sithandwa, kusho ukuthi awukangithembi nanamuhla lokhu?
(Agqolozele uThamsanqa ngemvula yezinyembezi.)
THAMSANQA: Ukusho ngani lokhu? Ungizwe ngithini? (Akhiphe izibuko abheke
ngakumkakhe.) Munye umbuzo enginawo owokuthi uma
ubusezinyathelweni zami ubungasixazulula kanjani lesi simo 15
engibhekene naso manje?
PHINDISIWE: (Awushaye indiva lo mbuzo. Azwakale esethi …) Uthando
luyabekezela. Ngisho ngoba enkonzweni namuhla bekukhulunywa
ngayo indaba yokuzindlelana. (Luthi heqe uvalo. Athule kancane
ezwe inhliziyo ishaya ngamandla. Abambe isifuba okomuntu 20
ophelelwe ngumoya.)
THAMSANQA: Kwenzenjani Phindisiwe? (Aphuthume afike ambambe ngesandla.)
PHINDISIWE: (Ngephimbo elihiqizayo) Akulutho, into nje nginovalo olungidabula
inhliziyo. (Kube ngathi uyantengezela abambelele ehlombe
likaThamsanqa.) Ngicela ungiphuzise amanzi. 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/Novemba 2017
NSC
THAMSANQA: (Eqonda ekhishini emkhelela amanzi ngenkomishi. Amnikeze.
Athathe umthamo owodwa inkomishi ayibuyisele esandleni
sikaThamsanqa.) Lukhulu luyenzeka lapha kuwe. Angazi-ke noma
ukwethembana sekwaphela yini? Ngiyakhumbula ukuthi savumelana
ngokungagodlelani izifuba, ngingazi-ke ukuthi sekwashintsha yini? 30
Engikushoyo-ke ukuthi le nkinga kasilali singayixazululanga,
engagcina kungumgomo waleli khaya ukuthi akulalwa omunye
esathukuthele. Kuyangixaka-ke uma sekunenguquko engingayaziyo.
Usungahluleka ukuqeda inkomishi eyodwa yamanzi? Akekho-ke
omunye owaziyo nguwena wedwa. 35
PHINDISIWE: Sekwanele. (Angene endlini yangasese. Asule izinyembezi
esezigcwele ubuso. Uvalo kaluzibekile phansi. Kumfoma
izithukuthuku. Imicabango iyanyathelana. Agcine ngakho
ukuphimisela.) Nkosi yami kodwa ungilahlelani na? Nokuba
ngamtshela uThamsanqa … a (Ezwe isandla simthinta ehlombe 40
langakwesokudla.)
THAMSANQA: Nokuba wangitshelani Phindisiwe?
PHINDISIWE: Ungakhathazeki. (Abalekise amehlo akhe abuke phezulu ophahleni
lwendlu abakuyona.)
THAMSANQA: Ngingahlala kanjani ngingakhathazeki ngikubona ungaphathekile 45
kahle? Wena uthi ngithule ngingasho lutho? Uyabona Phindisiwe,
ngeke ngikuphoqe ukuthi ungitshele uma ungafuni. Kunye-ke
engikucelayo, uma usuzimisele ukukhuluma wongazisa. (Abuyele
ekamelweni amshiye emi esibukweni esasula izinyembezi.)
PHINDISIWE: (Athule afe okungathi akezwanga. Eqhubeka ekhuluma yedwa …) 50
Emuva kweminyaka engaka pho? Ngingamtshela ngithini
uThamsanqa le ndaba? Kungcono ngife nayo. Ngizingcwabe
ngiphila? Kodwa manje. (Ziwohloke futhi izinyembezi. Azesule
ngendwangu yakhe yokugeza. Athi ukuzibukabuka eselungiselele
ukuyolala.) 55
21.1 Yimuphi umoya otholakala enkulumeni kaThamsanqa emveni kokuba eye
ekhishini eyokhelela uPhindisiwe amanzi? Sekela impendulo yakho. (2)
21.2 Chaza isigameko esiholele umlingiswa onguPhindisiwe ukuba akhulume la
mazwi akhe okuqala kulesi siqeshana. (2)
21.3 Nikeza okufanayo ngokuvezwa komlingiswa uMathonsi noThamsanqa
ngokwenkolo yabo kulo mdlalo bese usekela impendulo yakho
ngokwencwadi. (3)
21.4 Chaza kafushane ukuxhumana kwenkulumo-mpendulwano phakathi
kukaThamsanqa noPhindisiwe nesenzeko esenzeka emuva kwalokho. (3)
21.5 Iyini inhloso yombhali yokuphetha umdlalo ngenkondlo eqondiswe
kuThamsanqa? (2)
21.6 Qhathanisa ukuxhumana phakathi kwenkulumo kayedwana kaPhindisiwe
etholakala kulesi siqephu kanye nesenzo sikaNkululeko sokuyofuna ingane
yakhe emzini kaMathonsi. (2)
21.7 Chaza ubudlelwano obukhona phakathi kukaNkululeko, uSikela, uMaqoma
noPhindisiwe kanye nendikimba yalo mdlalo. (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 31 DBE/Novemba 2017
NSC
21.8 Ucabanga ukuthi wawuyoba njani umphumela wesimo senhlalo phakathi
kukaThamsanqa noPhindisiwe emuva kokuphela kwesigwebo
sikaPhindisiwe? Nikeza isizathu sempendulo yakho. (3)
21.9 Ngokwakho ukubona, ngabe umlingiswa onguThamsanqa ufanele yini
ukubuza lo mbuzo odwetshelwe kulesi siqeshana? Nikeza isizathu
sempendulo yakho. (2)
21.10 Phawula ngokusetshenziswa kwamazwi akubakaki athi, '(Ziyime
emthumeni.)', kulesi siqeshana uwayamanise nezenzeko ezehlakalele
uPhindisiwe kulo mdlalo. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 25
AMAMAKI ESEWONKE: 80
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)
Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum