Mechanical Technology May-June 2023 (Welding & Metalwork) MG Afr_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN MEGANIESE TEGNOLOGIE: SWEIS- EN METAALWERK 2023 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 19 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 2 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (GENERIES) 1.1 C (1) 1.2 A (1) 1.3 A (1) 1.4 C (1) 1.5 B (1) 1.6 A (1) [6] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 3 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: VEILIGHEID (GENERIES) 2.1 Veiligheidsreël na afloop van werksprosedures: Skakel die masjien af.  (1) 2.2 Spasie tussen werkstukrus en amarilwiel:  Dit voorkom dat die werkstuk nie tussen die wiel en die werkstukrus vasslaan nie.   Voorkom dat die wiel beskadig sal word.   Voorkom dat die werkstuk beskadig word.   Voorkom besering.  (2) 2.3 Werkswinkeluitlegte: 2.3.1 Prosesuitleg.  (1) 2.3.2 Produkuitleg.  (1) 2.4 Hidrouliese pers:  Veiligheidsbrille   Veiligheidshandskoene   Veiligheidsskoene   Oorpak  (Enige 1 x 1) (1) 2.5 Veiligheidskerm op draagbare hoekslyper:  Om teen vonke/metaal stukkies beskerm te word.   Om teen 'n gebreekte slypskyf beskerm te word.   Om jou hand te beskerm om nie in aanraking met die slypskyf te kom nie.  (Enige 1 x 1) (1) 2.6 Knipmasjien:  Volg die vervaardigers se instruksies.   Hou hande weg van aksiepunte.   Moet nie die materiaal se maksimum mates oorskry nie.   Verseker dat alle skerms in plek en vas is.  (Enige 1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 4 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 2.7 Stoor van gassilinders:  Regop posisie   Stoor teen 20°C / koel area.   Leë silinders moet apart van vol silinders gestoor word.   Moet nooit silinders bo-op mekaar stoor nie.   Suurstofsilinders apart van brandstofsilinders.   Beveilig gassilinders.   Verseker dat silinders behoorlik toe is.   Stoor weg van vonke / vlambare materiaal / elektriese skakelaars.   Stoor in 'n goed geventileerde area.   Veiligheidstekens moet vertoon word.   Hou silinders duidelik gemerk (Vol/Leeg).  (Enige 2 x 1) (2) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 5 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: MATERIAAL (GENERIES) 3.1 Doel van tempering:  Om die spanning/brosheid  te verminder.   Om die taaiheid  van die staal te verhoog.   Om korrelstruktuur  te verfyn.  (Enige 1 x 2) (2) 3.2 Hittebehandelingsprosesse: 3.2.1 Dopverharding:  Om 'n slytbestande oppervlak  te verkry en terselfdertyd intern taai genoeg kan wees by die kern  om laste wat daarop geplaas word, te weerstaan.  Vir 'n harde dop  oor 'n taai kern.  (Enige 1 x 2) (2) 3.2.2 Uitgloeiing:  Om interne spanning  te verlig.   Om die staal  te versag.   Om masjineringsprosesse  te fasiliteer.   Verhoog  die staal se rekbaarheid.   Verminder  brosheid.  (Enige 1 x 2) (2) 3.3 Vonktoets:  Hou staal teen slypwiel.   Observeer die vonkpatroon om die tipe staal te identifiseer.  (2) 3.4 Toetse: 3.4.1 Vyltoets: Vyl op die punt of naby die rand  van die materiaal. Die byt sal die hardheid bepaal.  (2) 3.4.2 Buigtoets:  Die metaal word deur buiging aan vervorming blootgestel.   Kyk na ('observe') die skeure in die metaal.  (2) 3.5 Klanktoets op staal: 3.5.1 Lae koolstofstaal (LCS): Dowwe (lae toonhoogte)  klank. (1) 3.5.2 Hoë koolstofstaal (HCS): Hoë klinkende (hoë toonhoogte)  klank. (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 6 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (SPESIFIEK) 4.1 C (1) 4.2 B (1) 4.3 A (1) 4.4 B (1) 4.5 D (1) 4.6 D (1) 4.7 B (1) 4.8 D (1) 4.9 C (1) 4.10 A (1) 4.11 C (1) 4.12 A (1) 4.13 D (1) 4.14 B (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 7 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: TERMINOLOGIE (MAATVORMS) (SPESIFIEK)  Dakbedekking  word aan die daklatte vasgemaak.   Daklatte dra by tot die stewigheid  en korrekte spasiëring  van die 5.1 balke/struktuur. (Enige 1 x 2) (2) 5.2 Tipes sweissimbole: 5.2.1 Ter plaatse sweis  (1) 5.2.2 Vlakking  (1) 5.2.3 U-stuiksweis  (1) 5.2.4 Soomsweis / Naatsweiswerk  (1) 5.3 Strooktemplate word oor langer seksies van hoekyster gebruik.  (1) 5.4 Afmetings van die materiaal: 5.4.1 Gemiddelde diameter: Gemiddelde Ø = Binne Ø  Dikte = 180  12  = 192 mm  (2) 5.4.2 Gemiddelde omtrek: Gemiddelde omtrek = π  Gemiddelde Ø = π  192 mm  = 603,186 mm  Rond af na 603 mm  (3) 5.5 Sweissimbole:  Hoeksweis albei kante   8 mm in grootte   Lengte van sweiskraal is 50 mm   Steek van sweislas is 100 mm  (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 8 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 5.6 Dakkap: A- Kaplatte  B- Nokwerk  C- Dakbedekking  D- Dakbalk  E- Koppeldele tussenin  (5) 5.7 Traliedwarsbalke:  Neig om baie stewig te wees.   Verskaf goeie sterkte-tot-gewigsverhouding oor lang spanafstande.  (Enige 1 x 2) (2) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 9 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 6: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (SPESIFIEK) 6.1 Gebruike van bankslyper:  Skerpmaak van gereedskap.  Vorming van metaal.  Verwyder ongewenste materiaal.  Verwyder growwe kante (baarde).  Slyp voor sweis van werkstuk.  Word saam met draadborselwiel gebruik om roes te verwyder.  Word saam met poleerwiel gebruik om werkstuk te poleer. (Enige 3 x 1) (3) 6.2 MIG: Metaal-inertegas (1) 6.3 Plasmasnyer:  Die snyer stuur 'n elektriese kanaal geïoniseerde gas deur die metaal wat gesny word.  Dit vorm 'n volledige elektriese stroombaan via die aardingsklamp.  Saamgeperste lug word na die werkstuk toe deur 'n gefokusde spuitstuk teen 'n hoë spoed geblaas.  'n Elektriese boog word tussen die gasspuitstuk en werkstuk gevorm. (4) 6.4 Tipes tappe:  Voorsnytap / begintap / eerste tap  Tussensnytap / tweede tap  Proptap / boomsnytap (3) 6.5 Verwyder slak:  Bikhamer   Draadborsel  (Enige 1 x 1) (1) 6.6 Vertikale rollers: Word alleenlik vir die buig/rol van dik, swaar plate gebruik.  (1) 6.7 Horisontale bandsaag:  Verseker 'n skoon snit.  Verwyder metaalafval / snysels.  Leeftyd van lem word verleng.  Verkoel die lem  Verkoel die metaal (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 10 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 6.8 Oksi-asetileen toerusting - prosesse:  Gassweiswerk   Sweissoldering   Silwersoldering   Verhitting   Snywerk   Gutsing (Gouging)  (Enige 3 x 1) (3) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 11 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: KRAGTE (SPESIFIEK) 7.1 Raamwerke: 300 N 100 N B A F E C D 7000 100 N  300 N a  Nota aan nasiener: Nasiener moet die ruimte- en kragtediagram herteken e d  volgens die gegewe skale vir nasiendoeleindes. Toelransie van ±2 mm  b  f LID KRAG (N) AARD AE 140 N  Stut  EF 285 N  Stut   FC 140 N  Stut  BF 100 N  Bint/Stang  c ED 100 N  Bint/Stang  (15) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 12 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 7.2 Balke: 7.2.1 Bereken RL: Momente om RR:    RL  10  8  8   4  5   6  2  96 RL  10 RL  9,6 kN  (4) 7.2.2 Bereken RR: Momente om RL:    RR  10  6  8   4  5   8  2 84 RR  10 RR  8,4 kN  (4) 7.2.3 Buigmomente: Momente by:  B: 9,6 x 2 = 19,2 kN.m   C: (9,6 x 5) – (8 x 3) = 24 kN.m   D: (9,6 x 8) – (8 x 6) – (4 x 3) = 16,8 kN.m (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 13 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 7.2.4 Buigmomente-diagram: 8 kN 4 kN 6 kN A B C D E 2m 3m 3m 2m RL RR 24   19,2 16,8   0 0 A B C D E Nota aan nasiener: Nasiener moet die buigmomente- diagram herteken volgens die gegewe skale vir nasiendoeleindes. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 14 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 7.3 Spanning en vervorming: 7.3.1 Deursnee opppervlakte m2: πD 2 A 4 π  0,03 2   4  0,71 x 10-3 m2  (2) 7.3.2 Spanning MPa: Krag Spanning  Area 80  103   0,71 10-3   112676056,3 Pa  112,68 MPa  (3) 7.3.3 Vervorming: ΔL Vervorming  OL 0,06   3000  0,00002 OF 2  10 -5  (2) 7.3.4 Young se modulus van elastisiteit: Spanning E Vervorming 112,68  106  112,68  106   OF  2  10-5  2  105   5,633802815  1012 Pa  5,634  1012 Pa  5633,80  GPa   5634 GPa  (3) 7.4 Maksimum spanning: Krag Spanning  Area 55  103   0,9  10-5  6111111111 Pa  6111,11 MPa  (2) [45] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 15 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 8: HEGTING METODES (INSPEKSIE VAN SWEISLASSE) (SPESIFIEK) 8.1 Visuele inspeksie:  Vorm van die profiel   Eenvormigheid van oppervlakte   Oorvleueling   Insnyding   Penetrasiekraal   Wortelgroef   Samesmelting   Versterking   Poreusheid   Spatsels   Slak-insluitings   (ENIGE SWEISDEFEKT WAT VISUEEL GESIEN KAN WORD NA SWEIS)  (Enige 2 x 1) (2) 8.2 Vrybuigtoets:  Rekbaarheid   Brosheid   Smeebaarheid   Verlengbaarheid   Elastisiteit  (Enige 1 x 1) (1) 8.3 Sweisdefek: 'n Sweisdefek is die resultaat wat nie aan die voorgeskrewe vereistes  vir 'n sweislas voldoen nie.  (2) 8.4 Sweisdefek: 8.4.1 Insnyding:  Stroom te hoog   Stroom te laag   Verkeerde elektrodehoek   Booglengte te lank   Sweisspoed te vinnig   Te lae boogspanning   Foutiewe elektrode manipulasie  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 16 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 8.4.2 Blaasholte:  Teenwoordigheid van kontaminante / onsuiwerhede op die werksoppervlakte of op die elektrode se smeltmiddel.   Teenwoordigheid van hoë vlakke van swael in die werkstuk of elektrodemateriaal.   Sweis in winderige toestande.   Gebruik nat elektrode.  (Enige 2 x 1) (2) 8.5 Vernietigende toetse:  Masjineerbaarheidstoets   Inkeepbreektoets   Vrybuigtoets   Geleide buigtoets  (Enige 2 x 1) (2) 8.6 Prosedure vir die uitvoer van 'n X-straaltoets:  Die fotografiese film word in 'n koevert verseël (sodat lig dit nie kan blootstel nie) en agter die voorwerp wat getoets word geplaas.   Die X-straal- of gammastraalbron word voor die voorwerp wat getoets word geplaas.   Die toetser behoort agter loodskerms en ver van skadelike blootstelling te staan. Die bron word geaktiveer vir 'n baie kort rukkie en die X-strale dring die toetsstuk binne.   Soos hulle deur die areas gaan wat minder dig is, stel die strale die film op die negatief  as ligter bloot, wat 'n sweisdefek aandui.   Fotografiese film verskaf 'n permanente rekord van die skaduwee wat deeglik ondersoek kan word. / Getoon op 'n monitorskerm.  (6) 8.7 Tipes kleurvloeistof:  Fluoresserende vloeistof   Helder kleurige vloeistof  (2) 8.8 Interne sweisdefekte:  Krake   Slakinsluiting   Gebrek aan samesmelting   Gebrek aan wortelpenetrasie   Blaasholte   Porositeit  (Enige 2 x 1) (2) 8.9 Middellynkrake:  Gebruik die regte wydte-na-diepte verhouding.   Verlaag die stroom om oormatige penetrasie te verminder.   Verlaag die sweis-/boogspanning.  (Enige 2 x 1) (2) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 17 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: HEGTING METODES (SPANNING EN VERVORMING) (SPESIFIEK) 9.1 Vervorming en naspanning:  As die uitsetting, wat voorkom wanneer metaal verhit word, teengestaan word, sal vervorming voorkom.   Wanneer sametrekking, wat met afkoeling gepaard gaan, teengestaan word, sal 'n spanning toegepas word.   As die toegepaste spanning beweging veroorsaak, kom vervorming voor.   As die toegepaste spanning nie beweging veroorsaak nie, sal daar naspanning in die gesweiste las wees.  (Enige 2 x 1) (2) 9.2 Krimping: Krimping is 'n vorm van plastiese vervorming waar die metaal vervorm  het as gevolg van inkrimping met afkoeling.  (2) 9.3 Korrelgrootte:  Die vorige hoeveelheid koudbewerking   Die temperatuur en tyd van die uitgloeiingsproses   Die samestelling   Die smeltpunt  (Enige 2 x 1) (2) 9.4 Koudbewerking en warmbewerking:  Koudbewerking is wanneer vervorming  van staal onder die herkristalliseringstemperatuur (AC1)  van die staal plaasvind.  Warmbewerking is wanneer vervorming  van staal bo die herkristalliseringstemperatuur (AC1)  van die staal plaasvind. (4) 9.5 Vervorming:  Moenie oorsweis nie.   Pas onderbroke sweiswerk toe.   Plaas sweislasse naby die neutrale as.   Gebruik so min lopies as moontlik.   Gebruik terugstap-sweiswerk.   Voorsien die krimpingskragte.   Beplan die sweisvolgorde.   Gebruik rugsteune.   Gebruik klampe, setmate en hegstukke.  (Enige 4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 18 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 9.6 Tipes vervorming: 9.6.1 Oorlangse vervorming  (1) 9.6.2 Hoekverdraaiing  (1) 9.7 Metaal vinnig afgekoel: Vinnige afkoeling van metaal met groot temperatuurverskille wat spanning veroorsaak,  sal krake op die oppervlak veroorsaak.  (2) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 19 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 10: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK) 10.1 Instandhouding definisie: Voorsorgmaatreëls, aksies en prosesse  wat geneem word om 'n masjien of proses  in 'n funksionele toestand te hou.  (3) 10.2 Staanboormasjien:  Visuele kontrole van elektriese bedrading en skakelaars.   Maak seker dat alle skerms behoorlik vas is en korrek funksioneer.   Smeer bewegende onderdele.   Gebruik vog-indringende oliesproei om roes te voorkom.   Kontroleer die beskikbaarheid van spesifieke gereedskap.   Kontroleer die waggeling van die spil.   Inspekteer aandryfbande vir verweer.   Verseker dat die aandryfband korrek gespan is.   Kontroleer die tandstang- en kleinratmeganisme en smering.   Verseker dat snysels verwyder word.   Inspekteer Morse-tapsheidhuls vir baard of skrape.   Kontroleer of die boorkloukop reg aangebring en vas is.  (Enige 2 x 1) (2) 10.3 Merkplate:  Dit is om skakelaars van masjiene te isoleer voordat onderhoud uitgevoer word.   Om werkers te wys dat instandhouding op 'n spesifieke masjien uitgevoer word.  (Enige 1 x 1) (1) 10.4 Diensrekords:  Help met die monitering van die kondisie van masjiene.   Help om waarborge te behou.   Help om die geskiedenis van instandhouding en herstelwerk te hou.  (Enige 2 x 1) (2) [8] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 20 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: TERMINOLOGIE (ONTWIKKELINGS) (SPESIFIEK) 11.1 Geutbak: 11.1.1 Vierkantig  na reghoekig  op middelpunt.  (3) 11.1.2 (a) A–1: A  1  1002  2502  4502   275000  524,40 mm  (2) (b) A–2: A  2  4002  1252  4502   378125  614,92 mm  (2) (c) B–3: B  3  3752  1002  4502   353125  594,24 mm  (2) 11.2 Afgeknotte keël: 11.2.1 A–B:  ×D A B   12  × 800   12  209,44 mm  (3) 11.2.2 0–1: πd 0 1  12 π  600   12  157,08mm (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Sweis- en Metaalwerk 21 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 11.2.3 A–0: Planafstand / basislyn: A–0 = 400 - 300  = 100 mm  Ware lengte: A  0  100 2  500 2   260 000  509,90 mm  (4) 11.3 Vierkant-na-rond transformator: Word gebruik om leidingdele  van ongelyke vorm aan mekaar te verbind.  (2) [21] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou