Mechanical Technology Nov 2021 (Automotive) MG Afr hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 MEGANIESE TEGNOLOGIE: MOTORKUNDE NOVEMBER 2021 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 21 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 2 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (GENERIES) 1.1 B (1) 1.2 A (1) 1.3 D (1) 1.4 A/C (1) 1.5 A (1) 1.6 C (1) [6] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 3 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: VEILIGHEID (GENERIES) 2.1 Noodhulpprosedures aan oop wond:  Gebruik chirurgiese handskoene.   Moet niks wat vassteek in die wond verwyder nie.   Moet nooit pleister op oop wond gebruik nie.   Bedek die wond met ‘n skoon, donsvrye doek.   Moenie enige olierige vloeistof of room aan wond aanwend nie.   Indien nodig, koel wond af met koue water.   Pas druk op wond toe om bloedverlies te voorkom indien nodige.   As die wond op jou arm is, lig die arm bo jou kop om die bloeding te stop.  (Enige 2 x 1) (2) 2.2 Vlakslyper: (Alreeds aangeskakel):  Moenie vlakslyper verlaat terwyl dit nog aangeskakel is nie.   Skakel masjien af voordat jy die masjien verlaat.   Moenie probeer om die draaiende slypwiel met hande te stop nie.   Moenie verstelling doen terwyl die masjien aan is nie.  Moenie enige skerms oopmaak terwyl masjien aan is nie.   Moet nie die slypwiel op die werkstuk forseer nie.   Benader die werkstuk stadig en egalig.   Moenie die masjien skoonmaak of verstel terwyl jy werk nie.   Kyk vir olie op die vloer terwyl jy werk (storting van snyvloeistof op  vloer terwyl jy werk).   Kontroleer dat die slypwiel eweredig loop.  (Enige 2 x 1) (2) 2.3 Kallibrasie van drukmeter:  Om akkurate lesings te verseker.   Om oorbelasting te voorkom.  (Enige 1 x 1) (1) 2.4 Vingerbeskermers gevare op elektriese guillotines:  Die vingerbeskermers voorkom gevare dat die lemme jou vingers kan sny.   Deur die ankerstawe platgedruk word.  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 4 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 2.5 Sweis of vlamsny veiligheid:  ‘n Operateur moet opgelei wees om die toerusting veilig te kan gebruik.   Die werksplek moet goed afgekamp wees.   Die operateur moet beskermde toerusting gebruik.   Verseker dat alle toerusting in ‘n veilige werkende toestand is.   Maak seker dat daar geen vlambare materiale rondom die sweiswerkarea is nie.   Sweisarea moet goed geventileer wees.   Brandblussers moet in die nabyheid wees.  (Enige 2 x 1) (2) 2.6 Werkswinkeluitleg: Produkuitleg.  (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 5 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: MATERIALE (GENERIES) 3.1 Vyltoets: 3.1.1 Moeilik  (1) 3.1.2 Maklik  (1) 3.1.3 Moeilik  (1) 3.2 Hittebehandeling: A. - Korrelgroei.  B. – Herkristallisering.  C. – Herstelling.  (3) 3.3 Buigtoets:  Buig die toetsstuk deur ‘n spesifieke hoek, om ‘n mandryn of staaf  met ‘n gedefinieerde radius  totdat ‘n breek in die metaal voorkom.   Plaas die materiaal in 'n skroef en buig  dit let dan op  die rekbaarheid van die materiaal.  (3) 3.4 Doel vir dopverharding: Gee ʼn harde oppervlak  met ʼn taai kern.  (2) 3.5 Blusmedia:  Water   Pekelwater (soutwater)   Olie   Oplosbare olie en water   Stikstofgevulde lug.  (Enige 3 x 1) (3) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 6 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (SPESIFIEK) 4.1 C (1) 4.2 B (1) 4.3 C (1) 4.4 A (1) 4.5 B (1) 4.6 D (1) 4.7 B (1) 4.8 D (1) 4.9 A (1) 4.10 C (1) 4.11 A (1) 4.12 D (1) 4.13 D (1) 4.14 B (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 7 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (SPESIFIEK) 5.1 Kompressietoets: (Let wel dat indien een stap ontbreek en ander steeds die volgorde volg, punte kan steeds dienooreenkomstig toegeken word) 5.1.1 – 5.1.4  Maak versnellerklep ten volle oop.  (1)  Draai die enjin tot maksimum druk behaal is. (gewoonlik 4 tot 10 omwentelinge) / Naald stop beweeg  (1)  Neem die druklesing van die meter wat deur die suier veroorsaak is.  (1)  Gaan voort met volgende silinders / Vergelyk die lesings van al die silinders met die van die vervaardigerspesifikasies / Vergelyk lesings met mekaar.  (1) 5.2 Silinderlekkasietoetser: 5.2.1 Onderdele: A - Lekkasiemeter / Meter  B - Beheerklep  C - Buigsame slang / Pyp / Buis  D - Vonkpropkoppelstuk / Koppelstuk  (4) 5.2.2 Meeteenheid: Persentasie of %  (1) 5.3 Gasanaliseerder:  Watervanger   Papierfilter   Kondensor  (Enige 2 x 1) (2) 5.4 Opstel van die aan-boord-diagnostiese (ABD) skandeerder:  Prop die aan-boord-diagnostiese (ABD) skandeerder in die konnekteerder in.   Draai die sleutel, maar moenie die enjin aanskakel nie.   Voer die voertuiginligting in soos deur die skandeerder versoek.   Kies die regte stelsel om te skandeer (diagnosties).  (Enige 3 x 1) (3) 5.5 Wielbalanseerder: 5.5.1 Wielbalanseerder  (1) 5.5.2 Funksie van wielbalanseerder: Om die wiele dinamies / staties te balanseer.  (1) 5.5.3 Veiligheidsonderdeel: Wielveiligheidskerm  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 8 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 5.6 Wielsporingshoeke:  Nasporing   Wielvlug   Krinkspilhelling (KSH) / stuur-as  (3) 5.7 Wielsporing voorsorgmaatreëls:  Verseker die wiele is in ‘n reguit vorentoe-posisie.   Maak seker dat die stuurkas op sy hoogtepunt is.   Sentreer die stuurwiel.   Plaas die stuurslot in plek.   Sluit die rempedaal.   Kyk na die velling / rim en band kondusie   Kyk na die banddruk en wielgrootte   Kalibreer / zero toerusting voor dit gebruik word.  (Enige 3 x 1) (3) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 9 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 6: ENJINS (SPESIFIEK) 6.1 Krukasontstekingsorde:  Om die wringeffek van die kragslag op die krukas te oorkom.   Om vibrasies op die krukas te verminder.   Die lewensduur van die krukas word verhoog.   Vir die verbetering van hitte verspreiding.  (Enige 3 x 1) (3) 6.2 Dinamiese wanbalans van krukas:  Monteer balanseermassastukke op die krukwebbe.   Verwyder metaal van die krukwebbe.   Rangskik krukwebbe op teenoorgestelde kante van die krukpentappe.   Plaas ‘n trillingdemper op.  (Enige 2 x 1) (2) 6.3 Enjinvibrasie:  Die wisselende hoeveelheid wringkrag / lae kompressie wat deur kragslae gelewer word.   Die krukas alternatief verhoog en verlos wringing soos dit roteer.   Die krukas het ook sy eie natuurlike frekwensie van vibrasie.   Die ooreenstemming van verskillende dinamiese wanbalans kan oormatige vibrasie veroorsaak genoem resonansie (weerklank).   Die draaikrag/wringkrag effek van die kragslae op die krukas.   Die krukas is nie staties gebalanseerd nie.   Die krukas is nie dinamies gebalanseerd nie.   Die vliegwiel is nie staties gebalanseerd nie.   Die vliegwiel is nie dinamies gebalanseerd nie.   Die wederkerige massa is nie gebalanseerd nie.   Foutiewe trillingdemper.   Enjinketsing.   Foutiewe lug/brandstof verhouding.   Onbehoorlike vas / los enjin parte   Geslete parte  (Enige 4 x 1) (4) 6.4 Kragimpulse: 6.4.1 180°  (1) 6.4.2 144°  (1) 6.4.3 120°  (1) 6.4.4 90°  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 10 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 6.5 Roots-superaanjaer: 6.5.1 Onderdele: A – Omhulsel  B – Luginlaatkant  C – Rotor  (3) 6.5.2 Werking van die Roots-superaanjaer.  Die enjin dryf die rotors deur middel van ratte, bande of ketting aan.   Twee simmetriese rotors draai.   Vasgevangde lug, tussen die rotors en omhulsel, word vanaf die inlaatkant na die uitlaatkant gedruk.   Hoë hoeveelhede lug beweeg in die inlaatspruitstuk in.   Dit veroorsaak verhoogde druk in die silinder.  (5) 6.6 Wisselbare-geometrie-turboaanjaer: 6.6.1 Funksie van tussenverkoeler:  Tussenverkoeler word gebruik om lug af te koel  wat deur die turboaanjaer saamgepers was.   Dit verminder die volume en vergroot die digtheid van die lug.   Verbeter  die volumetriese doeltreffentheid.  (Enige 1 x 2) (2) 6.6.2 Funksie van wieke: Wieke wissel die lugvloei van die uitlaatgasse  om die turbinespeod te optimaliseer.  (2) 6.7 Voordele van superaanjaer teenoor ‘n turboaanjaer:  Geen sloerwerking (lag).   Meer effektief teen laer r/min.   Eenvoudige installasie.   Goedkoper om te diens en te onderhou.   Benodig nie altyd ‘n tussenverkoeler nie.   Geen spesiale smering nodig nie.  (Enige 3 x 1) (3) [28] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 11 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: KRAGTE (SPESIFIEK) 7.1 Definisies: 7.1.1 Remdrywing: Remdrywing is die bruikbare drywing / eintlike drywing / uitsetdrywing  wat by die vliegwiel of dryfwiele ontwikkel word.  (2) 7.1.2 Wringkrag:  Wringkrag is die ineendraaikrag  op ‘n as of wiel.   Wringkrag is die ineendraaikrag  wat oor die toegepaste radius gemeet word.  (Enige 1 x 2) (2) 7.2 Aangeduide drywing diagram:  Kompressieslag – druk styg / verhoog.   Kragslag – druk verlaag / verminder.  (2) 7.3 Berekeninge: 7.3.1 V1 - Vry volume  (1) 7.3.2 V2 - Slagvolume  (1) 7.3.3 Silinder volume: 330 ml  330 cm3  Totale silindervolume  V1  V2  39  330   369 cm3  (3) 7.3.4 Boordiameter in mm: πD2 Slagvolume  L 4 SV  4  D2  π L 330  4   π  6,5  D  64,641  8,04 cm   80,4 mm  (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 12 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 7.3.5 Kompressieverhouding: Totale silindervolume KV  Vry volume 369   39  9.46  9,5 : 1  (2) 7.4 Metodes om kompressieverhouding te verlaag:  Pas dikker pakstuk tussen silinderblok en silinderkop.   Pas suiers met geskikte laer krone.   Pas krukas met korter slag.   Pas geskikte korter suierstange.   Herbehuls na kleiner boordiameter.   Pas ‘n stelplaatjie tussen die silinderblok en silinderkop.  (Enige 2 X 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 13 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 7.5 Berekeninge: 7.5.1 Wringkrag: 2 NT BP  60 BP  T 2 N 48 000  60  2    6 500   70,52 N.m  (4) 7.5.2 Aangeduide drywing in kW: L  A  Volume  580,7 cm3  580,7  10 6 m3  6 500 N  60  1  108,33 power stroke/sec  AD  PLANn  450  103  580,7  106  108,33  2   56 618,25 W   56,62 kW  (6) 7.5.3 Meganiese doeltreffendheid: RD Meganiese doeltreffendheid (η )   100 AD 48   100  56,62  84,78 %  (2) [32] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 14 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 8: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK) 8.1 Lae CO2 uitlaatgaslesing: 8.1.1 Moontlike oorsake:  Te ryk lug/brandstofmengsel.   Ontstekingweiering (Ketsing) / Geblaaste silinder kop of blok.   Vuil of geblokte lugfilter.   Onbehoorlike werking van die brandstofleweringstelsel / oormatige brandstofdruklewering.   Foutiewe termostaat of koelmiddelsensor.   Foutiewe PKV-klepstelsel.   Katalisator onklaar.   Uitlaatgasstelsel lekkasies  (Enige 2 x 1) (2) 8.1.2 Regstellende maatreëls: Let Wel: Die antwoorde vir 8.1.2 moet ooreenstem met die oorsake genoem in 8.1.1.  Verstel brandstofmengsel.   Kontroleer vir weiering en herstel / Vervang silinder kop of blok.   Vervang lugfilter.   Kontroleer en herstel brandstofleweringstelsel druk.   Herstel of vervang termostaat of koelmiddelsensor.   Herstel PKV-klepstelsel.   Herstel of vervang katalisator.   Herstel uitlaatgasstelsel.  (Enige 2 x 1) (2) 8.2 Indikasie van arm lug/brandstofmengsel:  Hoë suurstof (O2).   Hoë koolstofdioksied (CO2).   Hoë stikstofoksied (NOx).  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 15 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 8.3 Silinderlekkasietoets: 8.3.1 Sisgeluid by uitlaatgaspyp: Oorsaak Regstellende maatreël  Lekkende uitlaatklep   Vervang uitlaatklep   Herseël die uitlaatklep   Verstel uitlaatklep vryruimte  (Enige 1 x 1) (2) 8.3.2 Borrels in die verkoelerwater: Oorsaak Regstellende maatreël  Uitgebrande / geblaasde  Skil die silinderkop  silinderkoppakstuk   Skil die silinderblok   Vervang silinderkoppakstuk   Gekraakte silinderkop   Vervang silinderkop   Gekraakte silinderblok   Vervang silinderblok  (Enige 1 x 1) (Enige 1 x 1) (2) 8.4 Enjintemperatuur: Om die uitsetting van komponente toe te laat  om sodoende akkurate lesings te verkry.  (2) 8.5 Brandstofdruktoets: 8.5.1 Vervang brandstoffilter  (1) 8.5.2  Gekraakte brandstoflyn   Verstopte brandstoflyn  (Enige 1 x 1) (1) 8.5.3  Maak sif skoon   Vervang die sif  (Enige 1 x 1) (1) 8.5.4  Verkeerde / lae spanning na die brandstofpomp   Pompspoed is te laag   Pomp is buite werking  (Enige 1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 16 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 8.6 Oliedruktoets:  Oiledruk wanner die enjin luier.   Oliedruk wanneer die enjin koud is.   Oliedruk wanneer die enjin warm is.   Oliedruk wanneer die enjin teen hoë revolusies is.  (Enige 3 x 1) (3) 8.7 Verkoelerdop-druktoets:  Verkry die spesifikasies van die verkoelerdop se openingsdruk (gedruk op die dop).  Installeer die dop op die passtuk van die verkoelerdruktoetser.   Pomp die toetser op terwyl die drukmeter dopgehou word.   Let op na die lesing terwyl die druk vrygelaat word.  (4) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 17 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: STELSELS EN BEHEER (OUTOMATIESE RATKAS) (SPESIFIEK) 9.1 Koppelomsitter: 9.1.1 Onderdele: A. Turbine  B. Hulsel  C. Pomp / Wiek D. Turbine-as / uitsetas  E. Stator  (5) 9.1.2 Funksies van koppelomsetters:  Vermenigvuldig enjinwringkrag outomaties na gelang van pad- en enjinspoed.   Dra enjinaandrywing van enjin na transmissie oor.   Dien as vliegwiel om die enjin aan die draai te hou gedurende die staakspoed.   Om staking te verhoed, gly koppelomsitter gedurende versnelling en terwyl gestop word.   Verminder wringkragvibrasies van die enjin.   Wieltol word grootliks verminder.   Dryf die oliepomp van die transmissie aan.   Dra by tot gladde ratverwisseling.  (Enige 3 x 1) (3) 9.1.3 Maksimum wringkragvermenigvuldiging:  Wanneer die grootste spoedverskil  tussen die stuwer en turbine voorkom.   Maksimum wringkragvermenigvuldiging gebeur as voertuig stilstaan, net voordat die voertuig beweeg.  (Enige 1 x 2) (2) 9.2 Episikliese ratstelsel: (snelrat vorentoe)  Die sonrat is gesluit  met die planeetdraer as aandryfdeel  en die annulus as gedrewe komponent.   Die annulus word gesluit  met die planeetdraer is die dryfrat  met die sonrat as gedrewe komponent.  (Enige 1 x 3) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 18 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 9.3 Rathefboomposisies: 9.3.1 P – parkeer (park)  (1) 9.3.2 R – trurat (reverse)  (1) 9.3.3 D – vorentoe bestuur (drive)  (1) 9.4 P N (2) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 19 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 10: STELSELS EN BEHEER (ASTE, STUURGEOMETRIE EN ELEKTRONIKA) (SPESIFIEK) 10.1 Redes vir wielsporing: Om die volgende te bereik:  Wenslike stuur. / Bestuur met minder weerstand   Maklike bestuurbeheer.   Beter traksie.   Minimaliseer vibrasies.   Gelyke padhouvermoë.   Verleng bandleeftyd.   Nagaan van die wielvlughoek.   Nagaan van die krinkspilhellingshoek.   Nagaan va die nasporing.   Nagaan va die uitsporing / toesporing.   Verminder brandstof gebruik.  (Enige 3 x 1) (3) 10.2 Wielvlug: 10.2.1 Oorsake van wielvlugslytasie:  Wansporing van onderstel .   Gebuigde stut.   Ontwrigte stuttoring.   ‘n Swak of gebreekte veer.   ‘n Gebuigde stompas.   Ineensakking of beskadigde kontrolearmbusse.   Uitgewerkte boonste stutlaer.   Gebuigde kontrolearms.   Onvoldoende wielsporingverstelling.   Beskadigte / verslete balgewrig  (Enige 4 x 1) (4) 10.2.2 Positiewe wielvlughoek: Positiewe wielvlughoek verwys na die uitwaartse kanteling  van die bo-kant van die wiel.  (2) 10.2.3 Wielvlugverstelling: Wielvlug kan verstel word deur middel van ‘n nok / wigboute  of wigplate (vulplaatjies)  op die suspensie. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 20 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 10.3 Toesporing: Toesporing   (Skets)  Voorwiele (3) 10.4 Effek van wielwanbalans:  Waggeling (wobble).   Wielhop.   Ongelyke bandslytasie.   Vervroegde wiellaer onklaarraking.   Verhoogde bandslytasie.   Verhoogde wrywing tussen padoppervlakte en die band.  (Enige 2 x 1) (2) 10.5 Tipe inspuiters:  Solenoïedinspuiter.  Piëso-inspuiter.  (2) 10.6 Doel van diesel-partikulêre filter: Dit is ‘n filter wat partikulêre materie of roet  in as omsit.  (2) 10.7 Die uitkyk-sensor:  Die uitkyk-sensor bespeur ‘n obstruksie voor die voertuig.   Die uitkyk-sensor sal ‘n sein na die EBE stuur.  (2) 10.8 Die alternator: 10.8.1 Komponent: Stator  (1) 10.8.2 Statorfunksie:  Dit verskaf ‘n spoel waarin ‘n spanning geïnduseer word.   Dit skakel die roterende magnetiese veld om na elektriese stroom.  (Enige 1 x 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 21 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 10.8.3 Statorwindings:  Delta-verbinde statorwindings  (2) 10.8.4 Statorwindings:  Ster- of Y-gekoppelde statorwindings  (2) 10.9 Voordele van ‘n elektriese brandstofpomp:  Onmiddellike / vinniger toevoer van brandstof wanneer aansitter aangeskakel word.   Lae werkingsgeraas.   Minder afvoerpulsering van brandstof.   Kompak en ligte ontwerp.   In staat om die uitlek van brandstof en dampslot te voorkom.   Kan op enige plek in die brandstoflyn geïnstalleer word.  (Enige 3 x 1) (3) [32] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou