Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITI 12
LOETSE 2024
FISIKALE SAENSESE P1
TATAISO YA HO TSWAYA
MATSHWAO: 150
Tataiso ena ya ho tswaya e na le maqephe a 18 .
Hosted by www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo
Grade 12 Physical Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024 (Sesotho), 18 pages. Read online or download the free PDF.
Physical Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024 · sesotho. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Physical Sciences
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- Eastern Cape Prelim Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 656.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
DITATAISO KA HO PHATLALLA
1. DIKHALEKULEISHENE
1.1 Dimaraka di fanwa ha: fomulara e nepahetse, substitution e
nepahetse,Karabo ya yuniti e nepahetse.
1.2 Ha ho dimaraka tse tla fanwa ha fomulara e nepahetseng kapa fomulara e
sebedisitsweng ka nepo, leha hona le disimpole tse ngata tse ka kenellang
hantle.
1.3 Ha phoso e etswa ha ho kenyeletswa fomulareng e nepahetseng,le moo ho
kenyeletsang, ha hona fanwa ka dimaraka ho ya pele.
1.4 Ha fomulara e sa fanwa, empa dikenyeletso di nepahetse, but all
substitutions are correct, ngwana ya balang ha ana ho fuwa maraka.
1.5 Ha ho na tingwa ngwana dimaraka ha dikekyeletso di siuwe moo
khaltjhuleishene di nepahetseng/porinsipole e nepahetseng.
1.6 Dimathemathikhale manipohuleishense le phetoho ya change of subject ya
difomulara tse nepahetseng ha enke dimaraka, empa ha ngwa ya kolang a qala
ka nfomulara e nepahetseng mme fetola subject of the formula hampe,
dimaraka di tla fanwa bakeng sa fomulara le dikenyeletso tse nepahetseng.
Maraka ya lenane le fosahetseng ha ena ho fanwa.
1.7 Dimaraka di tla ajwa fela fomularang ha khaltjhuleishene e entswe, jwalo
ka, dikenyeletso di entswe kapa manane a karabo a fanwe.
1.8 Dimaraka di tla fanwa feela ha dikenyeletso tsa manane di kenyeleditswe
fomulareng mme di sa thathamiswa pela khaltjhuleishene.
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 3
1.9 Dikhaltjhuleishene kaofela, ha disa sepesifauwa potsong, di tlameha ho etswa
ho detesimale tse pedi.
1.10 Ha karabo ya ho qetela ya khaltjhuleishene e nepahetse, di maraca tse fleets
ha di na fanwa the feela. Batswayi kamehla bat la etsa bonnete bah ore
fomulara e nepahetseng/e tswanelehileng e ya sebediswa mme mesebetsi, le
dikenyeletso, di nepahetse.
1.11 Dipotso moo letoto la khaltjhuleishene di etswang(moghlala, potso ya sekete
teyakeramo) ha ho hlokahale kamehla e latele tatatello. DIMARAKA TSE
FELETSENG di tla fanwa ha karabo e nepahetse ho latela bothata. Empa,
khalkhjuleishene e nnge fela e kekeng ya tlisa ngwana ngolang haufi le karabo
ho feta data ya mathomo, ha ho palo ya dimaraka e tla fanwa..
2. DIYUNITI
2.1 Ngwana ngolang u tla tingwa hangwwe fela maraka ha phitile phoso ya
tshebediso ya yuniti kahara potso.
2.2 Diyuniti di hlokahala feela karabong ya ho qetela ya khaltjhuleishene..
2.3 Dimaraka di fanwa ha feela Karabo, e seng bakeng sa yuniti, eseng yuniti ho
tjho fela. Bana ba ngolang hlahlobo batla tingwa maraka e fanwang karabong
ye nngwe le e nngwe ya maema a latelang:
• Karabo e nepahetseng + ho fosahetse yuniti
• Karabo e fosahetseng + yuniti e nepahetseng
• Karabo e nepahetseng + yunit e siyo
•
2.4 Diyuniti tsa SI di tlameha ho sebediswa ntle ho maemong a itsen, mohlala.
V.m-1 ho na le N.C-1, le cm•s-1 kapa km•h-1 ho na le m•s-1 moo potso e hlokang
jwalo.
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
4 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
3. KA HO PHATLALLA
3.1 Ha Karabo kapa khaltjhuleishene e hlokahala, empa Karabo tse pedi di fanwe
ke ngwana ya ngolang, Karabo ya pele fela ke yona e tla tswauwa, ho sa
tsotellehe hore e nepahetse. Ha eba karabo tse pedi di hlokahala, karabo tse
pedi feela tse qalang di tla tswauwa jwalo jwalo.
3.2 Bakeng sa ho tswaya, disimpole tsekgetholohileng(s, u, t, etc.) di tla amoheleya.
3.3 Kompounte e arohanengya diyuniti tsa malethiupolekjheishene dote, mohlala,
m•s-1. Bakeng sa ho tswaya, m•s-1 le m/s di tla amoheleya.
4. HO TSWAYA HO POSETIFO
Motswao o Positifo ho latela dikhaltjhuleishene di tla latelwa maemong ana:
4.1 Potswana le potswana: Ha fariabole e khaltjhuleituwe potsong (mohlala 3.1)
e hloka ho kenyeletswa ho potswana (3.2 ya 3.3), dimaraka tse feletseng di
fanwa bakeng sa potswana e latelang.
4.2 Potso e nang le dipotswana tse ngata: Ha ngwana ya ngolang a khaltjhulata,
mohlala, karente setep;eng sa pele mme a thola karabo e fosahetseng ka lebaka
la kenyeletso e fosahetseng, maraka ya kenyeletso le ya ho qetela u tla tingwa
dimaraka.
5. HO TSHWAYA HO NEKETIFO
Maemong a tlwaeleileng karabo e fosahetseng ha ena ho nepahala ha e latela phoso
ya konsepote. Ha ngwana ya ngolang a hlokwa ho fana ka tshehetso POTSONG ya
3.2 karabo e fanweng POTSONG YA 3.1 e fosahetse, ha ho dimaraka tse tla fanwa
ho POTSO YA 3.2. Leha ho le jwalo, ha karabo mohlala, ya POTSO YA 3.1 e amana
ka khaltjhuleishene, tshehetso ya karabo e fosahetseng e ka shejwa ka ihlo le leng.
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 5
POTSO YA 1: DIPOTSO TSA KGETHO
1.1 B (2)
1.2 C (2)
1.3 C (2)
1.4 A (2)
1.5 B (2)
1.6 A (2)
1.7 D (2)
1.8 D (2)
1.9 B (2)
1.10 A (2)
[20]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
6 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 2
2.1 Ha nete fose e etsahala nthong, ntho e tla akeselerata lehlakoreng la nete
fose ka akeselereishene e amanang ka kotloloho le fose hape e sa
amamneng ka kotloloho le boima ba ntho.
KAPA
Nete fose/resaletente fose e etsahalang ho ntho e lekana le nako eo
momentamo u fetofetohang ka ona.
(2)
2.2
Labele tse amohelehang
w Fg/Fw/weyiti/kerafitheishinale fose
T FT/Thensene/Fosee e khwgeleng
N FN/N/Nomale Fose
Fk fk/Fose e mahwashe force
(4)
2.3.1 fk = μkN
fk = μkFg
fk = (0,25)(4)(9,8)
fk = 9,8 N (3)
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 7
2.3.2 KGETHO YA 1
Fnet = ma
Fnet = T – f E nngwe ✓
Fnet = Fg – T
Boloko ba 4 kg
T – 9,8 = 4a
T = 4a + 9,8
E nngwe(4a kapa / 2a) ✓
Boloko ba 2 kg
(2)(9,8) – T✓ =2a
T = 19,6 – 2a
19,6 – 2a = 4a + 9,8
a = 1,63 m∙s-2
vf2 = vi2 + 2aΔy
vf2 = 02 + 2(1,63)(1)
vf = 1,81 m∙s-1 (7)
2.4 Kerafitheishenale fose (weyiti) ha se yona fela e etsahalang ho 2 kg
boloko.
KAPA
Akeselereishene ha se 9,8 m.s-2.
(2)
[18]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
8 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 3
3.1 Tlase (1)
3.2 Hodimo ke positifo Tlase ke posetifo
vf = vi + a t vf = vi + a t
= 30 + (-9,8)(2,135) = - 30 + (9,8)(2,135)
= 9,08 m·s-1, hodimo = - 9,078 m·s-1
= 9,08 m·s-1, hodimo
(3)
3.3 KGETHO YA 1
Hodimo ke positifo Tlase ke posetifo
Bolo ya A:
Δy = v i Δt + 21 at 2 Δy = v i Δt + 21 at 2
∆y = -12(2,5) + ½(-9,8)(2,5)2 ∆y = 12(2,5) + ½(9,8)(2,5)2
∆y = - 60,625 m ∆y = 60,625 m
(Bophahamo = 29,375 m) (Bophahamo = 29,375 m)
Bolo ya B: Bolo ya B:
Δy = v i Δt + 21 at 2 Δy = v i Δt + 21 at 2
..
= 30(2,5) + ½(-9,8)(2,5)2 = -30(2,5) + ½(9,8)(2,5)2
= 44,375 m = - 44,375 m
Sebaka = 44,375 - 29,375 Sebaka = 44,375 – 29,375
= 15 m = 15 m
KGETHO YA 1
Bolo ya A
vf = vi + a t
vf = -12 + (-9,8)(2,135)
vf = 32,923 m·s-1, tlase
Δy = v i Δt + 21 at 2
∆y = -32(2,5-2,135) + ½(-9,8)(2,5-2,135)2
∆y = - 12,6696 m
Bolo ya B
Δy = v i Δt + 21 at 2
∆y = 9,08(2,5 – 2,135) + ½(-9,8)(2,5 – 2,135)2
∆y = 2,66 m
Sebaka = 2,66 + 12,6696
15,33 m
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 9
3.4 KGETHO YA 1
Hodimo ke positifo
KGETHO YA 2
Tlase ke posetifo
Mokhwa wa ho tshwaya kerafo Dimaraka
Sebopeho a bolo ya A ho zero position.
Sebopeho sa bolo ya B ho ya hodimo ho
fihlela dilaene diteyana le nako. 2,135 s/
Nako ya 2,135 s e bontshitswe
Fatshe ha se zero position (Ha ntho e
nngwe le e nngwe e nepahetse): 2/3/
(3)
[12]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
10 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 4
4.1 Totale momentamo ✓o lineya ya aesolated sisitimi✓ e dula ele
konsetente/konsefote.
(2)
4.2 Hlakore le letona ke positifo
Σpi = Σpf
E nngwe✓
(mvi)1 + (mvi)2 = (mvf)1 + (mvf)2
(5 000)(15) + (2 000)(-20 ✓ = (5 000)vf + (2 000)(5) ✓
vi = 5 m·s-1✓
Hlakore le letshehadi ke posetifo
Σpi = Σpf
E nngwe ✓
(mvi)1 + (mvi)2 = (mvf)1 + (mvf)2
(5 000)(-15) + (2 000)(20) ✓ = (5000)vf + ( 2000)(-5) ✓
vi = -5 m·s-1
Makenetjute ya felositi = 5 m∙s-1 ✓ (4)
4.3 KGETHO YA 1
Fnet∆t = ∆p E nngwe ✓
Fnet Δt = mvf – mvi
Fnet (0,4) ✓ = (5 000)(5) – (5 000)(15) ✓
Fnet = -125 000 N
Fnet = 125 000 N ho ya ho le letona ✓
KGETHO YA 2
Fnet∆t = ∆p
E nngwe ✓
Fnet Δt = mvf – mvi
Fnet (0,4) ✓ = (2000)(-5) – (2000)(20) ✓
Fnet = -125 000 N
Fnet = 125 000 N ho ya ho le letona ✓ (4)
[10]
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 11
POTSO YA 5
5.1 Kamora monna (1)
5.2 Newton’s third Law of motion
Ha ntho e phusha fose ho ntho ya bobedi, ntho ya bobedi e phusha ka fose
e lekanang ka makenetjute empa e ya kgahlanong malebana le ntho ya
pele.
(3)
5.3 KGETHO 1
Wnet = ∆K
E nngwe✓
Wg + Wf = ∆K
Fg∆xcosӨ + f∆xcosӨ = ∆K
(57)(9,8)(4)cos180° + 40∆xcos180o = 0 – ½(57)(62)
∆x = - 30,21 m
4
Sin Ө =
30,21
Ө = 7,61°
KGETHO YA 2
Wnc = ΔU + ΔK / Wnc = ΔEp + ΔEk
40∆xcos180o = (57)(9,8)(4) – (57)(9,8)(0) + ½ (57)(0)2 – ½ (57)(6)2
∆x = -30,21 m
4
Sin Ө =
30,21
Ө = 7,61° (5)
5.4 KGETHO YA 1
Wnet = ∆K
E nngwe ✓
WT + Wg + Wf = ∆K
(80)(5)(4)cos0° + (4)(9,8)sin30° •(5)cos180° + (15)(5)cos180°
= ½(4)vf2 – ½(4)(32)
vf = 11,07 m·s-1
KGETHO YA 2
Wnc = ΔU + ΔK
E nngwe ✓
WT + Wf = ΔU + ΔK
(80)(5)(4)cos0° + (15)(5)cos180° =
(4)(9,8)(sin30°)(5) – (4)(9,8)(0) + ½ (4)vf2 – ½ (4)(3)2
vf = 11,07 m·s-1 (6)
[15]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
12 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 6
6.1 Phetoho(e ka bang teng) ya forekwensi/pitjhi ya(modumo) wa weifo e
utluwang ke modumo wa diweifo ha motsamo o bapiswang dipakeng tsa
momamedi le sose e etsang modumo
(2)
6.2.1 E ya eketseha (1)
6.2.2 E ya fokotseha (1)
6.3 v vL v + vL
fL = f s or fL = 𝑓𝑆
v vs v
330 + 30
fL= x 1 800
330 − 0
fL = 1 963,6 Hz (5)
6.4
Ma
Dilabole tsa akesese
Forekwensi e hodimo qalong
Forekwensi e tlase ya nako e
eketsehang
(3)
6.5 Bloodflow meter / Doppler flow meter /
(1)
[13]
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 13
POTSO YA 7
7.1 Fose e hwehwelang kapa e phushang dipakeng tsa dithjatjhe tse pedi e
amana ka kotloloho le tlhaiso ya makenetjute ya ditjhatjhe hape e ha e
amane ka kotloloho le sebaka se dipakeng tsa stona.
(2)
7.2 Ka ha FK on M = FG on M
(Fnet)2 = (FK on M)2 + (FG on M)2
(2,864 x 10-6)2 = F2 + F2
F = 2,025 x 10-6 N (4)
7.3 F = kQ1Q2
r2
2,025 x 10-6 = 9 x 109 x 6 x 10-9 x 6 x 10-9
(X)2
X = 0,4 m (4)
[10]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
14 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 8
8.1
(3)
Mokhwa wa ho tswaya
Sebopeho se nepahetseng
Lehlakore le nepahetseng
Dilaene tse thetsanang le tse
fapanyetsanang
8.2 Eleketerosetatikese fose e etswang per unit posetifo tjhatje e beuweng
ntlheng.
(2)
8.3 EP = kQ1
r2
EP = 9 x 109 x 200 x 10-9
(0,2)2
EP = 45 000 N.C-1 ho ya ho le letona
EQ = kQ2
r2
EQ = 9 x 109 x 200 x 10-9
(0,4)2
EQ = 11 250 N.C-1 ho ya ho le le tshehadi
Enet = 45 000 + (-11 250)
Enet = 33 750 N.C-1 ho ya ho leletona (5)
[10]
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 15
POTSO YA 9
9.1 Ho netefatsa motsamao o potapotang wa khwele.
(1)
9.2 (i) Repoleisa sose ya potenshiale diforense ka load/resisetara.
(ii) Repolaisa sepoliti reng (commutator) ka (tse pedi) selipo reng
(2)
9.3 I
I rms = max
2
0,54
Irms =
√2
Irms = 0,38 A
Pave = VrmsIrms
60 = Vrms x 0,38
Vrms = 157,89 V (5)
[8]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
16 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 10
10.1 Potensheale diforense e amana ka kotloloho le karente,ha motjheso u sa
fetohe.
KAPA
Reshio ya potensheale diforense ho karente ha motjheso u sa fetohe.
(2)
10.2 KGETHO YA 1 KGETHO YA 2
V2 P = VI
P = IR = P/V = 13,5/18 = 0,75 A
R
(18)2 V = IR
13,5 = R = V/IR = 18/0,75 = 24 Ω
R
R = 24 Ω (3)
10.3 KGETHO YA 1 KGETHO YA 2
V 1 1 1
R = = +
I Rp 𝑅1 R2
1 1 1
= +
24 = (18) RP 12 24
RP = 8 Ω
I V = IRP
18 = I (8)
I = 0,75 A I = 2,25 A
Vp
R=
I12
18
12 = I12
I12 = 1,5 A
ITotal = 1,5 + 0,75 = 2,25 A (5)
10.4 Resisetense ya kahare e kgahlanong le ho phalla ha tjhaetjhe kahara betiri.
(2)
10.5 V10 = IR10
V10 = 2,25 x 10
V10 = 22,5 V (3)
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2024) FISIKALE SAENSESE P1 17
10.6 KGETHO1
V1 = Vext
V1 = VP + V10
V1 = 18 + 22,5
V1 = 40,5 V
Ha switjhi e butswe Emf = 45,9 V
Folete tse lahlehileng ‘lost volts’ ke: Vlost = emf – Vext
= 45,9 – 40,5 = 5,4 V
V
r= L
I
5,4
r=
2,25
r = 2,4 Ω
KGETHO YA 2
1 1 1
Emf = I (R + r) = +
Rp r1 r2
1 1 1
45,9 = (2,25) (8 + 10 + r) = +
RP 12 24
r = 2,4 Ω RP = 8 Ω (5)
10.7 E ya eketseha (1)
[21]
Boqapi ba sengoli bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
18 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2024)
POTSO YA 11
11.1 c = f x λ
Amohela v = f λ
3 x 108 = f x 229 x 10-9
f = 1,31 x 1015 Hz (3)
11.2 Threshold forekwensi (1)
11.3 Work function ya boleng bo bonyanyananyanyana ba eneji bo hlokahala ho ntsha
eleketerone safeise e thata e fanweng, hangata ke tshepe. (2)
11.4 E = Wo + Ek ( max )
hf = Wo + ½ mv2
6,63 x 10-34 x f = (6,63 x 10-34 x 1,31 x 1015) + ½ (9,11 x 10-31) (1,57 x 106)2
f = 3 x 1015 Hz (4)
11.5 E YA EKETSEHA
Ho fokotseha ha weifolenfo ho fana ka sephetho sa ho nyoloha ha forekwensi.
Work function e ya nyoloha.
KAPA
1
Wo ∝ λ (3)
o
[13]
TOTALE: 150
Boqapi ba sengodi bo hlontjhwe Ka kopo phetla
Hosted by www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 Paper 1 KZN June 2024 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P1 Western Cape Prelim 2024 Memo

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 KZN Prelim 2024 Question Paper

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 Mpumalanga Prelim 2024 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 North West Prelim 2024 QP
More from Grade 12 Physical Sciences

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Gauteng Mock 2025 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 KZN Mock 2025 Question Paper

Question paper
Physical Sciences Grade 12 Limpopo March Test 2025 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 Limpopo Mock 2025 QP

Question paper