Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE
MOPHATO 12
SETSWANA PUO YA GAE (HL)
PAMPIRI YA BOBEDI (P2)
NGWANAITSEELE 2020
KAEDI YA GO TSHWAYA
MADUO: 80
Kaedi e ya go tshwaya, e na le ditsebe di le 24.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Skip to contentAll 2020 papers 





View all
%20June%202025%20Question%20Paper--48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa/v1-211d836cb5872441817c/card.webp)




Setswana HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2020 Memo
Grade 12 Setswana HL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2020, 24 pages. Read online or download the free PDF.
Setswana Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2020 · setswana. Memorandum, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Setswana HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Setswana
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2020
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 24
- File size
- 637.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 24
This exam
NSC November Exam 2020
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 3Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 4Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 5Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)20 marks
- Question 7Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 9Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
Show all 11 questions
- Question 11Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)50 marks
- Question 13Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 15Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 17Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 19Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 2 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA A: POKO
MELODI YA POKO – RM Ramagoshi
POTSO 1: POTSO YA TLHAMO
THULAMOTSE – JSS Shole
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 10 go
tshwaya tlhamo ya motlhatlhojwa.
Maikutlo a mmoki ke a go kgala Thulamotse e leng sedirisiwa sa tshipi se se neng
se dirisiwa ke puso ya tlhaolele go fudusa batho bantsho ka dikgoka go tswa mo
mafatsheng a bona.
Mmoki o utlwile botlhoko ka ntlha ya fa phuduso e, e ne e dira gore batho ba
kgangwe ke lerole fa Thulamotse a ne a thuba dipota tsa matlo a bona.
Mmoki o tlhagisa kutlobotlhoko e e neng e tlholwa ke Thulamotse, e leng dilelo tsa
masea le mekgosi e e neng e dirwa ke basadi, mme tsotlhe tse, di sa utlwale ka
ntlha ya modumo o o neng o dirilwe ke Thulamotse.
Mmoki o utlwile botlhoko ka ntlha ya tshenyo e e neng e dirwa ke Thulamotse. A re
fa Thulamotse e fetile, malapa a ne a sala a itshopere, a se na sepe.
Mmoki o hutsafadiwa ke mabitla a a sentsweng ke Thulamotse, mme se, se dirilwe
kwa ntle ga dipuisano le beng ba ona.
Se se utlwisang mmoki botlhoko le go feta ke gore, phuduso e, e ne e dirwa gore
batho bangwe ba tle go aga dikago tse ditelele le go dira meepo mo mafelong a ba
fudusiwang mo go ona.
Mmoki a re batho ba ne ba fudusetswa kwa dikakeng e leng kwa mafelong a a sa
siamelang temo, ka jalo ga ba kgone go lema le dikgomo tsa bona ga di nne le mo
di fulang teng. Se, se dira gore ba tlhoke le dibi tsa go gotsa molelo tota.
Mmoki o eletsa fa ba ka bo ba fudusitswe le sekgwa sa bona gore dikgomo le
tsona di nne le se di se fulang.
Mmoki a re le fa Thulamotse a ba utlwisitse botlhoko, fela ba tlaa tlwaela sekaka
se ba fuduseditsweng kwa go sona.
Mmoki a re Thulamotse e ba utlwisitse botlhoko ka dipelo tsa bona di sa tlhole di
tshwana le pele. (10)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 3 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
POTSO 2: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
SEGO SA METSI – G Setlalekgosi
2.1 Mathata a dingwetsi di rakanang le ona mo manyalong. (2)
2.2 Tlogelo - go tlisa go kibakibela ka bonako ga mola/go oketsa lebelo la moribo
le moretheto wa molatheto ka go tlogela tlhogo ya leina 'di' go tswa mo go
'dinawa' go nna 'nawa'. (2)
2.3 Tshwantshanyo - Go tshwantshanya go nna matepe ga ngwetsi ka go e
tshwantsha le mamina a a minwang ke nko. (2)
2.4 Mmatsale o bolelela ngwetsi gore a se tlhole a tsoga letsatsi le setse le (2)
tlhabile.
2.5 Ke ithutile gore menomasweu polaya e tshega/Motho a ka go bolaya a ntse a
tshega le wena/Motho ga a ikanyege.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko) (2)
[10]
POTSO 3: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
TLHAOLELE – OH Segano
3.1 Kgaoganyo ya bosemorafe e e tlhodilweng ke puso ya basweu. (2)
3.2 Tlhatlagano ya bokao – go gatelela ketsaetsego ya batho ka ba se na
bonnete jwa gore tlhaolele e tlile ka bomang/Tlhatlagano ya popego – go
gatelela go tla ga tlhaolele.
Bangwe ba re o tlile ka Maesemane
Bangwe ba re o tlile ka Maaforikanere
lekgethi thuanyi lediri thuanyi lediri popi ya leina
sediri sedirwa tlhalosi
ya
sediriso (2)
3.3 Mothofatso – tlhaolele e filwe maikutlo le thata ya setho go bontsha fa
tlhaolele e ne e sa batliwe ke bantsho. (2)
3.4 Basweu ba ne ba fedisa tlhaolele. (2)
3.5 Ke ithutile gore sesafeleng se a bo se tlhola/Batho ba tshwanetse go
tshwaragana, e nne ngatana e le nngwe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 4 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
POTSO 4: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
BOTSOFE – LD Raditladi
4.1 Diphetogo tse bagolo ba itemogelang tsona ka ntlha ya bogodi. (2)
4.2 Poeletsomafoko – go gatelela bokao ka go boeletsa lefoko 'kua' go bontsha
ka moo bagolo ba neng ba opelwa ke ditlhabi ka gona. (2)
4.3 Batsofe ga ba tlhole ba kgona go gata ba gatoga jaaka pele. (2)
4.4 Tshwantshanyo - Go tshwantshanya meriri ya batsofe le mašwi ka ntlha ya
mokgwa o e sweufetseng ka gona. (2)
4.5 Ke ithutile gore sesafeleng se a bo se tlhola/Mo botshelong go na le nako ya
bošwa le ya bogodi.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[10]
LE
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 5 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
POTSO 5: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
NGWANAKA O TSETSWE – GK Setou
5.1 Le bua ka ga motsadi yo o sotlegang ka ntlha ya fa ngwana wa gagwe a sa
mo tlhokomele/ka ntlha ya fa a batla go ruta ngwana wa gagwe. (2)
5.2 Motsadi le fa a ne a sotlega o ne a duelela ngwana dithuto go fitlha a fetsa
sekolo.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
5.3 Tsona diatlanyana tse di tsofetseng tse
Ona matsogonyana a a tsutsubaneng a
Leemedi Leina thuanyitlhaodi tlhaodi Lesupi
Tlhatlagano ya bokao/
Tlhatlagano ya popego (2)
5.4 Phefofatso - Go tewa gore o tlhokafetse. (2)
5.5 Ke ithutile gore mmangwana o tshwara thipa ka fa bogaleng/mosadi ga a ke a
ineela le fa go ka nna thata jang, o wa a tsoga le ngwana wa gagwe/mosadi
mooka o nya le mariga/le fa go ka nna thata jang, mme o kgona go dira
leano. (2)
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) [10]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 6 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA B: PADI
POTSO 6: POTSO YA TLHAMO
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tiro ya motlhatlhojwa.
Tlhagiso e e reng ditiragalo tsa tshotlo le kgatelelo, e ka nna ya bana, ditsala,
basadi le bathapiwa tse di itemogelwang mo pading ya 'Leba Seipone', di na le
ditlamorago tse di sa jeseng diwelang mo matshelong a batswasetlhabelo, le fa mo
dinakong dingwe di ba ungwela, ke boammaaruri jo bo ka se ganediweng ka gope.
Ditiragalo tsa tshotlo tse Gokatweng a itemogelang tsona mo go mongwaagwe e
leng Jankie tsa thobalano di nnile le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang.
Gokatweng o feleletsa a nna le ngwana yo a sa kgoneng go nna le seabe mo
kgodisong ya gagwe, gonne a tshaba go tlisa tlhakatlhakano mo botshelong jwa ga
Jankie le mogatse ka ba ne ba ratana mo sephiring e bile ngwana a ne a tshwana
le rraagwe po. Se, ke tshotlo go tswa mo mothaping.
Lesea le lona le sotlwa ke mmaalona ka go le tlhokisa go itse batsadi ba lona le ka
go le tlhokisa tlhokomelo e e siameng. Ke ka moo re bonang Motswagauteng a
sotlega a bo a iphitlhela e le ngwana wa mebila.
Setšhaba se ne se sa amogele Motswagauteng ka ntlha ya tshobotsi ya gagwe.
Se, se na le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang ka a ne a sa amogelesege
gonne mo setsong sa Bantsho, go tshola ngwana le mosweu e ne e le moila. Se,
ke tshotlo ya ditshwanelo tsa gagwe tsa botho.
Mosala o sotla Motswagauteng ka go mo itaya gonne a timeditse podi gammogo le
go mo tseela boswa jo monnamogolo Puso a mo abetseng bona gonne a itse fa e
le ena mojaboswa. Motswagauteng o ngwega mo gae. O feleletsa a fetogile
ngwana wa mebila mo a rakanang le mathata a a seng kana ka sepe gona.
O iphitlhela a wetse mo diatleng tsa ga Mokwepa yo a neng a retla batho.
Mokwepa o bontsha boitumelo ka a bolelela mongwe mo mogaleng gore o tshwere
lebusomane, mme lona le na le moriri o o tlhotlhwagodimo. Se, ke tshotlo ya
maikutlo le tlhaloganyo mo go Motswagauteng bogolo jang ka se, se builwe a
utlwa.
O boela gape a sotlwa ke batho ba a tsholwang nabo mo tekesing ya Huhudi, ka
ntlha ya tshobotsi ya gagwe ka ba ne ba mmitsa ka maina a tshotlo jaaka letata,
morwa, lekutwane. Se se dira gore a seke dikeledi ka ntlha ya kutlobotlhoko, mme
o feleletsa a etsaetsega gore a ke a nyatse le go itatola batho ba mmala wa sebilo.
Kwa Foreiborogo o teketwa ke batho ka ntlha ya go thusa mapodisi go tshwara
legodu le le neng le phamoletse mosadi wa mosweu sekgwama sa madi. Botshelo
ba gagwe bo ne bo le mo kotsing gonne a ne a iphitlhela a disitswe ke lepodisi le a
le boneng kwa ga Mokwepa.
Ditiragalo tsa kgethololo ya kwa sekolong sa kwa Foreiborogo, le tsona di nnile le
ditlamorago tse di sa jeseng diwelang mo botshelong jwa ga Motswagauteng.
Motswagauteng o sotlwa ka go kgoromeletswa mo mosetsaneng mongwe wa
mosweu e leng Sarkie, mo go neng ga lebisa mo go iteweng ga gagwe, mme ga
tsosa ntwa e e matlhomahibidu ya bosemorafe. Se ke kgatelelo ya bosemorafe.
Fa kgetsi e tla go sekwa, ya ungwela Motswagauteng ditlamorago tse di sa jeseng
diwelang ka ntlha ya gore mogokgo le Lekgotla la sekolo ba ne ba e atlhola ka go
gobelela le go sekamela mo letlhakoreng la basweu, mme ba sa lebe molato.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 7 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Mogokgo o kgetholola Motswagauteng ka a tsenya pitso ya bana le batsadi ba
basweu a sa mo akaretse le motsadi wa gagwe. Tshwetso e tsewa kwa ntle ga ga
Motswagauteng.
Motswagauteng o kobiwa mo sekolong, mme Koot yo o tlhodileng ntwa a sala mo
go sona ka ntlha ya mmala wa gagwe. Se, ke kgatelelo ya bosemorafe le kgatako
ya ditshwanelo tsa ga Motswagauteng tsa go amogela thuto.
Le fa gona Motswagauteng a ngwegile kwa gaabo, e bile go na le ditlamorago tse
di sa jeseng diwelang, fela go mo ungwetse gonne mo mebileng kwa a neng a
tshela gona, o ne a kopana le Sepoko yo le ena e neng e le ngwana wa mebila,
mme a mo rotloetsa go tsena sekolo. O feleleditse a falotse lekwalo la borobedi ka
dinaledi.
Motswagauteng o feleletsa a itse mmaagwe yo a neng a mo utlwela ka batho ba
ba neng ba mo kaya a le ntlheng ya Gauteng. Le fa a mmone nakwana kwa
kgotlatshekelo, fela pelo e ne ya boela mannong gonne mmatla sa gagwe a se
bone.
Rraagwe le ena, go ne go se na ope yo a mo itseng fela o feleleditse a bone
tshedimosetso ka ga gagwe le tshika e nngwe go tswa mo bopaking jo mmaagwe
a neelaneng ka bona.
Rrangwanaagwe e leng Jan Smook, lefatlha la ga Jankie, o ne a ithaopa go thusa
Kobbie Swanepoel go tsweletsa dithuto tsa ga Motswagauteng morago ga
tshedimosetso e e neilweng ke Gokatweng. Se, ke maungo a a kgodisang a
Motswagauteng a a fitlheletseng. [25]
POTSO 7: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
LEBA SEIPONE – Kabelo Kgatea
7.1 Janie ke morwa wa ga Jan Smook lefatlha la ga Jankie Smook,√ mme ke
ntsalae Motswagauteng√/Fa Janie a lebile Motswagauteng a re ngwana wa
ga rrangwane, mme fa Motswagauteng a mo lebile a re ngwana wa ga (2)
rremogolo.
7.2 Monna yo o neng a ntse kwa morago o ne a bokolela fa a se na go utlwa gore
Motswagauteng ke ngwana wa ga Jankie Smook morwarraagwe, e leng
lefatlha la gagwe. (2)
7.3 Gokatweng o tshwerwe le setlhopha sa ga Mokwepa se se neng se amega
mo ditirong tsa gagwe tsa borukhutlhi. (2)
7.4 Wa bogologolo/nako ya tlhaolele. (1)
7.5 Thotloetso le thuto ya gagwe mo go Motswagauteng di dira gore a fenye
dikgwetlo tsotlhe tse a rakanang natso, mme se se dira gore a tswelelepele
mo botshelong; le ditiragalo tsa padi di tswelelepele. (2)
7.6 Motho yo o bosula/ga a na bopelotlhomogi√ – o retla batho le go rekisa
dithwe tsa bona.√
O lefufa - o ne a fufegela Jankie jaaka fa a ne a ratana le Gokatweng,
mokapelo wa gagwe
(E le NNGWE fela)
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 8 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
7.7 Go tlhaolwa ga ga Motswagauteng go bonagetse sentle kwa Foreiborogo,
mme se se tsweletsa morero wa tlhaolele magareng ga basweu le bantsho ka
go bona basweu ba kgetholola Motswagauteng/ntwa ya semorafe. (2)
7.8 Kutlobotlhoko/tšhakgalo√ - Ka e ne ya atlholwa ka mokgwa wa go gobelela,
mme go sa lejwa molato√/E ne ya tsaya letlhakore ka gore Motswagauteng o
ne a sa akarediwa mo ditheetsong e bile tshwetso e tserwe ntle le ena. (2)
7.9 Boutlwelobotlhoko jwa ga Kabo bo dira gore a mo utlwele botlhoko, mme a
tsosolosa mafoko a ga Mosadimogolo Ijelele a go itshepa le go tswelela ka
botshelo. (2)
7.10 Nnyaya – Re le batho ga re a tshwanela go fitlhelela dikhumo tsa lefatshe ka
ditsela tse di fedisang matshelo a batho gonne kwa bokhutlong di go tswa
diatleng ka ntlha ya dipelo tse di botlhoko tsa batho.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
7.11 Ee - Go ne go se sepe se se ka dirwang gonne Gokatweng a tlotse molao,
mme a tshwanetse go duelela melato ya gagwe.
Nnyaya – E kete Motswagauteng a ka bo a kile a nna le kgolagano nngwe le
Gokatweng, ka a ne a sa mo itse, e bile e le gona a mmonang la ntlha mo
botshelong jwa gagwe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
7.12 Ke ne ke tlaa mo itumelela√ gonne e le madi a me go sa kgathalesege gore
ga re tshwane ka mmala√/gonne re le batho botlhe, e bile molato e se wa
gagwe, mme e le wa batsadi.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
7.13 Ke ithutile gore batho ga ba kgethololwe/Gore mabogo dinku a thebana/Go
nna le lerato le go leboga se motho a kileng a ntirela sona mo botshelong/Go
se ikakanyetse ke le esi.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[25]
POTSO 8: POTSO YA TLHAMO
OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tlhamo ya motlhatlhojwa.
Tlhagiso e e reng ditiragalo tsa tshotlo le kgatelelo, e ka nna ya bana, ditsala le
basadi tse di itemogelwang mo pading ya 'Omphile Umphi Modise', di na le
ditlamorago tse di sa jeseng diwelang mo matshelong a batswasetlhabelo, le fa mo
dinakong dingwe di ba ungwela, ke boammaaruri jo bo ka se ganediweng ka gope.
Ditiragalo tsa tshotlo tse Motlalepule a rakaneng natso di simolola fa basetsana ba
a neng a dira nabo kwa Doornfontein ba ne ba mo fufegela, mme ba mo logela
leano, mme mongwe a mo loma tsebe. O ya go batla tiro gosele ntekwane o ya go
tsena mo leganong la tau.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 9 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Fa a fitlha kwa difoleteng, Thandi a beela Motlalepule dirai, mme a iphitlhela a le
mo kamoreng ya gagwe e bile a goduma tee e a e fitlhelang e ntse e le mo
molelong. Se ke kgatelelo ya ditsala mo go Motlalepule.
O betelelwa ke lekau la tedu tsa katse, mme se e nna ditlamorago tse di sa jeseng
diwelang tsa tshotlo ya banna mo basading.
O ima mpa ya dikgora, mme o iphitlhela a tlaletswe ka a sa itse gore a ise ngwana
kae gonne a sa dire. Se, ke ditlamorago tse di sa jeseng diwelang tsa tshotlo ya
ditsala.
Go tsholwa ga ngwana yo, go mo tlholela mathata mo botshelong jwa gagwe
gonne o patelesega go mo isa kwa kgodisong, go fitlha a tla go mo tsaya motlhang
a kgonang go mo tlamela gonne a ne a le dikobo di magetleng. Se, ke ditlamorago
tse di sa jeseng diwelang tsa tshotlo go bona ngwana o ne o sa ikaelela, gape e
nna tshotlo ya lesea le le bonweng ka go le tlhokisa lerato la ga mmaalona.
Ga a kgone go iketla mo lenyalong la gagwe ka a balabala ka pelo ka ntlha ya
leitibolo la gagwe gonne a ne a sa itse gore a o a tshela kgotsa jang. O lekile go
dira maano a gore a fitlhelele Omphile kwa kgodisong jaaka a ne a kopa RraMosidi
gore ba ye go ithuela ngwana wa mosimane, mme o ne a itaya sefololetse gonne
monnamogolo Ofentse a setse a ithuetse ena. Se, ke ditlamorago tse di sa jeseng
diwelang tse di tlhodilweng ke kgatelelo ya ditsala.
Go tlhoka Omphile kwa legaeng la bana, go dira gore moso mongwe le mongwe fa
RraMosidi a ya tirong Motlalepule a ebele le naga a batlana le morwae.
Motlalepule o feleletsa a tlhaselwa ke bolwetse jwa tlhogo ka ntlha ya fa a tsamaya
a tlhola ngwana mongwe le mongwe wa mosimane ka fa morago ga ditsebe gonne
a ne a beile Omphile letshwao ka fa morago ga tsebe ya moja.
O selwa letsatsi lengwe le lengwe mo mmileng go fitlha a ikela badimong. Tsotlhe
tse ke ditlamorago tse di sa jeseng diwelang tse di tlhodilweng ke kgatelelo ya
ditsala gammogo le tshotlo ya basadi.
Le fa go golela kwa legaeng la bana go na le ditlamorago tse di sa jeseng
diwelang go ungwetse Omphile gonne o ne a ithuelwa ke morwadie monnamogolo
Ofentse yo o neng a mo isa Matile go bona kgodiso e mmaagwe a neng a se kitla
a mo naya yona ka ntlha ya go itlhoka.
Mo letlhakoreng le lengwe, ditlamorago tsa petelelo di ungwela Motlalepule gonne
ngwana yo o a neng a mo latlhile ke ena yo a mo tlhokomelang, kwa bokhutlong o
kopana le morwae yo a sa bolong go pholetha a mmatla.
Go gatelela molao ga ga mogokgo Madolo, go ne ga ungwela baithuti ba ba neng
ba tsena sekolo sa Ideni. Kgatelelo e, e ungwetse baithuti gammogo le batsadi ka
ntlha ya gore baithuti ba ne ba ithuta maikarabelo ka go itirela letseno, mme ba
ituelele mo sekolong. Se, ke ditlamorago tse di ba ungwetseng ka ntlha ya go
gatelela molao ga motsadi le go ba ruta maikarabelo. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 10 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
POTSO 9: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise
9.1 O tsere seabe mo motshamekong gonne a ne a nna kwa Matile morago ga
go ithuelwa ke monnamogolo Ofentse. (2)
9.2 O ne a rothisa keledi ka a ne a gopotse morwae/O ne a itewa ke ditshikare,
mme fela a sa kgone go lemoga gore Omphile ke morwae. (2)
9.3 O ne a tsile go bogela motshameko wa lefetlho ka kgopolo ya gore a ka
fitlhelela morwae yo a neng a ntse a le mo letsholong la go batlana nae. (2)
9.4 Wa bogologolo/ wa segompieno. (1)
9.5 Le neile Omphile legae kwa a neng a sireletsega le go bona tlhokomelo go
fitlhela a tla go ithuelwa ke morwadia monnamogolo Ofentse. Seno se
tsweletsa ditiragalo pele ka se dira gore Motlalepule a tswelelepele go batla
ngwana. (2)
9.6 O na le maikarabelo-√ Go tsaya tshwetso ya go sa lemolole mpa/go isa
ngwana kwa kgodisetsong.√
O bofitlha- O fitlhetse monna sephiri sa fa a na le ngwana yo a saleng a mo
isitse kwa gaeng la bana.
O lerato- O ne a na le lerato mo e bileng a feleletsa a na le bolwetse jwa pelo
ka ntlha ya go se bone morwae.
O pelotelele- Ga a ka a fela pelo go batla morwae
(E le NNGWE fela)
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
9.7 Madolo o ne a ruta Modise maikarabelo le go itirela, ke ka jalo re mmonang a
dira ka botswapelo kwa Lekgotleng la Baitiredi, mme se, se tsweletsapele
morero wa boyamakgoeng. (2)
9.8 Kutlobotlhoko√ – ka ntlha ya maikutlo a a boteng a ga MmaMosidi a go tlhoka
go fitlhelela ngwana wa gagwe kwa a leng gona, mme a sa itse gore a o a
tshela kgotsa jang.√ (2)
9.9 Lefufa la ga Thandi le fetotse botshelo jwa ga Motlalepule ka a ne a
betelelwa, mme a nna le ngwana wa mpa ya dikgora. (2)
9.10 Nnyaya - go ne go se matshwanedi gonne thuto e le boswa le seikokotlelo sa
botshelo/thuto e gaisa mahumo otlhe a lefatshe gonne a fela, mme yona go
se ope yo o ka go amogang yona ka o swa nayo.
Ee- ke nako ya bogologolo mo thuto e neng e sa tsewe tsia.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
9.11 Ee - Go ne go siame gonne botshelo jwa gagwe bo ne bo le mo kotsing/
Nnyaya – Gonne o ne a se na bosupi jwa magatwe a gore o logelwa lemena.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 11 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
9.12 Ke ne ke ka mo itumelela gonne ke golagantswe le kgaitsadiake yo ke neng
ke sa mo itse, mme e bile ke mo tlhoka/go tsholwa o le esi go se monate,
mme e bile ke bone motho yo o tsileng go ntshireletsa le go ntlhokomela.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
9.13 Ke ithutile gore monna o tshwanetse go tshegetsa mosadi ka dinako tsotlhe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[25]
POTSO 10: POTSO YA TLHAMO
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tlhamo ya motlhatlhojwa.
MASEGO – G Mokae
Tlhagiso e e reng ditiragalo tsa tshotlo le kgatelelo ya bana, ditsala, basadi le
bathapiwa tse di itemogelwang mo pading ya 'Masego', di na le ditlamorago tse di
sa jeseng diwelang mo matshelong a batswasetlhabelo, le fa mo dinakong dingwe
di ba ungwela, ke boammaaruri jo bo ka se ganediweng ka gope.
Masego o iphitlhela a imile, le fa e ne e se maikaelelo a gagwe, mme e le ka ntlha
ya go kgotsofatsa tsala e leng Sannah ka go nwa bojalwa jo bo tlhodileng go
betelelwa ga gagwe. Se, ke kgatelelo ya ditsala ka maitlhomo a gore ba tshwane
ka e ne e le morutwana yo o tlhotlhwa gonne a ne a ba gaisa botlhe.
Tshotlo ya ga Ntsime mo go Masego ka go mo betelela, e nnile le ditlamorago tse
di sa jeseng diwelang tsa go lelekwa mo sekolong. Se ke tshotlo ya banna mo
basading.
Go ima ga ga Masego, go nnile le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang ka a ne a
latlhegelwa ke tšhono ya go nna le isago e e tsabakelang, e barutabana ba gagwe
e leng Rre Kgotle le Rre Knox Selamolela ba neng ba leka go mmetlela yona. Le
fa Masego a ne a latlhegelwa ke isago e e tsabakelang, o ne a ungwelwa ka go
nna le ngwana wa petelelo yo o botlhale, mme a feleletsa e le ngaka.
Go tiisa molao ga ga Rre Kgabo mo go morwadie Masego, ka go mo teketa ka a
ne a imile, mme a feleletsa a amogetswe kwa bookelong go nnile le ditlamorago
tse di sa jeseng diwelang mo botshelong jwa gagwe. Se ke tshotlo ya batsadi mo
baneng ka ba gataka ditshwanelo tsa bona.
Go teketiwa ke rraagwe mo go maswe ka ntlha ya go ima, go dira gore a kgone go
ithuta ka diphoso tsa gagwe, mme go tloga ka motsi oo, a nna kelotlhoko mo
banneng go fitlha motsing a neng a gapiwa maikutlo ke Vuzi Mgoma.
Kgatelelo ya ga Schalk mo go Tsawe le Lisbeth, e tlhodile gore Lisbeth a fudusiwe
mo polaseng ka ntlha ya fa base a ne a sa batle gore go itsiwe ka sephiri sa bona.
E, ke kgatelelo ya mothapi e e nang le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang. Go
kobiwa ga ga Lisbeth go lomeletsa ngwana go gola a itse rraagwe.
Kgatelelo ya ga rre Kgabo Motsepe gammogo le badiri ba bangwe kwa polaseng
ya ga base van Jaarsveld e nnile le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang.
Badiredi ba sotliwa ke mong wa bona ka go ba itaya ka dibepi. Base o itaya Rre
Kgabo go feta badiri ba bangwe, mme a palelwa ke go itshoka gonne
mongwaagwe a ne a mo palama ka mabole le sebepi fela ka ntlha ya phoso e e sa
reng sepe. Se, ke kgatelelo ya mothapi mo bathapiweng.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 12 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Badiri ba bangwe ba feleletsa ba tsene mo ntweng ba bo ba fisa ntlo ya mong wa
bona. Se, ke ka ntlha ya kgatelelo ya bathapiwa mo mothaping.
Ditlamorago ke tse di sa jeseng diwelang gonne Rre Motsepe, a ne a atlholelwa
loso. Se ke kgatako ya puso ya ditshwanelo tsa botho tsa go tshela.
Tota le fa Kgabo a atlholetswe loso, le ena o sotlile base ka a ne a mmolaya. O ne
a sa tshwanela go itseela molao mo mabogong. Se ke kgatako ya mothapiwa ya
ditshwanelo tsa botho tsa go tshela.
Kgatelelo e Vusi Mgoma, Sol le Cathy Lazar ba iphitlhelang ba le mo go yona e na
le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang. Ka ntlha ya go lwela ditshwanelo tsa
botho mo pusong ya tlhaolele, ba iphitlhela ba tshela botshelo jo bo sa
gololosegang. Ka ntlha ya kgatelelo ya puso, ba ga Lazar ba feleletsa ba boetse
moseja, mme Vuzi o tlhokafala loso le go sa itsiweng motlhodi wa lona. Se, ke
tshotlo ya puso ya tlhaolele.
Le fa go nna le ngwana ga ga Masego ka ntlha ya petelelo, go na le ditlamorago
tse di sa jeseng diwelang, fela go mo ungwetse. O ne a nna le ngwana yo a neng
a mo utlwa e bile a le botlhale, yo a feleleditseng e le ngaka. Ntsime yo o
beteletseng Masego, mme a nna le ngwana wa mpa ya dikgora nae, o feleletsa a
falodisiwa mo bogaleng jwa baithuti ke Sello morwae yo o neng a mo
itlhokomolositse. [25]
POTSO 11: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
MASEGO – G Mokae
11.1 Nomhle ke mosadi wa ntlha wa ga Vuzi Mgoma yo a tlhalaneng nae, mme
ena le Masego ke bagadikana. (2)
11.2 Dikgogakgogano di ne di tlholwa ke loso lwa ga Vuzi Mgoma gonne bobedi
jwa bona bo ne bo batla go nna le seabe mo go tseyeng karolo mo phitlhong
ya gagwe/mo bosweng jwa gagwe. (2)
11.3 Di ne di sa tlhokege gonne Nomhle a setse a tlhalane le Vuzi Mgoma/Vusi o
tshwanelwa ke go fitlhwa ke Masego gonne ba setse ba nyalane, mme
Nomhle ena a sa tshwanela go nna le seabe mo phitlhong ya gagwe. (2)
11.4 Wa bogologolo/ka nako ya tlhaolele (1)
11.5 Thotloetso ya ga rre Kgabo Motsepe e ne ya dira gore Masego a tswelele
pele go dira ka a ne a batla go tlamela Sello ka tsotlhe tse a di tlhokang gore
a tsene sekolo/e ne ya dira gore badirimmogo le rre Motsepe ba feleletse ba
fisitse polase gammogo le go bolaya mosadi wa ga base Schalk. (2)
11.6 Ba ba lerato ka ba ne ba tlogelela Masego madi a go tsenya Sello sekolo fa
ba ne ba fudugela kwa moseja/ba ne ba se na kgethololo gonne ba ne ba
phedisana le bantsho sentle go se na dikgogakgogano. (2)
11.7 Bontle jwa ga Masego bo dirile gore Ntsime a nne le kgatlhego mo go ena,
mme se sa dira gore a mmetelele ka a ne a mo gana, mme a sa tlwaela go
ganwa ke basetsana. (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 13 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
11.8 E tlisa maikutlo a letlhoo, gonne Vuzi Mgoma a bolaetswe lesidi ka a ne a
lwela ditshwanelo le kgololosego ya bantsho
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
11.9 Ka ntlha ya lefufa la gagwe, Sannah o ne a raela Masego go nwa bojalwa,
mme a feleletsa a beteletswe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
11.10 Nnyaya, go ne go se matshwanedi - gonne bana ba tsenngwa mo leroleng la
dikatsana/Ntwa ke ya bagolo, mme ga e ame bana ka gope ka ba sa
tshwanela go tsaya letlhakore la ga ope mo batsading ba bona.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
11.11 Ga e maleba – Badirimmogo le Rre Kgabo Motsepe ba ne ba sa tshwanela
go itseela molao mo mabogong/Ba ne ba sa tshwanela go busa bosula ka bo
bongwe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
11.12 Ke ne ke tlaa mo tshwarisa gore a tseye maikarabelo a ngwana yo a mo
tlisitseng mo lefatsheng/Ke ne ke tlaa tswa mo go ena, mme ka ikgodisetsa
ngwanake gonne bana ba ikgolela fela ka Setswana se re o tlaa tsholwa leng
e seng o tlaa gola leng.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
11.13 Ke ithutile gore go reetsa go a duela/go dira ka natla go na le dikungo tse di
nametsang/lemorago la motho ga le na seabe sepe mo tswelelopeleng ya
gagwe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[25]
POTSO 12: POTSO YA TLHAMO
NTLHOMOLE MMUTLWA – OM Lobelo
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tlhamo ya motlhatlhojwa.
Tlhagiso e e reng ditiragalo tsa tshotlo le kgatelelo ya bana, ditsala, basadi le
bathapiwa tse di itemogelwang mo pading ya 'Ntlhomole Mmutlwa', di na le
ditlamorago tse di sa jeseng diwelang mo matshelong a batswasetlhabelo le fa mo
dinakong dingwe di ba ungwela, ke boammaaruri jo bo ka se ganediweng ka gope.
Go tiisa seatla ga ga Rre Kgori mo go morwae e leng Matsetseleko ka go mo
pateletsa go nna mogotsamolelo go nnile le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang
gammogo le maungo a a kgodisang.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 14 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Matsetseleko o inaya naga gonne rraagwe a sa ganediwe, e bile a sa utlwe ka
ngwana. Se, ke kgatelelo ya rre mo ngwaneng ka a sa letlelele ngwana go ntsha
maikutlo a gagwe.
Kgatelelo e gape, re e bona mo go mmaagwe e leng Kelogile fa a ne a sa mo
tshegetse mo go se a neng a batla go se dira ka ntlha ya fa mosadi a ne a sa
tshwanela go arabisana le monna. Se, ke kgatelelo ya batsadi mo ngwaneng.
Mo dinakong dingwe, kgatelelo ya bana e na le ditlamorago tse di sa jeseng
diwelang. Le fa Matsetseleko a ne a phuthologile kwa ga Segonyamatlho, se se
salang ke gore ga go lefelo le le gaisang legae.
Matsetseleko o ne a tlhologelela go ya gae, mme fela o ne a boifa rraagwe le
banna ba lekgotla. O nna le ditoro tse di maswe e bile di tshosa ka ntlha ya tsela e
a neng a boifa rraagwe ka yona. Se ke kgatelelo ya maikutlo a bana go tswa mo
batsading.
Go inaya naga ga ga Matsetseleko go nnile le ditlamorago tse di sa jeseng
diwelang ka Kgori rraagwe a ne a feleletsa a ragile kgamelo, a bo a bolokwa kwa
ntle ga gagwe. Se ke tshotlako mo go Kgori ka ntlha ya go balabala ka pelo
gammogo le ena Matsetseleko gonne se, se ne sa mo tlholela bomadimabe gonne
rraagwe a tlhokafetse a sa mo phuthololela pelo.
O nna le difatlhi gonne tsatsi lengwe fa a ya tirong, o rakana le dirukhutlhi tse di
mo pegang mo koloing ya bogodu e e tlhagiseditseng leotlana Bra Boots
dikgobalo.
E nna mmelaelwa gonne faele ya gagwe e fitlhelwa mo koloing ya ga Bra Boots ka
a ne a setse kgetsi ya gagwe morago, dilo tsotlhe tse, ke tse di tlhotlheleditsweng
ke kgatelelo ya ga rraagwe.
Ditiragalo tsa tshotlako ya maikutlo a lerato mo ditsaleng tse pedi e leng
Mmathapelo le Palesa, di na le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang gammogo le
maungo a a kgodisang. Ditsala di simolola go ngapana ka ntlha ya tshotlako e e
tlholwang ke Baagileng mo go bona.
Mmathapelo o sotlwa ka lerato ke Baagileng ka a ne a ithaya a re o a mo rata,
ntswa a sa mo rate.
Palesa le ena o sotlwa ka lerato ke Baagileng ka go mo tagisa gore a fitlhelele
maikaelelo a gagwe. Le fa Baagileng a batlile go kgaoganya ditsala tsa tlhogo ya
kgomo e leng Palesa le Mmathapelo, ba ne ba kopana le ngaka Tilodi Aphane, yo
o ba tlhatlheletseng ka malwetse a thobalano ka ntlha ya go ratana le bakapelo ba
bantsi.
Ba a itshwarelana ba bo ba tshwaraganela go dira porojeke e e tlaa thusang batho
ka malwetse a thobalano. Se ke ditlamorago tse di nang le maungo a a tswang mo
tshotlong e e bakilweng ke Baagileng.
Le fa gona Matsetseleko a ne a ngwega ka ntlha ya kgatelelo ya kwa gae o ne a
ungwelwa ka a ne a nna le isago e e phatsimang. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 15 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
POTSO 13: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
NTLHOMOLE MMUTLWA – OM Lobelo
13.1 Remofilwe le Rebafilwe. (2)
13.2 Ke ka ntlha ya fa ba ne ba latlhegelwa ke bana ba le bararo pele ba tsholwa
ka ntlha ya bothata jwa pelegi e bile ba ne ba sa solofela go nna le (2)
mawelana.
13.3 Ke ka ntlha ya fa ba ne ba na le moeng e bong Matsetseleko/O ne a ntsha ga
tshwene, ka gonne bogolo jwa nako, e ne e le ena fela, Segonyamatlho le
Diraamang ka jalo o ne a sa apeye dijo tse di kalo fa e le bona fela mo gae. (2)
13.4 Motlha wa bogologolo/segompieno. (1)
13.5 O thusitse Matsetseleko go bona tiro, mme se sa tsweletsa ditiragalo
pele/Kemonokeng ya gagwe mo go Matsetseleko e dirile gore bagaabo ba se
kgone go mmona le gore a fitlhelele ditoro tsa gagwe. (2)
13.6 Yo o pelotelele gonne o ne a sa fele pelo go batlana le Matsetseleko/o na le
maikarabelo o ne a dira tiro ka boineelo le botswapelo.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
13.7 Bontle jwa ga Palesa bo gapile Baagileng maikutlo mo a neng a palelwa ke
go itshwara, mme a mo nosa nnotagi go batla go fitlhelela maikaelelo a
gagwe. (2)
13.8 Kutlobotlhoko/Letlhoo/tšhakgalo√ - Gonne ba ne ba sa atlhole molato, mme
ba ne ba gobelela le go nyatsa√/ gonne fa ba ne ba go tlhoile ba ne ba tswala
lesaka la gago kgotsa ba go bapole o sa tswala fa pele ga bana ba gago. (2)
13.9 Bonolo jwa ga Kelogile/go tlotla monna phetelela go dirile gore a palelwe ke
go sireletsa morwae mo go rraagwe yo o neng a le phoso, ka a itse fa monna
a sa arabiwe e bile a le mo nneteng ka dinako tsotlhe, mme boemong jwa go
mo tlhomola mmutlwa a dira gore o mo sege lonao lotlhe.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
13.10 Ee - Gore batho ba bangwe ba sikologe bodiba jo bo jeleng ngwana
mmaabona/Batho ba kgone go efoga se se diragaletseng Mmathapelo le
Palesa/Gore batho ba ikamanye le mokapelo a le mongwe fa ba tsena mo
leratong.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
13.11 Ke ne ke tlaa mo itshwarela gonne re le batho, mme re na le diphoso/Ke ne
ke se kitla ke mo itshwarela, mme ka mo atlhola mo go botlhoko gore a tseye
maikarabelo a se a se dirileng/go mo ruta go nna monna ka monna wa tota a
sa batle thobalano ka go nosa mongwe nnotagi.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 16 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
13.12 Ee – Ngwana mongwe le mongwe o itlhophela gore go tswa mo batsading ba
gagwe ka bobedi o gololosegile fa a na le ofe.
Nnyaya- Ngwana wa mosetsana ke motlokolo wa ga mmaagwe e bile
mmaagwe ke ena a ka mo nayang dikgakololo tebang le go ratana ka ntlha
ya maitemogelo a gagwe ka jalo, Palesa o ne a tshwanetse go bulela
mmaagwe mafatlha.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
13.13 Ke ithutile gore nama ya kgapeletsa e thuba pitsa/Ga o a tshwanela go
pateletsa ngwana go nna se se batlwang ke wena/Kgori e bona lee lerapo ga
e le bone/Mo botshelong ga o a tshwanela go lebelela bomolemo jwa sengwe
o sa lebelele masula a sona.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[25]
KGOTSA
DITLHANGWA TSA SETSO – G Leeuw le ba bangwe
POTSO 14: POTSO YA TLHAMO
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tiro ya motlhatlhojwa.
'Kilano ya boPekwa le boKgogo'-SJ Malao le 'Mogaka Sol Plaatje' PC Mooa
Mo naaneng ya 'Kilano ya boPekwa le boKgogo' le mo lebokong la 'Mogaka Sol
Plaatje', bakwadi ba tlhagisa molaetsa wa gore, 'mosekaphofu ya gaabo ga a
tshabe go swa lentswe'.
Mo naaneng, mokwadi o dirisitse diane thata go bontsha se, mme a dirisa
baanelwa ba ba farologaneng ba ba lekang go dibela ditsabona.
Ka kopano e le maatla, Ntsu o ne a bua ka maikaelelo a go kopanya dinonyane
tsotlhe.
O ne a gatelela maikaelelo a ka go dirisa seane sa 'Kgetsi ya tsie e kgonwa ka go
tshwaraganelwa', ntsu e le modulasetilo fa Tlhame ena e le mokwaledi.
Mo lebokong la ga Sol Plaatje, go bontsha sentle fa tiro e tshwaraganelwa fa a bua
ka South African Native Council e e neng e gogwa kwa pele ke boLangalibalele
Dube, mme Sol Plaatje e le mokwaledi a ja pampiri ka pene.
BoKgogwana ba ne ba sa batle go tlhaetswa matlho ke boPekwa fela jalo le Sol
Plaatje e ne e le sekakatlela botho le setho a ila go tlhaetswa matlho.
Mokoko fa o tlhagisa mathata a a itemogelwang ke dikgogo o ne wa re 'Ngwana
yo o sa leleng o swela tharing'. Seno se kaya gore, fa motho a batla thuso o
tshwanetse go bua ka mathata a gagwe, a se a tshware mo go ena.
Sol Plaatje o kaiwa jaaka modibelabotho le segaabo, puo e a e antseng letseleng.
Se, se bontsha gore o ne a ikemelela a sa tshabe go bua, mme o lwetse segaabo
go lekanngwa le dipuo tse dingwe tsa bantsho.
BoKgogo ba kopa boPekwa gore ba tlogele sejo sa bona sa metlha kgotsa sa
tlhago e bong boKgogwana, mme ba batle sengwe go na le go ja boKgogwana.
BoPekwa ba botsa gore bona ba tlaa tshela ka eng?
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 17 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
BoKgogwana ba utlwa botlhoko gore boPekwa ba a ba ja ntswa e le ba madi, ba
itebatsa seane se se reng 'seboba re bata sa mokwatla sa mpa re a se
mpampetsa', botoka ba je magotlo le mabele.
Sol Plaatje le ena o netefatsa puo e ka go dibela puo le setso sa gaabo, se se
bontsha gore tota ke mosekaphofu ya gaabo yo o sa tshabeng go swa lentswe.
BoPekwa ba itaya letsogo fa godimo ga le lengwe go bontsha fa ba se kitla ba
khutlisa se, ba kaya fa ba tlaa bolawa ke tlala gonne magotlo a tsamaya bosigo.
Magakabe le Magodi ba tlhagisa fa boPekwa ba ba patika, mme ba tshwanetse go
tlogelwa gore ba tshele ka boKgogwana.
Katlholo ya kopano ya nna gore boPekwa ba se tlhole ba ja boKgogwana, mme ba
tshele ka mabele le dijalo. Se, se bontsha fa boKgogwana ba fentse mo kopong ya
bona go supa fa mosekaphofu ya gaabo a sa tshabe go swa lentswe.
BoKgogwana ba senya ka go adima thipa mo go boPekwa, mme ba e timetsa.
Le gompieno wa gompieno boKgogwana ba sa fatafata go batlana le thipa ya
boPekwa go lwela go sireletsa bokgogwana. BoPekwa ba lwela gore le gompieno
ba bo ba tsweletse go ja boKgogwana go bontsha gore mosekaphofu ya gaabo ga
a tshabe go swa lentswe ka ba batla thipa ya bona.
Mogaka Sol Plaatje ena ke mosekaphofu ya gaabo gonne sa gaabo setšhaba o se
dibetse a menne phatla mo bokwading. [25]
POTSO 15: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
'Kgarubane le Digodi'
'Kgosi Molefi K Pilane'
15.1 Dianeladiphologolo/leinane (1)
15.2 Ke ka ntlha ya gore lefelo le ba neng ba nna kwa go lona le ne le aparetswe
ke leuba, ba ne ba batla kwa go nang le metsi teng. (2)
15.3 Ba goeleditse Kgarubane, mme ena a tenega (2)
15.4 Ee, go siame gonne Digodi di mmoleletse gore a se ka a bula molomo, fela
ena a se reetse, ka jalo dilo o di itirile.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
15.5 Go lelela kgama le mogogoro/Go thanya lomapo lo le tsebeng.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
15.6 Kgarubane o ne a wela fa fatshe, mme a sokama molala. (2)
15.7 Nnyaya, ga e a khutla sentle gonne ke ne ke solofetse go bona Kgarubane a
kgona go fetela pele.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
15.8 Go sa tshwarelele ditaelo/Go sa itse go itshwara go tlisa tatlhego e kgolo.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
15.9 Tsosoloso ya morafe wa ga kgosi Pilane ka ntlha ya fa morafe wa gagwe o
phatlaletse e bile o tlhoka go baakangwa. (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 18 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
15.10 Tlogelo - ya le mo go 'lesope' go nna 'sope' go tlisa go kibakibela ka bonako
ga mola wa leboko/go oketsa lebelo la moribo le morethetho wa molatheto. (2)
15.11 Basadi le bana ga ba na diaparo ka banna le makau ba sale ba ya majako
mme ba ise ba bowe. (2)
15.12 O lela ka morafe o o nyelelang ka ntlha ya fa bontsi jwa batho ba sa le ba ya
Makgoeng, mme ba se tlhole ba boa/morafe o phatlaletse le lefatshe. (2)
15.13 Kgosi thothobolo e olela matlakala.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
[25]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 25
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 19 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA C: TERAMA
POTSO 16: POTSO YA TLHAMO
MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tlhamo ya motlhatlhojwa.
'SEKOROPOLAPA' – SS Mokua
Tlhagiso e e reng go palelwa ga ga Nkefi go tsaya ditshwetso tse di maleba mo
botshelong go nnile le ditlamorago tse di sa jeseng di welang, ke boammaaruri jo
bo se nang bana ba phefo.
Nkefi o palelwa ke go tsaya ditshwetso tse di maleba ka go lebala fa a gola, e bile
nako e sa mo emele ka ntlha ya go jela monakaladi wa kobolela ruri.
Mafenya o ipala mabala a kgaka mo go Nkefi, mme ena o gana go ratana le ena,
ntlha ya gagwe e le fa Mafenya e se wa maemo a gagwe. O dira se ka ntlha ya fa
a lebeletse dikhumo tsa lefatshe tse a nang natso jaaka fa rraagwemogolo e le
kgosi mo Lefurutshe a sa tlhoke sepe gonne a na le madi le ntlo e e leng ya
gagwe.
Nkefi o tshotse tshwetso ya go sa ratane le Mafenya ka a ne a sa lemoge fa a
tlhoka mokapelo wa nnete mo botshelong.
O ne a lebetse gore mo botshelong go na le nako ya bonyana, nako ya bokgarabe
le nako ya bogodi. Nako ya bokgarebe e felela e le ya botsofe, e o tlhokang go ka
tlhokomelwa ke motho yo o go ratang. Nako eo fa e fitlhile, ditšhelete tse di
tletseng mo ntlong di ka se go direle sepe go batlega lerato le le bothitho la motho
yo o ka go gomotsang, Nkefi o ne a tlhoka motho yo o ka mo emang nokeng. Go
ne go se ope yo o tlaa mo gomotsang ka a tsere tshwetso ya go bitsa Mafenya
sekoropolapa. Se e tota e le bopaki jo bo feletseng jwa ga Nkefi go tsaya
ditshwetso tse di fosagetseng.
Mosadi fa a inama o a bo a ikantse motlokolo, Nkefi o ne a ikantse lefela ka ntlha
ya ditshwetso tse di seng maleba tsa dikhumo le go ratana le monna wa lelapa.
Nkefi o gana go ratana le Mafenya, mme o tswelela pele go ratana le Ntope,
monna wa lelapa, se se mo kgoreletsa go iponela mokapelo yo e leng wa gagwe a
le mongwe nako e santse e mo letla.
O gogela Ntope kwa ga gagwe ka dikhumo tsa gagwe a sa lebelele gore ke nako
ya go ipetlela botshelo jo e leng jwa gagwe, ka se a se dirang ka go rata monna
wa motho, e le go lala mo mokgorong o sa tswalwa gonne Ntope e se monna wa
gagwe.
O palelwa ke go tsaya tšhono e a nang le yona ka nako e, a lebala gore ka moso o
tlaa lelela nako e a tshamekileng ka yona a setse e le lefetwa, mme a gopola le
ena motho yo a neng a mmitsa sekoropolapa.
O tlhakatlhakantse lelapa la ga Ntope, mme fela seno ga se a ka sa tsenya
tlhalano magareng ga bona. Seno ke sesupo sa gore o ne a itshenyetsa nako ka
monna wa lelapa ka ga a ka a tlogela mogatse.
O simolola go itharabologelwa morago ga gore Ntope a amege mo kotsing ya
sejanaga, a be a tlhokafala.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 20 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
O simolola go ikotlhaya gonne ga a ungwa sepe mo leratong la gagwe le Ntope ka
e le gona a lemogang fa a itshenyeditse nako ka rralelapa.
Mafenya yo a neng a mo rata, mme ena a mmitsa sekoropolapa, o setse a nyetse,
mme ga a kitla a mo gadima.
Mo botshelong jwa gagwe o iphitlhela a le esi go se monna ope yo o mmatlang ka
bontle bo ile le phafana. [25]
POTSO 17: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua
17.1 Ba ne ba ile go tshegetsa Legae/mogoloabona jaaka a sa ya kwa magading
a ga Ntshidi. (2)
17.2 O ne a kgarakgatswa ke mogopolo.
O sotlwa ke botshelo.
O kgarakgatshwa ke gore Ntshidi o ntshetswa bogadi.
O eletsa go swa/o batla go ipolaya.
Mathata a lenyalo.
(Di le THARO fela) (3)
17.3 E mo lwatsa ka ntlha ya fa a godisitse Ntshidi le go mo ruta, mme mmaagwe
a rera tiro ya bogadi ba gagwe le bagaabo/Mosadi wa gagwe o ne a sa mo
tlhokomele. (2)
17.4 Nkitseng o ne a itse go tlhokomela monna ka a ne a mo direla sa go ja, fa
Tlhapi ena a ne a sa kgathalele gore a monna o a ja. (2)
17.5 Tlhapi o pateletsa gore magadi a ga Ntshidi a se amogelwe ke Legae le gore
a tswele kwa gaabo Tlhapi. (2)
17.6 Bonolo/go didimala ga gagwe go dirile gore mmaagwe a tseye tshwetso e e
utlwisitseng Legae botlhoko, mme ya dira gore kgotlhang e tswelelepele. (2)
17.7 Kgotlhang e rarabololwa ka go swa ga ga Legae ka e se kitla e tswelelapele
ntle le ena jaaka motho yo a neng a le kgatlhanong le tsela e magadi a
rerilweng ka gona. (2)
17.8 Go kopa maitshwarelo mo go Malebye le Nkitseng jaaka a ne a
itlhokomolositse gore e gatšwa le namane. (2)
17.9 Ee – gonne De Aar e ne e le kgakala le kwa ba neng ba nna gona.
Nnyaya – mokgwa o ba latotseng ka ona o fosagetse gonne ga ba a ka ba
naganela maikutlo a ga Tlhapi.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
17.10 Ke ne ke tlaa mo gakolola gore bosenyi ga bo busetse/yo o bolayang ka
tšhaka o tlaa swa ka tšhaka/go ya go batla tiro boemong jwa go batla madi a
o sa a direlang. (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 21 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
17.11 Ga e amogelesege ka a ruta ngwana gore Legae ga se rraagwe le fa a mo
godisitse, mme se se ka dira gore thuto e e aname. (2)
17.12 O re ruta gore re nne le nnete le tolamo jaaka Legae. (2)
[25]
POTSO 18: POTSO YA TLHAMO
GA SE LORATO – MJ Magasa
ELA TLHOKO: Mo tlhamong ya motlhatlhojwa go tshwanetse ga akarediwa dintlha
tse di fa tlase. Go tlaa dirisiwa ruboriki ya maduo a a kana ka 25 go
tshwaya tlhamo ya motlhatlhojwa.
Tlhagiso e e reng go palelwa ga ga Motsamai go tsaya ditshwetso tse di maleba
mo botshelong go mo tsentse mo kotsing, ke boammaaruri jo bo se nang bana ba
phefo.
Motsamai o palelwa ke go tsaya ditshwetso tse di maleba mo botshelong jwa
gagwe o lebala fa a gola, nako e sa mo emela e bile monakaladi wa kobolela o sa
jelwe ruri.
Motsamai o tsaya tshwetso ya go itira moretlwa wa tsela ntswa a na le mosadi le
bana.
Boemong jwa go tsaya maikarabelo jaaka rralapa o sotla lelapa la gagwe.
O ne a lala digoba kwa kgarebeng e nngwe le e nngwe e a ratanang nayo, mme
se, sa mo tlholela mathata mo isagong. Bana ba tsoga ba dira se a neng a se dira
ka ba ithaya ba re go dirwa jalo.
Motsamai o tsaya tshwetso e e seng maleba ka go tlhola a setse mesese morago,
e re a tswa mo go yo, a tsene mo go yo mongwe.
O ratana le Angeline, o nna kwa ga gagwe, o mo agela ntlo le go mo tsenyetsa
motlakase. Se, ke tshwetso e e seng maleba e Motsamai a e tsereng. Bana le
mosadi ba bolawa ke tlala ka ntlha ya tshwetso e Motsamai a e tsereng.
Motsamai ga a bake, o tswelela pele ka go tsaya tshwetso e e seng maleba ka go
ratana gape le Suzan boemong jwa gore a ka bo a boetse kwa gae, a tlhokomela
lelapa la gagwe. O rekela Suzan bene le go mo agela kgwebo, se ga a se direle
bana le mosadi wa gagwe.
Motsamai gape o ratana le Gladys yo a mo tlhabololetseng ntlo le go mo epela
metsi. Se, ke sesupo sa monna yo o sa kgoneng go tsaya ditshwetso tse di
maleba tse di ka mo tswelang mosola mo isagong ena le ba lelapa la gagwe.
Motsamai o latlhegetswe ke tiro le lelapa ka ntlha ya ditshwetso tse di seng
maleba tse a di tshotseng ntle le kgapeletso ya ga ope.
Motsamai o latlhegetswe ke madi a diphenšene e le ka ntlha ya fa kwa tirong ba
baakantse dikoloi tse a di sentseng ka ona.
Motsamai o fetoga go nna gopane ya moikapari ka a latlhegetswe ke tsotlhe tse a
neng a na le tsona e bile a sa ungwelwa ke sepe mo ditshwetsong tsa gagwe.
Mosadi le bana ba mo tlogela a ritlha mo ntlong ka le ena a ne a sa ba tlamele fa
ba ne ba mo tlhoka jaaka rre, ka a ne a diilwe ke go tlhokomela malapa a batho ba
bangwe.
Motsamai o itharabologelwa go setse go le thari, dilo tse dintsi di senyegile, o
lelela kgama le mogogoro, mme o eletsa go ka busetsa nako kwa morago go
baakanya diphoso tsotlhe tse a di dirileng. Nako ga e fele, motho o a fela.
Motsamai o ne a fedile, a lebagane le loso. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 22 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
POTSO 19: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
GA SE LORATO – MJ Magasa
19.1 E tlholwa ke fa Suzan le Sentebaleng ba koba Motsamai. (2)
19.2 Selo towe sa motlhokatlhaloganyo.
O tlogetse lelapa la gago.
Ke ne ke re ke go dira motho jaanong o belwa ke mafura.
Bana ba gago ba ja dintlhwa e kete ga ba na rraabo.
Balekane ba gago ba agetse bana matlo.
O ikintshitse noga e e etang e tlhotlhoma le mesima.
O tlhotlhoma le matlo a batho.
O le modidi jaana ke eng se o ka se jelwang.
Tswaya o tsamae lekgalagadi towe.
(Di le THARO fela) (3)
19.3 O ne a ya go kopa kgakololo ya semolao kgatlhanong le Suzan. (2)
19.4 Ba na le maikaelelo a a tshwanang a go kuta le go koba Motsamai/Ba na le
bana ba basimane/Ga ba na banna mo malapeng.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
19.5 Motsamai o thankgolola kgotlhang ka go nna matlhomantsi a ratana le
Angeline ntswa a nyetse. (2)
19.6 Kefentse o rarabolola kgotlhang ya terama e ka go otlhaya Motsamai dikete di
le lesome tsa diranta le go mo koba mo ga gagwe, mme Motsamai o boela
gae a se na sepe. (2)
19.7 Bonolo jwa ga Gadifele bo dira gore Motsamai a tswelelepele ka go ratana le
basadi ba bangwe le go nna le bona. (2)
19.8 Go ikopa maitshwarelo mo go Kefentse le go dira ka thata gore monna a mo
ikanye gape. (2)
19.9 Ga go a siama gonne e e anyang e leletse e ruta e e mo mpeng/bana ba
tsoga ba dira jaaka mmaabona, ba ithaya ba re go dirwa jalo.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
19.10 Ke ne ke ka mo gakolola gore mogolo o a tlotlwa/Ngwana ga a tshwanela go
arabisana le bagolo/Ngwana ga a tsene dikgang tsa batsadi. (2)
19.11 Ga e dumelesege gonne o mo ruta go ja mo dikikeng go na le go mo ruta go
itirela.
(Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.) (2)
19.12 O re ruta gore re itse fa matlo go šwa mabapi/Batho ke go thusana/Batho ke
go gakololana. (2)
[25]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 25
PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 80
Kwalololo e ileditswe Phetla
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 23 DBE/Ngwanaitseele 2020
SC/NSC – Kaedi ya go tshwaya
KAROLO YA A: RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA TLHAMO YA DIKWALO: POKO [10 MADUO]
Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela
matsetseleko tlhaelang
DITENG 5–6 4 3 2 0–1
-Thanolo ya setlhogo -Thanolo e e -O bontsha go -Thanolo e e -Thanolo ya setlhogo e e -Setlhogo ga se a
Ngangisano e e tseneletseng ya setlhogo tlhaloganya, gape o lekalekanang ya sa kgotsofatseng tlhaloganngwa
tseneletseng katlholo le -Motseletsele o o ranotse setlhogo sentle setlhogo -Ga go na dintlha dipe -Ga go na bosupi jwa go
go tlhaloganya itumedisang wa dintlha -Tsibogelo e e -Go na le dintlha dingwe tse di tshegetsang dirisa leboko
setlhangwa tsa ngangisano, di lekalekanang ya dintlha tse dintle tse di setlhogo -Morutwana ga a kgona
tshegediwa ka botlalo go -Dintlha tse di utlwalang tshegetsang setlhogo -Tlhaloganyo e e go tlhaloganya
tswa mo lebokong tsa ngangisano, fela ga -Dintlha dingwe tsa tlhaelang ya mofutakwalo le leboko
-Go tlhaloganya se tsotlhe tse di dingangisano di mofutakwalo le leboko
setlhangwa le leboko go tshegeditsweng jaaka go tshegeditswe, mme fela
go manontlhotlho ne go tshwanetse bosupi ga bo
-Go tlhaloganngwa ga dumelesege ka metlha
mofutakwalo le leboko -Tlhaloganyo e e kwa
6 MADUO tlase ya mofutakwalo le
leboko
KAGEGO LE PUO 4 3 2 1 0-1
-Popego, kelelo e e -Popego e e -Kagego e e -Go na le bosupi jwa -Popego e supa -Popego e supa
tlhaloganyegang le lomaganeng tlhamaletseng le kelelo e kagego thulaganyo e e -Diphoso tse di masisi
tlhagiso -Dintlha tsa ngangisano e utlwalang ya -Tlhamo e tlhoka kelelo fosagetseng tsa puo le setaele se se
Puo, segalo le setaele di agegile sentle ngangisano e e bopegileng sentle ya -Dintlha tsa ngangisano fosagetseng
tse di dirisitsweng mo -Puo, segalo le setaele -Kelelo ya ntlha ya tlhaloganyo le tomagano ga di a rulaganngwa
tlhamong di supa kgolo, di a ngangisano e kgona go -Diphoso tse dinnye tsa sentle
kgatlhisa, di nepagetse salwa morago puo, segalo le setaele -Diphoso tsa puo di a
-Gotlhelele ga e na -Bogolo puo, segalo le tse di nepagetseng go le bonagala
diphoso tsa puo, setaele di nepagetse go ntsi -Segalo le setaele tse di
4 MADUO mopeleto le matshwao a sa nepagalang
puiso
ELA TLHOKO: Fa motlhatlhojwa a ikgatholositse diteng gotlhelele, mme a kwala tlhamo ya boitlhamedi, a diteng, Popego le Puo di
abelwe 0 maduo.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 24 DBE/2020
SC/NSC – Kaedi ya go tshwaya
KAROLO YA B LE C: RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA DITLHAMO TSA DIKWALO: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO LE TERAMA
[25 MADUO]
Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela
matsetseleko tlhaelang
DITENG 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Thanolo ya setlhogo -Tsibogelo ka dinaledi: -O bontsha go -Thanolo ya setlhogo e e -Thanolo e e tlhaelang -Setlhogo ga se
Ngangisano e e 14–15 tlhaloganya, gape o
mo magareng, ga se ya setlhogo, ga go na le tlhaloganngwe
tseneletseng, katlholo le -Tsibogelo e e ranotse setlhogo sentle
diponagalo tsotlhe tse di diponagalo dipe tse di -Maiteko a a bokoa a go
go tlhaloganya manontlhotlho: 12–13 -Tsibogelo e e tlhagisitsweng ka botlalo tlhagisitsweng ka botlalo araba potso
setlhangwa -Thanolo e e lekalekanang ya dintlha
-Go na le dintlha dingwe -Go dintlha di le mmalwa -Dintlha tsa ngangisano
tseneletseng ya setlhogo -Dintlha tse di utlwalang
tse dintle tse di tse di tshegetsang ga di dumelesege
15 MADUO -Motseletsele o o tsa ngangisano, fela ga
tshegetsang setlhogo setlhogo -Morutwana ga a kgona
itumedisang wa dintlha se tsotlhe tse di -Dintlha dingwe tsa -Dintlha tsa ngangisano go tlhaloganya
tsa ngangisano, di tshegeditsweng jaaka go
dingangisano di tse di maleba di dinnye mofutakwalo kgotsa
tshegediwa ka botlalo go ne go tshwanetse tshegeditswe, mme fela thata setlhangwa
tswa mo dikwalong -Go tlhaloganya bosupi ga bo -Go tlhaloganya
-Go tlhaloganya mofutakwalo le dumelesege ka metlha mofutakwalo le
mofutakwalo le setlhangwa go a bonala
-Tlhalogantse setlhangwa go gonnye
setlhangwa go go bontlhabongwe jwa thata
manontlhotlho mofutakwalo le
setlhangwa
KAGEGO LE PUO 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Popego, kelelo e e -Popego e e -Kagego e e -Go na le bosupi jwa -Popego e supa -Go tlhokagala ga
tlhaloganyegang le lomaganeng tlhamaletseng le kelelo e kagego thulaganyo e e kagego go kgoreletsa
tlhagiso -Matseno le bokhutlo di e utlwalang ya -E a tlhaloganyega le go fosagetseng kelelo ya ngangisano
Puo, segalo le setaele manontlhotlho ngangisano lomagana fela e na le -Dintlha tsa ngangisano -Diphoso tsa puo le
tse di dirisitsweng mo -Dintlha tsa ngangisano -Matseno, bokhutlo le diphoso ga di a rulaganngwa setaele se se
tlhamong di agegile sentle ditemana dingwe di -Diphoso di le mmalwa sentle fosagetseng di tlhola
-Puo, segalo le setaele rulagantswe sentle ka tsa puo, segalo le -Diphoso tsa puo di a setlhangwa se se sa
10 MADUO di supa kgolo, di a tomagano setaele tse di bonala atlegang
kgatlhisa, di nepagetse - Kelelo e e utlwalang ya nepagetseng go le go -Segalo le setaele tse di -Segalo le setaele tse di
ngangisano ntsi seng maleba seng maleba
-Bogolo puo, segalo le -Bontsi jwa ditema di -Ditemana di fosagetse
setaele di nepagetse nepagetse
SEELO SA MADUO 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
Dipharologanyo magareng ga maduo a Kagego, Puo le Diteng di se fete dielo tse PEDI.
Karabo ya boitlhamedi e abelwe 0 la Diteng le 0 la Puo le Kagego.
Kwalololo e ileditswe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2020 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2020 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo
More from Grade 12 Setswana HL

Annual teaching plan
Gr 12 Setswana HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Question%20Paper--48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa/v1-211d836cb5872441817c/card.webp)
Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 Gauteng June 2025 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper