Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SETSWANA PUO YA GAE (HL)
PAMPIRI YA BORARO (P3)
2021
KAEDI YA GO TSHWAYA
MADUO: 100
Kaedi e ya go tshwaya e na le ditsebe di le 14.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Skip to contentAll 2021 papers 





View all
%20June%202025%20Question%20Paper--48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa/v1-211d836cb5872441817c/card.webp)




Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2021 Memo
Grade 12 Setswana HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2021, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Setswana Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2021 · setswana. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Setswana HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Setswana
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 343.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC June Exam 2021
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.2Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.3Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.4Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.5Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.6Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)50 marks
Show all 13 questions
- Question 1.7Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)200 marks
- Question 2.1Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.2Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.3Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.4Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.5Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.6Go kwala le go tlhagisa (Writing and Presenting)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA A: RUBORIKI YA GO TSHWAYA TLHAMO – PUO YA GAE (MADUO A LE 50)
ELA TLHOKO:
Dirisa ruboriki ka gale fa o tshwaya tlhamo ya boitlhamedi (Pampiri 3. KAROLO YA A).
Maduo a go tloga go 0–50 a arogantswe ka maemo a le 5 a ditlhaloso.
Mo ditlhokegong tsa Diteng, Puo le Setaele, maemo mangwe le mangwe a tlhaloso a arogantswe ka dikarolwana tsa maemo a a kwa
godimo le a a kwa tlase ka seelo sa maduo se se tsamaelanang le ditlhaloso.
Kagego ga e angwe ke karologantsho ya maemo a a kwa godimo le maemo a a kwa tlase.
Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela
matsetseleko tlhaelang
DITENG LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
IPAAKANYO -Tsibogelo ya maemo a a -Tsibogelo e e -Tsibogelo e e -Tsibogelo ya tomagano -Tsibogelo e e seng
Maemo a a kwa godimo
kwa godimo go gaisa a a tlhamilweng ka itumedisang e e sa tlhomamang maleba gotlhelele
(Tsibogelo le tlwaelegileng matsetseleko -Dikakanyo di lomagane -Dikakanyo tse di sa -Dikakanyo tse di
dikakanyo) -Dikakanyo tse di -Dikakanyo tse di mo go tlhaloganyegang e tlhapang e bile di se na tlhakatlhakaneng, di
-Thulaganyo ya botlhale, tse di gwetlhang maleba tota gape di bile go kgotsofatsa boitlhamedi tlhoka tsepamo, di
dikakanyo tsa mogopolo le go supa kgatlhisa le bosupi jwa -E rulagane le go -Bosupi jo bonnye jwa gasagane le go
ipaakanyo kgolo kgolo lomagana mo go thulaganyo le tomagano boelediwa
-Temogo ya -E rulagantswe le go -E rulagantswe bontle tlhaloganyegang go -Ga e a rulagana e bile ga
maitlhomo, lomagana ka maemo a thata le go lomagana go tsenyeletsa matseno, e a lomagana
baamogedi le dinaledi go tsenyeletsa tsenyeletsa matseno, mmele le bokhutlo
bokao matseno, mmele le mmele le bokhutlo
bokhutlo
30 MADUO 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Tsibogelo e e -Tsibogelo e e -Tsibogelo e e -Bogolo jwa tsibogelo -Ga go na maiteko a go
Maemo a a kwa tlase
manontlhotlho, mme e tlhamilweng ka itumedisang, mme e ga bo maleba tsibogela setlhogo
tlhaela ditlhokego tse di matsetseleko latlhegelwa ke go -Dikakanyo tse di sa -Dikakanyo tse di seng
tsibosang tsa tlhamo ya -Dikakanyo tse di tlhaloganyesega lomaganeng e bile di maleba e bile di sa siama
maemo a dinaledi maleba gape di -Dikakanyo di lomagane tlhakatlhakane gotlhelele
-Dikakanyo tse di botlhale kgatlhisa le go kgotsofatsa -Ga go na bosupi jwa -Ipaakanyo e e sa
e bile di supa kgolo -E rulagantswe bontle le -Maemo a a rileng a thulaganyo le tomagano tsepamang e bile e
-E rulagantswe ka go lomagana go thulaganyo le tomagano tlhakatlhakane
matsetseleko le ka tsenyeletsa matseno, go tsenyeletsa matseno,
tomagano go tsenyeletsa mmele le bokhutlo mmele le bokhutlo
matseno, mmele le
bokhutlo
Kwalololo e ileditswe Phetla
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA TLHAMO YA PUO YA GAE [MADUO A LE 50] (TSWELETSO)
Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e tlhaelang Ga a fitlhelela
matsetseleko
PUO, SETAELE LE 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
GO TSELEGANYA/ -Segalo, rejisetara le setaele di -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le
RUNA
Maemo a a kwa godimo
maleba le maikaelelo a a setaele di maleba thata setaele di maleba le setaele ga di maleba le setaele bomaleba jwa
tlhotlheletsang baamogedi le le maikaelelo, maikaelelo, baamogedi le maikaelelo, baamogedi le tsona bo kwa tlase le
-Segalo, rejisetara le bokao ka maemo a a kwa baamogedi le bokao bokao bokao maikaelelo, baamogedi le
setaele tse di godimo -Puo e nonofile le tiriso -Tiriso e e maleba ya puo -Tiriso ya puo ke ya bokao
maleba go -Puo e e tlhololo, e e le tlotlofoko e tlhamilwe go tlhagisa bokao le maemo a motheo thata le -Puo ga e
maikaelelo/ itumedisang ka maemo a a ka matsetseleko tlotlofoko e e tlotlofoko e lekanyeditswe tlhaloganyesege le
ditlamorago le tlhaolegileng le tlotlofoko e e -Bogolo jwa yona ga bo tlhotlheletsang tlhagiso ya thata tlotlofoko e nnye thata,
bokao manontlhotlho ya maemo a a na diphoso tsa tiriso ya diteng -Diphoso tsa tiriso ya puo mme e dira gore go nne
-Tlhopho ya mafoko kwa godimo puo le melawana -Diphoso tsa tiriso ya puo le melawana di eta di thata go tlhaloganya
le tlotlofoko -Ga go na diphoso tsa tiriso ya le melawana ga di kgoreletsa bokao -Diphoso tsa tiriso ya puo
-Tiriso ya puo le puo le melawana ka gotlhe kgoreletse bokao le melawana di thiba
melawana: letsatsi
matshwao a puiso, 12–13 10 7 4
thutapuo le
Maemo a a kwa tlase
-Segalo, rejisetara le setaele di -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le
mopeleto dirisitswe ka manontlhotlho setaele tse di siameng setaele di siame ka setaele ga di maleba
-Puo le tlotlofoko e e di nonofile kakaretso le tiriso e e gotlhelele
15 MADUO matsetseleko ya tlhotlheletso e -Puo le tlotlofoko tse di lekanyeditsweng ya -Tiriso e e bokoa ya puo
e nonofileng mo bokaong ngokang e bile di malepa a tlhotlheletso le tlotlofoko e e
-Ga e na diphoso tsa tiriso ya nonofile ka kakaretso -Tiriso ya puo le tlotlofoko lekanyeditsweng tota
puo le melawana ka gotlhe -Diphoso tse di mmalwa tse di mo magareng, ka -Diphoso tsa tiriso ya puo
tsa tiriso ya puo le go tlhoka tsepamo le melawana di dintsi e
melawana -Diphoso tsa tiriso ya puo bile di kgoreletsa bokao
le melawana di dintsi
5 4 3 2 0–1
KAGEGO -Kago e e manontlhotlho ya -Kago e e latelanang ya -Kago ya dintlhana tse di -Go na le dintlha dingwe -Dintlha tse di botlhokwa
tatelano ya dintlhana tse di dintlhana tse di maleba e bile di na le tse di amogelesegang di di a tlhaela e bile e tlhoka
-Diponagalo tsa tlhaolegileng lomaganeng tlhaloganyo santse di na le tlhaloganyo
setlhangwa -Dipolelo le ditemana di bopilwe -Dipolelo le ditemana di -Dipolelo le ditemana tse tlhaloganyo -Dipolelo le ditemana di
-Kago ya ditemana bontlentle a latelana, di a di bopilweng sentle -Dipolelo le ditemana di fosagetse le go ipoeletsa.
le go tlhangwa ga farologana fosagetse
dipolelo
5 MADUO
Kwalololo e ileditswe Phetla
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 4 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA B: RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO [MADUO A LE 25]
Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela
matsetseleko tlhaelang
DITENG, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
THULAGANYO LE -Tsibogelo ya maemo a a -Tsibogelo e ntle tota e e -Tsibogelo e e lekaneng -Tsibogelo e e kwa tlase -Tsibogelo e senola go
SEBOPEGO kwa godimo go gaisa se bontshang kitso e ntle ya e e bontshang kitso ya e e supang kitso ya tlhoka kitso ya
se lebeletsweng ka gale diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta
-Tsibogelo le dikakanyo le kitso e e tseneletseng wa setlhangwa wa setlhangwa wa setlhangwa wa setlhangwa
-Kokoanyo ya dikakanyo ya diponagalo tsa mofuta -Diteng le dikakanyo di -Diteng le dikakanyo di -Diteng le dikakanyo ga -Ga go na tomagano ya
gore go rulaganngwe wa setlhangwa lomagane, dintlha tse di lomagane mo go di lomagane ka gale. Ke diteng le dikakanyo e bile
Maitlhomo, baamogedi, -Diteng le dikakanyo tse thadisitsweng sentle utlwalang, dintlha dingwe dintlha tse di mmalwa tse ke dintlha di le mmalwa
diponagalo/melawana le di botlhale, tse di gape di tshegetsa di tshegetsa setlhogo di tshegetsang setlhogo fela tse di tshegetsang
tiriso gamogileng, di lomagane setlhogo -Go na le tsepamo e e -Ga e a tsepama ka setlhogo
e bile di tshegetsa -E tsepame – ga e a rileng, mme kwalo e eta gotlhe, mme kwalo e -Bokao jo bo
MADUO 15 setlhogo fapoga setlhogo e fapoga mo setlhogong fapogile setlhogo kgoreletsegileng ka go
-Tlhaloso ya maemo a a -Sebopego se se -Sebopego se se maleba -Tiriso e e phatlhaletseng fapoga setlhogo go go
kwa godimo e bile dintlha lolameng ka diphoso tse ka kakaretso fela go na ya melawana ya feteletseng
tsotlhe di maleba thata. dinnye le go sa nepagale go go sebopego -Ga go a dirisiwa
-Sebopego se se maleba rileng melawana ya sebopego
gape se nepagetse
PUO, SETAELE LE GO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
TSELEGANYA/RUNA -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le -Segalo, rejisetara le
setaele tse di maleba setaele tse di maleba setaele di maleba le setaele di fosagetse go setaele ga di tsamaisane
-Segalo, rejisetara le thatathata le maitlhomo, thata le maitlhomo, maitlhomo, baamogedi le le gonnye go maitlhomo, le maitlhomo, baamogedi
setaele, maitlhomo, baamogedi le tiriso baamogedi le tiriso tiriso baamogedi le tiriso le tiriso
baamogedi le tiriso -Tlotlofoko e maleba -Tlotlofoko e e siameng -Tlotlofoko e e lekaneng - -Tlotlofoko e e -Tlotlofoko ga e maleba
-Tlhopho ya mafoko le thata e bile e bontsha tota Go diphoso dingwe tsa lekanyeditsweng le maitlhomo.
tlotlofoko kgolo -Tiriso ya puo le tiriso ya puo le melawana -Tiriso ya puo le -E phephetha ka diphoso
- Tiriso ya puo le -Tiriso ya puo le melawana e nepagetse fela diphoso ga di melawana e e sa tsa tiriso ya puo le
melawana: matshwao a melawana e nepagetse, ka kakaretso e bile e kgoreletse bokao lolamang ka diphoso tse melawana, e
puiso, thutapuo le e agegile sentle e bile agegile sentle. Bogolo ga dintsi; bokao bo tlhakatlhakane gape
mopeleto ga e na diphoso go na diphoso kgoreletsegile. bokao bo kgoreletsegile
gotlhelele tota
MADUO 10
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 5 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA A: TLHAMO
POTSO 1
1.1 Tlhamo ya kanelo
Mofuta o wa tlhamo, o anela ka ga sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
Sekao sa setlhogo: Bosigo joo, bo ne ba nna boleele.
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
tlhamo ya kanelo:
Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
di diragetse, le fa e ka tswa e se ditiragalo tsa nnete.
Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
Matseno e nne a a ngokang.
Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
fitlha kwa bofelong.
Puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
pono, modumo, monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
A tlhalose setlhogo.
A tlhagise ditiragalo tsa bosigo joo.
A tlhagise maikutlo a gagwe ka dilo dingwe le ditshwetso tse a di tsereng
kwa bokhutlong jwa bosigo joo.
A sobokanye dintlha. [50]
1.2 Tlhamo ya kanelo
Mofuta o wa tlhamo, o anela ka ga sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
Sekao sa setlhogo: Bopodi ba kgonwa ke ba ba dinaka.
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
tlhamo ya kanelo:
Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
di diragetse, le fa e ka tswa e se ditiragalo tsa nnete.
Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
Matseno e nne a a ngokang.
Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
fitlha kwa bofelong.
Puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 6 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
pono, modumo, monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
A tlhalose setlhogo ka botlalo.
A tlhagise dilo tsotlhe tse a di boneng le tse a di utlwileng
A tlhagise maikutlo a gagwe ka ga batho ba ba itirileng diganka le
bomaitsegotlhe.
A sobokanye dintlha. [50]
1.3 Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore
Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlisa tekatekanyo mo matlhakoreng otlhe a
dingangisano. O leba matlhakore otlhe a setlhogo a bo a tlhagisa dintlha tsa
thulano a sa tseye letlhakore.
Motlhatlhojwa a ka tlhagisa ntlhakemo ya gagwe, mme go na le tekatekanyo
ya dintlha tse di emelelang setlhogo le tse di leng kgatlhanong le sona e bile
di sekasekiwa mo tsamaong ya kwalo ya tlhamo.
Sekao sa setlhogo: A ruriruri, botho bo santse bo le teng?
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
tlhamo e e sa tseyeng letlhakore:
Tlhamo e tlhagise matlhakore a le mabedi, mme dikakanyo di tlhagisiwa
ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
Tlhagisa dikakanyo sentle e bile o di tshegetse
Dira gore go dumelanwe le wena gape o se ineele bonolo.
Puo e tsose maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
Popego e rulagane ka kelotlhoko le ka tlhomamo e lebeletse kemo ya
botlhe.
Tlhagiso e nne e e tswileng diatla go supa tlhaloganyo e e utlwalang.
Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
tlhaloganyegang, mme e pateletse mmuisi go dumalana le e e
tlhagisitsweng.
Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
A tlhalose setlhogo.
A tlhagise dintlha tse di supang matlhakore a mabedi.
A tshegetse matlhakore a mabedi ka dikao.
A tlhagise matlhakore a mabedi mabapi le maitemogelo a gagwe ka
mekgwa e e farologaneng ya botho.
A sobokanye dintlha le go supa kemo ya gagwe kwa bokhutlong. [50]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 7 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
1.4 Tlhamo ya maitlhomo
Mo mofuteng o wa tlhamo, motlhatlhojwa o leba kakanyo, a bo a tlhagisa
maikutlo/tsibogo ya gagwe. Motlhatlhojwa a ka leba ditoro kgotsa se a
eletsang go se fitlhelela mo botshelong jwa gagwe, mme a kwale maitlhomo a
gagwe.
Sekao sa setlhogo: Fa nka nna mogokgo wa sekolo sa rona …
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
tlhamo ya maitlhomo:
Tlhamo ya maitlhomo e tsaya letlhakore.
Maikutlo a tseye karolo e e botlhokwa.
Karolo e kgolo mo tlhamong e ka tlhalosa. Ditlhaloso di tshwanetse go
bonala, maikaelelo e le go tlhagisa gape maikutlo a motlhatlhojwa.
Dikakanyo/Megopolo/Maikutlo di tshwanetse go senola boammaaruri le
maitemogelo.
Tlhamo e kwalwe ka pakatlang.
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
A motlhatlhojwa a phutholole setlhogo.
A tlhagise se a ka se dirang jaaka mogokgo.
A tlhagise maitsholo a gagwe jaaka mogokgo wa sekolo.
A tlhagise diphetogo tse a ka di tlisang mo sekolong jaaka mogokgo.
Bokhutlo e nne jo bo sobokanyang maitlhomo e bile bo kgotsofatsa. [50]
1.5 Tlhamo ya tlhaloso
Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tlaa
itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.
Sekao sa setlhogo: Botshelo bo fetogile! Dilo di dirwa ka inthanete
kgotsa maranyane.
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
tlhamo ya tlhaloso:
Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka setlhogo se a se
filweng.
Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang maikutlo ka
kelotlhoko go ntsha molaetsa sentle.
Go dirisiwe ditshwantsho, modumo le kutlo go tlhalosa mofuta o wa tlhamo
sentle.
Puo ya botshwantshi e dirisiwe.
Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 8 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
A tlhalose setlhogo.
A tlhagise dintlha tse di supang tlhotlheletso ya inthanete mo matshelong
a bana.
A tlhagise dikao go tshegetsa tlhagiso le maitemogelo a gagwe.
A tlhagise ditlamorago tsa tiriso ya inthanete mo matshelong a bona.
A supe ntlhakemo ya gagwe kwa bokhutlong. [50]
1.6 Tlhamo ya ngangisano
Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlhagisa kakanyo, ntlhakemo, mme o nganga
ka maitlhomo a go dibela kemo ya gagwe.
Kakanyo ya motlhatlhojwa e tshwanetse go totobala go simolola kwa ntlheng
go fitlha kwa bofelong. Tlhamo e, e tshwanetse go tlhagisa letlhakore le le
lengwe, mme motlhatlhojwa a leke go pateletsa mmuisi go leba ditiragalo ka
leitlho la gagwe.
Sekao sa setlhogo: Tidimalo e go namola mo dikgotlhannye. Dumela
kgotsa o ganetse tlhagiso e.
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
tlhamo ya ngangisano:
Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
boitshimololedi.
A neye mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe,
mme a tlhalose se.
Tlhamo e tlhagise letlhakore le le lengwe, mme dikakanyo di tlhagisiwe
ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
Puo e dirisiwe ka maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
tlhaloganyegang e bile e pateletsa mmuisi go dumelana le tse di
tlhagisitsweng.
Tlhamo ya mofuta o e kwalwe ka pakajaanong.
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
A tlhalose setlhogo le tlhagiso ya ntlhakemo ya gagwe.
A bolele ntlhakemo ya gagwe, mme a e dibele ka bosupi jo bo rileng.
A tlhagise maitemogelo le ditlamorago tsa ntlhakemo ya gagwe.
A tlhagise dintlha tsa ngangisano tse di tshegetsang ntlhakemo ya
gagwe.
Kwa bokhutlong a tlhagise tshikinyo ya se se ka diriwang go rotloetsa
ntlhakemo ya gagwe. [50]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 9 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
1.7 Ela tlhoko:
Tshedimosetso e e latelang e dirisiwe go tshwaya potso ya setshwantsho e
bong, 1.7.1 le 1.7.2, e e ka nnang tlhamo ya kanelo kgotsa ya tlhaloso.
1.7.1 Tlhamo ya tlhaloso
le
1.7.2 Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.
Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go
tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:
Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko.
Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a
bontshang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
Go dirisiwe ditshwantsho, modumo le kutlo go tlhalosa mofuta
o wa tlhamo sentle.
Puo ya botshwantshi e dirisiwe.
Motlhatlhojwa a bontshe fa a tlhaloganya setshwantso.
Tlhamo ya kanelo
Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.
Dintlha tse di latelang di tshwanetswe go elwa tlhoko fa go
tshwaiwa tlhamo ya kanelo:
Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
dumele gore di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
Matseno e nne a a ngokang.
Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
tshimologong go fitlha kwa bofelong.
Puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
jaaka pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
dingwe
Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
anela.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 10 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
Setlhogo se nyalane le setshwantsho se a se itlhophetseng.
A tlhalose ka ga setlhogo.
A tlhagise ditiragalo tse di amanang le se se tlhagelelang mo
setshwantshong.
Tiriso ya mafoko a a tlhagisang pono, modumo le kutlo go
tlhalosa se se diragalang mo setshwantshong.
A supe boitshimololedi.
Thotloetso go baagi go rotloetsa kgotsa go efoga se se
diragalang mo setshwantshong.
Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe. [50]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 50
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 11 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
KAROLO YA B: DITLHANGWA TSA TIRISANO
POTSO 2
2.1 LEKWALO LA BOTSALANO
Lekwalo la botsalano ke le le kwalelwang motho mongwe yo o rileng, e ka
nna wa lesika kgotsa tsala go tlhaeletsana jaaka go leboga, itsise, kopa,
keleletsomasego, jalojalo.
Dintlha tse di tshwanetsweng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
botsalano:
Lekwalo le, le le khutshwane le neela dintlhakgolo ka se o buang ka ga
sona. Palo ya mafoko a lona ke 180-200 diteng fela.
Le supe maikutlo a mokwadi fela le se ka la teba thata.
Le se ka la nna le diphoso tsa mofuta ofe.
Le fe tshedimosetso ya se go buiwang ka ga sona.
Aterese ke ya mokwadi fela.
Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
Aterese e nne nngwe, ya mokwadi.
Ditumediso di kwalwe.
A tlhagise maitemogelo a gagwe ka ga karo.
A tlhagise tshegetso e a tlaa mo neelang yona.
A tlhagise dintlha tsa thotloetso le dikgakololo mabapi le mokgwa o o
siameng wa go tlhokomela motsadi yo o lwalang.
Bokhutlo e nne jo bo maleba. [25]
2.2 LEKWALO LA SEMMUSO LA KOPO
Lekwalo la semmuso ke le le kwalelwang setheo sengwe se se rileng.
Mokwadi o kopa sengwe e ka nna phatlhatiro kgotsa thuso ya mokgwa
mongwe; a ka ngongorega, a akgola kgotsa a gomotsa mo maemong a
mangwe.
Dintlha tse di tshwanetsweng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
semmuso la kopo:
Lekwalo le, le le khutshwane le na le dintlhakgolo ka ga se se batliwang
kgotsa se se kopiwang. Palo ya mafoko a lona ke 180-200 diteng fela.
Le se ka la nna le diphoso tsa mofuta ofe.
Le nne le tshedimosetso ya se go buiwang ka ga sona.
Diaterese di nne pedi, ya mokwadi le ya moamogedi.
Le nne le dinomoro tsa mogala kwa mokwadi a ka fitlhelelwang gona.
Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
Aterese ya mokwadi le ya moamogedi.
Setlhogo sa lekwalo le ditumediso di kwalwe.
Thadiso ka ga ditiragalo tsa bosenyi ka botlalo.
Tlhagiso ya dikgwetlho tsa baagi le ka moo ba amegang ka teng.
Tlhagiso ya kopo ya tharabololo ya bothata ka botlalo le ka boikobo.
Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
Tlhagiso ya leina/ditlhakaina le sefane. Dinomoro tsa mogala. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 12 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
2.3 LENANEOTEMA LE METSOTSO
Lenaneotema le metsotso ke karolo ya botlhokwa ya go tlhaeletsana. Ke
kitsiso le kgobokanyo ya dintlhakgolo tse go tlileng go buiwa ka ga tsona mo
kopanong e e rileng. E thusa batlapitsong go itse se ba se bilediwang le gore
ba tle ba ipaakantse.
Dintlha tse di tshwanetsweng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
lenaneotema le metsotso ya kopano:
Taletso ya kopano e e nang le tshedimosetso ka ga letlha, lefelo, nako e
tshwanetse go kwalwa.
Letlha le lenaneotema le tswang ka lona le se ka la atamelana le letlha la
kopano.
Dintlha tsa kopano di ka nna teng gore lenaneotema le se ka la fetolwa
ka nako ya kopano.
Metsotso e tlhagise ka boripana ditshwetso tse di tshotsweng ka ga
dintlha tse di tlotlilweng.
Dintlha tsa metsotso di nyalane le lenaneotema.
Kwala metsotso ka pakapheti.
Palo ya mafoko a lenaneotema le metsotso e nne 180–200 diteng fela.
Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
Tlhagisa leina la sekolo kwa godimo ga lenaneotema.
Kwala letlha le lenaneotema le tswang ka lona.
Dintlha tsa se se tlaa buiwang kwa kopanong, di rulaganngwe ka
botlhokwa jwa tsona.
Nako, letlha le lefelo la kopano di tlhagisiwe mo lenaneotemeng.
Metsotso e nne le setlhogo se se tllhagisang leina la sekolo.
Tlhagisa letlha, nako le lefelo le kopano e tshwerweng ka lona.
Tlhagisa dintlha tse di tšhotlhilweng kwa kopanong.
Tlhagisa tshobokanyo ya se se tshikintsweng le se go dumalanweng ka
sona.
Letlha la kopano e e latelang le tlhagisiwe.
Motseketletso ka modulasetulo, mokwaledi le letlha [25]
2.4 MMUISANO
Mmuisano ke mokgwa wa tlhaeletsano o o dirisiwang ke batho ba le babedi
kgotsa go feta ba buisana ka ga dikakanyo kgotsa ka ga setlhogo sengwe se
se rileng. Sebopego sa yona ke sa dipotsotherisano fela ona o dirisiwa
gongwe le gongwe ke mongwe le mongwe.
Dintlha tse di tshwanetsweng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa mmuisano:
Tlhagiso ya mmuisano magareng ga mogokgo le motsadi mabapi le go
ima ga morutwana.
Mmuisano o kwalwa ka mokgwa o moterama a kwalang ka ona.
Go nna dibui di le pedi kgotsa go feta.
Dipolelo tsa dibui di nne dikhutshwane.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 13 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
Diteng di supe boitlhamedi, kelelo ya dintlha le go tsamaelana ga
ditiragalo. Palo ya mafoko a ona ke 180–200 diteng fela.
Maina a dibui le maemo a morutwana a tlhagelele sentle.
Matseno, mmele le bokhutlo di dirisiwe sentle. Kgang e e bontshe,
tshimologo, setlhoa le tharabololo.
Puo le moono di tsamaelane le ditiragalo.
Puo e nne e e tlhamaletseng kgotsa e e loileng go tsamaelana le se se
buiwang.
Matshwao a puiso a tsamaelane le puisano.
Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
Tlhagiso ya mmuisano magareng ga mogokgo le motsadi mabapi le
maemo a go ima ga morutwana.
Mmuisano o tote kgang ya seemo se se tlhagelelang mo
setshwantshong.
Dikgang di supe matshwenyego, thotloetso le tharabololo.
Puo e nne e e tlhamaletseng.
Bokhutlo e nne jo bo lebeletsweng. [25]
2.5 THADISO
Thadiso ga se gantsi e latela mokgwa o o rileng wa go kwala. Thadiso e leka
go nna le nnete le go se gobelele; e e sa siamang e tlhagelele go le gantsi fa
mokwadi a thuba pelo, a dira ditshwaelo tsa bokgopo/tšhakgalo.
Dintlha tse di tshwanetsweng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa thadiso:
Setlhogo se tlhagise leina la setswhantsho.
Tsibogo ya mong ka ga botshwantshi le ditshwantsho.
Go neelana ka tshedimosetso e e maleba, sk:
Leina la mokwadi, motlhagisi, motaki, setlhogo sa setshwantsho, leina la
mophasalatsi, setlamo se se tlhagisang mmogo le tlhotlhwa (fa go le
maleba).
Maikaelelo a go neela tshedimosetso kgotsa go tsosa kgatlhegelo ka ga
setshwantsho se a se bogetseng.
Ga go na popego e e tshwanetseng go salwa morago.
Palo ya mafoko a yona e nne 180-200 diteng fela.
Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
Tlhagiso ya setlhogo sa setshwantsho, mokwadi, baphasalatsi,
modiragatsimogolo, tlhotlhwa le gore e bonwa kwa lefelong lefe la
ditshwantsho.
Tlhagiso ya setshwantsho se se thadisiwang.
Tlhagiso ya morero le ditiragalokgolo.
Thadiso e nne le nnete e bile e se gobelele.
Mothadisi a tseye tshwetso le go naya maikutlo a gagwe.
Thadiso e nne le kgogedi. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3 14 DBE/2021
SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya
2.6 TSA BOTSHELO JWA MOSWI
Tsa botshelo jwa moswi ke tshedimosetso ka botlalo fela e le khutshwane ka
ga botshelo jwa yo o tlhokafetseng.
Dintlha tse di tshwanetsweng go elwa tlhoko fa o tshwaya tsa botshelo
jwa moswi:
Neelana ka tshedimosetso e ntsi ka moo o ka kgonang ka teng fela e nne
maleba.
Tlhagisa tshedimosetso e e tletseng ka dintlha tse di latelang: Leina la
moswi, letlha la matsalo, boemo jwa tsalo. Batsadi, boagi, dithutego, tiro.
Seabe sa gagwe mo setšhabeng (fa go tlhokega), kemo ya nyalo
(fa a nyetswe), sebakwa sa loso.
Phefofatso e dirisiwe mo go kgonegang.
Palo ya mafoko a bona e nne 180–200 diteng fela.
Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
Leina la moswi, maemo a gagwe a tsalo mo lapeng le maina a batsadi ba
gagwe ka botlalo.
O tshotswe leng kwa kae?
Dikolo tse a di tseneng.
Maemo a nyalo le bana.
Tlhagiso ya letlha le a tlhokafetseng ka lona le se se bakileng loso.
Tlhagiso ya dintlha dingwe ka boripana ka ditiro tsa moswi tse ba lelapa,
ditsala le baagi ba ka mo ikgopotsang ka tsona.
Mafoko a go robatsa moswi ka kagiso.
Leboko la kgotla ya moswi le ka tsenngwa fa go tlhokega.
ELA TLHOKO: Morutwana a kwale ka ga moswi e seng ka ga motshedi. [25]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 50
PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 100
Kwalololo e ileditswe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2021 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo
More from Grade 12 Setswana HL

Annual teaching plan
Gr 12 Setswana HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Question%20Paper--48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa/v1-211d836cb5872441817c/card.webp)
Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 Gauteng June 2025 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper