Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2020 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220208 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2020, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2020

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2020 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 80 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 KUMAKWA KWESIVISISO Imemorandamu yekumaka sivisiso:  Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa.  Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.  Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.  Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.  Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.  Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.  Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.  Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. 1.1 1.1.1 B/bekangasakhoni kulala. (1) 1.1.2 Lokwenta Mbuso ashayele Nozipho lucingo ngukutsi abefuna kumtjela kutsi nakanjani batawubonana ngobe usendleleni uyeta. Mbuso uyitsandza kakhulu indzawo yaseSwatini. (2) 1.1.3 Tilwimi labetati kakhulu Mbuso Singisi neSibhunu. (2) 1.1.4 Mbuso abekhutsele ngobe naloku bekacashiwe asebenta abephindze abe nelipulazi ahlanyela tibhidvo/afuye tinkhomo telubisi/afuye tinkhukhu temacandza. Bekanemcondvo wekucala libhizinisi lema-ambulensi. (3) 1.1.5 Leyenta Mbuso aye Eswatini kutsi bekafuna kuyofaka Nozipho indandatho yesetsembiso.Bekafuna kuyobona singani sakhe (2) Nozipho 1.1.6 BoMbuso naNozipho kudzala batana ngobe bebadla bacoca bakhumbutana tindzaba takudzala basacala kubonana. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka 1.1.7 Inkampani yema-ambulensi beyitawusita labo labatawufika emtfolamphilo bagula kakhulu. Bebatawutsatfwa ngulama- ambulensi abayise esibhedlela lesisedvute. (2) 1.1.8 BoMbuso naNozipho bekubafanela kudla eWhy Not ngobe bebasebenta kahle banemali/bayakhona kutsenga kudla lokubitako. (2) 1.1.9 Leligama lelitsi kuyabita lisho kutsenga ngelinani lelisetulu/kutsenga ngemali lenyenti kakhulu nobe lephakeme. (2) 1.1.10 Akukafaneli kutsi bodokotela bangasebenti nakumaholide aGudi ngobe ngaleso sikhatsi kuvama kuba netingoti letinyenti/bantfu bavame kulimatana ngaletikhatsi. (2) 1.1.11 Mbuso abetimisele kucitsa imphilo yakhe yonkhe naNozipho ngobe umfaka indandatho/ ucela kutsi amshade. (2) 1.1.12 Timphendvulo titawehluka. Labanye batawutsi bebatawujabula/ bebangakhala/bebangamemeta ngenjabulo. (2) 1.2 1.2.1 Titselo tibekwe phasi/wakhe umtfunti labeke titselo ngaphasi kwawo/kunalabagcoke tigcoko telilanga. (2) 1.2.2 Lokuhle ngekutsengisa esitaladini kutsi awukhokhi intsela/bantfu bakutfola dvutane/nebantfwana bayabatfuma batewutsenga. (2) 1.2.3 Hulumende angabasita ngekubakhela tindzawo letiphephile/ angabasita ngetimali. (Naletinye timphendvulo letifanele temukelekile.) (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeyo akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasendzabeni, akungafakwa lokungakabaluleki.  Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3. o Samba semamaki: 10  Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.  Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho njengobe injalo: o 6–7 imisho njengobe injalo: akunikwa limaki lelulwimi. o 1–5 imisho njengobe injalo: akunalimaki lelulwimi nika 1 limali. CAPHELA:  Linani lemagama langengci kula-60. o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe umusho uze uyewufika ekugcineni kwalapho kuphelela linani lelimisiwe khona. Konkhe lokubhalwe ngemuva kwalomusho akusafundvwa. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka EMAPHUZU LABALULEKILE NGETINDLELA TEKUFUNDZELA LUHLOLO. Sicashunwa Emagama emhlolwa 1 'Tinike sikhatsi lesenele sekufundza.' 1 Tibekele sikhatsi sekufundza lesenele kute ufundze kahle. 2 'Ungakhetsi futsi ungacageli kutsi 2 Ungakhetsi kutsi ufundzani, kutawuphuma miphi imibuto ephepheni fundza konkhe lofundziswe kona. leluhlolo ngobe loko kuyingoti lenkhulu.' 3 'Fundza ubuye utinike sikhatsi sekubuyeketa 3 Buyela emuva ubuke loko loko lokufundzile.' lokufundzile. 4 'Tetayete kwehlisa lizinga lekudzinwa 4 Ungakuvumeli kudzinwa ngekuphumula.' kukuphazamise. 5 'Ngalesinye sikhatsi kuyadzingeka kutsi 5 Ungafundzi uthulile sonkhe ufundze ngekuphimisela loko lokufundzako sikhatsi utawusheshe ukhohlwe ngobe kutakwenta ungasheshi uyikhohlwe loko lokufundzile. lentfo loyifundzile.' 6 'Tentele luhlelo lwekufundza lweliviki lonkhe 6 Ungafundzi tintfo letiningi lapho utawehlukanisa umsebenti lotawenta ngesikhatsi sinye. ngelusuku.' 7 'Kugcina umtimba uphilile ngekutsi udle 7 Dlani kudla lokunemphilo kudla lokunemsoco uphindze utivocavoce ubuye utivocavoce. kuyintfo lebalulekile.' SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI Imemorandamu yekumaka SIGABA C.  Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele.  Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.  Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 C/sifanisongco. (1) 3.2 Kuheha batsengi kutsi babone kutsi uma utsenga utawuwina/kudvonsa (1) emehlo kutsi batsengi babone. 3.3 Imikhicitwana yeMoringa iphetse imphidlwana yakho. (2) 3.4 3.4.1 Kutfola lwati lolugcwele ngemikhicito yeMoringa. (1) 3.4.2 Labangakhoni kungena ku- website bayakhona kusitakala ngelucingo/ngamakhalekhukhwini. (1) 3.5 Ngiyo kuphela lecinisa ematsambo Lenkhulumo itsatsa luhlangotsi ngobe akusingiyo kuphela imikhicito yakaMoringa lecinisa ematsambo kungabakhona naleminye. (2) 3.6 Kuliphutsa kutsi sikhumba sakho singaba busheleleti ube yingelosi. Ngobe umuntfu ngete waba yingelosi (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 A/Kusho kuhamba. (1) 4.2 Ekhaya/Kusekudzeni (1) 4.3 Ngidziniwe – ngikhatsele. Bahlolwa bakha umusho ngeligama lelitsi, 'ngikhatsele'. (2) 4.4 Bahlolwa bakha umusho basebentise sibabato 'Nx!' Sib. Nx! Bayadzelela labafana ngifuna kubacondzisa. (2) 4.5 Bahlolwa bakha umusho basebentisa ligama 'yena' Sib. Babe ufuna yena. (2) 4.6 Kudlala lomdlalo kutakwenta ube nemandla kwedlula labanye bafana. Lenkhulumo iyahhunga ngobe ayinawo emaciniso kuba nemandla akubangelwa kudlala. Kungenteka babekhona labanye bafana labanemandla babe bangawudlali lomdlalo. (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 5.1.1 IBlack Umbrellas lesita bosomabhizinisi Lamakhono labawafundze kuletikhungo kumele bawasebentise ekuvuleni emabhizinisi abo/baceceshelwa kutsi bakhe ifenisha. (1) 5.1.2 C/Indzawo yekucecesha. (1) 5.1.3 I-Black Umbrellas isita bosomabhizinisi. (Kubili kwaloku) (2) 5.1.4 (a) Sikhomba bulili (1) (b) Sikhomba bukhulu. (1) 5.1.5 Nkhosikati Bagcinile Dlamini utsi lawomasu ngawo latogucula emabhizinisi abo. (2) 5.1.6 Kufanele ningacabangi tinkinga/akufanele kutsi nicabange tinkinga. (2) 5.1.7 Bafundzi balindzeleke kutsi bakhe umusho ngesicu sesiphawulo, lenyenti. Sibonelo: Bantfu labanyeti bahamba ngetinyawo. (2) 5.1.8 Umcondvo lofihlakele sandla kungashiwo lisekela lemphatsi. Umcondvo losebaleni sandla kusho sitfo semtimba. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2020 SC/NSC – Ticondziso Tekumaka 5.2 5.2.1 Bhala lomsebenti ngiyawufuna. (1) 5.2.2 Abakawenti kahle. (1) 5.2.3 Kusasa Thabo utawubhala umsebenti kantsi thishela utawufundzisa. (2) 5.2.4 Yebo lenkhulumo itsatsa tincumo ngaphambilini ngobe isebentise ligama lelitsi 'ngibonile' kungakenteki. (2) SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all