Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
LWETI 2019
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 80
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · siswati. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 294.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary
- Question 1.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary6 marks
- Question 3Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)20 marks
- Question 4Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary10 marks
- Question 5.1Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)13 marks
- Question 5.2Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA A: SIVISISO
KUMAKWA KWESIVISISO.
Ticondziso tekumaka sivisiso.
• Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
• Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 1
1.1 1.1.1 Lusha kumele lufundzele imisebenti lebukelwa phasi kute lukwati
kutisungulela emabhizinisi alo. (1)
1.1.2 Kusebenta ngemaphayiphi, nekusebenta ngekushisela, kushayela,
kusebenta ngemapulango, kusebenta ngagezi, kutfunga
nekulima, kupheka nekufaka emathayilisi. (Kubili kwaloku)
(2)
1.1.3 Inkinga yekweswelakala kwemisebenti eNingizimu Afrika
ingasonjululwa ngekutsi lusha lube nemakhono langakavami
nalamanye labukelwa phasi. (1)
1.1.4 Lucwaningo lolutsi bantfu labanyenti baseNingizimu Afrika
abasebenti. (2)
1.1.5 Labo labasebenta ngetandla bangafundziswa ngemakhono
ekuphatsa libhizinisi, kuhlela umsebenti kanye nekuphatsa imali. (2)
1.1.6 Kushisela/Kushayela/Kusebenta ngemapulango/ kusebenta
ngagezi/Kufaka emathayilisi/Kwelula timoto/Kupheka/Kutfunga
nekulima.
(KUBILI kwaloku.) (2)
1.1.7 Leligama lelitsi kugcugcutela lisho kukhutsata umuntfu lowenta
intfo letsite. (2)
1.1.8 Usitakala ngematfuba emsebenti/Ngekutfutfuka kwendzawo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.9 Bayantjontja/Badla tidzakamiva/Babamba inkunzi.
(KUBILI kwaloku.) (2)
1.1.10 Cha angeke, libhizinisi lifuna umuntfu lotawubeketela ngobe
ebhizinisini tintfo atisheshi tilunge. (2)
1.1.11 Bantfu baseNingizimu Afrika bangawasekela ngekusebenta kubo/
ngekutsenga tintfo lebatitsengisako/ngekubeluleka uma kukhona
lokungahambi kahle ebhizinisini.
(KUBILI kwaloku.) (2)
1.1.12 Kuliciniso ngoba lusha lufuna imisebenti yasemahhovisi,
bunjiniyela nalokunye/Lufuna imisebenti leholela kakhulu/Lufuna
kusheshe lube nemali lusacala kusebenta/Luyayivilaphela leminye
imisebenti.
Labatawutsi kungumbono batawusekela ngalokuhambisana
nako. (2)
1.1.13 Angakhona ngobe i-Angel Investors ne-Crowd Funding
bayabasekela bantfu labasha labafuna kucala emabhizinisi/
Hulumende unalo lusito lwetimali. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
1.2 1.2.1 Kukala kudla. (1)
1.2.2 B/ Kudla akusikahle. (1)
1.2.3 Kudla lokuku-B ngobe kunemphilo/Akunamafutsa. (2)
1.2.4 Kutivocavoca/Kuhlala njalo uhlantekile/Kulala ema-awa lekenele/
Kuba nesikhatsi sekuphumula/Kuvakashela umtfolamphilo
kuyohlola simo semphilo yakho.
(KUBILI kwaloku.)
(2)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini,
akungafakwa lokungakabaluleki.
Sifinyeto kumele simiswe ngandlela:
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini
ngalinye)
o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama- 3.
o Samba semamaki: 10
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
akhe:
o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki.
o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho
njengobe injalo:
o 6–7 imisho njengobe injalo: akunikwa limaki lelulwimi.
o 1–5 imisho njengobe injalo: akunalimaki lelulwimi nika 1 limali.
CAPHELA:
• Linani lemagama langengci kula- 60.
o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe kufikwe ekugcineni
kwalapho kuphelela linani lelimisiwe khona. Konkhe lokubhalwe ngemuva
kwalomusho akusafundvwa.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
EMAPHUZU LABALULEKILE NGETINDLELA TEKWEHLISA KUTFUKUTSELA.
LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA
1 'Atfole lotameluleka 1 Vakashela beluleki bengcondvo bakweluleke
ngekwengcondvo.' ngaloko lokukutfukutselisile.
2 'Cabanga ngaphambi 2 Ungamane ukhulume nawutfukutsele tinike
kwekukhuluma.' sikhatsi sekucabanga ngaphambi
kwekukhuluma.
3 'Balekela kukhuluma.' 3 Kubalulekile kusuka ngaphasi kwesimo
lesitakutfukutselisa kute umoya wehle.
4 'Tfola lenye intfo longayenta.' 4 Tsatsa ingcondvo yakho uyifake ekwenteni
lokunye njengekutivocavoca nobe wente
umsebenti kwentela kusheshe ukhohlwe
ngaloko lokukutfukutselisile.
5 'Kubalulekile kushaywa 5 Tinike sikhatsi ushaywe ngumoya ube wedvwa
ngumoya.' upholise inhloko.
6 'Kuhleka kakhulu.' 6 Kuhleka kuyimphilo ngako-ke buka emafilimi
latakuhlekisa kute ususe kutfukutsela.
7 'Kukhala nako kuyasita kakhulu.' 7 Cedza buhlungu ngekutsi ukhale.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
Ticondziso tekumaka SIGABA C.
• Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Kuheha bantfu nekugcamisa lesikhangisi. (1)
3.2 A/Libitombici. (1)
3.3 Sinabothishela labaceceshwe kwedlula bonkhe bothishela mhlaba wonkhe. (2)
3.4 Shayelani kuletinombolo 084 755 6542. (2)
3.5 Lokudvonsa labakhangiselwako kutsi nawubhalisile kulesikolo utawuba
senhlanhleni yekuwina i-laptop. Lokwenta kutsi badvonseke kutsi batawutfola
i-laptop ngaphandle kwekuyikhokhela. (2)
3.6 Utfola kunakekelwa/Sinendzawo levikelekile/Sidvute netintfo tekuhamba. (2)
(Kubili kwaloku) [10]
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 B/ Lilanga lishisa kakhulu. (1)
4.2 Liyashisa. (1)
4.3 Emasofa/Lilambu lesimanje/Nesitfombe lesiselubondzeni/Timbali.
(KUBILI kwaloku.) (2)
4.4 Bahlolwa batakhela umusho ngeligama lelichazako 'Lencane'.
Sib: Gogo uhole imali lencane. (2)
4.5 Bafundzi bakha umusho ngeligama lelisemshweni 'itolo'.
Sib: Babe usiphatsele kudla lokumnandzi itolo. (2)
4.6 Yinkhulumo letsatfwa njengemaciniso ibe intsintsa imiva ngobe akusibo
bonkhe bomake labakhaliswa tintfo letincane. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2019
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 5
5.1 5.1.1 Lebulala. (1)
5.1.2 Longushevu lonemandla lamakhulu/Wemandla. (1)
5.1.3 (a) Umntfwana. (1)
(b) Lomkhutjana/Lomkhubana. (1)
5.1.4 Wonkhe umuntfu kufanele ati kutsi akekho lokhona kumelana
netidzakamiva ngobe tiyabulala. /kantsi/futsi (2)
5.1.5 INingizimu Afrika itawuba nesidzingo sekutsi ilwe nanalu
lubhubhane./INingizimu Afrika inesidzingo sekutsi itawulwa (2)
nanalu lubhubhane.
5.1.6 Ubatfola bantjontjela labo lababatsandzako/ Bentela kutsi bakhone
kutsenga lenyawupe. (2)
5.1.7 Bahlolwa bakha umusho basebentisa ligama ‘yona’.
Sib: Babe utsandza yona inyama. (2)
5.1.8 Bahlolwa bakha umusho ngeligama lelitsi 'umuti' livete umcondvo
losho libala emtimbeni. Sibonelo: Zodwa unemuti eceleni
kwelidvolo lakhe langesencele. (2)
5.2 5.2.1 D/ Simuntfutiso. (1)
5.2.2 Uyati ngidziniwe ngihamba ngibhala. (1)
5.2.3 Bakha umusho ngesentakutsi 'shice'.
Sib: Ungene watsi shice etindzabeni letingamfuni. (2)
5.2.4 Emantfombatana ayabedlula bafana.
Inkhulumo letsatsa luhlangotsi ngobe ivuna emantfombatane kantsi
bakhona bafana labawadlulako emantfombatane. (2)
[20]
SAMBA SESIGABA C: 40
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2020 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper