Skip to content

siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

MemorandumsiSwati FALGrade 1220198 pages

Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2019 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 80 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 2 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA A: SIVISISO KUMAKWA KWESIVISISO. Ticondziso tekumaka sivisiso. • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. • Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 3 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 1 1.1 1.1.1 Lusha kumele lufundzele imisebenti lebukelwa phasi kute lukwati kutisungulela emabhizinisi alo. (1) 1.1.2 Kusebenta ngemaphayiphi, nekusebenta ngekushisela, kushayela, kusebenta ngemapulango, kusebenta ngagezi, kutfunga nekulima, kupheka nekufaka emathayilisi. (Kubili kwaloku) (2) 1.1.3 Inkinga yekweswelakala kwemisebenti eNingizimu Afrika ingasonjululwa ngekutsi lusha lube nemakhono langakavami nalamanye labukelwa phasi. (1) 1.1.4 Lucwaningo lolutsi bantfu labanyenti baseNingizimu Afrika abasebenti. (2) 1.1.5 Labo labasebenta ngetandla bangafundziswa ngemakhono ekuphatsa libhizinisi, kuhlela umsebenti kanye nekuphatsa imali. (2) 1.1.6 Kushisela/Kushayela/Kusebenta ngemapulango/ kusebenta ngagezi/Kufaka emathayilisi/Kwelula timoto/Kupheka/Kutfunga nekulima. (KUBILI kwaloku.) (2) 1.1.7 Leligama lelitsi kugcugcutela lisho kukhutsata umuntfu lowenta intfo letsite. (2) 1.1.8 Usitakala ngematfuba emsebenti/Ngekutfutfuka kwendzawo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.1.9 Bayantjontja/Badla tidzakamiva/Babamba inkunzi. (KUBILI kwaloku.) (2) 1.1.10 Cha angeke, libhizinisi lifuna umuntfu lotawubeketela ngobe ebhizinisini tintfo atisheshi tilunge. (2) 1.1.11 Bantfu baseNingizimu Afrika bangawasekela ngekusebenta kubo/ ngekutsenga tintfo lebatitsengisako/ngekubeluleka uma kukhona lokungahambi kahle ebhizinisini. (KUBILI kwaloku.) (2) 1.1.12 Kuliciniso ngoba lusha lufuna imisebenti yasemahhovisi, bunjiniyela nalokunye/Lufuna imisebenti leholela kakhulu/Lufuna kusheshe lube nemali lusacala kusebenta/Luyayivilaphela leminye imisebenti. Labatawutsi kungumbono batawusekela ngalokuhambisana nako. (2) 1.1.13 Angakhona ngobe i-Angel Investors ne-Crowd Funding bayabasekela bantfu labasha labafuna kucala emabhizinisi/ Hulumende unalo lusito lwetimali. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 4 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka 1.2 1.2.1 Kukala kudla. (1) 1.2.2 B/ Kudla akusikahle. (1) 1.2.3 Kudla lokuku-B ngobe kunemphilo/Akunamafutsa. (2) 1.2.4 Kutivocavoca/Kuhlala njalo uhlantekile/Kulala ema-awa lekenele/ Kuba nesikhatsi sekuphumula/Kuvakashela umtfolamphilo kuyohlola simo semphilo yakho. (KUBILI kwaloku.) (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 5 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini, akungafakwa lokungakabaluleki. Sifinyeto kumele simiswe ngandlela: • Kwabiwa kwemamaki: o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini ngalinye) o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama- 3. o Samba semamaki: 10 • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki. o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki. o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki. • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho njengobe injalo: o 6–7 imisho njengobe injalo: akunikwa limaki lelulwimi. o 1–5 imisho njengobe injalo: akunalimaki lelulwimi nika 1 limali. CAPHELA: • Linani lemagama langengci kula- 60. o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe. o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi. o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe kufikwe ekugcineni kwalapho kuphelela linani lelimisiwe khona. Konkhe lokubhalwe ngemuva kwalomusho akusafundvwa. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 6 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka EMAPHUZU LABALULEKILE NGETINDLELA TEKWEHLISA KUTFUKUTSELA. LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI EMAVI EMHLOLWA 1 'Atfole lotameluleka 1 Vakashela beluleki bengcondvo bakweluleke ngekwengcondvo.' ngaloko lokukutfukutselisile. 2 'Cabanga ngaphambi 2 Ungamane ukhulume nawutfukutsele tinike kwekukhuluma.' sikhatsi sekucabanga ngaphambi kwekukhuluma. 3 'Balekela kukhuluma.' 3 Kubalulekile kusuka ngaphasi kwesimo lesitakutfukutselisa kute umoya wehle. 4 'Tfola lenye intfo longayenta.' 4 Tsatsa ingcondvo yakho uyifake ekwenteni lokunye njengekutivocavoca nobe wente umsebenti kwentela kusheshe ukhohlwe ngaloko lokukutfukutselisile. 5 'Kubalulekile kushaywa 5 Tinike sikhatsi ushaywe ngumoya ube wedvwa ngumoya.' upholise inhloko. 6 'Kuhleka kakhulu.' 6 Kuhleka kuyimphilo ngako-ke buka emafilimi latakuhlekisa kute ususe kutfukutsela. 7 'Kukhala nako kuyasita kakhulu.' 7 Cedza buhlungu ngekutsi ukhale. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 7 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI Ticondziso tekumaka SIGABA C. • Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni. Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Kuheha bantfu nekugcamisa lesikhangisi. (1) 3.2 A/Libitombici. (1) 3.3 Sinabothishela labaceceshwe kwedlula bonkhe bothishela mhlaba wonkhe. (2) 3.4 Shayelani kuletinombolo 084 755 6542. (2) 3.5 Lokudvonsa labakhangiselwako kutsi nawubhalisile kulesikolo utawuba senhlanhleni yekuwina i-laptop. Lokwenta kutsi badvonseke kutsi batawutfola i-laptop ngaphandle kwekuyikhokhela. (2) 3.6 Utfola kunakekelwa/Sinendzawo levikelekile/Sidvute netintfo tekuhamba. (2) (Kubili kwaloku) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 B/ Lilanga lishisa kakhulu. (1) 4.2 Liyashisa. (1) 4.3 Emasofa/Lilambu lesimanje/Nesitfombe lesiselubondzeni/Timbali. (KUBILI kwaloku.) (2) 4.4 Bahlolwa batakhela umusho ngeligama lelichazako 'Lencane'. Sib: Gogo uhole imali lencane. (2) 4.5 Bafundzi bakha umusho ngeligama lelisemshweni 'itolo'. Sib: Babe usiphatsele kudla lokumnandzi itolo. (2) 4.6 Yinkhulumo letsatfwa njengemaciniso ibe intsintsa imiva ngobe akusibo bonkhe bomake labakhaliswa tintfo letincane. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1 8 DBE/Lweti 2019 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 5 5.1 5.1.1 Lebulala. (1) 5.1.2 Longushevu lonemandla lamakhulu/Wemandla. (1) 5.1.3 (a) Umntfwana. (1) (b) Lomkhutjana/Lomkhubana. (1) 5.1.4 Wonkhe umuntfu kufanele ati kutsi akekho lokhona kumelana netidzakamiva ngobe tiyabulala. /kantsi/futsi (2) 5.1.5 INingizimu Afrika itawuba nesidzingo sekutsi ilwe nanalu lubhubhane./INingizimu Afrika inesidzingo sekutsi itawulwa (2) nanalu lubhubhane. 5.1.6 Ubatfola bantjontjela labo lababatsandzako/ Bentela kutsi bakhone kutsenga lenyawupe. (2) 5.1.7 Bahlolwa bakha umusho basebentisa ligama ‘yona’. Sib: Babe utsandza yona inyama. (2) 5.1.8 Bahlolwa bakha umusho ngeligama lelitsi 'umuti' livete umcondvo losho libala emtimbeni. Sibonelo: Zodwa unemuti eceleni kwelidvolo lakhe langesencele. (2) 5.2 5.2.1 D/ Simuntfutiso. (1) 5.2.2 Uyati ngidziniwe ngihamba ngibhala. (1) 5.2.3 Bakha umusho ngesentakutsi 'shice'. Sib: Ungene watsi shice etindzabeni letingamfuni. (2) 5.2.4 Emantfombatana ayabedlula bafana. Inkhulumo letsatsa luhlangotsi ngobe ivuna emantfombatane kantsi bakhona bafana labawadlulako emantfombatane. (2) [20] SAMBA SESIGABA C: 40 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati FAL

View all