Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)
LIPHEPHA LESITSATFU (P3)
LWETI 2018
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 100
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-11.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo
Grade 12 siSwati FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2018, 11 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · siswati. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 322.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.2Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.3Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)50 marks
- Question 1.4Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)50 marks
- Question 1.5Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.6Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)150 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 2 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA A: INDZABA
UMBUTO 1
1.1 INDZABA LELANDZISAKO
Sigameko lengingeke ngasikhohlwa.
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Akuvele tintfo letimenta angasikhohlwa lesigameko. Sibonelo: (kunetfwa
yimvula/kushonelwa lilanga/kulahlekelwa yimali njll.)
• Akuvele kusitakala kwakhe kulesigameko.
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [50]
1.2 INDZABA LECHAZAKO
Kulondvolota emanti.
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Akavete tindlela letingasetjentiswa kulondvolota emanti. Sibonelo:
(Kungavulwa timpompi emanti acitsekele phasi/kuvalwa kwemaphayiphi
lavutako/kungasetjentiswa liphayiphi nakuwashwa imoto njll.)
• Akuvele kugcugcutela labanye ngaletindlela latisebentisile.
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [50]
1.3 INDZABA LEVETA LIMUVA LEMBHALI
Kube ngalalela bothishela ngabe ngaphumelela kahle kumatekuletjeni
('Matric').
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Akuvele tento takhe letimbi lebekatenta. Sibonelo: (Kudoja emaklasi/
kungabhali umsebenti/kulova/kungafiki ngesikhatsi esikolweni njll.)
• Akuvele imiyalo yabothishela. Sibonelo: (Kumkhutsata etifundvweni/
kumlandzelela emsebentini wakhe wesikolo njll.)
• Yini lekayifundza kubo? Sibonelo: (Inhlonipho/kwenta umsebenti/
kuyekela kuganga/kukhetsa bangani labakahle njll.)
• Akuvele tincomo.
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [50]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 3 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
1.4 INDZABA LEVETA LUHLANGOTSI LUNYE/LEHLANGOTSILUNYE
Kubambisana kwemphakatsi nemaphoyisa kungaletsa kuthula lapho
sihlala khona. Vuma nobe uphikise lombono.
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Bahlolwa labavumelana nembono bangabhala lamaphuzu lalandzelako:
Sibonelo: (Kusukumela etulu nakubikwa bugebengu/kugadza kulahleka
kwemadokhethi emaphoyiseni/kubikwa kwebugebengu/kukhetfwa
kwemaphoyisa emmango/kungatsengi tintfo letebiwe njll.)
• Bahlolwa labangavumelani nembono, bangabhala lamaphuzu
lalandzelako: Kungetsembeki kwemaphoyisa: Sibonelo: (kulahleka
kwemadokhethi/kusebentisana netigebengu/kungalandzeleli imibiko
lebikiwe/kungasukumi ngekushesha uma kubikwe bugebengu njll.)
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [50]
1.5 INDZABA LENHLANGOTSIMBILI
Buhle nebubi bekwakha bungani.
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
Buhle bekwakha bungani.
• Kungachazwa buhle bekwakha bungani. Sibonelo: (Kusitana
ngemisebenti/kuvakashelana/kubonisana ngemphilo njll.)
Bubi bekwakha Bungani.
• Kungachazwa bubi bekwakha bungani. Sibonelo: (Kwakha bungani
nebantfu lababi labadla tidzakamiva/labakhohlisanako/labantjontjako njll).
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [50]
1.6 Bahlolwa batawunika tihloko letihambelana netitfombe. Letindzaba tetitfombe
letilandzelako tingatsatsa nobe nguluphi luhlobo lwetindzaba kuleti:
lelandzisako/lechazako/lehlangotsilunye/lenhlangotsimbili/leveta likamuva
lembhali.
1.6.1 LECHAZAKO/LELANDZISAKO/LEHLANGOTSILUNYE/INDZABA
LENHLANGOTSIMBILI/LEVETA LIMUVA LEMBHALI.
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Bahlolwa batawunika tihloko letahlukahlukene.
• Bahlolwa bangabhala ngekubaluleka kweligaraji. Sibonelo:
(kutsela imoto idizili/phethiloli/iwoyela/emanti/kuhlola umoya
emavilini emoto njll.)
• Bahlolwa bangabhala ngekutfola lusito egaraji. Sibonelo:
(kubuta nangabe ulahleka/tindlu tangasese nangabe
uphatsekile/kudla nangabe ulambile njll.)
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko
yemukelekile.) [50]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 4 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
1.6.2 LECHAZAKO/LELANDZISAKO/LEHLANGOTSILUNYE/INDZABA
LENHLANGOTSIMBILI/LEVETA LIMUVA LEMBHALI
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Bahlolwa batawunika tihloko letahlukahlukene.
• Bahlolwa bangacoca ngekuba munye kwemndeni; Sibonelo:
(Kuhlala ndzawonye/kudla/kucoca/kuvakasha/kubonisana njll.)
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesitfombe
yemukelekile.) [50]
1.6.3 LECHAZAKO/LELANDZISAKO/LEHLANGOTSILUNYE/INDZABA
LENHLANGOTSIMBILI/LEVETA LIMUVA LEMBHALI
Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako:
• Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Bahlolwa batawunika tihloko letahlukahlukene.
• Bahlolwa bangacoca ngalokuphatselene nekulwa/kudlala
kwetilwane, kulondvolotwa kwemvelo/kuvakashela tindzawo
tetinyamatane.
• Bangabeka nemibono yabo ngalokwenteka kulesitfombe.
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesitfombe
yemukelekile.) [50]
BONA IRUBHRIKI YEKUMAKA INDZABA SIGABA A.
SAMBA SESIGABA A: 50
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 5 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO LEMIDZANA
UMBUTO 2
2.1 INCWADZI YEBUNGANI
SAKHIWO SENCWADZI YEBUNGANI
• Ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Ayibe nelikheli linye lemhlolwa ngasesandleni sekudla.
• Akweciwe umugca.
• Akube nesibingelelo lesihambisana neluhlobo lwencwadzi ngasesandleni
sesancele.
• Akweciwe umugca.
• Akube nemapharagrafu.
Sibonelo: (Kukhuluma ngelusuku lwekutalwa/indlela lesipho lesimjabulise
ngayo/kumbonga njll.)
• Akweciwe umugca kube nesivaleliso lesifanele (Ligama lemhlolwa
lelingenasibongo) ekugcineni kwencwadzi, ngasesandleni sesancele.
LOKUCUKETFWE YINCWADZI
• Kuphawula ngebuhle balesipho.
• Ayivete kukhombisa kubonga thishela, avete nenjabulo yakhe.
(Naleminye imibono yebahlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [30]
2.2 UMLANDVOMUFI
Akubhalwe lamaphuzu lalandzelako:
• Awube nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Ligama nesibongo sa-anti.
• Lapho ahlala khona.
• Umnyaka, lusuku lwekutalwa nelwekushona.
• Indzawo lashonele kuyo.
• Kugula nekushona kwakhe.
• Temfundvo.
• Temsebenti.
• Labashiye emhlabeni. [30]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 6 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
2.3 I-AJENDA NEMAMINITHI EMHLANGANO
Akabe naloku lokulandzelako:
• Akafake ekhatsi lusuku, indzawo, nesikhatsi lekwahlanganwa ngaso.
• Akavete luhlobo lwemhlangano. Sibonelo: (Umhlangano wetakhamuti.)
• Akavete kuvulwa kwemhlangano.
• Akavete emavi asihlalo.
• Akavete emalunga lakhona nalangekho.
• Akavete kufundvwa kwemaminithi emhlangano lowengcile.
• Akavete lokwavuka emaminithini.
• Akavete umsebenti welusuku. Sibonelo: (Kungcola lesekukhona
endzaweni yakubo/tibi lesetisakatwe tinja/liphunga lelibi leligcwele
yonkhe indzawo/tifo lebasabela kutsi tingahle tiphatse bantfwana njll.)
• Akavete lokunye lokwakhulunywa ngako nangabe kukhona.
• Akavete lusuku lwemhlangano lotako.
• Akuvele kuvalwa kwemhlangano.
Emaminithi emhlangano
• Emaminithi akabhalwe ngesikhatsi lesengca nangelulwimi loluhlelekile.
• Emaminithi akasuselwe ku-ajenda leniketiwe.
• Akavete tonkhe tihlokwana letiku-ajenda.
• Umhlolwa akanabe kusinye ngasinye saletihloko. [30]
2.4 INKHULUMO
SAKHIWO SENKHULUMO
• Sihloko: (Kukhutsatwa kwemphakatsi ngekongiwa kwemanti.)
• Kubingelela sihlalo netetsamelilwati.
• Singeniso lesetfula loko lekutawukhulunywa ngako.
• Tindzima tenkhulumo letinemaphuzu labumbene.
• Siphetfo. Kusongwa onkhe emaphuzu labetfulwa enkhulumeni.
• Kubongwa sihlalo netetsamelilwati.
Lokubalulekile ngenkhulumo
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Akucikelelwe kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
• Caphela. Inkhulumo ayiphatselane nekukhutsatwa kwemphakatsi
ngekongiwa kwemanti. [30]
BONA IRUBHRIKI YEKUMAKA IMIBHALOMBIKO LEMIDZANA SIGABA B.
SAMBA SESIGABA B: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 7 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA C: EMATHEKSTHI LAMAFISHA EMIBHALOMBIKO/LATICUKATSILWATI
UMBUTO 3
3.1 LIKHADI LESIMEMO
Lokubalulekile ngelikhadi lesimemo.
• Akusetjentiswe inkhulumombiko.
• Alivete ligama lemcimbi.
• Bamemi nalabamenywako ababhalwe ngalokugcwele.
• Indzawo lapho umcimbi utawubanjelwa khona.
• Akuvele lusuku nesikhatsi semcimbi.
• Tembatfo.
• Imininingwane yekuchumana. [20]
3.2 IDAYARI
Lokubalulekile ngedayari.
• Ayibe netinsuku, inyanga nemnyaka.
• Akuvele sikhatsi salenitakwenta.
• Akuvele emalanga aloku lokutawentiwa.
• Akuvele imininingwane yaloko lokutawentiwa.
Sib: (Sikhatsi sekucala/sekuphuma/indzawo/tifundvo letitawentiwa njll.) [20]
3.3 TICONDZISO
Ticondziso atikhombise loku lokulandzelako.
Akuvetwe tintfo letitawulandzelwa batali ekuvikeleni bantfwana babo.
• Kungabavumeli bahambe ebusuku.
• Kungagibeli timoti lebangatati.
• Kungatsatsi tintfo lebaphiwa bantfu labangabati.
• Kungaceli imali ebantfwini labangabati.
• Kungabatfumi ebusuku.
• Kungabatfumi khashane.
• Kungamtfumi etindzaweni letingakaphephi.
• Kungamvumeli ahambe emaphathini ebusuku.
• Kungashiyi bantfwana bodvwa endlini.
• Kungabashiyi kamakhelwane.
(Naleminye imibono yemhlolwa lehambisana nesihloko yemukelekile.) [20]
BONA IRUBHRIKI YEKUMAKA IMIBHALOMBIKO LEMIFISHA SIGABA C.
SAMBA SESIGABA C: 20
SAMBA SAKO KONKHE: 100
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
CAPHELA:
• Sebentisa irubhriki njalo nawumaka indzaba (Liphepha le-3, SIGABA A).
• Emamaki lasukela ku-0–50 ehlukaniswe ngemazinga lasihlanu-(5) etinchazelo temakhono, (Emalengiso, Licophelo lelisetulu, Lokwenetisako, Lokusacatfuta
naLokungaphumelelisi).
• Kuletimphawu taLokucuketfwe, Lulwimi neSitayela, letinchazelo temakhono letisihlanu tehlukaniswe ngekwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelizinga
lelisetulu ngalokungababateki, ngekwehlukana kwemamaki netinchazelo temakhono.
• Sakhiwo sona asitsintseki ngalokwehlukaniswa kwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelinelizinga lelisetulu ngalokungababateki.
IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [50 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NEKUHLELA -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo leyenetisako. -Imphendvulo -Yonkhe imphendvulo
lengemalengiso lababateka lesecophelweni lelisetulu -Imibono ibumbene futsi lengakabumbani. iyanhlanhlatsa.
Lizinga lelisetulu
(Imphendvulo ngetulu ngalokubabatekako. ikholweka -Imibono ayikacaci kantsi -Imibono ihlangahlangene
nemibono) kwalokulindzelekile. -Imibono ivutsiwe, iyaheha ngalokwenetisako. futsi akusiyo futsi iyadidana, ayikacondzi
-Imibono ivutsiwe, ihambisana nesihloko -Kuhleleka kubumbene yekuticambela. ngco.
Kuhleleka
inekuhlakanipha, ngalokuphelele. nesingeniso, umtimba -Buncane bufakazi -Kunekuphindzaphindza
kwemibono
ngalokubabatekako
lokukhombisa kucabanga -Kuhleleka nesiphetfo bekuhleleka lokungevakali.
nakulungiselelwa lokujulile. kusecophelweni lelisetulu ngalokwenetisako. nekubumbana. -Akukho kuhleleka
kubhala. -Kuhleleka kakhulu, lokubumbene nekubumbana.
Kucikelelwa kungemalengiso nesingeniso, umtimba
kwenhloso, lababatekako, kubumbene nesiphetfo.
tetsamelilwati nesingeniso, umtimba
nesimongcondvo. kanye nesiphetfo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
Lizinga lelisetulu
30 EMAMAKI -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo leyenetisako -Imphendvulo legcwele -Awukho namncane
lengemalengiso kodvwa lesecophelweni lelisetulu. kodvwa kukhona kunhlanhlatsa. umzamo wekuphendvula
ingenato timphawu -Imibono iyaheha, lokungevakali kahle. -Imibono ayihlangani, ngesihloko.
tekubabateka. ihambisana nesihloko. -Imibono ibumbene, iyadidana. -Yonkhe imphendvulo
-Imibono ivutsiwe futsi -Kuhleleka iyakholweka. -Abukho bufakazi iyanhlanhlatsa, ayemukeleki.
ngalokungababateki
ihlakaniphile. lokusecophelweni -Kukhona kuhleleka lokutsite bekuhleleka -Akuvakali,
-Kuhleleka lelisetulu lokubumbene kanye nekubumbana nekubumbana. kuhlangahlangene.
lokungemalengiso, nesingeniso, umtimba nesingeniso, umtimba
kubumbene nesingeniso, nesiphetfo. nesiphetfo.
umtimba nesiphetfo.
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [50 EMAMAKI] (continued)
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LULWIMI, SITAYELA 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
NEKUHLUNGWA -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, -Lulwimi aluvakali.
Lizinga lelisetulu ngalokubabatekako
KWEMAPHUTSA nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama sitayela -Umoya, irejista, sitayela
kuhambelana nenhloso, kuhambelana nenhloso, kuhambelana nenhloso, nesilulumagama nesilulumagama
Kuhambelana tetsamelilwati tetsamelilwati tetsamelilwati akuhambelani akuhambelani nakancane
kwemoya irejista, nesimongcondvo nesimongcondvo nesimongcondvo nenhloso, nenhloso, tetsamelilwati
sitayela, silulumagama ngemalengiso lababatekako. ngelicophelo lelisetulu. ngalokwenetisako. tetsamelilwati nesimongcondvo.
nenhloso -Lulwimi lolunekutetsemba, -Lulwimi lusecophelweni -Lulwimi lusetjentiswe nesimongcondvo. -Silulumagama sincane
nesimongcondvo. lolugculisako nalolunemba lelisetulu kantsi nemoya ngalokwenetisako kwetfula -Kusetjentiswa ngendlela yekutsi
Kusetjentiswa ngemalengiso lababatekako. uyemukeleka lokushiwo embhalweni. kwelulwimi kusacatfuta. lokubhaliwe
kwelulwimi, timphawu -Emasu ebugagu belulwimi emphendvulweni yonkhe. -Umoya uyenetisa. -Umoya nekukhetseka akungalandzeleki.
tekufundza nekubhala, asetjentiswe ngemphumelelo -Emaphutsa eluhlelo -Emasu ebugagu belulwimi kwemagama
luhlelo, sipelingi. lenkhulu kuveta umoya nesipelingi akasimanyenti. asetjentisiwe kunotsisa akwemukeleki.
(lupelomagama) nekuheha kwemphendvulo. -Kuticambela lokucuketfwe. -Silulumagama sincane
-Esikhatsini lesinyenti lokusecophelweni kakhulu.
15 EMAMAKI kakhulu emaphutsa eluhlelo lelisetulu.
nesipelingi kute.
-Kunekuticambela
lokungemalengiso lasetulu
kakhulu.
13 10 7 4
Lizinga lelisetulu
-Lulwimi lusetjentiswe -Lulwimi lusetjentiswe -Lulwimi lusetjentiswe -Lulwimi lusetjentiswe
ngemalengiso ngemphumelelo ngalokwenetisako kodvwa ngalokungenetisi.
nangalokuveta umoya lesecopheweni lelisetulu. ngalokungafani embhalweni -Kusetjentiswa
lokhutsatako -Umoya uyemukeleka futsi wonkhe. kwetinhlobo
ngemphumelelo uneligalelo lelemukelekile. -Imvamisa umoya letehlukene temisho
ngalokungababateki
-Esikhatsini lesinyenti -Emaphutsa eluhlelo wemukelekile, emasu kuncane/kute.
emaphutsa eluhlelo nesipelingi ambalwa. ebugagu belulwimi -Silulumagama sincane
nesipelingi awekho -Icambeke kahle. asetjentiswe kancane. kakhulu.
-Kuticambela
kungemalengiso
SAKHIWO 5 4 3 2 0–1
-Sihloko sitfutfukiswe -Imininingwane itfutfukiswe -Imininingwane ihambisana -Lamanye emaphuzu -Emaphuzu ladzingekile
Timphawu tetheksthi, ngemalengiso. ngalokuhlelekile. nesihloko. emukelekile. asilele.
Kutfutfukiswa -Imininingwane yetfulwe -Kunekubumbana. -Imisho netindzima -Imisho netindzima -Imisho netindzima
kwetindzima ngemalengiso. -Imisho, netindzima kwakheke kahle kunemaphutsa. kunemaphutsa.
nekwakhiwa kwemisho. -Imisho, netindzima kuhlelekile futsi Indzaba iyevakala. -Indzaba iyevakala -Indzaba ayinamcondvo.
kwakheke ngemalengiso kutinhlobonhlobo. noko.
5 EMAMAKI lababatekako.
KWEHLUKA
KWEMAMAKI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 10 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
SEBENTISA IRUBHRIKI NJALO NAWUMAKA UBHALOMBIKO LOMUDE SIGABA B.
IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO LOMUDZE WELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [30 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
KUHLELA NESAKHIWO -Imphendvulo lengemalengiso -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo lecatfutako -Imphendvulo ayikhombisi
lababatekako. lesecophelweni lelisetulu leyenetisako, lekhombisa lekhombisa lwati loluncane nakancane kuba nelwati
Imphendvulo nemibono -Imibono ivutsiwe, lekhombisa. lwati lweluhlobo lweluhlobo lwetheksthi lwetimphawu teluhlobo
Kuhleleka kwemibono inekuhlakanipha, -Lwati lolusecophelweni lwetheksthi lebhalwako. lebhalwako. lwetheksthi lebhalwako.
lokukhombisa kucabanga lelisetulu lweluhlobo -Umbhalo awukacondzi -Umbhalo unekutsemeleta -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
nakulungiselelwa
lokujulile. lwetheksthi lebhalwako. ngco ngalokuphelele, lokunyenti. igcwele kutsemeleta
kubhala -Lwati lolungemalengiso -Umbhalo ucondze ngco, unekutsemeleta lokutsite. -Kubumbana kwemaphuzu lokunyenti.
Inhloso, tetsamelilwati, lwetimphawu teluhlobo awutsemeleti. -Emaphuzu alokucuketfwe kuncane -Emaphuzu alokucuketfwe
timphawu/timiso, lwetheksthi lebhalwako. -Lokucuketfwe kunemibono alokucuketfwe abumbene kakhulu. akakabumbani nakancane.
nesimongcondvo. -Umbhalo ucondze ngco. lebumbene ngelicophelo ngalokwenetisako. -Imbalwa imininingwane -Imbalwa kakhulu
-Lokucuketfwe kunemibono lelisetulu. -Leminye imininingwane leyesekela sihloko. imininingwane leyesekela
18 EMAMAKI lebumbene ngemalengiso. -Imininingwane yetfulwe iyasesekela sihloko. -Imitsetfo netimiso sihloko.
-Yonkhe imininingwane ngelicophelo lelisetulu kantsi -Sakhiwo siyenetisa letibalulekile tesakhiwo -Imitsetfo netimiso
icaciswe ngemalengiso kantsi yonkhe yesekela sihloko. kodvwa sinemaphutsa setheksthi atikalandzelwa tesakhiwo setheksthi
futsi yesekela sihloko. -Sakhiwo lesemukelekako latsite. ngalokufanele. letibalulekile atikalandzelwa
-Sakhiwo lesifanele lesinemaphutsa langasho -Kunyenti lokubalulekile nakancane.
lesingemalengiso lutfo. lokusilele.
nalesingenamaphutsa.
LULWIMI, SITAYELA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
NEKUHLUNGWA -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela
KWEMAPHUTSA nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama
kuhambelana ngemalengiso kuhambelana nenhloso, kuhambelana nenhloso, akuhambelani kahle akuhambelani nakancane
Umoya, irejista, sitayela, nenhloso, tetsamelilwati tetsamelilwati tetsamelilwati nenhloso, tetsamelilwati nenhloso, tetsamelilwati
inhloso, tetsamelilwati nesimongcondvo. nesimongcondvo nesimongcondvo nesimongcondvo. nesimongcondvo.
-Luhlelo alunamaphutsa ngelicophelo lelisetulu. ngalokwenetisako -Kunemaphutsa lamanyenti -Kugcwele emaphutsa
nesimongcondvo
kantsi futsi icambeke kahle -Luhlelo luvame kungabi -Kunemaphutsa latsite eluhlelo. lamanyenti ladidanako.
Timiso nekusetjentiswa -Esikhatsini lesinyenti nemaphutsa kantsi futsi eluhlelo -Silulumagama sincane -Silulumagama
kwelulwimi akunamaphutsa. umbhalo ucambeke -Silulumagama kakhulu. asihambisani nakancane
Kukhetseka kwemagama ngelicophelo lelisetulu. lesenetisako -Inshokutsi iyaphazamiseka. nenhloso.
Timphawu tekufundza -Silulumagama -Emaphutsa -Inshokutsi ihlangahlangene
nekubhala nesipelingi sisecophelweni lelisetulu. akayiphazamisi kakhulu.
-Emaphutsa ambalwa inshokutsi
12 EMAMAKI kakhulu.
KWEHLUKA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3 11 DBE/Lweti 2018
NSC – Ticondziso tekumaka
SEBENTISA IRUBHRIKI NJALO NAWUMAKA UBHALOMBIKO LOMFISHA SIGABA C.
IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO LOMFISHA WELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [20 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
KUHLELA NESAKHIWO -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo lecatfutako -Imphendvulo ayikhombisi
lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu leyenetisako, lekhombisa lekhombisa lwati loluncane nakancane kuba nelwati
Imphendvulo nemibono lababatekako. lekhombisa. lwati lweluhlobo lweluhlobo lwetheksthi lwetimphawu teluhlobo
Kuhleleka kwemibono, -Imibono ivutsiwe, -Lwati lolusecophelweni lwetheksthi lebhalwako. lebhalwako. lwetheksthi lebhalwako.
inekuhlakanipha, lelisetulu lweluhlobo -Umbhalo awukacondzi -Umbhalo unekutsemeleta -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
Timphawu/Timiso
lokukhombisa kucabanga lwetheksthi lebhalwako. ngco ngalokuphelele, lokunyenti. igcwele kutsemeleta
nesimongcondvo. lokujulile. -Umbhalo ucondze ngco, unekutsemeleta lokutsite. -Kubumbana kwemaphuzu lokunyenti.
-Lwati lolungemalengiso awutsemeleti . -Emaphuzu alokucuketfwe kuncane -Emaphuzu alokucuketfwe
12 EMAMAKI lwetimphawu teluhlobo -Lokucuketfwe kunemibono alokucuketfwe abumbene kakhulu. akakabumbani nakancane.
lwetheksthi lebhalwako. lebumbene ngelicophelo ngalokwenetisako. -Imbalwa imininingwane -Imbalwa kakhulu
-Umbhalo ucondze ngco. lelisetulu. -Leminye imininingwane leyesekela sihloko. imininingwane leyesekela
-Lokucuketfwe kunemibono -Imininingwane yetfulwe iyasesekela sihloko. -Imitsetfo netimiso sihloko.
lebumbene ngemalengiso. ngelicophelo lelisetulu kantsi -Sakhiwo siyenetisa letibalulekile tesakhiwo -Imitsetfo netimiso
-Yonkhe imininingwane yonkhe yesekela sihloko. kodvwa sinemaphutsa setheksthi atikalandzelwa tesakhiwo setheksthi
icaciswe ngemalengiso -Sakhiwo lesemukelekako latsite. ngalokufanele. letibalulekile atikalandzelwa
kantsi futsi yesekela sihloko. lesinemaphutsa langasho -Kunyenti lokubalulekile nakancane.
-Sakhiwo lesifanele lutfo. lokusilele.
lesingemalengiso
nalesingenamaphutsa.
LULWIMI, SITAYELA 7–8 5–6 4 3 0–2
NEKUHLUNGWA -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela
KWEMAPHUTSA nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama
kuhambelana ngemalengiso kuhambelana nenhloso, kuhambelana nenhloso, akuhambelani kahle akuhambelani nakancane
Umoya, irejista, sitayela, nenhloso, tetsamelilwati tetsamelilwati tetsamelilwati nenhloso, tetsamelilwati nenhloso, tetsamelilwati
nesimongcondvo. nesimongcondvo nesimongcondvo nesimongcondvo. nesimongcondvo.
inhloso, tetsamelilwati
-Luhlelo alunamaphutsa ngelicophelo lelisetulu. ngalokwenetisako -Kunemaphutsa lamanyenti -Kugcwele emaphutsa
nesimongcondvo, kantsi futsi icambeke kahle. -Luhlelo luvame kungabi -Kunemaphutsa latsite eluhlelo. lamanyenti ladidanako.
Timiso nekusetjentiswa -Esikhatsini lesinyenti nemaphutsa kantsi futsi eluhlelo -Silulumagama sincane -Silulumagama
kwelulwimi, Kukhetseka akunamaphutsa. umbhalo ucambeke -Silulumagama kakhulu. asihambisani nakancane
kwemagama, Timphawu ngelicophelo lelisetulu. lesenetisako -Inshokutsi iyaphazamiseka. nenhloso.
tekufundza nekubhala -Silulumagama -Emaphutsa -Inshokutsi ihlangahlangene
nesipelingi. sisecophelweni lelisetulu. akayiphazamisi kakhulu.
-Emaphutsa ambalwa inshokutsi
8 EMAMAKI kakhulu.
KWEHLUKA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
KWEMAMAKI
SAMBA SAKO KONKHE: 100
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 siSwati FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati FAL ATP 2023 24

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper