Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
2015
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 70
Lememorandamu inemakhasi la-8.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2015, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · siswati. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 278.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Memo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: SIVISISO
Imemorandamu yekumaka sivisiso:
• Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
• Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 1
1.1 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI A
1.1.1 Chudze manikiniki tindzala totimbili/bebangakagcokeli kwala. (1)
1.1.2 Usuke agcoke kahle/ kamnandzi/ timphahla takanokusho/ amuhle/
timphahla letibitako/ timphahla letisezingeni lelisetulu. (1)
1.1.3 Ekhatsi bekugcwele mfi. (1)
1.1.4 Bebasebentisa emakhumbi njengobe kutsiwa nawo abekhona/
ngetimoto. (1)
1.1.5 Abefuna kuyewubona umcimbi wemntfwanakhe labamkhokhela
imali minyaka yonkhe ngobe bekabatjele kutsi sewenta i-LLB/
bekalandzele laMatse. (1)
1.1.6 Uyimvela kancane/awentiwa njalo nje/awukavami. (1)
1.1.7 B/Tembatfo tidula kakhulu. (1)
1.1.8 Bebayolandza emathikithi/ emakhadi abo abenetinombolo
letisemuva/ kulapho tinombolo letisemathikithini abo betitsi
abahlale khona. (1)
1.1.9 Labanye bate bafe/ bendlule emhlabeni/ bashone bangakawuboni
lomcimbi. (2)
1.1.10 Emakhaya (emaplasini), etabelweni/etindzaweni tekuvakasha/
ebukhosini/. Luhlobo lwetindlu lolwakhiwa lube yindilinga/
njengendumba bese lufulelwa ngetjani, futsi nemnyango wakhona
mncane, nawungena kufanele uguce ngemadvolo. (2)
1.1.11 Lithikithi ulitfola nangabe unemntfwana logcokako, Langa
akamange amnike unina simemo saseNyuvesi ngobe yena
abengagcoki ngalelo langa/ akakaphotfuli/ akakacedzi
tifundvotakhe. (2)
1.1.12 Imele imikhakha yemfundvo lehlukahlukene labayenta eNyuvesi
yaKazulu, leyo bafundzi labaphotfule kuyo/ ikhomba
kwehlukahlukana kweticu. (2)
1.1.13 Imibono itawehluka. Labanye batawutsi akamange aphumelele/
aphotfule etifundvweni takhe tekucala/Labanye batawutsi
akafundzi umane uhleti nje lapha eNyuvesi. (2)
1.1.14 Imibono itawehluka. Labanye batawutsi wamfihlela ngobe
amhlonipha. Labanye batawutsi ngobe amdzelela. Labanye
batawutsi akananhlonipho ngobe akazange amnike unina lithikithi.
Labanye batawutsi akaketsembeki ngoba ebengamtjeliemaciniso
unina. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
1.2 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI B
1.2.1 Kuphumelela etifundvweni takhe/kucedza kufundza/kuma
netintfombi/kwetfweswa ticu/sitifiketi lasiphetse. (Imibono
itawehluka) (1)
1.2.2 Ugcoke emajazi etifundvo letiphakeme./ugcine acedzile eNyuvesi/
ujabulile/kusebenta kahle. (Imibono itawehluka). (1)
1.2.3 Hulumende angabasita ngekubanika imifundzate bachube tifundvo
tabo/angabasita ngekubakhela tikhungo temfundvo lephakeme.
(Naleminye imibono yemukelekile). (1)
1.2.4 Litiko Lemfumdvo Lephakeme Nekucecesha/ litiko letemfundvo. (1)
1.2.5 Kusebenta matima etifundvweni/kwenta wonkhe umsebenti
wesikolo/kutimisela emsebentini wesikolo/kuba neliphupho
lekuyewufundza enyuvesi. (Kubili kwaloku) (2)
1.2.6 (a) Theksthi A, ukhuluma ngaLanga aseNyuvesi, nesitfombe
saTheksthi B sikhuluma ngemfana aseNyuvesi nebangani
bakhe/Theksthi A ukhuluma ngetigcoko taseNyuvesi,
naTheksthi B ukhomba umfana nebangani bakhe bagcoke
tigcoko tasenyuvesi/Omabili lamatheksthi akhuluma
ngemcimbi wekwetfwesa ticu. (2)
(b) Theksthi A ukhuluma ngebafati nelijaha kantsi Theksti B
unemfana nebangani bakhe/Bantfu labakuTheksthi A abaveli,
ababonakali kantsi bantfu labakuTheksthi B bayabonakala/
Theksthi A ucoca ngemcimbi wekwetfwesa ticu kantsi
Theksthi B uveta bantfu labetfweswe ticu/ A injabulo
yebafundzi ayibonakali kahle kantsi B injabulo yebafundzi (2)
ibonakala ebusweni bakhe. [30]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako:
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7), (1 limaki
labelwa liphuzu ngalinye).
o Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi.
o Samba semamaki: 10.
• Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise
emagama akhe:
o 1–3 emaphuzu langenamaphutsa nika 1 limaki.
o 4–5 emaphuzu langenamaphutsa nika 2 emamaki.
o 6–7 emaphuzu langenamaphutsa nika 3 emamaki.
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe
kunjalo etheksthini:
o 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi.
o 1–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe 1 limaki lelulwimi.
CAPHELA:
• Sibalo semagama:
o Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe
esifinyetweni.
o Kungabokhishwa emamaki nangabe umhlolwa angakalikhombisi linani
lemagama lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama
lasetjentisiwe.
o Nangabe linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike
ekugcineni kwemusho wekugcina ngetulu kwalawo lemisiwe, uyekele incenye
lesele yesifinyeto.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
UMONGO WESIFINYETO
EMAPHUZU LABALULEKILE LEKUMELE AVELE ESIFINYETWENI
LESITINDZIMA: (Umhlolwa akavete emaphuzu lasikhombisa lakhombisa kutsi
LaHleta akamhloniphi umyeni wakhe, Dlomo).
LaHleta abehamba angatiwa kutsi uyephi angambikeli Dlomo. Akazange alungisele
Dlomo tintfo lahamba nato ngesikhatsi abe ati kutsi ikhumbi itamshiya. LaHleta
abeyiphendvula kabi indvodza yakhe ungatsi ayisuye umyeni wakhe, akhomba
kungayihloniphi.
LaHleta utsandzana nemlumbi longumakhwapheni wakhe lomupha imali lenyenti.
LaHleta abetsetsa nendvodza yakhe embikwebantfwana, angenandzaba kutsi
batawutsini.
Wafaka timphahla taDlomo lahamba nato eplasitikini tibe tikhona tikhwama tigcwele
indlu. LaHleta watfukutselela Dlomo ngekusebentisa sikhwama labesibekele kutsi
utawubaleka ngaso nakaya ngesheya nemlumbi wakhe.
Sicashunwa Emagama emhlolwa
1 'NaboTiletsile ngakufuna kwate kwaba 1 Tiletsile abehamba angatiwa kutsi
bovu emehlo kantsi bewushonephi.' uyephi angambikeli Dlomo.
2 'Solo ngimele wena unginike letintfo 2 Akazange alungisele Dlomo tintfo
lengihamba nato.' lahamba nato ngesikhatsi abe ati
kutsi ikhumbi itamshiya.
3 'Ungiphendvula ngatsi angisuye 3 LaHleta abeyiphendvula kabi
umyeni wakho, ugcwele indzelelo futsi indvodza yakhe ungatsi ayisuye
awungihloniphi.' umyeni wakhe, akhomba
kungayihloniphi.
4 'Udzelela Dlomo nje, lomakhwapheni 4 LaHleta utsandzana nemlumbi
wemdzeshi umetsembise lizulu longumakhwapheni wakhe
nemhlaba.' lomupha imali lenyenti.
5 'Batsetsa bahhwilitisana kwate 5 LaHleta abetsetsa nendvodza
kwakhala ngisho nebantfwana.' yakhe embikwebantfwana,
angenandzaba kutsi batawutsini.
6 'Tembatfo taDlomo betiwashiwe 6 Wafaka timphahla taDlomo
watitsatsa LaHleta watifaka eplastikini lahamba nato eplasitikini tibe
laka-OK, kantsi tikhwama tingaka lapha tikhona tikhwama tigcwele indlu.
ekhaya, atinamsebentisi.'
7 'Kwamtfukutselisa kakhulu loko LaHleta 7 LaHleta watfukutselela Dlomo
ngobe abefuna kufaka takhe timphahla ngekusebentisa sikhwama
kuleso sikhwama nangabe sekaya labesibekele kutsi utawubaleka
phesheya emdzeshini wakhe.' ngaso nakaya ngesheya nemlumbi
wakhe. [10]
(Nalamanye emaphuzu lasetheksthini emukelekile).
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TELULWIMI
Imemorandamu yekumaka SIGABA C.
• Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3
3.1 Uliphutsa ngobe loku kwenteka ngeNgongoni kuphela. (1)
3.2 Kutsatsa likhadi lasebhangi/kusebentisa likhadi lasebhangi ngenyanga
yaDisemba/yengongoni/ sikhutsata kutsi bantfu basebentise likhadi
kunekuphatsa imali., njll. (1)
3.3 Emarandi latinkhulungwane letilikhulu nemashumi lasihlanu/ likhulu
nemashumi lasihlanu etinkhulungwane temarandi. (1)
3.4 Kutfola leminye imininingwane lengakafakwa kulesikhangisi letfolakala
ngelucingo/kwati kabanti ngesikhangisi, njll. (1)
3.5 Yelishumi nakubili/ yekugcina emnyakeni/ 12. (1)
3.6 IMpumalanga. (1)
3.7 YiNgongoni. (1)
3.8 D/Bantfu basedolobheni. (1)
3.9 Imibono itawehluka. Kumele bakhetse kulemiklomelo lengenhla (R20 000/ (2)
luhambo lweliviki/ emakhemera edijithali/ema iPod. [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 4
4.1 Nakubongwa intfo lenhle nobe lemnandzi lekutiwa nayo/nawemukela umuntfu
lofika aphetse lokutsite. (1)
4.2 Indlala isigubha emehlo. (1)
4.3 Kati ulala etiko. (1)
4.4 Akunakudla. (1)
4.5 D/Letsintsa imiva. (1)
4.6 Ngempela utawubuya sewugugile/sewukhulile/sewumdzala/sewondzile. (1)
4.7 Luvelomagama loluveta lutsandvo, 'Mfana wami.'
Kusho kutsi uyamtsandza lomfana/uyamteketisa. (2)
4.8 Usho kutsi busha bakhe bonkhe utabucitsa eJozi aze abuye asagugile/
asakhulile/asamdzala/sekanempandla. (2)
[10]
UMBUTO 5
5.1 Bafundzi labatimiselako, emagama abo atawugcinwa elubondzeni. (1)
5.2 Cha Intfutfuko yelive ngeke/angeke ibe khona/ayinawubakhona. (1)
5.3 Kuyatfokotisa kubona bafundzi labanenshisekelo ngemfundvo yabo/Dokotela
Khumalo ukhombisa kubeseka kakhulu bafundzi bakamatekuletjeni. (Kunye
kwaloku). (1)
5.4 Bafundzi batawunikwa tipho nangabe/uma batawusebenta ngekutimisela. (1)
5.5 Sisebente njengesikhombabito lesigcizelelako. (1)
5.6 Bafundzi baceliwe/bacelwe kutsi bafundze emabhuku abo. (1)
5.7 Kukhokhwa imisho lekuletindlela tesento letikubakaki:
5.7.1 Kuhlalela bomakhalekhukhwini nebantfwababo akusiti. (1)
5.7.2 Batawuhamba batibuka emacala nasebabuya khona. (1)
5.8 Dokotela utjela bantfwabakhe kutsi bafundze kute baphumelele
ngemalengiso. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA C: 30
SAMBA SAKO KONKHE: 70
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper