Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
2015
EMAMAKI: 80
SIKHATSI: Ema-awa 2½
Leliphepha linemakhasi la-20.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
Grade 12 siSwati HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 20 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · siswati. Question paper, 20 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 20
- File size
- 441.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 20
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Memo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 2Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 3Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 4Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 5Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 7Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 9Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2015
SCE
TICONDZISO KULABAHLOLWAKO
1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.
2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.
3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU:
SIGABA A: Tinkondlo (30)
SIGABA B: Inoveli (25)
SIGABA C: Umdlalo (25)
4. ISIHLANU imibuto lefanele uyiphendvule seyiyonkhe: ESIGABENI A
imibuto MITSATFU (3), ESIGABENI B MUNYE (1), ESIGABENI C
MUNYE (1) ngalendlela:
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI – Phendvula imibuto ibe mibili.
ETINKONDLWENI LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI – Uphocelelekile
kuphendvula lombuto.
SIGABA B: INOVELI
Phendvula umbuto ube MUNYE.
SIGABA C: UMDLALO
Phendvula umbuto ube MUNYE.
5. KUKHETFWA KWETIMPHENDVULO TESIGABA B (INOVELI) NESIGABA C
(UMDLALO)
o Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli loyifundzile kanye nemdlalo
lowufundzile.
o Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE
UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula
umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule
imibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule imibuto lemifisha
ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto wendzabambhalo
ESIGABENI C. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.
6. BUDZE BETIMPHENDVULO
o Imibuto yendzatjanambhalo etinkondlweni kufanele iphendvulwe
ngemagama la-190–240.
o Indzabambhalo yenoveli nemdlalo kufanele iphendvulwe ngemagama
la-340–390.
o Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane nelinani
lemamaki labekiwe. Labahlolwako kufanele banganhlanhlatsi.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2015
SCE
7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba.
8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
ephepheni lemibuto.
9. Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.
10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi:
SIGABA A: Lokungenani emaminitsi la-40.
SIGABA B: Lokungenani emaminitsi la-55.
SIGABA C: Lokungenani emaminitsi la-55.
11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2015
SCE
LIKHASI LALOKUCUKETFWE
Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi bakwati kukhetsa imibuto labafuna kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.
SIGABA A: TINKONDLO
Tinkondlo Letimisiwe: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI.
INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI
1. Mahlahlandlela Umbuto 10 6
loyindzatjanambhalo
2. Ngihayel' Inkondlo Imibuto lemifisha 10 7
3. Aph' Emagugu? Imibuto lemifisha 10 8
4. Mvunulo Yemhlaba Imibuto lemifisha 10 9
NA
Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelekile kuphendvula lombuto.
5. Simnandzi Lesishwala Imibuto lemifisha 10 10
SIGABA B: INOVELI
Phendvula umbuto ube MUNYE.
6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 12
7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 12
8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 14
9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 14
SIGABA C: UMDLALO
Phendvula umbuto MUNYE.
10. Kwahlwa Emini Umbuto loyindzabambhalo 25 16
11. Kwahlwa Emini Imibuto lemifisha 25 16
12. Umvuzo Umbuto loyindzabambhalo 25 18
13. Umvuzo Imibuto lemifisha 25 19
CAPHELA: ESIGABENI B na-C, munye umbuto lophendvuliwe ufanele ube
YINDZABAMBHALO nobe IMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi
uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto lemifisha
LEMIBILI.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2015
SCE
LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA
Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi babone kutsi ngabe baphendvule linani lemibuto
lekunguyona lekumele bayiphendvule.
SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA
TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU-
A: Tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2
A: Tinkondlo
(Inkondlo lengakafundvwa 5 1
eklasini)
B: Inoveli
(Indzabambhalo nobe imibuto 6–9 1
lemifisha)
C: Umdlalo
(Indzabambhalo nobe imibuto 10–13 1
lemifisha)
CAPHELA: ESIGABENI B na-C, cinisekisa kutsi uphendvule YINYE INDZABAMBHALO
NAMUNYE umbuto WEMIBUTO LEMIFISHA.
Awukavumeleki kutsi uphendvule tindzabambhalo LETIMBILI nobe imibuto
lemifisha LEMIBILI.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2015
SCE
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI kuleti letilandzelako uphendvule ngato imibuto
letawulandzela.
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
MAHLAHLANDLELA – JJ Thwala
1 Labakwatiko batsi:
2 Ulisango lemphilo,
3 Usihlutfulelo semphilo,
4 Ulitibuko lemphilo,
5 Ungumhlahlandlela wemphilo.
6 Sango lemphilo yemuntfu,
7 Vulela lusapho lwakaNtfu
8 Lwendlule luphangelane kuwe,
9 Lugijime ngematubane lamakhulu
10 Luyofinyelel' esicongweni sakaMfundvo
11 Kulelibuswa ngungcondvonkhulu.
12 Sihlutfulelo semphilo yemuntfu,
13 Vuleka singene ngekhatsi
14 Kuletindvongakati letinkhulu,
15 Siyotsekela lwati lolujulile
16 Sigogodz' inhlakanipho yeleNshonalanga,
17 Sinots' emphefumulweni nengcondvweni.
18 Tibuko lemphilo yemuntfu,
19 Welisa labafuna kwewela,
20 Bafinyelele mshiyalowa,
21 Bayogidza batibetsele,
22 Bahlomele likusasa
23 Lelingatiwa ngumuntfu.
24 Mahlahlandlela wemphilo yemuntfu,
25 Yihlahle kumnyama kubovu,
26 Kubhukul' emajaha embutfo,
27 Kubhukule tintfombi telibutfo,
28 Kuphumelele banumzane labatimisele,
29 Kuphumelele bomake labatimisele.
30 Labakwatiko batsi:
31 Uyinsimu lemakhabakhaba,
32 Usiyalu lesigobhot' umlibe,
33 Uyimbita lebil' umlibe,
34 Ulifa lelim' umlibe.
35 Labangakwat' abakushayimkhuba:
36 Bakubuka baval' emehlo,
37 Batjelwe ngawe bavale tindlebe,
38 Bahogeliswe wena baval' emakhala,
39 Banambitsiswe wena bacudvul' umlomo.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2015
SCE
Bhala indzatjanambhalo lapho ucoca khona ngalokusobala lokushiwo ngulenkondlo
lengenhla.
Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama langabi ngaphasi kwala-190 kodvwa
angabi ngetulu kwala-240. [10]
NOBE
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
NGIHAYEL' INKONDLO – JJ Thwala
1 Ngihayel' inkondlo
2 Yemhlaba wonkhe jikelele,
3 Ivakale ngesigci lesihehako,
4 Itsints' imiva nemitsambo,
5 Itsints' imicabango lejulile
6 Ikhutsat' emandla nesineke
7 Sekulwa nenjabho nendzangalo.
8 Ngihayel' inkondlo,
9 Inkondlo yemanon' emicabango,
10 Lelets' intfokoto lemangalisako,
11 Iletse kukhanyiselwa kabusha
12 Engcondvweni nemphefumulweni,
13 Ngiphile imphilo lensha,
14 Ngincob' imphi letfunatako.
15 Ngihayel' inkondlo,
16 Inkondlo yenkhululeko yemphefumulo,
17 Uyihaye busuku nemini,
18 Ingilolotele kwemlolotel' ebusuku
19 Ingikhutsat' emsebentini emini,
20 Ngijabule, ngigidze ngedvwane
21 Ngobe ngingagawuli yembangandlala.
22 Ngihayel' inkondlo,
23 Inkondlo yekudvumisa
24 Buhle bemvelo yemhlaba,
25 Lobugcamis' imphilo yemhlaba,
26 Ledzinga kukhutsala kwaSikhutsali,
27 Kutsembeka kwaTsembeka,
28 Kulunga kwaLunga.
29 Ngihayel' inkondlo,
30 Inkondlo yetinzululwati
31 Leveta imikhakha yebunzululwati.
32 Funa ngibe ngumuntf' ebantfwini,
33 Ngitfol' inkhululeko yengcondvo,
34 Umhlaba ngiwubuke ngalamany' emehlo.
2.1 Caphuna umusho wenkondlo loyimphindvwa kulenkondlo lengenhla. (1)
2.2 Shano bunkondlo lobumumetfwe ngumugca 17 walenkondlo lengenhla. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2015
SCE
2.3 Yini umphumela walomusho wenkondlo lakhuluma ngawo sonkondlo lapha
emgceni 18? (1)
2.4 Shano lokuphawulako lokubunkondlo emigceni 22–23 yalenkondlo. (1)
2.5 Ulikhetse kahle yini sonkondlo ligama lelitsi 'inzululwati' kulenkodlo? Usho
ngani? (2)
2.6 Ngabe lesihloko salenkondlo sibumbene yini nalenkondlo yonkhe? Chaza. (2)
2.7 Sonkondlo uwetfwesa mtfwalo muni ummango ngalenkondlo yakhe? Veta
emaphuzu LAMABILI. (2)
[10]
NOBE
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
APH' EMAGUGU? – MS Magagula
1 Ngiyakhala nangicabang' emagugu
2 Emagugu emvelo phas' etibilini temhlaba
3 Temhlaba welive laMswati.
4 Iph' igolide nesiliva Kangwane?
5 Sekwasal' imigedze lengemakhay' etimamba,
6 Kwasala tindvundvum' emanyela engcebo,
7 Lebayigubha baphangelana baphangi,
8 Yetfwalwa tinkayiman' idzabula tilwandle.
9 Sekwasal' iMphaka yemigodzi yemalahle,
10 Lolumnyama lutfuli lubhunya luy' etulu,
11 Lumbony' eMaswati atfungats' umnotfo,
12 Insimbi bayimbil' eNgwenya bayivukuta,
13 Kwatsiw' akayigobi Ngwan' igotjw' eJalimane.
14 ENgwenya yasal' imigodz' ikhamisile.
15 EBulembu bulembu batsandzel' imigodzi,
16 Litjeboya balivukute balicedza,
17 Lihlehletela ngeluthaka liy' eBhabtini.
18 KaDvokolwako idayiman' itfolakele
19 Balel' etikwayo beMtfombeni bayilondzile.
20 Wo sesuka sililo sendvulo!
21 Emanceba laphola, kuvuswa kabusha,
22 Bagujwa bakhweshiswa bangcwatjwa
23 Imfakabili nembala nay' ikhona,
24 Tingedzama tawubuk' umnotf' usitsela,
25 Tindvundvuma telite taphakama tahawukisa.
26 Kuyoba kuhle kuwe Ngwane,
27 Sitivukuta tibilini temhlaba,
28 Siwakhiph' emagugu siwasakata,
29 Lapho bakusasa sebasibut' emagugu,
30 Sibanik' imphendvulo yetibiyo telive,
31 Timile tinsika teMaswati,
32 Tingemagugu laphum' etibilini
33 Temhlaba siwuvukuta sifun' ingcebo.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2015
SCE
3.1 Khokha umugca wenkondlo endzimeni 4 lapho sonkondlo asebentise khona
sifanangwaca. (1)
3.2 Bunkondlo buni lobuvetwa ngumugca 21 walenkondlo? (1)
3.3 Sonkondlo uyibonakalisa njani imiva yakhe ngaloku lakhuluma ngako
endzimeni yekucala yalenkondlo? (1)
3.4 Shano luhlobo lwebunkondlo lobusemigceni 16 ne-17 yalenkondlo. (1)
3.5 Ucabanga kutsi yini lena leyenta letindvundvuma lakhuluma ngato sonkondlo
tibe telite tibuye tihawulise? Chaza. (2)
3.6 Ngekubona kwakho yini imbangela yaloku lokwenteka emgceni 20–23
yalenkondlo? Chaza (2)
3.7 Phawula ngemphumelelo yasonkondlo ekusebentiseni ligama lelitsi 'Tibilini'
kulenkondlo. (2)
[10]
NOBE
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
MVUNULO YEMHLABA – JJ Thwala
1 Umuhle mvunulo yemhlaba,
2 Umuhle kuleto tindzawo
3 Lewuhlobise kuto ngentfobeko,
4 Buhle bakho buyababateka,
5 Buhle bakho buyamangalisa,
6 Mvunulo yetimangaliso.
7 Umuhle mvunulo yemhlaba,
8 Umuhle luhlongw' emakhondvosini
9 Umuhle nsikan' etigangeni,
10 Umuhle lutindz' etintsabeni,
11 Umuhle mhlang' emacentselweni.
12 Umuhle mvunulo yemhlaba,
13 Umuhle bewuyovunulani
14 Kube bewungekho mvunulo?
15 Uyihlobisile imvelo
16 Ngebuhle bakho lobubabatekako,
17 Nangekuheha kwakho lokumangalisako.
18 Umuhle mvunulo yemhlaba,
19 Buhle bakho benanelwa
20 Tinyoni ngemaphimbophimbo
21 Kuncwincwita tincwincwi,
22 Kucocodza tincocodzi
23 Kuswesweta tinsweti.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2015
SCE
4.1 Bhala YINYE indzawo lebonwa ngusonkondlo kutsi yinhle. (1)
4.2 Bhala bunkondlo bube bunye lobumumetfwe imigca 21 ne-22 yalenkondlo. (1)
4.3 Yini lebangela sonkondlo atsi lemvunulo yemhlaba ihlobisa umhlaba
ngentfobeko njengobe sibona lapha emgceni 3? (1)
4.4 Ngaphandle kwekuvunulisa umhlaba, ngabe umhlanga ubaluleke ngani kuloko
lokuphilako? Bhala kube KUNYE. (1)
4.5 Lesihloko salenkondlo simumetse siphi sinongo senkhulumo? Usho ngani? (2)
4.6 Chaza tintfo LETIMBILI letihehwa nguloku lakhuluma ngako sonkondlo lapha
enkondlweni. (2)
4.7 Bhala kube KUBILI lokongiwa ngako imvelo emmangweni. (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
Wonkhe umhlolwa uphocelelekile kutsi awuphendvule lombuto.
UMBUTO 5
Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
SIMNANDZI LESISHWALA – NP Mabaso
1 Maye simnandzi lesishwala,
2 Wotani Maswati nitekudla lesishwala,
3 Tintfombi nemajaha wotani bo,
4 Wotani sitekudla lesishwala,
5 Maye simnandzi lesishwala.
6 Maswat' aMswati tikhandleni,
7 Khutsatan' insha idle lesishwala,
8 Noma sekulumel' ingasiyekeli,
9 Noma siyintsaba basidzilite,
10 Ekugcineni bayawubuva bunandzi baso.
11 Maye simnandzi lesishwala,
12 Usinambitsa kuze kulamule Lokufa,
13 Simnandzi sifana nelibele lamake,
14 Pho, ngubani lotondza libele lenina?
15 Simnandzi lesishwala, sidleni Maswati!
[Kuphuma Kwelilanga: 15–16]
5.1 Caphuna sifaniso lesikulenkondlo lengenhla. (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2015
SCE
5.2 Kutsiwa yini bunkondlo lobuletfwa ngumbuti lapha emgceni 14? (1)
5.3 Sonkondlo ukhuluma ngasiphi sishwala ngalokujulile? (1)
5.4 Nika sibonelo SINYE salobunandzi balesishwala ummango longabuva
nasewusidlile lesishwala. (1)
5.5 Ngabe sonkondlo uwubhekise kubani lomugca 7 walenkondlo? Bhala KUBILI. (2)
5.6 Chaza kutsi sonkondlo utitjelani tetsamelilwati takhe ngemugca 12
walenkondlo. (2)
5.7 Bhala kube KUBILI lokungentiwa ngummango kuze kutsi leliphupho
lasonkondlo libe yintfo lengaphatseka. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2015
SCE
SIGABA B: INOVELI
Kulesigaba kunemanoveli lamabili. Wena-ke khetsa ibe YINYE loyifundze eklasini
lonyaka uphendvule ngayo.
CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kuleyo
naleyo noveli loyifundzile. Nangabe ukhetsa kuphendvula umbuto
wendzabambhalo kulesigaba, uphocelelekile kutsi ESIGABENI C
uphendvule imibuto lemifisha.
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Lushawulo ungubabe lohloniphekile emmangweni kodvwa unemaphutsa lamanyenti.
Bhala indzabambhalo lapho uveta khona tigameko letesekela lesitatimende
ngaLushawulo.
Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
NOBE
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Fundza letheksthi leyincenye yendzaba lesenovelini bese uphendvula imibuto
letawulandzela.
Lushawulo wema wangete wanyakata sikhatsi lesidze. Indlela labeme ngayo
kwakungatsi akasaphefumuli. Aseme lapho wakhumbula ekhaya. Wakhumbula
umkakhe nenina. Khetsile labengakaze ambone ngemehlo, wambona ngemehlo
engcondvo. Watsi nakacabanga kutsi loko labekwembetse kwakukuphela kwako,
wativa anemahloni kwangatsi angesuka kuleyo ndzawo aye lapho bangamati khona.
Waya ngekucina lomcondvo wekuduka kuleyo ndzawo yaseMankayane ngobe
abesacabanga nekutsi bantfu labamatiko batakube bambona agcoke timphahla
tekubolekwa.
Leyo nyanga wayichuba ngemadvolo ngobe nasemsebentini wahlangana nebulukhuni
lapho acela khona kuntjintjwa. Kwatsi esikhundleni sekutsi antjintjwe, besuka bambuka
ngemehlo lalukhuni laba lababengetulu kwakhe. Naye abesativa alahlekile ngobe
bekabatse ubuka lowo, emehlo ashelele nje. Lapho abeze akhululeke khona
kukalelinye liphoyisa lekungilo labecele kufihla inhloko kalo.
Ngilo-ke lelo phoyisa lelamboleka timphahla tekugcoka. Lesimo setintfo lapha
emsebentini samenta asale asacabanga kuhamba kuleyo ndzawo yaseMankayane
noma abengati kutsi utawuphuma abhekephi. Kute namunye lamluma indlebe
ngalendzaba ngaphandle kwalelo phoyisa labekhosele kalo. Nalo walidvonsa
ngendlebe kutsi kube sifuba salo. Lilanga lekuhola lefika asalibuke ngalamnyama.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2015
SCE
Ngakusasa batsi bavuka balungisela kuya emsebentini, naLushawulo wavuka
walungisa. Kodvwa yena abengayi emsebentini, yakhe indlela yayicondze emabhasini.
Yebo, Lushawulo abehamba, kodvwa abengati kutsi utakutsi nakefika lena emabhasini
agibele leyaphi. Lapho nakefika esiteshini semabhasi awakhandza advunuselene,
ingcondvo yakhe yasebentisa kwesambane. Wavele watitjela kutsi akabambe
leya kaloliwe ibhasi. Kutsi-ke utakutsi nakefika ePitelitifu abambe siphi sitimela
kwakuyawukhanya khona asefikile.
Isagudvuta ibhasi bantfu bonkhe baticocela leta naleta tindzaba. Lushawulo yena
abelwa nemicabango leyayiphikisana engcodvweni yakhe. Kwakume tindzawo letimbili
embikwakhe, lenye itsi akaye Ethekwini lenye itsi akaye eJozi. Kwakutsi lapho
acatsanisa letindzawo letimbili kanye netindzaba lahlale ativa ngato, wagcina ancume
kubamba lebheke enhla Kandongaziyaduma, eJozi. Nakuba abengazange alubhadze
eJozi, kodvwa watitjela nje kutsi ngeke alahleke emini libalele ngobe bantfu bakhona
latawubuta kubo.
[Likhasi 27–28]
7.1 Ngusiphi sizatfu lesibalwe kulenoveli lesabangela kusha kwendlu yaLushawulo? (2)
7.2 Phutsa lini lelentiwa nguLushawulo nakesuka eMankayane? Nika KUBILI. (2)
7.3 Umbhali ukuvete kanjani kutsi Lushawulo wagcina kadzeni kuya ekhaya,
kulesakhiwana lesingenhla? Chaza. (2)
7.4 Bhala tindlela LETIMBILI locabanga kutsi boLushawulo naTintfombi batfolana
ngato emva kwekubaleka kwaLushawulo eMankayane. (2)
7.5 Phawula ngesibekandzaba sesikhatsi ubhekise kulesakhiwana lesingenhla. (2)
7.6 Ucabanga kutsi wabangelwa yini Lushawulo kutsi angabi nesibindzi sekuhlala
eMankayane? Chaza. (2)
7.7 Ngekubona kwakho yini leyabangela Lushawulo akhetse kuya eJozi kunekuya
Ethekwini? (2)
7.8 Ucabanga kutsi kukhetsa kwaLushawulo ibhasi latayitsatsa bese kungusiphi
sigaba sesakhiwo senoveli? Chaza. (2)
7.9 Phawula ngebungoti lobuvela nangabe kusebenta indvodza umfati angasebenti
ubhekise kuLushawulo nawubuka simo senhlalo. (2)
7.10 Ayikho imphunga yelihlatsi. Humusha lesaga ubhekise esiphetfweni salenoveli. (2)
7.11 Nawubuka simo sendzawo, wabona ngani Lushawulo kutsi sewufikile eJozi
ngaphandle kwekubuta ebantfwini? Chaza. (2)
7.12 Nangabe wena bewungumcashi waLushawulo, bewungentani nawumbona
angefiki emsebentini? Nika KUTSATFU. (3)
[25]
NOBE
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2015
SCE
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Sikhulu Tsabetse ungubabe lohloniphekile emmangweni kodvwa unemaphutsa
lamanyenti. Bhala indzabambhalo lapho uveta khona tigameko letesekela
lesitatimende ngaSikhulu Tsabetse.
Indzabambhalo yakho ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
NOBE
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
'Sifikile sikhatsi sekutsi bonkhe bantfwana labangephasi kweminyaka lelishumi
nesishiyagalombili babe setikolweni. Angifuni kubona namunye umntfwana
longafundzi,' kusho Mphikeleli.
'Umntfwana longafundzi ngobe angafuni kufundza yena lucobo lwakhe kumele
entiweni?' Kubuta Magumeni.
'Kufanele kuhlalwe phasi naye lowo mntfwana aboniswe, elulekwe, akhonjiswe indlela
abuye avetelwe ematfuba lamahle latawuba nawo ngekutinikela emfundvweni.'
'Abe ancengelwani ngobe likusasa lakhe yimfundvo, akusilo lalomunye umuntfu?'
'Umntfwana ngumntfwana sihlobo sami. Kumele abeketelelwe, elulekwe, afundziswe,
akhutsatwe aboniswe indlela.'
'Sibe sitihluphelani kangaka sihlobo?'
'Kufanele sitihluphe ngebantfwana betfu. Uma singatihluphi ngabo, sitatihlupha
ngabobani?'
'Sitihluphe ngebantfu , labangatihluphi bona?'
'Yebo, kumele ngabe wena wati kancono kunatsi. Kumele utihluphe kakhulu
ngekufundzisa umntfwana kuze aphumelele etifundvweni takhe,' kusho Mphikeleli.
Indzaba yekufundza kwebantfwana beyisematseni. Bekukhulunywa ngemntfwana,
sikolo, emakhono nemagugu. Mphikeleli wakhutsata kutsi kuhanjelwe imiti yonkhe,
kutfolakale kahle kutsi ngabe bonkhe bantfwana bayafundza yini. Watsi akafuni kutsi
kube khona bantfwana labangafundzi. Loko lokwagcugcutelwa nguMphikeleli kwatiwa
ngekutsi yi-OPERATION HAMBA UYEWUFUNDZA! Kwatsakaselwa bantfu
labanyenti.
Kutsi imphilo ichubeka iyaphi kwagcama esiveni sonkhe. Bafundzi labanyenti
bakujabulela kutfola ematfuba ekuyewufundza, kwancipha tivimbelo letiminyaka, imali,
linani lebafundzi, kufakwa kweticelo tekuyewufundza kusesenesikhatsi naletinye.
'Lokunye lengifuna kutsi sikhulume ngako yimfundvo yebantfu labadzala. Kumele
isekelwe kakhulu ngobe lelive lidzinga bantfu labafundzile,' kusho Mphikeleli.
'Batawufundza nje sebakhulile?' Kubuta Magumeni.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2015
SCE
'Akusiwo umbuto lekumele ngabe uchamuka kuwe lowo. Umuntfu ufundza aze
ayewufa. Kunyenti lekumele kufundziswe bantfu labadzala.' Kumele bafundziswe
umcombelelo, liphakelo, intsela yentsengo, tindzawo, kubala, kubhala, kufundza
nalokunye.'
'Ubona kutsi tikolo tabo kumele tihleleke njani?'
'Sigceme nesigceme kumele sibe naso sikolo salabadzala. Kumele kufundziswe bantfu
labanyenti kuze bati ngekuvota, ngetembusave, ngetemvelo, ngetethekhinoloji
naletinye.' Umsebenti lona watiwa ngeligama lelitsi, 'FUNDZA BABE NAMAKE,
FUNDZA MKHULU NAGOGO!'
[Likhasi 89–90]
9.1 Mphikeleli ungumlingisi loyikhatsalelako imphilo yebantfu bakubo. Fakazela
loku ngetintfo LETIMBILI latenta ekubasiteni kulenoveli. (2)
9.2 Nguliphi lichaza lelidlalwa nguhulumende waseNingizumu Afrika lophetse
kulamalanga kucinisekisa kutsi bonkhe bantfwana basesikolweni njengobe
kuvela kuletheksthi? Veta imisebenti LEMIBILI. (2)
9.3 Nangabe baholi balomuhla bangalandzela tifiso taMphikeleli letikulenoveli,
ngutiphi tintfo LETIMBILI letingahlonyulwa ngummango lesiphila kuwo? (2)
9.4 Catsanisa lokwenteka esingenisweni salenoveli nemavi aMphikeleli latsi:
'Kufanele sitihluphe ngebantfwana betfu.' (2)
9.5 Phawula ngeligama lelitsi 'sihlobo', lelashiwo nguMagumeni kuMphikeleli
enovelini yonkhe. (2)
9.6 Bhala tizatfu LETIMBILI letingenta kutsi lombuto lobutwa nguMagumeni lotsi:
'Batawufundza nje sebakhulile?' ungamfaneli, njengobe asho Mphikeleli
kuletheksthi. (2)
9.7 Ngutitiphi tihibe LETIMBILI lobona kutsi tingaphatamisa imphumelelo
yalomkhankhaso waMphikeleli wa-'FUNDZA BABE NAMAKE, FUNDZA
MKHULU NAGOGO!'. (2)
9.8 Phawula ngekuhambisana kwalesakhiwana lesingenhla nemtsetfosisekelo
walapha eNingizimu Afrika. (2)
9.9 Catsanisa luhlobo lwetifundvo lebekufanele tifundziswe etikolweni talabadzala
kulenoveli naleto letifundvwa etikolweni talabadzala kuletikhatsi talomuhla. (2)
9.10 Ngekubona kwakho, lisu laMphikeleli lekutsi umntfwana kufanele kuhlalwe naye
phasi aboniswe, elulekwe, akhonjiswe indlela abuye avetelwe ematfuba
lamahle latawuba nawo ngekutinikela emfundvweni, lingasebenta yini kulolusha
lwalomuhla. Sekela imphendvulo yakho ngetizatfu LETIMBILI. (2)
9.11 Bhala saga ubuye usichaze lesisho kutsi Mphikeleli wacala amncane kwenta
tintfo letihlakaniphile emmangweni. (2)
9.12 Buhle belubanjiswano betfulwe ngetindlela letinyenti kulenoveli. Bhala tibe
TINTSATFU lotatiko. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2015
SCE
SIGABA C: UMDLALO
Kulesigaba kunemidlalo lemibili. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze eklasini
lonyaka uphendvule ngawo.
CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA
kulowo nalowo mdlalo lowufundzile. Nangabe ukhetse kuphendvula
umbuto wendzabambhalo enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba
uphendvule imibuto lemifisha. Nangabe ukhetse kuphendvula imibuto
lemifisha enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto
wendzabambhalo.
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Bhala indzabambhalo lapho ucoca khona ngesakhiwo salomdlalo ubhekise
kuletihlokwana letilandzelako:
• Sibekandzaba sesikhatsi.
• Ludvweshu lwangaphandle.
• Sicakacaka.
• Sicongo.
• Siphetfo.
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
NOBE
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela.
Makhosi: Liyashisa lamuhla Sifiso.
Sifiso: Lishisa kakhulu kabi Makhosi. Ngiyo phela iNtfwasahlobo.
Makhosi: (Ubuke ngaphandle) Tiganga takitsi tiya ngekungintjintjela onkhe emalanga
Sifiso. Angati kumbe nguletiganga yini kumbe ngemehlo ami.
Sifiso: Ngemehlo akho Makhosi. Lokunye lokubangela loko ngulolusuku
lwangeMgcibelo lese lukhonjwa etaleni. Kutawuba sibhimbi lesi
ngeMgcibelo. Bantfu batawube banyatselana njengeNdlavela yaMswati.
Batawube bachamuka entasi eMbidlimbidlini naseMsobotjeni; bachamuke
eSiphutfwane naseMtfwane; bachamuke nasemachibini emihlanga.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2015
SCE
Makhosi: Sengatsi ngabe selwendlulile lolusuku sibone kutsi tintfo sitihlela njani.
Luhlelo lwetfu luyadzingeka. Bekumnandzi selusa tinkhomo emadlelweni;
sitsiya tinyoni: emagibholi, ematsendzele netigwaca ngetifu; sitingela
timphala, iminsumphe netinsimango. Kucabana bekukhona lapho,
kucelwane inselelo, nivulelwe nishayane ngetindvuku!
Sifiso: Tendlulile leto tikhatsi kitsi, lamuhla sibukene nalesinye simo semphilo.
Makhosi: Kunjalo Sifiso, mnganami. Besicabana naNkhanise ekweluseni, indvuku
isente sicolelane. Lamuhla sesigucukelene titsa. Akekho losukele lomunye.
Ngemavi ababe nje kuphela lokhele umlilo locale ngekulotita kodvwa nyalo
sewuvutsa sewuyahhehha.
Sifiso: Kuvakashelana kwaboNkhanise naNdzabeni kuyangisolisa. Kukhulu
labakukhulumako ngatsi. Kuvetelwana ematinyo nje nyalo, kantsi kutsiwa
lala lulata sikwengule. Kuyawucitseka gula linemasi!
Makhosi: Kancane, kancane Sifiso. Ungatsatsi ngemawala. Ngithule ngemabomu,
hhayi kutsi angiboni. Inhlwa ayibanjwa ngenhloko isavela. Kuyabonakala
futsi kuyevakala kutsi kukhulu lokucocwako ngatsi. Ngekubuka kwakho
Sifiso batawugadla ngayiphi indlela?
Sifiso: Ngetijula angeke bacale. Bayati nabo kutsi batawube batsintse bomanyovu
sibili. Intfo lebangayenta nje kusebentisa emakhambi njengobe babonakala
baya njalo kuNdzabeni. Ngiyetsemba bametsembisa lizulu nemhlaba, naye
utawutsatseka ngemavi abo.
Makhosi: Asati impela kutsi kuhlelwani kangaka. Kuyawucaca ngekuchubeka
kwemalanga.
Sifiso: Kungaba njani uma singaya natsi kuNdzabeni sifike simetsembise
sikhundla lesikhulu, sentele kumcedza emandla uze ubekwe esikhundleni?
Makhosi: Sifiso, ngititjelile kutsi lowo angifuni nakancane kucocisana naye. Ngifuna
ahlale akhashane nami. Sikhatsi lesinyenti usicitsa kuboNkhanise lapho
kunatfwa khona emahewu ngami.
Sifiso: Kuba khashane naye ngeke kusisite ngalutfo. Asisondzele kuye sicocisane
naye. Alukho lwakhe lesitaludla, kepha sitawutfola nelitfuba lekumfundza
kutsi ume kuphi. Kunyenti lesitakutfola kuye.
Makhosi: Ngisetawuhlala phansi ngicabangisise kahle. Kuyo yonkhe leminyakato
yetfu kumele sicaphele kakhulu. Akufuneki kutsi siphaphatele, ngobe loko
kutasiyisa emakhateni. Kufa kuyatumana, kodvwa akufuneki uye kuko
ukubona.
[Likhasi: 50–53]
11.1 Kuyabonakala kutsi tindzaba tasebukhosini letiyimfihlo emkhatsini
waMkhalelwa naNdzabeni setiyatiwa lapha eLusizini. Caphuna umusho
kulesakhiwana lesingenhla ufakazele lenkhulumo. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2015
SCE
11.2 Kuncono kwetsemba litje kunekwetsemba umuntfu. Caphuna badlali LABABILI
labafanelwe ngulesaga kulomdlalo usho nekutsi sibafanele ngayiphi indlela. (2)
11.3 Makhosi akasuye umuntfu lohhungwa lite. Fakazela lombono ngetigameko
LETIMBILI letikulomdlalo. (2)
11.4 Ummango lesiphila kuwo ubatsatsa njengabomake labanjani bomake labafana
naLaJele ekukhuliseni bantfwababo? Usho ngani? (2)
11.5 'Kufa kuyatumana.' Catsanisa lamavi aMakhosi neluvutfondzaba lwalomdlalo. (2)
11.6 Tetsembeke kangakanani letinye tinyanga ekwenteni umsebenti locotfo
emmangweni? Bhekisa kulokwenteka kulomdlalo. (2)
11.7 Phawula ngebudlelwano emkhatsini waMakhosi nebanakabo LABABILI. (2)
11.8 Ngekubona kwakho kube boMakhosi naNkhanise bafa bobabili, sikhundla
sebukhosi besitawunikwa bani? Usho ngani? (2)
11.9 Kube Nkhanise wakhetfwa waba yinkhosi, ngabe abetawuba yinkhosi lecotfo
yini? Bhala kube KUBILI. (2)
11.10 Nasibuka kuhleleka kwenkhundla lekwenteka kuyo lesakhiwana lesingenhla
ngabe loko labakucocako kuphephe kangakanani kutsi kutawuba yimfihlo yabo
bobabili? Chaza. (2)
11.11 Lesakhiwana lesingenhla singatsatfwa njengemdlalo yini? Usho ngani? (2)
11.12 Ngabe kuya kwaboMakhosi kuNdzabeni, njengembono waSifiso, bekutawuba
yimphumelelo yini? Beka umbono wakho ngemaphuzu LAMATSATFU. (3)
[25]
NOBE
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
UMVUZO – NS Nzima
Bhala indzabambhalo lapho ucoca khona ngesakhiwo salomdlalo ubhekise
kuletihlokwana letilandzelako:
• Sibekandzaba sesikhatsi.
• Ludvweshu lwangaphandle.
• Sicakacaka.
• Sicongo.
• Siphetfo.
Indzabambhalo ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu
kwala-390. [25]
NOBE
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2015
SCE
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
UMVUZO – NS Nzima
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto Ietawulandzela.
(Batjele naSatile bacoca bahleti ekamelweni kaBhembe.)
Satile: Niyajabula lapha ekhaya kini ngobe nishayelwa ngumoya nikhululekile
emisindvweni yebanftu labanyenti labadle emabele.
Batjele: Likhaya lelihlala linemsindvo alikwenti ufundze ngekukhululeka. Kuhlala
kutalele lihlokohloko! Loko kwenta umcondvo ungakwati kubambisisa loku
lewukufundzile. Seluleko lengikunika sona kutsi, buya sitewufundza
sobabili lapha ekhaya ntsambama. Sitawufundza emahora lamatsatfu
kuphela bese uphindzela ekhaya.
Satile: Ngumcondvo lomuhle lowo mngani wami. Kuhle kutsi sihlangane nawe
njalo ntsambama sifundze ndzawonye kuze kuphumeleleke ekupheleni
kwemnyaka.
Batjele: Batsini batali bakho ngemphilo lephilwa kini lengahambisani nekufundza
ngenca yekuphitsitela kwebantfu labatewuhabula emavovo?
Satile: Libhizinisi labo nekufundza bakubona kutintfo letehlukene futsi
letingashayisani ngobe make uye atsi kufundvwa esikolweni kuphela,
ekhaya kwentiwa imisebenti yelikhaya.
Batjele: Kumele silungiswe leso simo ngobe sitawudala umonakalo lomkhulu
emphilweni yakho. Kubuhlungu nje ngobe naku sekubonakala ngemnyaka
wekugcina. Kube simo lesinjena basicaphele kadzeni salungiswa, ngabe
lamuhla asisihluphi. Kunjani ngikhulume nemtali wami atewufakana
umlomo nebakho kucatukuleke lendzaba?
Satile: Asingayekelwa lesimo sichubeke njengobe sinjena. Akanikwe imitamo
yekulungisa njengobe kusesesilimela sekucala semnyaka. Buka nje
wena ufundzela ekamelweni lelihleleke kahle kanjani? Tincwadzi takho
tihleleke ngekwetifundvo lesitentako emashelufini sengatsi kusemtatjeni
wetincwadzi.
Batjele: Embikwekuchubeka nendzaba lesicondzene nayo asicele make asisite
ngetinchazelo temagama lesinikwe wona njengemsebenti wasekhaya.
Tichazamagama atiwachazi ngalokujulile njengobe kungachaza umuntfu
lomdzala. (Acelwe LaMbuli, kuyewuhlalwa endlini yekuphumula.)
Make sicela usichazele lokushiwo ngemagama lasitfupha lesinikwe wona
lalandzelako: Sidvwaba, sidziya, umlalatiko, emancobo, sitfondla nalelitsi
umphandza.
LaMbuli: Sidvwaba yimvunulo yabomake levunulwa elukhalweni yehle ikhawule
entasi nemadvolo. Sidvwaba sentiwa ngelugogo lwemkhomo lolushukiwe
lwagcina ngekuphalwa.
Batjele: Sibonga inchazelo yakho make ngobe isitjela kutsi siyini sidvwaba,
sakheke kanjani futsi sisetjentiselwani. Ngabe yini-ke sidziya make?
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2015
SCE
LaMbuli: Sidziya sembatfo lesiboshwa ecebeni sembatsise sifuba nemadvolo
abomake. Sitfungwa ngelugogo lwembuti loluphaliwe lwase luyashukwa.
Satile: Sibonga inchazelo leveta kutsi siyini sidziya, sitfungwa ngani futsi kanjani
nekutsi sisetjentiselwani kanye nekutsi sigcokwa bobani. Yini umlalatiko
make?
Lambuli: Kudla lokuphekwe kwalala etiko kutsi kudliwe ngakusasa. Kadzeni
bekuphekwa ummbila lomanti, incheke nemaselwa kulale etiko bese
kuyewudliwa ngakusasa.
[Likhasi 19–20]
13.1 Labanfu labadla emabele lapha kaLaNgwenya ngabe basita kanjani
emfundvweni yaSatile? (2)
13.2 Tingoti tini letingabavelela laba lababili nangabe lesicelo sabo lesishiwo
kuletheksthi lengenhla siphumelela nawubhekisa esikhatsini salomuhla? Nika
TIMBILI. (2)
13.3 Kufundza ebusuku kwalaba lababili kungaba litfuba lelihle lekwenta
tintfo letiphume endleleni letentiwa bontsanga yabo. Nika TIMBILI tintfo
labangatenta. (2)
13.4 Lusha lwalomuhla kufanele lube nenjongo nangabe lufundza lufane naboSatile
naBatjele, lungafundzeli kujabulisa batali. Sekela lesitatimende ngekuveta
tinjongo lekufanele lusha lube nato. (2)
13.5 Kube wena bewungumtali waSatile, ufuna kutsi umntfwanakho
angaphatamiseki etifundvweni takhe, ngakulolunye luhlangotsi ungafuni
kwehlukana nelibhizinisi lakho lekutsengisa tjwala, ngutiphi tintfo
lebewungatenta kucinisekisa kutsi Satile akaphatamiseki? (2)
13.6 Nika TIMBILI tigameko lekungatsi natisuswa, umdlalo uchubeke ngaphandle
kwekutsikameteka. (2)
13.7 Umbhali walomdlalo usebentise liphi lisu lekutsi bantfwana
baseMkhuphukantsaba batigcabhe ngemasiko abo kulomdlalo. (2)
13.8 Lomdlalo lotsi Umvuzo, uphetseke kahle yini? Usho ngani? (2)
13.9 Catsanisa simonhlalo sesikhatsi salomuhla nesimonhlalo sesikhatsi
sekwenteka kwalomdlalo. (2)
13.10 Catsanisa lokwenteka kaboSatile nesiphetfo saSatile ekugcineni kwalomdlalo. (2)
13.11 Ucabanga kutsi yini leyentiwa batali baSatile ngalesikhatsi kuphuma
imiphumela yekuphela kwemnyaka ephephandzabeni? Bhekisa etinkhulumeni
taLaNgwenya. (2)
13.12 Lombhali walomdlalo uphumelele kangakanani kusebentisa lisu lekusivetela
bangiswako, nawubuka timphawu tabangiswako? Chaza. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum