Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2011 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) ·ARA 2011 MARAGA: 80 TSHIFHINGA: awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari li tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 2 DBE/·ara 2011 NSC PFESESANI 1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Luambo (40) 2. Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane. 3. Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo. 4. Thomani Khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele. 6. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso. 7. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i tevhelaho. 8. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele. 9. Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya maipfi. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 3 DBE/·ara 2011 NSC KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO 1 Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao. NYALUWO YA THEKHINO·ODZHI KHA ·A AFRIKA TSHIPEMBE Zwi¼a kale shango ¼a Afrika Tshipembe ¼o vha ¼i na ¾hahalelo khulwane siani ¼a thekhino¼odzhi. Tshumelo ya zwithu zwi ngaho sa vhudavhidzani, vhuendi, zwifha¾wa, pfunzo, mishumo na zwi¿we-vho yo vha i tshi lenga u swika vhathuni nga mulandu wa u shaea ha yone thekhino¼odzhi. Ano maμuvha mveledziso ya thekhino¼odzhi yo no »isa zwivhuya zwihulwane Afrika Tshipembe. Vhudavhidzani ho vha hu tshi itwa nga n»ila i lemelaho sa u ¿wala marifhi, the¼egiramu, na zwi¿we-vho. Nga n¾hani ha nyaluwo ya thekhino¼odzhi kha ¼a Afrika Tshipembe, vhudavhidzani hu vho leluwa na u ¾avhanyisa zwithu. Ho no vha na zwithu zwi ngaho sa ¾hingothendeleki. Afha ndi hune wa amba na muthu nga tshenetsho tshifhinga zwithu zwa tshimbila. Mulaedza u swika nga tshenetsho tshifhinga. Vhathu vha vho kona-vho na u rumela milaedza nga dzone ¾hingothendeleki ya swika nga u ¾avhanya. Milaedza i dovha hafhu ya rumelwa nga fekisi na nga dziimei¼i zwi tshi bva kha inthanethe. Vhudavhidzani ha mbo khwinisea phan»a nga n»ila yo leluwaho. Vhunzhi ha vhathu a vha tsha folela mishumo sa zwe zwa vha zwi tshi itwa kale. Hu ¾o»wa mishumo nga inthanethe, vhudavhidzani ha »i bvela phan»a vhathu vha songo vhuya vha livhana zwifha¾uwo. Dzikhomphyutha dzi leludza zwithu, vhutshilo ha »ifha nga mulandu wa yone thekhino¼odzhi. Inthaviyu i a itwa nga ¾hingothendeleki ha »i dzhiiwa tsheo, mu¿we a vhuya a »i tou wana na mushumo a tholiwa ngeno vhathu vha songo vhonana zwifha¾uwo. Muthu u a kona u ¿wala milingo ya hone nga khomphyutha a zwi rumela nga inthanethe. Mishumoni hu shumiswa dzikhomphyutha uri mushumo u bvele phan»a nahone kushumele ku nake. Thekhino¼odzhi yo ¾an»avhuwa nga n»ila i mangadzaho nga maan»a ngauri i shumisiwa fhethu hunzhi ho fhambanaho. Hu »i nga na yone fekisi i a leludza kha mishumo minzhi. Muthu u a kona u ¾o»a mushumo nga yone fekisi a tholwa ngeno a songo vhuya a ya kha vhatholi vhawe. Izwi zwi sumbedza uri thekhino¼odzhi yo ¾an»avhuwa vhukuma nahone i shuma mishumo minzhi. Afrika Tshipembe ¼o pfuma siani ¼a thekhino¼odzhi; migodini hu dovha hafhu ha shuma yone thekhino¼odzhi. Zwifhingani zwa kale vhuendi ho vha hu tshi kon»a u wanala. Vhomakhulukuku washu vho vha vha tshi ya u shambila Khimbini na Johannesburg vha tshi tou tshimbila nga milenzhe nga mulandu wa u shaya hone vhuendi. Vhana vha tshikolo vho vha vha tshi dzhena zwikolo kule hune ha tou tshimbilwa nga milenzhe nga mulandu wa u shaya hone vhuendi. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 4 DBE/·ara 2011 NSC Mveledziso ya thekhino¼odzhi na themamveledziso kha ¼a Afrika Tshipembe yo »isa vhuendi havhu»i. ¸amusi ri wana ri na vhuendi vhu ngaho mabufho, dzigoloi dza luvhilo, zwidimela zwi ngaho sa Gautrain na Business Express, zwikepe na zwi¿we- vho. Hezwo zwo¾he zwo »iswa nga mulandu wa yone mveledziso ya thekhino¼odzhi. Muthu u kona u swika fhethu hune a khou ya hone nga tshifhinga tshipfufhi vhukuma. Vhuendi ho anda kha ¼a Afrika Tshipembe. Muthu u tou nanga uri u enda nga mini. Ri na zwifha¾o zwavhu»i zwo fha¾waho nga vhoradzikhon¾iraka zwi ngaho dzinn»u, dziofisi, madamu, zwikolo, dziburoho, mihasho, dzifeme, mamaga na zwi¿we-vho. Izwo zwo alusa themamveledziso nga mulandu wa nyaluwo ya yone thekhinolodzhi. Zwi leludza vhutshilo ha vhadzulapo vha Afrika Tshipembe vha pfa vhe hayani havhu»i nahone mbilu dzo rula. Thekhino¼odzhi i dovha hafhu ya leludzela vhunzhi ha vhana vha zwikolo uri vha gude nga n»ila yo khwiniseaho. Ano ma»uvha zwikoloni hu vho shumiswa dzikhomphyutha u wana mafhungo siani ¼a u funza na u guda. Vhana vha tshikolo vha a ½ewa tshu¿wahaya na asainmennde vha ya vha ¾o»a mafhungo a hone kha inthanethe nga u shumisa khomphyutha kana ¾hingothendeleki. Zwo¾he hezwi zwi takula ikonomi ya shango ¼a Afrika Tshipembe. Tshumelo i ya vhathuni, vhutshilo ha leluwa. 1.1 Bulani ZWIVHILI zwo khwinifhadzwaho nga thekhino¼odzhi Afrika Tshipembe. (2) 1.2 Ndi ngafhi he vhomakhulukuku washu vha vha vha tshi ya hone nga milenzhe? Bulani fhethu HUVHILI. (2) 1.3 Sumbedzani hune ku¾o»ele kwa mushumo kwa kale na kwa zwino zwa fhambana hone. (2) 1.4 Dodombedzani zwileludzi zwo »iswaho nga thekhino¼odzhi kha zwa pfunzo. Bulani ZWIVHILI. (2) 1.5 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u ri Ndi a tenda kana A thi tendi, ni dovhe ni tikedze. Kha vhudavhidzani ha kale ho vha hu tshi shumiswa vhurifhi na se¼e. (2) 1.6 Fhindulani nga u ri Ndi zwone kana A si zwone, ni dovhe ni tikedze. Shango ¼a Afrika Tshipembe ¼i »ivhelwa vhuendi ha shangoni fhedzi. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 5 DBE/·ara 2011 NSC 1.7 Nangani tsho khakheaho kha mitevhe i tevhelaho: 1.7.1 Vhudavhidzani ha zwino vhu itwa nga n»ila dzi tevhelaho: A Imei¼i B Se¼e C Fekisi D The¼egiramu (1) 1.7.2 Zwi tevhelaho ndi zwifha¾o zwo fha¾waho nga vhorakhon¾hiraka vha Afrika ¹shipembe. A Dzikereke B Dziburoho C Dzinn»u D Madamu (1) 1.8 Nweledzani muhumbulo muhulwane wa mafhungo aya. (2) 1.9 Ni a tendelana na muhumbulo wa uri vhathu vho vha vha tshi ya Khimbini nga milenzhe? Tikedzani. (2) 1.10 ¸eani vhupfiwa ha½u malugana na mvelaphan»a yo »iswaho nga thekhino¼odzhi. (2) ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone u fhindula mbudziso dzi no tevhela. Tshilidzi Makatu Ee, ndi zwa vhukuma, Aiwa, ndi khou tenda, nga ¹shilidzi ... ndi zwa mulovha ndo vha ndi sa u vhona tsaino na vhukuma lu bva kha (Vha vhala vhurifhi) koni tshithu. A vha ku¿walele. mme a½u? Pfarelo, vha songo vhoni na tshan»a tsho mangala Tshilidzi a ¿walaho tshi si tshanga. songo μa tshikoloni o vha a khou lwala. 1 2 3 4 1.11 Bulani fhethu hune aya mafhungo a khou bvelela hone. (1) 1.12 Nyambedzano kha iyi khathuni i vhukati ha nnyi na nnyi? (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 6 DBE/·ara 2011 NSC 1.13 Mu»ivhadzi wa vhulwadze mafhungoni aya ndi nnyi? (1) 1.14 Fhindulani nga u ri Ndi zwone kana A si zwone, ni dovhe ni tikedze. Muambi tshifanyisoni tsha B u sumbedza a tshi kholwa tsho¾he zwe zwa ¿walwa vhurifhini. (2) 1.15 Nangani ZWIVHILI zwine na vhona zwi zwone kha mutevhe u tevhelaho. A Nμivhadzo/lu¿walo lwo ¿walwa nga mme a Tshilidzi B Tshilidzi o lova tshikolo a sa lwali C Tshifani tsha Tshilidzi ndi Makatu D Mugudisi wa Tshilidzi ndi muthu wa munna (2) 1.16 Ni vhona unga zwine zwa khou itea kha nyambedzano iyi zwi a tendisea? Tikedzani. (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 7 DBE/·ara 2011 NSC KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO 2 Vhalani mafhungo a tevhelaho ni a nweledze ni tshi khou sumbedza vhuleme he Somatwivhivhi a ¾angana naho vhutshiloni hawe. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho. Tshivhalo tsha maipfi a½u tshi vhe vhukati ha maipfi a u bva kha 60 u ya kha 70. ºwalani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa zwitangini magumoni a samari ya½u. Somatwivhivhi ndi mu»uhulu wa Vho-Mu»angawe, ndi musundaiwe. Zwithu a zwo ngo mu tshimbilela zwavhu»i u bva tshe vhabebi vhawe vha lovha e kha gireidi ya 11. O mbo »i litsha tshikolo e kha gireidi ya 12 nge makhulu wawe vha mu dzima tshelede ya u ¼a tshikoloni. Kha ene o vha a tshi ri u khou vha konyolola. O thoma u mona na mi»i ya vha»ivhalea a tshi shuma zwikoropo. Ha Vho-Luphai vho tou mu pandela o no tswa CD dzavho na se¼e. ·i¿we »uvha o vusa khakhathi i si na vhukono thavenini ya Vho-Swo¾elani. O mbo »i ¾havha Vho-Gwendo nga lufhanga lwa Okapi kha khana a tshi ri vho mu dzhiela musidzana wawe. O farwa a valelwa mi¿waha mivhili. A tshi bva o vha o no vha tshihole. Uri o vun»wa nga nnyi mulenzhe wa monde a zwi na vhu¾anzi. Vha¿we vha ri o vun»wa nga mapholisa nga n¾hani ha swili ngeno vha¿we vha tshi ri ndi zwi¿we zwivhotshwa zwe zwa vha zwi tshi khou ¾o»a u mu ita musadzi, hone ene a thoma u μilwela. A fhedza »uvha a songo daha na u nwa thethe¿wa dzi a hulela. O mbo »i thoma u μelwa nga mafhafha»o. Vha¿we vha ri o loiwa, ngeno vha¿we vha tshi ri a hu na zwi¿we ndi mbanzhe. Vho-Mu»angawe vho ¾amba zwan»a. Mu»ini wavho a vha tsha mu ¾o»a. Ndi nge ¼i¿we »uvha vha ri vha tshi vhuya vha wana ¿wana o tou shingizhela na mi¾odzi nge ene a mu rwela u mu vhona a tshi khou tswa tshelede ya makhulu wawe. Somatwivhivhi zwi khou mu kon»ela. U vho tou tshimbila a tshi »ifuwisa mi»ini. Ngavhe a kon»elele tshikolo ndi musi a sa μo ¾angana na mboni heyi ine ya mu shashatisa. Hone-ha, u kon»elela na u ita zwivhuya zwi a ¾o»ea vhutshiloni ha muthu. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 8 DBE/·ara 2011 NSC KHETHEKANYO YA C: LUAMBO MBUDZISO 3 Sedzani tshifanyiso tshi tevhelaho khathihi na u vhala zwo ¿walwaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. MU¶IFHO NDI NUºUNUºU!! VHA NA MUNYANYA? KHA VHA ¶E VHA ¶IVHONELE NGA AVHO MATO. A VHA RENGI VHA TOU DZHIA. MITENGO NDI U KOKOVHA NDI IZWO? I BVA KHA R25,00 Vha nga kwama Vule kha: 076 231 3241 kana vha »e zwifha¾oni zwa MAMPHWE ¹hohoyan»ou 3.1 Khephusheni ya khungedzelo iyi ndi ifhio. (1) 3.2 Ndi ngafhi he mukungedzeli a shumisa fonto ¾hukhu nahone ndi ngani? (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 9 DBE/·ara 2011 NSC 3.3 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe u tevhelaho: Tshiga tsha garukela tshi na mushumo wa ... kha khungedzelo iyi. A U vhudzisa vharengi B U vhidzelela vharengi C U sumbedza u tsa ha mitengo D U takalela vharengi (1) 3.4 Kha khungedzelo iyi hu na ipfi ¼i songo pele¾iwaho zwone. Inwi ¼i topoleni, ni dovhe ni ¼i khakhulule ¼i fhungoni ¼e na tou μivhumbela. (2) 3.5 Ndi ngafhi he mukungedzeli a shumisa luambo lwa u fhuredzela? Tikedzani. (2) 3.6 ¸eani khanedza ya fhungo ¼i tevhelaho. Mu»ifho ndi nu¿unu¿u. (2) [10] MBUDZISO 4 ¹alelani KHATHUNI, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khayo uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. Izwi zwo itea nga ma»uvha Muambeli wa muvhoso u ri Mafhungo a iri ya sumbe Ro vha ri tshi kha »i tou a holodeni dza muhulwane ho ngo dzhiela asia; Rakhon¾hiraka o ¼a bva u pfa mafhungo awe a nzhele u gonya ha mitengo ya dzikhirisimusi, musi zwithu nga ma»uvha a tshelede yo¾he ya u fha¾a musi a tshi ita tshan»a rakhon¾hiraka a tshi khou dzikhirimusi. O tambisa nn»u dza RDP fha¼a nguvhoni uri muhasho wa ¾o»ou takadzana na mu¾a tshelede yo¾he. Bugu dza Muraleni. zwifha¾o u mu fhe wawe hodelani dza maimo. bannga dza phulwa mabuli. khon¾hiraka iyi. 1 2 3 4 4.1 Bulani zwine zwa khou bvelela kha khathuni iyi. (1) 4.2 Nangani ¼ifhambanyi ¼o teaho kha mutevhe wa maipfi we na ½ewa. Mitengo ya zwithu i a ... vhukati ha ¿waha, fhedzi nga dzikhirisimusi i a gonya. A farea B tsa C raha D kunga (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 10 DBE/·ara 2011 NSC 4.3 Vhathu vhane vha vha kha khathuni iyi ndi vha mbeu ifhio? (2) 4.4 Vhu»ipfi ha avha vhathu ndi vhufhio kha tshifanyiso tsha 3? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.5 Topolani ipfi ·ITHIHI ¼e ¼a tou pambiwa kha lu¿we luambo, ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni ¼e na tou μivhumbela. (2) 4.6 ¸eani ¾halutshedzo MBILI dzo fhambanaho dza fhungo ¼i tevhelaho: Muhulwane ho ngo dzhiela nzhele u gonya ha mitengo. (2) [10] MBUDZISO 5 5.1 Vhalani mafhungo a tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao. Malume vho fuwa khuhu nnzhi. Khuhu dzavho dzo ¾angana dzo¾he ri sa vhali na mutshatshame wa zwikukwana ndi mahumi ma½a, phambo dza furarui½a na mikukulume ya rathi. Naho zwo ralo mikukulume heyi i ¾olou lwela dziphambo. Minzhi ya hone vha tou i vhambadza i kha »i vha mabapilwana nga u shavha khakhathi yeneyi. ·i¿we »uvha nga vhusiku ha vhaloi vho pfa kubwa kwavho Sivhi ku tshi khou huvha kwo tou halifha henengei mu½angoni wa tshitumba. Nga mbilu vhe ko¾o! ¸amusi mbava ndo i wana. Vha mbo »i vuwa vha livha henengei vho fara thotshi na thonga. Vha tshi swika vha vhona tsimba yo vhandalala khoneni ya tshitumba yo rafha ma¾o a tshi nga a tshiluma½amana. Vha tshi tou vula mu½ango, ya »a khavho yo sema ma½o. Vha vula n»ila ya fhira, fhedzi Sivhi tsha i gavha nga ¾hodzi ya n»evhe. Tsha dziba nayo, n»evhe ya mbo »i ¾hukhuwa. Tsimba ya shavhela »akani. ''Masindi, Sivhi tsho ¾hukhula n»evhe ya tsimba,'' ndi malume vha tshi ¾alutshedza makhulu. Ha malume a hu lilwi tshisevho. Hu sevhiwa nga makumba na ½ama ya khuhu. Mueni a dzhena hu livhiwa tshitumbani tshenetshi tshe ha hahedzwa tsimba nga ngomu. 5.1.1 Topolani ¼iaravhi ¼i wanalaho mafhungoni aya ni bule na mushumo wa¼o. (2) 5.1.2 Kha phara ya u thoma hu na ¼iitela ¼o shumiswaho, inwi ¼i topoleni, ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 11 DBE/·ara 2011 NSC 5.1.3 Kha phara ya vhuraru kha fhungo ¼a u thoma hu na ¼ibulafhethu. Inwi ¼i topoleni ni ¼i shumise fhungoni ¼e na tou μisikela. (2) 5.1.4 Thomani fhungo ¼i tevhelaho nga ipfi: Khuhu ... Malume vho fuwa khuhu nnzhi. (2) 5.1.5 Isani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga. Malume vho ri, ''Masindi, Sivhi tsho ¾hukhula n»evhe ya tsimba.'' (2) 5.1.6 Fhungo asi¼i: ''Vha vula nμila ya fhira, fhedzi Sivhi tsha i gavha nga ¾hodzi ya nμevhe.'' Vhudzuloni ha i¼o ¼i¾anganyi ¼o sumbedzwaho, nangani phere yone ya ma¿we ma¾anganyi mavhili o ½ewaho kha mutevhe u re afho fhasi ane na one a nga shuma u ¾anganya ayo mafhungo mavhili. A hone na vhunga B ngauri na nahone C zwino na ngauri D hafhu na hone (2) 5.1.7 Bulani dzina ¼a ¼imudi ¼a fhungo ¼o talelwaho nga fhasi, ni dovhe ni ¼i ise kha tshifhinga tsho fhelaho. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL) P1 12 DBE/·ara 2011 NSC 5.2 ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone u fhindula mbudziso dzi no tevhela. MU¹A¹ISANO WA DZIBERE Tshifanyiso tshi re afha n¾ha tshi khou sumbedza mu¾atisano wa dzibere we wa farelwa luvhan»eni lwa Makanga. Afha ndi hune vhodzhoki vha ½amela dzibere dzavho dzi gadaho sa ntsamavhuvhu. Tshipikwa tsha mu¿we na mu¿we ndi uri a thube tshiphuga. 5.2.1 Isani fhungo ¼i tevhelaho kha vhunzhi: Tshipikwa tsha mu¿we na mu¿we ndi uri a thube tshiphuga. (2) 5.2.2 ¹oredzani mabulazwithihi o teaho a maipfi a re zwitangini afho ho salaho magake. (a) Mu¾a¾isano wa dzibere wo farelwa ... (luvhan»eni) wa Makanga (b) Tshipikwa tsha dzhoki mu¿we na mu¿we ndi u ... (thuba) tshiphuga. (2) 5.2.3 Topolani figara ya muambo i sumbaho luvhilo lwo kalulaho lwa dzibere, ni dovhe ni bule na dzina ¼ayo. (2) [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 40 MARAGAGU¹E: 80 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa