Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2020 Memo

MemorandumTshivenda FALGrade 12202011 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 3 memorandum from the November 2020, 11 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2020 TSUMBAN¶ILA YA U MAKA MARAGA: 100 Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 11. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 2 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka PFESESANI:  Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ¼A VHURARU 3).  Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo.  Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo.  Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi. KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA [MARAGA 50] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho ZWI RE NGOMU & 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 VHUPULANI (ZNV) -Mihumbulo i gobolaho/ -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho. -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho ¾okonyaho i sa vhambedzwi/ tshidele vhukuma. -Mihumbulo yo lunzhedzana ndunzhendunzhe. tsho¾he. (Zwo ¿waliwaho na mihumbulo) lavhelelwiho. -Zwi yelana tsho¾he na lwo linganelaho nahone zwi a -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo ¾anganaho Nzudzanyo ya mihumbulo na Maimo a n¾ha -Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza. tendisea. vhilinganaho, nahone i si nahone i si na sia. vhupulani/ ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha -Zwo dzudzanywa nahone zwa na vhusiki ha mu½e. -Ndi phambananadzo, zwo U dzhiela nzhele ndivho, vha vhibvaho. mihumbulo yo vhibvaho. dovha zwa lunzhedzana lwo -Vhu¾anzi vhu si gathi ha sokou dovhololwa. ¾anganedzaho mafhungo na -Zwo dzudzanywa nahone -Zwo dzudzanywa nahone linganelaho/lu fushaho, hu tshi nzudzanyo na u -A zwo ngo dzudzanywa nyimele. zwa dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lunzhedzana katelwa marangaphanµa, lunzhedzana zwo teaho. nahone a zwi na tshidele lwa tsho¾he, hu tshi tshidele lwa tsho¾he, hu tshi mutumbu na magumo/ ndunzhendunzhe. MARAGA 30 katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphanµa, mupendelo. mutumbu na magumo/ mutumbu na magumo/ mupendelo. mupendelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo -Zwo lundwa tshidele. -Phindulo i a fusha fhedzi hu na -Phindulo yo anzaho u sa -A hu na ndingedzo ya u ri shaedzinyana musutshelo -Mihumbulo i yelanaho, i vhu¾udze¾udze hu¿we vhu yelana ha mafhungo. fhindula ¾hoho/mbudziso. wa maanea o lundwaho takadzaho. khakhisaho mu¾o»o. -Mihumbulo i vho -U polika tsho¾he na u sa Maimo a fhasi tshidele lwa tsho¾hetsho¾he. -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo dzudzanywa sumbedza u liana na u tsha tea lwa tsho¾he. -Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa lunzhedzana lwa ndinganelo nahone i a »a»isa. -A zwi na sia nahone zwo lundwa lwa vhu¾ali. zwavhuµi, hu tshi katelwa tendisea. -U shaedza vhu¾anzi ha vhilingana. -Zwo dzudzanywa nahone marangaphan»a, mutumbu -Hu na hu¿we u fusha ha nzudzanyo na zwa dovha zwa lunzhedzana na magumo/mupendelo. nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo tshidele lwa tsho¾he, hu tshi ndunzhendunzhe, hu tshi teaho. katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a, mutumbu na magumo/ mutumbu na magumo/ mupendelo. mupendelo. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 3 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA [MARAGA 50] (i ya phan»a) Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho LUAMBO, TSHITAILA NA U 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 DZUDZANYA (LTD) -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Luambo a lu pfali. na »ivhaipfi zwo tea tshitaila »ivhaipfi zwo tea »ivhaipfi zwo tea ndivho, vha tshitaila »ivhaipfi zwo tea -Thouni, redzhis¾ara, Thouni, redzhis¾ara na »ivhaipfi tsho¾hetsho¾he ndivho, vha vhukuma ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na zwi¾uku ndivho, vha tshitaila »ivhaipfi a zwo zwo teaho ndivho/zwiitei na ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo nyimele. ¾anganedzaho mafhungo na ngo tea ndivho, vha nyimele. Maimo a n¾ha nyimele. na nyimele. -U shumiswa ho teaho ha nyimele. ¾anganedzaho mafhungo Munanguludzo wa maipfi -Luambo ndi lwa vhu»ifulufheli -Luambo lu a ¾okonya luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo lwa na nyimele. Kushumisele kwa luambo na ha n¾hesa, lu nyanyulaho nahone thouni yo ¾halutshedzo. mutheo/fhasi. -U ho¾efhala ha »ivhaipfi milayo, zwiga zwa u vhala, girama, tsho¾he. shumiswaho ndi i -Thouni yo tea. -Thouni na kushumisele zwo anzesa lune u pfala mupeleṱo. -Lu a gobola nahone lwo pfuma nyanyulaho. -U pfumiswa ha luambo ho kwone kwa maipfi a zwo ha mafhungo zwa si tsha u dzangelwa ha thouni. -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re ngo tea. konadzea na khathihi/ MARAGA 15 -A hu na vhukhakhi ha girama vhukhakhi ha girama na ngomu. -¶ivhaipfi ndi yo shaedzaho zwa vho kon»a vhukuma. na mupele¾o. mupele¾o. vhukuma. -Lwo lundwa nga tshikili tsha -Lwo lundwa tshidele ma¾hakhe¾hakheni. vhukuma. 13 10 7 4 -Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na u -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo shumiswa lwa Maimo a fhasi vhukuma. nyanyula. linganelaho, fhedzi hu tshi »i u sa kona. -Lu a gobola nahone lwo pfuma -Thouni ndi yo teaho, i vha na vhu¾udze¾udze. -A hu na kana hu tou vha u dzangelwa ha thouni. nyanyulaho. -Hu¿we u shumiswa ha luambo na zwi¾uku¾uku zwi -A hu na vhukhakhi ha girama -Vhukhakhi vhu¾uku ha ho teaho nga u angaredza, sumbedzaho muvanganyo na mupele¾o. girama na mupele¾o. fhedzi u dzangelwa ha luambo wa mafhungo/mitaladzi. -Lwo lundwa nga tshikili tsha -Zwo lundwa tshidele ndi ha fhasi. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala lwa ma¾hakheni. vhukuma. tsho¾he. TSHIVHUMBEO (T) 5 4 3 2 0–1 -Kubveledzele kwa ¾hoho kwa -Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi dzi -Hu na u shaedza ha Zwi¾alusi zwa tshibveledzwa n¾hesa. kwo lunzhedzanaho. vhudodombedzi zwo tea. pfadzaho. mbuno dzo teaho. Kubveledzelwe kwa phara na -Vhudodombedzi ha -Vhudodombedzi ha -Mafhungo/Mitaladzi, phara -Mafhungo/Mitaladzi na -Mafhungo/Mitaladzi na tshivhumbeo tsha mafhungo/ ma¾hakhe¾hakheni. ¾hoho hu pfadzaho. zwo fha¾wa lu fushaho. phara zwi »i vha na phara zwo »ala mitaladzi. -Mafhungo/Mitaladzi, phara -Mafhungo/Mitaladzi, -Maanea o »i faredza zwi vhukhakhi. vhukhakhi. zwo fha¾wa na u lundwa lwa phara zwo vangwa lu pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a kha »i -Maanea ha na mudzio/ MARAGA: 5 n¾hesa tsho¾hetsho¾he. pfadzaho. pfala naho hu na ha pfadzi. vhukhakhi. MARAGANYANGAREDZI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 4 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B NA C: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA 30] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, VHUPULANI 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 NA TSHIVHUMBEO (ZVT) -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i fushaho/ -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza u ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho linganelaho vhukuma, i fhasi, i bvukululaho shaya n»ivho ya zwi¾alusi Zwo ¿waliwaho na mihumbulo vhambedzwi. n»ivho yo dziaho ya zwi¾alusi bvukululaho n»ivho yo dziaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwa zwa lushaka lwa Nzudzanyo ya mihumbulo na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwa lushaka lwa ya zwi¾alusi zwa lushaka lwa lushaka lwa tshibveledzwa. tshibveledzwa. vhupulani. vhibvaho. tshibveledzwa. tshibveledzwa. -Hu na u polika hu¿we hu -¹halutshedzo yo U dzhiela nzhele ndivho, vha -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one – A -Ho ngo tou fara vhu¾ala hone vhonalaho naho o fara dzumbama, u polika ndi ¾anganedzaho mafhungo na tsho¾he ya zwi¾alusi zwa lushaka hu na u polika. tsho¾he lini – hu na u polika vhu¾ala. hu hulwane. nyimele. lwa tshibveledzwa. -Zwi re ngomu na mihumbulo hu¿we hu vhonalaho. -Zwi re ngomu na mihumbulo -A hu na u farana ha zwi Phindulo na mihumbulo -Ku¿walele kwo tou fombe kha zwo lunzhedzana. -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou farana tsho¾he re ngomu na mihumbulo. Nzudzanyo ya mihumbulo na sia ¼one. -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo »i lunzhedzana. lini. -Zwidodombedzwa vhupulani. -Zwi re ngomu na mihumbulo tsho¾he, zwidodombedzwa -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi -Zwidodombedzwa zwi¾uku zwi¾uku¾uku zwi tikedza U dzhiela nzhele ndivho, vha zwo lunzhedzana. zwo¾he zwi tikedza ¾hoho. tikedza ¾hoho. zwi tikedza ¾hoho. ¾hoho. ¾anganedzaho mafhungo na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa tsho¾he, -Tshivhumbeo ndi tsho teaho -Nga u angaredza, tshivhumbeo -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa tshivhumbeo/milayo na nyimele. zwidodombedzwa zwo¾he zwi naho hu na vhukhakhi ndi tshone, fhedzi hu na u vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tikedza ¾hoho. vhu¾uku. polika hu¾uku. kwa milayo na tshivhumbeo. tshivhumbeo tsha -Tshivhumbeo ndi tshonetshone -¹hahelelo/U shaedza ndi hu tshibveledzwa. MARAGA 18 tsho teaho tshibveledzwa. soliseaho. LUAMBO, TSHITAILA NA U 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SEDZULUSA (LTS) -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila na -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, »ivhaipfi, ndi zwi teaho lwa na »ivhaipfi, ndi zwi teaho na »ivhaipfi, ndi zwi teaho na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u ma¾hakhe¾hakheni ndivho, vha tsho¾he ndivho, vha tsho¾he ndivho, vha zwi¾uku ndivho, vha zwi sa ananiho na ndivho, nyanyula, tshitaila, vha ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo na vha ¾anganedzaho ¾anganedzaho mafhungo na nyimele. nyimele. nyimele. nyimele. mafhungo na nyimele. nyimele. -Girama ndi yoneyone nahone yo -Nga u angaredza, girama ndi -Hu na hu¿we vhukhakhi ha -Girama yo shaedza, i na -Zwo »ala vhukhakhi Munanguludzo wa maipfi fha¾wa tshidele. yone nahone yo fha¾wa girama. vhukhakhi ho vhalaho. nahone zwo ¾anganana. Zwiga zwa mu¿walo na mupele¾o. -A hu na vhukhakhi. zwavhu»i. -¶ivhaipfi i a fusha/linganela. -¶ivhaipfi ndi yo shaedzaho -¶ivhaipfi a i tei ndivho -¶ivhaipfi ndi yavhu»i -Fhedzi vhukhakhi vhu re hone vhukuma. na khathihi. MARAGA 12 vhukuma. a vhu thithisi ¾halutshedzo. -¹halutshedzo yo thithisea. -¹halutshedzo yo -Hunzhi a hu na vhukhakhi. ho¾efhala tsho¾he. MARAGANYANGAREDZI 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 5 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B NA C: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA 20] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, VHUPULANI 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 NA TSHIVHUMBEO (ZVT) -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i fushaho/ -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza u ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho linganelaho vhukuma, i fhasi, i bvukululaho shaya n»ivho ya zwi¾alusi Phindulo na mihumbulo vhambedzwi. n»ivho yo dziaho ya zwi¾alusi bvukululaho n»ivho yo dziaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwa zwa lushaka lwa Nzudzanyo ya mihumbulo -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwa lushaka lwa ya zwi¾alusi zwa lushaka lwa lushaka lwa tshibveledzwa. tshibveledzwa. U dzhiela nzhele ndivho, vha vhibvaho. tshibveledzwa. tshibveledzwa. -Hu na u polika hu¿we hu -¹halutshedzo yo ¾anganedzaho mafhungo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A hu -Ho ngo tou fara vhu¾ala hone vhonalaho naho o fara dzumbama, u polika ndi tshivhumbeo/milayo na nyimele. tsho¾he ya zwi¾alusi zwa lushaka na u polika. tsho¾he lini – hu na u polika vhu¾ala. hu hulwane. lwa tshibveledzwa. -Zwi re ngomu na mihumbulo hu¿we hu vhonalaho. -Zwi re ngomu na mihumbulo -A hu na u farana ha zwi MARAGA 12 -Ku¿walele kwo tou fombe kha zwo lunzhedzana. -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou farana tsho¾he re ngomu na mihumbulo. sia ¼one. -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo »i lunzhedzana. lini. -Zwidodombedzwa -Zwi re ngomu na mihumbulo tsho¾he, zwidodombedzwa -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi -Zwidodombedzwa zwi¾uku zwi¾uku¾uku zwi tikedza zwo lunzhedzana. zwo¾he zwi tikedza ¾hoho. tikedza ¾hoho. zwi tikedza ¾hoho. ¾hoho. -Zwo ¾an»avhudzwa lwa tsho¾he, -Tshivhumbeo ndi tsho teaho -Nga u angaredza, tshivhumbeo -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa zwidodombedzwa zwo¾he zwi naho hu na vhukhakhi ndi tshone, fhedzi hu na u vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tikedza ¾hoho. vhu¾uku. polika hu¾uku. kwa milayo na tshivhumbeo. tshivhumbeo tsha -Tshivhumbeo ndi tshonetshone -¹hahelelo/U shaedza ndi hu tshibveledzwa. tsho teaho tshibveledzwa. soliseaho. LUAMBO, TSHITAILA NA U 7–8 5–6 4 3 0–2 SEDZULUSA (LTS) -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila na -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, »ivhaipfi, ndi zwi teaho lwa na »ivhaipfi, ndi zwi teaho na »ivhaipfi, ndi zwi teaho na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u ma¾hakhe¾hakheni ndivho, vha tsho¾he ndivho, vha tsho¾he ndivho, vha zwi¾uku ndivho, vha zwi sa ananiho na ndivho, nyanyula, tshitaila, vha ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo na vha ¾anganedzaho ¾anganedzaho mafhungo na nyimele. nyimele. nyimele. nyimele. mafhungo na nyimele. nyimele. -Girama ndi yoneyone nahone yo -Nga u angaredza, girama ndi -Hu na hu¿we vhukhakhi ha -Girama yo shaedza, i na -Zwo »ala vhukhakhi Munanguludzo wa maipfi. fha¾wa tshidele. yone nahone yo fha¾wa girama. vhukhakhi ho vhalaho. nahone zwo ¾anganana. Zwiga zwa mu¿walo na mupele¾o. -A hu na vhukhakhi. zwavhu»i. -¶ivhaipfi i a fusha/linganela. -¶ivhaipfi ndi yo shaedzaho -¶ivhaipfi a i tei ndivho -¶ivhaipfi ndi yavhu»i -Fhedzi vhukhakhi vhu re hone vhukuma. na khathihi. MARAGA 8 vhukuma. a vhu thithisi ¾halutshedzo. -¹halutshedzo yo thithisea. -¹halutshedzo yo -Hunzhi a hu na vhukhakhi . ho¾efhala tsho¾he. MARAGANYANGAREDZI 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 6 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka ADENDAMU/MEMORANDAMU KHETHEKANYO YA A: MAANEA MBUDZISO 1 KHETHEKANYO YA A: MAANEA 1.1 I¼o ¼o vha μuvha ¼a madakalo Mbuletshedzo vhutshiloni hanga. -Mu¿wali u buletshedza nga ha µuvha i¼o. -Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a khou amba ngazwo muhumbuloni wa muvhali. Nganetshelo -Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela nga ha µuvha i¼o. -Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. -Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. -Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. A u vhuisa muhumbulo -Afha mu¿wali u vhuisa mihumbulo a i ½ea vhuµipfi na u nyanyuwa hawe. -U vhuisa mihumbulo u yelana na mi¼oro kana lutamo lwawe. -Mu¿wali u kona u dzhia sia ¼ine a khou ¼i imelela. 1.2 Hezwi zwi n½ea mutakalo wa mbilu Nganetshelo yanga. -Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela nga ha zwo bvelelaho khae. -Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. -Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsha zwino. -Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. Mbuletshedzo -Mu¿wali u buletshedza nga zwo bvelelaho khae zwine zwa rudza mbilu yawe. Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a khou amba ngazwo muhumbuloni wa muvhali. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 7 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka A u vhuisa muhumbulo -Afha mu¿wali u vhuisa mihumbulo a i ½ea vhuµipfi na u nyanyuwa hawe. -U vhuisa mihumbulo u yelana na zwi no rudza mbilu yawe. -Mu¿wali u kona u dzhia sia ¼ine a khou ¼i imelela. 1.3 Bugu ye nda i vhala ya shandula U vhuisa muhumbulo kuhumbulele kwanga. -Afha mu¿wali u vhuisa mihumbulo a i ½ea vhu»ipfi na u nyanyuwa hawe. -U vhuisa mihumbulo u yelana na zwine a tama. -Mu¿wali u a kona u dzhia sia ¼ine a khou ¼i imelela. Nganetshelo -Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela tshi¾ori kana zwine a tama. -Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. -Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsha zwino. -Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. 1.4 Vhana vha tea u gudiswa u vha na A u haseledza vhuμifhinduleli nga ha tsireledzo -Afha mu¿wali u imelela masia yavho. Haseledzani. mavhili u lingana. -Mu¿wali ha tei u dzhia sia. 1.5 Vhumatshelo ha Afurika Tshipembe U ¾a¾a khani vhu zwanμani zwa vhaswa.¹a¾ani, ni -Afha mu¿wali u vha e na n»ila yawe tshi tenda kana ni tshi hanedza. ine a vhona zwithu ngayo. -Mihumbulo yawe i tea u vha khagala u bva mathomoni u swika magumoni. -Mu¿wali u sumbedza u imelela ¼i¿we sia/fhungo. -Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo ¼ine a khou ¾o»a ¼i tshi tendiwa. -Mu¿wali u sumbedza vhukhwi½e ha fhungo ¼ine a khou ¼i imelela. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 8 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka 1.6.1 Tshifanyiso Nganetshelo. - Mu¿wali u anetshela nga lufuno lwa vhurea khovhe. -Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. -Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. Mbuletshedzo. -Afha mu¿wali a nga buletshedza nga ha lufuno lwa vhurea khovhe. A u haseledza. - Hu nga haseledzwa nga ha lufuno lwa vhurea khovhe. U ¾a¾a khani. - Hu nga ¾a¾iwa khani nga ha vhuµi na vhuvhi ha vhurea khovhe 1.6.2 Tshifanyiso Nganetshelo. - Mu¿wali u anetshela nga ndavhelelo na nμivho ya µorobo. -Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. -Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. Mbuletshedzo. -Afha mu¿wali a nga buletshedza nga ha ndavhelelo dzawe nga ha µorobo. A u haseledza. - Hu nga haseledzwa nga ha ndavhalelo dza μorobo zwo livhanywa na vhumatshelo U ¾a¾a khani. - Hu nga ¾a¾iwa khani nga ha nyito dza μorobo kana ndavhalelo. 1.6.3 Tshifanyiso Nganetshelo. - Mu¿wali u anetshela nga ha vhutshilo sa zwi no fanyiswa na tshiporo tsha tshidimela. Mbuletshedzo. -U buletshedza nga tshiporo zwi tshi fanyiswa na nyito dza vhutshilo. A u haseledza. -U haseledza nga ha zwo no itea vhutshiloni zwi tshi vhambedzwa na tshiporo sa musi hu na zwivhi na zwivhuya. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 9 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 2 2.1 VHURIFHI HA TSHIOFISI Zwi lavhelelwaho Tshivhumbeo:  Vhurifhi ha tshiofisi vhu na »iresi mbili.  Vhurifhi ha tshiofisi vhu na fhungo ¼ine ¼a khou ¿walwa nga¼o.  Vhu na marangaphan»a.  Vhu tea u vha na mutumbu.  Vhu tea u vha na magumo.  Vhu tea u vha na tsaino.  Thouni na redzhisi¾ara zwi tee ndivho na vha¾anganedzi vha mafhungo.  Hu tea u vha na ndunzhendunzhe ya mafhungo u bva mathomoni u swika magumoni.  Madzina a mu¿wali. [30] 2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU Zwi lavhelelwaho Tshivhumbeo  Madzina a mufu nga vhuµalo.  ¶uvha ¼e a lovha nga¼o.  Tshivhalo tsha vhana vhe a vha sia.  Fhethu he a vha a tshi shuma hone.  ¶uvha ¼ine a µo vhulungwa nga¼o.  Fhethu hune a ḓo vhulungwa hone. [30] 2.3 MUVHIGO Zwi lavhelelwaho Tshivhumbeo  Mathomele.  Khethekanyo ya thekhenikha¼a. (musi zwo tea)  U dodombedza tshithu, hu tshi katelwa mbonalo dzo¾he kana zwi¿we zwazwo.  Zwipiµa na mishumo yazwo.  Zwiteṅwa zwi no ḓo ambiwa.  Kutshilele na mishumo.  Hu nga kha μi vha na zwibveledzwa zwa u tou vhona zwine zwa nga fhelekedza izwo. [30] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 10 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka 2.4 MUFHINDULANO Zwi lavhelelwaho Tshivhumbeo:  Kha mufhindulano hu ¿walwa madzina a vhabvumbedzwa kha tshan»a tsha monde.  Hu ¿walwe kholoni nga phan»a ha dzina ¼a mubvumbedzwa.  Hu pfukwe mutaladzi u sumbedza muambi muswa.  Nyangafhadzo dzi a ¿walwa arali dzo tea.  Magumo ndi a ndeme. [30] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 30 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 11 DBE/Lara 2020 SC/NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI/ ZWA TSUMBEDZI/ZWA MAFHUNGO MBUDZISO 3 3.1 FU·AYASI Zwi lavhelelwaho ¹hoµea  Muelo mu¾uku: Bammbiri ¼a A5.  ¹hohwana dzi kungaho ma¾o, zwine zwa nga zwi¼ogeni kana dzilogo.  ¹halutshedzo pfufhi nga ha tshibveledzwa/tshirengiswa.  Mutevhe wa mbuelo kana zwine zwa ½etshedzwa.  Zwidodombedzwa zwa vhukwamani.  I fanela u vha na zwi vhonwaho nga ma¾o na zwite¿wa zwa nyolo. [20] 3.2 DAYARI Zwi lavhelelwaho ¹ho»ea  U rekhoda na u sedzulusa tshenzhemo ya vhu½e.  I ¿walwa misi yo¾he.  Zwi ¿walwaho hu na datumu, »uvha na ¿waha.  I ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho.  Mu¿wali u tou »i¿walela. [20] 3.3 NDAELA Zwi lavhelelwaho ¹ho»ea:  U shumisa nzudzanyo i lunzhedzanaho.  U laedza nga ha ndaela yo khetheaho.  U sumbedza kuitele kwa zwithu.  I shumisa ¼imudi ¼a ndaela.  U ½ea vhu¾anzi nga ha kuitele kwa zwithu. [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 20 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all