Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 NSC May June 2021 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 1220219 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the NSC May June 2021, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC May June 2021

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) 2021 TSUMBAN¶ILA YA U MAKA MARAGA: 70 Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 9. Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha siaṱari ḽi tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka KHA VHA PFESESE:  Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki.  Ngauralo, a u tei u vha ambadzifhele nga wo¾he lini.  Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha phindulo yeneyo.  Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho zwi tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso.  Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha kwameaho musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma. KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho:  Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha, vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa).  Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa khalwo, kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i pfala, hu songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a ¾anganedzea.  Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha EE/ HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/Thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa.  A hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha NDI NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/KUHUMBULELE. Tshiitisi/Thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa.  Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he, kha a ½ewe maraga tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼o talelwa kana ¼o sumbedzwa.  Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha make fhedzi mbili/tharu dza u thoma.  Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi.  Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka MBUDZISO YA 1 PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A 1.1 Mu¿wali u khou vhilaedzwa nga tshanduko ya kilima.√ (1) 1.2 Ndi khombo ya nµala√ na µora.√ (2) 1.3 Ndi u sa fha¾a fhethu hune ha vha na maroroma√ ngauri ha fha¾iwa hone maµi a a xa ha thoma u vha na mufhiso wo kalulaho/U µalesa ha vhathu.√ (2) 1.4 - Ndi u wa ha ikonomi. - U shaea ha mishumo kha vhathu. - Vhulimi na vhufuwi zwi tsela fhasi. [Zwivhili zwi pfalaho.]√√ (2) 1.5 Tshanduko ya kilima i »isa masiandaitwa kha zwi tshilaho – vhathu na zwipuka zwi re ma»ini/Hu a vha na malwadze√√ (2) 1.6 A/vharangaphan»a kha hu vhe na zwine vha ita. √ (1) 1.7 Vhathu vhane vha khou tshila zwino musi vha tshi tshinyadza mupo, vha tea u humbulela vhane vha µo tshila tshifhinga tshi µaho. KANA Vhathu kha vha londote mupo u itela uri murafho u »aho u kone u tshila zwavhu»i. [Maraga 2 kha muhumbulo u pfalaho.]√√ (2) 1.8 - Muvhuso kha u thome thero yo »isendekaho kha zwa mupo zwikoloni.√ - Vhana vha pfumbudze lushaka u londola mupo.√ (2) 1.9 Ndi a tendelana nazwo: - Vhathu vha no pfuka mulayo kha vha dzhielwe vhukando ndi hone zwi tshi µo fhungudza tshanduko ya kilima. - Hu µo vha na nyaluwo ya ikonomi. - Shango ¼i »o bveledza zwi¼iwa. [Zwivhili fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2) 1.10 Ndi vhona o kona u swikelela ngauri: - O sumbedza uri vhathu vha songo fha¾a dzinnµu maroromani. - Vhathu vha bwele mathukhwi fhasi vhudzuloni ha u a fhisa. - Zwikoloni hu vhe na thero dzine dza gudisa nga ha tshanduko ya kilima. [Na zwi¿wevho zwiraru zwi pfalaho.]√√√ (3) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA B 1.11 Ndi gomelelo/Ndi nyimele ya zwifuwo zwo faho nga n»ala.√ (1) 1.12 - Ndi muondo wa kholomo √ - Na idzo dzo e»elaho afho fhasi dzine dza sumbedza dzo fa.√ (2) 1.13 Ndi ha u pfa vhu¾ungu/u hanganea,√ nga n¾hani ha u felwa nga zwifuwo zwawe afho dangani ¼awe.√ (2) 1.14 - Vhafuwi vha kholomo vha tea u humbela muvhuso u vha thusa kha u tandulula iyi thaidzo. - U fuwa kholomo dzo e»anaho u itela pfulo i re hone. - U rengisa zwi¿we zwa zwifuwo musi khombo i sa athu bvelela. - U renga pfulo/furu kha vhalimi vhayo. - U gwa magwedzho hu u itela u wana ma»i. [Zwiraru fhedzi zwi pfalaho.]√√√ (3) PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA TSHA B 1.15 Zwibveledzwa izwi zwi a fana ngauri zwo¾he zwi khou sumbedza u fa ha zwipuka.√ Kha tshibveledzwa tsha A, phara ya 5 hu khou ambiwa nga u fa ha phukha dza »aka√ ngeno kha tshibveledzwa tsha B hu tshi vhonala hu tshi khou fa zwifuwo dangani (hayani/bulasini).√ (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha siaṱari ḽi tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U Kumakele kwa manweledzo U ¾ola/maka hu tea u »isendeka kha zwo vhudziswaho, hu litshiwe izwo zwi songo vhudziswaho. Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho:  Kuavhelwe kwa maraga: o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno). o Maraga 3 ndi dza luambo. o ¹hanganyelo ya maraga: 10  Kuavhelwe kwa maraga musi mulingiwa a songo anulula/kopolola maipfi o tou ralo: o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1 o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2 o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3  Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula/kopolola maipfi o tou ralo: o Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo o Khouthesheni dza u bva kha 1–5: avhelani maraga 1 ya luambo PFESESANI:  Tshivhumbeo Naho manweledzo o ¿walwa nga tshivhumbeo tsho khakheaho, a tea u ¾olwa.  Tshivhalo tsha maipfi: o Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho. o Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwa tsho khakhea. o Arali tshivhalo tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa ¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho, vha litshe ayo ma¿we a manweledzo o salaho. o Manweledzo a re mapfufhi fhedzi o faredza mbuno dzo¾he dzi ¾o»eaho ha tewi u ½ewa n»a¾iso. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka PHINDULO: TSHIBVELDZWA TSHA C Maga a tevhelaho kha a shumiswe sa tsumban»ila ya zwine mulingiwa a tea u zwi sumbedza kha manweledzo awe. Mbuno dzi¿we na dzi¿we dza 7 dzi kha phara dzi tea u avhelwa maraga. (Mitaladzi na/kana zwipi»a zwa mafhungo zwi tea u lunzhedzana.) NO KHOUTHESHENI NO MBUNO 1 'Muthu u tou ita khumbelo, a fhedza 1 U ita khumbelo ya mushumo a tshi dzhenela ndingo dza uyo ndi zwa ndeme. mushumo arali o vhidzwa.' 2 'Ndi zwa ndeme u ita tsedzuluso nga 2 Mutholiwa u tea u ita ha khamphani ye muthu a ita khayo tsedzuluso nga ha khamphani. khumbelo ya mushumo.' 3 'Muthu ane a khou ita ndingo dza 3 Mutholiwa u tea u kona u mushumo u tea u vhudza mutholi shuma kha nyimele dzo¾he. uri u a kona u shuma fhasi ha nyimele i¿we na i¿we.' 4 'Mutholiwa kha vhone zwi zwa 4 Mafulufulu a ita uri mutholi a ndeme u ¾alutshedza mutholi nga ha vhe na dzangalelo kha mafulufulu ane a vha nao kha mutholiwa. mushumo une a khou lingelwa wone.' 5 'Tshenzhemo ndi tshi¿we tsha 5 Tshenzhemo ya mushumo ndi zwite¿wa zwine mutholiwa a tea u ya vhu¾hogwa kha mutholiwa. zwi bvisela khagala phan»a ha vhatholi.' 6 'U kona u shuma na vha¿we vhathu 6 Ndi zwa ndeme u kona u ndi zwi¿we zwa zwithu zwine shuma na tshigwada tsha mutholiwa a tea u zwi ¾ana zwi vhathu. khagala kha mutholi.' 7 'Mudzheneli wa ndingo kha 7 Mutholiwa kha sumbedze u sumbedze uri u tou vha masithesele vha makone kha mushumo kha mushumo une a khou lingelwa uyo. wone.' 8 'U itela u takadza mutholi, 8 ¹hu¾huwedzo ya n¾hesa mutholiwa kha sumbedze a dovhe a mushumoni i vhea mutholiwa bvisele khagala uri ene u muthu ane kha khonadzeo ya n¾ha. a vha na ¾hu¾huwedzo khulwane.' Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka TSHIVHUMBEO TSHA PHARA PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo kokotolo lini. Ndi zwa ndeme u ita khumbelo ya mushumo wa konaha u dzhenela ndingo. Muthu kha ite tsedzuluso nga ha khamphani a sa athu u ya u ita ndingo dza mushumo. U kona u shuma kha nyimele i¿we na i¿we, u na mafulufulu zwi ita uri mutholi a vhe na dzangalelo kha mutholiwa. Tshenzhemo ya mushumo ndi ya vhu¾hogwa kha mutholiwa na u kona u shuma na tshigwada. Mutholiwa kha sumbedze u vha makone kha mushumo uyo a ¾ane na ¾hu¾huwedzo ya n¾hesa ine ya nga vhea khamphani kha maimo a n¾ha. [Maipfi:91] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO Maga a u ¾ola/maka  Mupele¾o: o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea, nga nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi ¼ene¼o. o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho, vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho ngalwo. o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa i kha mupele¾o wonewone.  Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama yoneyone nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na ndaela.  Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA D 3.1 - Mutakalo wavhu»i kha vhathu. - Vhu»imvumvusi na vhuendelamashango. - U awela, nyonyoloso na u eḓela [Zwivhili fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2) 3.2 Ndi mulaedza wa uri hu vula/shuma »uvha ¼i¿we na ¼i¿we.√ (1) 3.3 Hai. Mukungedzeli u khou ¾o»ou fhura vhathu ngauri luafhulelo ndi lwa vhathu vho¾he vhane vha dalela afho fhethu vhukati ha vhege/a hu na luafhulelo kha vha »aho mafheloni a vhege.√√ (2) 3.4 A hu na khephusheni/fonto khulwane.√ Zwi nga ita uri vha¾aleli vha si ye nga vhunzhi binduni i¼o.√ (2) 3.5 C/200.√ (1) 3.6 Ndi ngoho. Tshe demokirasi ya wanala vhatshena na vharema vha a tendelwa u »imvumvusa vhe fhethu huthihi.√√ KANA A si ngoho. U ya nga ha itshi tshifanyiso, hu khou vhonala vhatshena fhedzi vhane vha khou »imvumvusa/bambela zwine zwa sumbedza uri hu kha »i vha na u khethekana ha dzitshaka/muvhala. [Maraga 2 kha mbuno i pfalaho.]√√ (2) [10] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/2021 SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka MBUDZISO YA 4: KHATHUNI PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA E 4.1 Ndi mikhwa/vhu»ifari ha ¿wana a sa ¾o»i u ru¿wa hu si na mbadelo/ u furalela mubebi/muthu muhulwane sa zwo sumbedzwaho nga luambo lwa muvhili afho kha khathuni/ U sa ṱhonifha vhathu vhahulwane.√√ (2) 4.2 Phambano i re hone ndi ya uri kha fureme ya 2 mukegulu u vhonala o kulea nungo ngauri o nembeledza zwan»a nga n¾hani ha tshikhuna tsha ¿wana,√ ngeno kha fureme ya 3 a tshi khou sumbedza u takalela ¿wana wa mikhwa nga u ¾haramudza zwan»a zwa u mu ¾anganedza.√ (2) 4.3 - Ndi u amba na vhathu vhahulwane o dzhenisa zwan»a zwikwamani. - U amba na vhathu vhahulwane o ambara mu¿wadzi - U amba na vhathu vhahulwane a tshi khou tshimbila. [Zwivhili fhedzi.]√√ (2) 4.4 C/¿wana a re na mikhwa yavhu»i. (1) 4.5 - Vhana kha vha gudiswe u bva mu¾ani uri vha tea u rumiwa nga vhahulwane. - Vhathu vhahulwane vha tea u sa fhelela vhana mbilu vhane vha khou vha alusa. - Lushaka kha lu fun»edze vhana u hulisa/thetshelesa vhabebi/vhathu vhahulwane. - Vhana kha vha ¾anganedze ndaela dzi bvaho kha vhathu vhahulwane. - Zwikoloni kha hu pfumbudzwe vhana nga ha vhuvha ha muthu. (3) [Zwiraru fhedzi zwi pfalaho.]√√√ [10] MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA F 5.1 Muthanga.√> mu¾hannga.√ (2) 5.2 Kutemba.√ Tshiitisi ndi thangi ya Ku- ya ki¼asi 20.√ (2) 5.3 Mma¼oo.√ Ndeme ya¼o ndi ya u sumbedza u tshuwa/ofha/pfa vhu¾ungu.√ (2) 5.4 Dzekiso.√ Ndi ndaka/thundu/tshelede ine ya malela mu¾hannga musadzi yo wanalaho hu tshi malwa khaladzi awe.√ (2) 5.5 Ndi mbofho ya dzina/¹haluso.√ Tshedza o vha e munna.√ (2) [10] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all