Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paperTshivenda HLGrade 12202414 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) LARA 2024 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 14. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/Lara 2024 NSC Confidential NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. Bammbiri i¼i ¼i na khethekanyo THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyonµivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Zwivhumbeo na milayo ya kushumisele kwa luambo (30) 2. Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane. 3. Fhindulani mbudziso DZO¹HE. 4. Thomani khethekanyo IºWE NA IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele. 6. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso. 7. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso i¿we na i¿we, ni pfuke mutalo. 8. Ni dzhiele nzhele mupele¾o na kufha¾elwe kwa mafhungo. 9. Tshifhinga tsho anganyiwaho: KHETHEKANYO YA A: Minetse ya 50 KHETHEKANYO YA B: Minetse ya 30 KHETHEKANYO YA C: Minetse ya 40 10. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/Lara 2024 NSC Confidential KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA U WANA ¹HALUTSHEDZO NA U PFESESA Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khazwo. N ov TSHIBVELEDZWA TSHA A THIKHEDZO NA VHUKONANI ZWI FHA¹A MUSWA 1 Muthu na khathihi a si tshi¾angadzime, ndi ngazwo u bva tsha kale musi ¿wana o bebwa mu»ini a tshi ¾oµa u ¾hogomelwa nga vhahulwane, musi vha tshi ita mutingati u swika a tshi kopokopo, a ima a sa tseki. Nahone ndi mushumo wa vhahulwane u tika muswa kha zwa pfunzo na u mu fha ndayo uri a si xele lwendoni lwawe lwa vhutshilo. Uyo ane a µo vha na 5 nµevhe dzo roredzwaho mapfura u a kona u fara gondo ¼one ¼ine ¼a mu livhisa kha zwivhuya. 2 Muswa o tshaho khofheni kha vhe na n»ivho ya u vhanyuludza na u kona u topola khonani dzone-dzone kha ¼ene¼o shango ¼o µalaho zwipiringedzi zwine zwa khelusa vhanzhi nµilani. Hezwi zwo¾he zwi ita uri muswa a 10 kone u langa kutshilele kwawe na u »ivhetshela mikano i n»ila ya u tsireledza bono ¼ine a vha na¼o. Hone-ha u sa vha hawe na mbonelaphanµa kha vhutshilo na u µivha vhubvo hawe, zwi ita uri a si lenge u pambuwa. 3 U kona u µibveledzisa ndi mpho ine vhunzhi ha vhaswa vha vha nayo, ngauralo musi vha tshi amba vha fhiwe nµevhe. Afha ndi hune ha imiselwa 15 n¾ha ¼a uri ¾hoho thema i laya ¾hoho tshena. U kundelwa ha vhahulwane u ¾anganedza na u nyadza zwo¾he zwine vhaswa vha humbula, zwa vhu¾ali, zwi na masiandaitwa a si one. Izwi zwi katela vhugevhenga ha u homboka vhathu masheleni nga u shumisa thekhino¼odzhi, u shumisa zwidzidzivhadzi zwi vhulayaho luvalo na u µidzhenisa kha u sokou 20 vhulaha vhathu. Maitele aya a fhedza o vha vhulahisa kana u fhelela thumbuni ya lukhohe vhunga mmbwa ya ¼a i¿we i sa noni. 4 Vhaswa vha sa »ivhi vhuyo havho vhutshiloni, vhane vha khou sokou tendeleka na shango vho dzielwa, lushaka kha lu µiimisele u shomedza vhaswa vhenevho nga zwikili zwine ngazwo vha µo kona u µithusa nga 25 vho¾he. U ¾u¾uwedzwa u shuma naho vha sa wani malamba zwi thusa vhaswa kha u µikonanya na vhathu, u sumbedza vhutsila vhune vha vha naho na dzangalelo ¼a u shuma vho µiimisela. Hu µivha nnyi, ¼i¿we µuvha tshenzhemo ine vha vha nayo i nga vha thusa vha vho µiwana vho no vula zwiimiswa kana mabindu avho. 30 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/Lara 2024 NSC Confidential 5 U ¿ala tshau ndi u la¾a, hu µi nga arali muswa o kheluwa o no fara nµila ya makombikombi ha la¾elwi zwanµa, kha sumbedzwe uri zwi kha µi lugisea. Na vhone vhaswa kha vha tende ngeletshedzo dza vho vha rangaho phanµa ngauri ndi vhaeletshedzi vha khwi½e saizwi vhaswa vha tshi kha µi tou phuphudzika uri vha kone u wana nµila ya he vha livha 35 hone. Vha¿we vha a pa¾a mi»i ya havho nga n»evhe dza u sa pfa, vha ya vha »ibandutshedza vhuponi ha dzi»oroboni, hune vhunzhi havho vha fhedza vho sika nga n»ala na nga malwadze. 6 Ndi zwa ndeme uri vhaswa nga tshavho vha ite tshanµa iya, tshanµa vhuya. U ½ekana mihumbulo zwi ita uri vha swikele zwine vha ¾oµa 40 vhutshiloni. U sa dzumbelana tshenzhemo dza vhutshilo dzine vha vha nadzo zwi nga thusa vhaswa kha u fha¾a tshumisano yavhuµi vhukati havho. Hone-ha vhaswa kha vha eletshedzane nga zwiimiswa zwi ½etshedzaho dzibadzari na u thusana kha u ita khumbelo ya u ¾anganedzwa kha zwiimiswa zwa pfunzo dza n¾ha ha ma¾iriki. 45 Matshilisano eneo a nga ita uri shango ¼i lale ha sa vhe na ano fhirwa nga mafhungo, vhunga vhana vha khotsi vha tshi ¾hukhukana ¾hoho ya nzie. 7 U µibaµekanya na madzangano a vhaswa ndi zwa vhu¾hogwa kha muswa, uri a sa tou vha muimawoga. Musi e henefho u ¾angana na vhathu vhane vha vha na nµivho, lune a fhedza a tshi guda u vha na 50 vhu»ifhulufheli, a pfa a tshi ¾anganedzea tshitshavhani, a kona-ha u langa tshifhinga vhutshiloni na u ita uri a vhe na muhumbulo wo dziaho. Zwa ralo muswa a nga si elekanye zwine zwa kwashekanya vhumatshelo hawe. 8 Thaidzo dza vhutshiloni kha vhaswa vho pfumaho nµivho kha zwa 55 thekhino¼odzhi, vha tou fara vha tapulela ngei kule. Muswa kha kone u imedzana na thaidzo ya u kundwa u wana zwe a pika, u tea u ima nga milenzhe a ita ¾hoµisiso ya zwikundisi, a lulamise, zwi kone u mu nakela. 9 Lushaka kha lu bve fulo ¼a u sumba vhaswa nµila kwayo ya u »ibveledzisa nga u guda zwikili zwine ngazwo vha nga »isikela 60 mishumo. Vhaswa vha re na ¾honifho kha vhahulwane, vha wana thikhedzo nga nµila yo khetheaho, i vha fha¾aho. Lushaka wee, zwi zwanµani zwashu u ½ea vhaswa thuso ya khwi½e! [Zwi bva kha: Thimu ya vha¾oli] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/Lara 2024 NSC Confidential TSHIBVELEDZWA TSHA B [Tshi bva kha http://www.gettyimages] MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA A 1.1 Vhalani phara ya 1. Ndi zwifhio ZWIVHILI zwine vhathu vhahulwane vha tea u itela vhaswa musi vhe lwendoni lwavho lwa vhutshilo? (2) 1.2 Vhalani phara ya 2. Bulani ZWIVHILI zwine muswa a tea u ita u itela u tsireledza bono ¼ine a vha na¼o. (2) 1.3 Vhalani phara ya 3. Sumbedzani maitele MAVHILI a si avhuµi ane vhaswa vha µidzhenisa khao musi vha sa khou dzhielwa n¾ha kha zwine vha amba. (2) 1.4 Vhalani phara ya 4. Bviselani khagala zwithu ZWIVHILI zwine zwa nga thusa muswa ane a khou shuma a sa wani malamba. (2) 1.5 Kha phara ya 5, hu na murero, 'U ¿ala tshau ndi u la¾a.' ¹alutshedzani kupfesesele kwa½u kwa uyu murero zwi tshi kwama mafhungo a iyi phara. (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/Lara 2024 NSC Confidential 1.6 Vhalani phara ya 5. ¹alutshedzani zwithu ZWIVHILI zwine zwa nga bvelela arali vhaswa vha songo thetshelesa ngeletshedzo dza vhathu vhahulwane. (2) 1.7 Nangani phindulo yoneyone u bvisela khagala zwine ¼ifurase ¼i tevhelaho ¼a amba zwone: '… vhaswa vha tshi kha µi tou phuphudzika …' Zwi amba uri … A vhaswa vha a poidzapoidza vha tshi vhona muzika. B vhaswa vha funesa muzika. C vhaswa a vha tou »ivha zwavhu»i hune vha khou ya hone. D vhaswa vha funesa ramuzika a no pfi phuphudzika. (1) 1.8 Ni tshi khou shumisa mafhungo e na vhala kha phara ya 6, ndi ufhio mulaedza une mu¿wali a ¾o»a u rumela kha vhaswa? (2) 1.9 U ya nga phara ya 7, ndi zwifhio ZWIVHILI zwine na humbula uri zwi nga thusa vhaswa vhane vha µidzhenisa kha madzangano? (2) 1.10 Vhalani phara ya 8. U ya nga kupfesesele kwa½u, ni a ima na na muhumbulo wa mu¿wali u re kha phara iyi? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI. (2) 1.11 U ya nga kuvhonele kwa½u, ni vhona hu tshi nga itwa mini u thusa vhaswa vha re na ndalukanyo u µibveledzisa? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI. (2) MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA B 1.12 Ndi ifhio nyimele ine mufodi wa tshifanyiso itshi a khou ri ¾anela yone? (2) 1.13 Musi no ¾alela tshifanyiso itshi, ni vhona mufodi wa tshifanyiso itshi o kona u guma-fhi u eletshedza vhaswa? Sumbedzani nga mbuno MBILI. (2) 1.14 ¹alutshedzani vhu»ipfi/vhupfiwa ha½u malugana na nyimele i ¾aniwaho kha itshi tshifanyiso. (2) MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA TSHA B 1.15 TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B zwi na vhushaka vhu re khagala. Bviselani khagala vhushaka honoho nga mbuno THARU. (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/Lara 2024 NSC Confidential KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO YA 2 Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA C nga vhuronwane uri ni »o kona u ¿wala manweledzo o »isendekaho khatsho. ºwalani manweledzo e kha phara, ni tshi sumbedza zwine khonani ya vhukuma ya vhonala ngazwo. THANYELANI: Ni lavhelelwa u ita zwi tevhelaho: 1. Nweledzani nga maipfi a½u hune zwa konadzea. 2. ºwalani phara yo lunzhedzanaho tshidele. 3. Manweledzo a½u a faredze mbuno dza SUMBE dzi kha PHARA nga maipfi a sa fhiri 90. 4. ¹hoho: A ni lavhelelwi u dzhenisa ¾hoho ya manweledzo. 5. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi mafhedziseloni a manweledzo a½u. TSHIBVELEDZWA TSHA C: MANWELEDZO/SAMARI KHONANI VHUKUMA Ngoho ndi ya uri zwi a kon»a u wana khonani dza vhukuma kha tshifhinga tshine ra khou tshila khatsho. U vha na khonani dza vhukuma zwi a takadza ngauri zwi »isa dakalo na lufuno ngeno vhukonani vhu si havhu»i vhu tshi ri »isela mutsiko. Khonani vhukuma ndi muthu ane musi mu¿we muthu o ita zwivhuya naho zwi zwi¾uku a sa nge ha zwi vhoni. Onoyo muthu ndi ane a takala na iwe a dovha a u kho»a u sumbedza uri wo ita zwithu zwavhu»i. Muthu mu¿we na mu¿we u a »i ¾o»avho u vhona khonani i tshi vhona tshanduko khae. Khonani i si yavhu»i a i fani na khonani vhukuma, yone i shavhela kule na iwe musi u ma¾unguni kana u kha nyimele i vhavhaho. Ene u u litsha u tshi gomela o u sedza a tshi nga ha u »ivhi. Khonani vhukuma i ya u phalala musi u ma¾unguni, i tshi lingedza u takadza mbilu yau. Vhutshiloni muthu u tshila nga mu¿we, vhathu vha re dzikhonani vha a sevhelana mafhungo. Arali mu¿we a pfeledza mushumo une mu¿we a u ¾o»a, sa tshi»umbumukwe u ¾uwa o livha ha khonani yawe uri a mu vhudze nga hawo. U ralo zwi sumba u ombela tshibigiri tsha vhukonani ha vhukuma tsho¾he. Khonani vhukuma ndi ine ni nga kona u vhofha mulanga nae saizwi a tshi fhulufhedzea. U »o bvelela arali ni tshi mu ¾o»a ngauri u ni dzhia ni wa ndeme khae. Ngoho ndi ya u ri, arali vhathu vho vha vha tshi zwi dzhiela n¾ha zwa vhukonani na u kona u tshilisana zwavhu»i ndi musi vhutshilo vhu tshi »o takadza. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/Lara 2024 NSC Confidential Musi ni na mafhungo a ndeme a no ngo tea u sokou vhudza muthu mu¿we na mu¿we. Khonani vhukuma i a kona u dzumba zwiphiri zwa½u. Na i vhudza mafhungo ni vha na vhu¾anzi ha u ri zwiphiri zwa½u zwo vhulungea. Na tou vhudza khonani i si ya vhukuma mafhungo, ¼i tshi sala ¼i tshi kovhela ni »o vha no no ¾aniwa kha vhathu vho¾he. Kanzhi vhutshiloni ri wana vhathu vha tshi kombetshedzea u amba mazwifhi i n»ila ya u ¾o»a u »ibvisa mulanduni. Khonani vhukuma a si ine arali khonani yawe yo khakha a lingedza u sa amba ngoho, u dzhia uri ngoho ndi yone i khwa¾hisaho vhukonani. Khonani vhukuma i »ivha ndeme ya u sa amba mazwifhi. Mitsiko minzhi ine vhathu vhanzhi vha vha nayo, ine ya ita uri vha dzule vha songo takala, i nga fhungudzea arali vha vha na khonani vhukuma vhunga yone i tshi tsi»ulula mitsiko kha muthu. Arali na ri ni na khonani ya½u na pfa zwi tshi khou ni ½ea mutsiko ni zwi »ivhe uri khonani iyo a si ya vhukuma, ndi ya kholekhole. Musi ri vhukati ha khonani dzashu ri tea u takala hu si u ri »isela mutsiko. Vhathu vha hashu, kha ri ¾hogomele vhathu vhane vha »iita dzikhonani dzashu ngeno vhe dzinnda dzine dza lumela shevhoni. [Zwi bva kha: Thimu ya Vha¾oli] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/Lara 2024 NSC Confidential KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO ¹alelani khungedzelo (TSHIBVELEDZWA TSHA D) i re afho fhasi uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. TSHIBVELEDZWA TSHA D: KHUNGEDZELO NEZARI YA VHULIMI MUFHEDZAN¶ALA MUFHEDZAN¶ALA NEZARI. A huna n»ala ri hone. [Tshi bva kha https://www.bing.com] Ndi nnyi ane a nga ri sedza nga i¾o ¼a u ko»a thanga? Vhufuwi na vhulimi ndi magwashu. Miroho yashu i »ifha ya kula na i½o. N»ala kha vhasidzana ndi mbevha na tshimange. Ri vula vhukati ha vhege nga iri ya malo fhano Muhuyuvhuthu. Nomboro ndi: 086 001 4144 kana domboagric@mbone.co.za Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/Lara 2024 NSC Confidential MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA D 3.1 Vhalani fhungo asi¼i: ʹNEZARI YA VHULIMI MUFHEDZAN¶ALAʹ ¸eani lushaka lwa thekheniki iyi, ni dovhe ni bule na ndeme yayo afho khungedzeloni. (2) 3.2 Topolani afho he ha shumiswa hone luambo lwa u fhuredzela khungedzeloni iyi. (1) 3.3 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Fhungo asi¼i: ʹVhufuwi na vhulimi zwi tou vha magwashu.ʹ Mukungedzeli u amba uri vhufuwi na vhulimi ... A vha a zwi konesa. B vha ¼a zwone. C vho zwi »owela. D vha a zwi funesa. (1) 3.4 Sedzani khungedzelo iyi nga vhuronwane. Sumbedzani afho he ha shumiswa maipfi a no shuma o¾he, ni dovhe ni a shumise u vhumba fhungo ¼e na tou »isikela. (2) 3.5 Sedzulusani fhungo ¼i tevhelaho: Ndi nnyi ane a nga ri sedza nga i¾o ¼a u ko»a thanga? Sumbedzani ndeme ya u shumiswa ha mbudziso ya rethoriki afho khungedzeloni iyi. (2) 3.6 Ni vhona mukungedzeli o kona u swikelela ¾ho»ea dzo¾he dza iyi khungedzelo? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI. (2) [10] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 11 DBE/Lara 2024 NSC Confidential MBUDZISO YA 4: U PFESESA ZWIºWE ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI ¹alelani khathuni (TSHIBVELEDZWA TSHA E) i tevhelaho uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo µisendekaho khayo. FUREME YA 1 FUREME YA 2 Ndi maloto hayo. A thi Lu¿walo holu ndi lwa mugudisi Ndi nga si ye tshikoloni buphuthe n½e. wa½u, uri ndi inwi dukana ¼i vha sa athu u mpha Takuwani zwino ni khou ¾u¾uwedzaho khakhathi tshelede ya u ¼a. livhe tshiko … ki¼asini. Hai, vhophirisipa¼a, n½e zwidededzi zwavho zwi tou mmbenga. MUTHU WA 1 MUTHU WA 2 MUTHU WA 3 MUTHU WA 4 [I bva kha: http://www.synopsis] MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA E 4.1 ¹alelani khathuni iyi nga vhuronwane. Ndi ifhio nyimele ine muoli wa khathuni iyi a khou ri ¾anela yone kha FUREME YA 1 na YA 2? (2) 4.2 Topolani he muoli wa khathuni a shumisa hone luambo lwa luvhengelambiluni afho kha FUREME YA 1. Sumbedzani fhethu HUVHILI. (2) 4.3 No sedza muthu wa 1 na muthu wa 4, ndi vhu»ipfi-»e vhu ¾aniwaho nga kuambele kwavho? Tikedzani phindulo ya½u. (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 12 DBE/Lara 2024 NSC Confidential 4.4 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Muthu wa 4 musi a tshi ri 'A thi buphuthe n½e'? U amba u ri ... A ho ngo takala. B ha tshi»ahela. C ho ngo sinyuwa. D ha goswi. (1) 4.5 Vhalani fhungo i¼i: ʹTakuwani zwino ni livhe tshiko ...ʹ Sumbedzani ndeme ya u shumisa luambo na maan»a zwi ¾aniwaho nga fhungo i¼i, no i livhanya na muambi wa¼o. (1) 4.6 U ya nga kupfesesele kwa½u ndi zwifhio zwine vhabebi vha nga ita u shandukisa matshilele a muthu wa 2 na wa 3? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI. (2) [10] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 13 DBE/Lara 2024 NSC Confidential MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA F uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo µisendekaho khatsho. TSHIBVELEDZWA TSHA F ZWO ITWA NGA N¶EVHE DZA U SA PFA 1 Vhana vha Mudodoma vho vha vha tshi ¾wela u tambela ma»ini ngei muedzini wa Hwamula. ·i¿we »uvha vha kha u tamba honoho, tshigwe½amatope tsho mbo »i ri kha mu¿we mutukana wa musanda nga mulenzhe shu! O ri u zhavhazhela a tshi ri: 'Yowee, ndi hone ndo fa nda sia vhabebi vhanga.' Vha¼a vha¿we vha vha vha tshi u fa a hu felwi, vho ri u 5 shavha vha sa tsha londa vha tshi vho sokou dzhena mipfani vha tshi gidima vha tshi mu vhidzelela. Kha uyu o farwaho nga ngwe½a a vhuya a enea¼a a u ri, tshe wa lilela musanda wo tshi wana nungu ya denga yo no vha mukuloni. 2 U¼a we a vha o farwa mulenzhe a vhamba maano a u litsha mulenzhe wo 10 farwaho a livhaledza a ri a tshi u bvisa wa tenda. O wana mulenzhe wo tswuka nga malofha wo tou pilivhili! O mbo »i vhofha mulenzhe nga hemmbe a ralo u tevhela vha¿we. Matsina ma½o o vha o dzhena vhukuma, u ¾angana ndi luisa lulapfu lwo vha lu tshi vho tou gobagoba. Vha¼a vho shavhaho vho ri u swika mahayani vha sa vhuye vhe zwi munyu. 15 3 Ndi kanzhi he ha vha hu tshi itwa n»ivhadzo mi»ini na zwikoloni ya uri hu songo vha na vhana vha no ya u tambela muedzini. Vhunga hu na vhana vha no konyolela matanda n»evheni, ho »i vha na zwiwo zwinzhi. Avho ndi vhane vha nyaga u tenda nga u bona. [Zwi bva kha Thimu ya Vha¾oli] 5.1 Kha mutaladzi wa 3, hu na ipfi mutukana, inwi ¼i iseni kha luambo lwa musanda. (1) 5.2 Kha phara ya 1, hu na murero: ʹTshe wa lilela musanda wo tshi wana nungu ya denga yo no vha mukuloni.ʹ ¸eani ¾halutshedzo ya murero uyu. (2) 5.3 Vhalani phara ya 2. Topolani ipfi ¼o tou pambiwaho, ni dovhe ni sumbedze na luambo lwe ¼a pambiwa ¼i tshi bva khalwo. (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 14 DBE/Lara 2024 NSC Confidential 5.4 Vhalani phara ya 2. Bulani uri ipfi ¼o swifhadzwaho ¼i wela kha thinwaipfi-»e ya muambo. (1) 5.5 Isani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga. O ri u zhavhazhela a tshi ri: 'Yowee ndi hone ndo fa nda sia vhabebi vhanga.' (2) 5.6 Fhungo asi¼i: 'Avho ndi vhane vha nyaga u tenda nga u bona.' ºwalulani fhungo i¼i nga luambo lwo ¾ambaho, ni tshi lulamisa afho ho khakheaho. (2) [10] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all