Confidential
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI YA 12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)
LARA 2024
MARAGA: 70
TSHIFHINGA: Awara 2
Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 14.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper
Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · tshivenda. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 426.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1U vhala na u lavhelesa (Reading and Viewing — non-literary)30 marks
- Question 3Vhupo ha luambo na milayo (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 4U vhala na u lavhelesa (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 5Vhupo ha luambo na milayo (Language Structures and Conventions)15 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI
1. Bammbiri i¼i ¼i na khethekanyo THARU:
KHETHEKANYO YA A: Tholokanyonµivho (30)
KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10)
KHETHEKANYO YA C: Zwivhumbeo na milayo ya
kushumisele kwa luambo (30)
2. Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane.
3. Fhindulani mbudziso DZO¹HE.
4. Thomani khethekanyo IºWE NA IºWE kha sia¾ari ·ISWA.
5. Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele.
6. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwo
shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso.
7. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso i¿we na i¿we, ni pfuke mutalo.
8. Ni dzhiele nzhele mupele¾o na kufha¾elwe kwa mafhungo.
9. Tshifhinga tsho anganyiwaho:
KHETHEKANYO YA A: Minetse ya 50
KHETHEKANYO YA B: Minetse ya 30
KHETHEKANYO YA C: Minetse ya 40
10. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO
MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA U WANA ¹HALUTSHEDZO NA U
PFESESA
Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B uri ni »o kona u fhindula
mbudziso dzo »isendekaho khazwo. N ov
TSHIBVELEDZWA TSHA A
THIKHEDZO NA VHUKONANI ZWI FHA¹A MUSWA
1 Muthu na khathihi a si tshi¾angadzime, ndi ngazwo u bva tsha kale musi
¿wana o bebwa mu»ini a tshi ¾oµa u ¾hogomelwa nga vhahulwane, musi
vha tshi ita mutingati u swika a tshi kopokopo, a ima a sa tseki. Nahone
ndi mushumo wa vhahulwane u tika muswa kha zwa pfunzo na u mu fha
ndayo uri a si xele lwendoni lwawe lwa vhutshilo. Uyo ane a µo vha na 5
nµevhe dzo roredzwaho mapfura u a kona u fara gondo ¼one ¼ine ¼a mu
livhisa kha zwivhuya.
2 Muswa o tshaho khofheni kha vhe na n»ivho ya u vhanyuludza na u kona
u topola khonani dzone-dzone kha ¼ene¼o shango ¼o µalaho zwipiringedzi
zwine zwa khelusa vhanzhi nµilani. Hezwi zwo¾he zwi ita uri muswa a 10
kone u langa kutshilele kwawe na u »ivhetshela mikano i n»ila ya u
tsireledza bono ¼ine a vha na¼o. Hone-ha u sa vha hawe na mbonelaphanµa
kha vhutshilo na u µivha vhubvo hawe, zwi ita uri a si lenge u pambuwa.
3 U kona u µibveledzisa ndi mpho ine vhunzhi ha vhaswa vha vha nayo,
ngauralo musi vha tshi amba vha fhiwe nµevhe. Afha ndi hune ha imiselwa 15
n¾ha ¼a uri ¾hoho thema i laya ¾hoho tshena. U kundelwa ha vhahulwane u
¾anganedza na u nyadza zwo¾he zwine vhaswa vha humbula, zwa vhu¾ali,
zwi na masiandaitwa a si one. Izwi zwi katela vhugevhenga ha u homboka
vhathu masheleni nga u shumisa thekhino¼odzhi, u shumisa
zwidzidzivhadzi zwi vhulayaho luvalo na u µidzhenisa kha u sokou 20
vhulaha vhathu. Maitele aya a fhedza o vha vhulahisa kana u fhelela
thumbuni ya lukhohe vhunga mmbwa ya ¼a i¿we i sa noni.
4 Vhaswa vha sa »ivhi vhuyo havho vhutshiloni, vhane vha khou sokou
tendeleka na shango vho dzielwa, lushaka kha lu µiimisele u shomedza
vhaswa vhenevho nga zwikili zwine ngazwo vha µo kona u µithusa nga 25
vho¾he. U ¾u¾uwedzwa u shuma naho vha sa wani malamba zwi thusa
vhaswa kha u µikonanya na vhathu, u sumbedza vhutsila vhune vha vha
naho na dzangalelo ¼a u shuma vho µiimisela. Hu µivha nnyi, ¼i¿we µuvha
tshenzhemo ine vha vha nayo i nga vha thusa vha vho µiwana vho no vula
zwiimiswa kana mabindu avho. 30
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
5 U ¿ala tshau ndi u la¾a, hu µi nga arali muswa o kheluwa o no fara nµila
ya makombikombi ha la¾elwi zwanµa, kha sumbedzwe uri zwi kha µi
lugisea. Na vhone vhaswa kha vha tende ngeletshedzo dza vho vha
rangaho phanµa ngauri ndi vhaeletshedzi vha khwi½e saizwi vhaswa vha
tshi kha µi tou phuphudzika uri vha kone u wana nµila ya he vha livha 35
hone. Vha¿we vha a pa¾a mi»i ya havho nga n»evhe dza u sa pfa, vha ya
vha »ibandutshedza vhuponi ha dzi»oroboni, hune vhunzhi havho vha
fhedza vho sika nga n»ala na nga malwadze.
6 Ndi zwa ndeme uri vhaswa nga tshavho vha ite tshanµa iya, tshanµa
vhuya. U ½ekana mihumbulo zwi ita uri vha swikele zwine vha ¾oµa 40
vhutshiloni. U sa dzumbelana tshenzhemo dza vhutshilo dzine vha vha
nadzo zwi nga thusa vhaswa kha u fha¾a tshumisano yavhuµi vhukati
havho. Hone-ha vhaswa kha vha eletshedzane nga zwiimiswa zwi
½etshedzaho dzibadzari na u thusana kha u ita khumbelo ya u
¾anganedzwa kha zwiimiswa zwa pfunzo dza n¾ha ha ma¾iriki. 45
Matshilisano eneo a nga ita uri shango ¼i lale ha sa vhe na ano fhirwa nga
mafhungo, vhunga vhana vha khotsi vha tshi ¾hukhukana ¾hoho ya nzie.
7 U µibaµekanya na madzangano a vhaswa ndi zwa vhu¾hogwa kha
muswa, uri a sa tou vha muimawoga. Musi e henefho u ¾angana na
vhathu vhane vha vha na nµivho, lune a fhedza a tshi guda u vha na 50
vhu»ifhulufheli, a pfa a tshi ¾anganedzea tshitshavhani, a kona-ha u
langa tshifhinga vhutshiloni na u ita uri a vhe na muhumbulo wo dziaho.
Zwa ralo muswa a nga si elekanye zwine zwa kwashekanya vhumatshelo
hawe.
8 Thaidzo dza vhutshiloni kha vhaswa vho pfumaho nµivho kha zwa 55
thekhino¼odzhi, vha tou fara vha tapulela ngei kule. Muswa kha kone u
imedzana na thaidzo ya u kundwa u wana zwe a pika, u tea u ima nga
milenzhe a ita ¾hoµisiso ya zwikundisi, a lulamise, zwi kone u mu nakela.
9 Lushaka kha lu bve fulo ¼a u sumba vhaswa nµila kwayo ya u
»ibveledzisa nga u guda zwikili zwine ngazwo vha nga »isikela 60
mishumo. Vhaswa vha re na ¾honifho kha vhahulwane, vha wana
thikhedzo nga nµila yo khetheaho, i vha fha¾aho. Lushaka wee, zwi
zwanµani zwashu u ½ea vhaswa thuso ya khwi½e!
[Zwi bva kha: Thimu ya vha¾oli]
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
TSHIBVELEDZWA TSHA B
[Tshi bva kha http://www.gettyimages]
MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA A
1.1 Vhalani phara ya 1.
Ndi zwifhio ZWIVHILI zwine vhathu vhahulwane vha tea u itela vhaswa
musi vhe lwendoni lwavho lwa vhutshilo? (2)
1.2 Vhalani phara ya 2.
Bulani ZWIVHILI zwine muswa a tea u ita u itela u tsireledza bono ¼ine a
vha na¼o. (2)
1.3 Vhalani phara ya 3.
Sumbedzani maitele MAVHILI a si avhuµi ane vhaswa vha µidzhenisa khao
musi vha sa khou dzhielwa n¾ha kha zwine vha amba. (2)
1.4 Vhalani phara ya 4.
Bviselani khagala zwithu ZWIVHILI zwine zwa nga thusa muswa ane a
khou shuma a sa wani malamba. (2)
1.5 Kha phara ya 5, hu na murero, 'U ¿ala tshau ndi u la¾a.'
¹alutshedzani kupfesesele kwa½u kwa uyu murero zwi tshi kwama
mafhungo a iyi phara. (2)
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
1.6 Vhalani phara ya 5.
¹alutshedzani zwithu ZWIVHILI zwine zwa nga bvelela arali vhaswa vha
songo thetshelesa ngeletshedzo dza vhathu vhahulwane. (2)
1.7 Nangani phindulo yoneyone u bvisela khagala zwine ¼ifurase ¼i tevhelaho ¼a
amba zwone:
'… vhaswa vha tshi kha µi tou phuphudzika …'
Zwi amba uri …
A vhaswa vha a poidzapoidza vha tshi vhona muzika.
B vhaswa vha funesa muzika.
C vhaswa a vha tou »ivha zwavhu»i hune vha khou ya hone.
D vhaswa vha funesa ramuzika a no pfi phuphudzika. (1)
1.8 Ni tshi khou shumisa mafhungo e na vhala kha phara ya 6, ndi ufhio
mulaedza une mu¿wali a ¾o»a u rumela kha vhaswa? (2)
1.9 U ya nga phara ya 7, ndi zwifhio ZWIVHILI zwine na humbula uri zwi nga
thusa vhaswa vhane vha µidzhenisa kha madzangano? (2)
1.10 Vhalani phara ya 8.
U ya nga kupfesesele kwa½u, ni a ima na na muhumbulo wa mu¿wali u re
kha phara iyi? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI. (2)
1.11 U ya nga kuvhonele kwa½u, ni vhona hu tshi nga itwa mini u thusa vhaswa
vha re na ndalukanyo u µibveledzisa? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno
MBILI. (2)
MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA B
1.12 Ndi ifhio nyimele ine mufodi wa tshifanyiso itshi a khou ri ¾anela yone? (2)
1.13 Musi no ¾alela tshifanyiso itshi, ni vhona mufodi wa tshifanyiso itshi o kona
u guma-fhi u eletshedza vhaswa? Sumbedzani nga mbuno MBILI. (2)
1.14 ¹alutshedzani vhu»ipfi/vhupfiwa ha½u malugana na nyimele i ¾aniwaho
kha itshi tshifanyiso. (2)
MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA TSHA B
1.15 TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B zwi na vhushaka vhu re
khagala. Bviselani khagala vhushaka honoho nga mbuno THARU. (3)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI
MBUDZISO YA 2
Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA C nga vhuronwane uri ni »o kona u ¿wala
manweledzo o »isendekaho khatsho. ºwalani manweledzo e kha phara, ni tshi
sumbedza zwine khonani ya vhukuma ya vhonala ngazwo.
THANYELANI: Ni lavhelelwa u ita zwi tevhelaho:
1. Nweledzani nga maipfi a½u hune zwa konadzea.
2. ºwalani phara yo lunzhedzanaho tshidele.
3. Manweledzo a½u a faredze mbuno dza SUMBE dzi kha PHARA nga maipfi a
sa fhiri 90.
4. ¹hoho: A ni lavhelelwi u dzhenisa ¾hoho ya manweledzo.
5. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi mafhedziseloni a manweledzo a½u.
TSHIBVELEDZWA TSHA C: MANWELEDZO/SAMARI
KHONANI VHUKUMA
Ngoho ndi ya uri zwi a kon»a u wana khonani dza vhukuma kha tshifhinga tshine ra
khou tshila khatsho. U vha na khonani dza vhukuma zwi a takadza ngauri zwi »isa
dakalo na lufuno ngeno vhukonani vhu si havhu»i vhu tshi ri »isela mutsiko.
Khonani vhukuma ndi muthu ane musi mu¿we muthu o ita zwivhuya naho zwi
zwi¾uku a sa nge ha zwi vhoni. Onoyo muthu ndi ane a takala na iwe a dovha a u
kho»a u sumbedza uri wo ita zwithu zwavhu»i. Muthu mu¿we na mu¿we u a »i
¾o»avho u vhona khonani i tshi vhona tshanduko khae.
Khonani i si yavhu»i a i fani na khonani vhukuma, yone i shavhela kule na iwe musi
u ma¾unguni kana u kha nyimele i vhavhaho. Ene u u litsha u tshi gomela o u sedza
a tshi nga ha u »ivhi. Khonani vhukuma i ya u phalala musi u ma¾unguni, i tshi
lingedza u takadza mbilu yau.
Vhutshiloni muthu u tshila nga mu¿we, vhathu vha re dzikhonani vha a sevhelana
mafhungo. Arali mu¿we a pfeledza mushumo une mu¿we a u ¾o»a, sa
tshi»umbumukwe u ¾uwa o livha ha khonani yawe uri a mu vhudze nga hawo. U
ralo zwi sumba u ombela tshibigiri tsha vhukonani ha vhukuma tsho¾he.
Khonani vhukuma ndi ine ni nga kona u vhofha mulanga nae saizwi a tshi
fhulufhedzea. U »o bvelela arali ni tshi mu ¾o»a ngauri u ni dzhia ni wa ndeme khae.
Ngoho ndi ya u ri, arali vhathu vho vha vha tshi zwi dzhiela n¾ha zwa vhukonani na
u kona u tshilisana zwavhu»i ndi musi vhutshilo vhu tshi »o takadza.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
Musi ni na mafhungo a ndeme a no ngo tea u sokou vhudza muthu mu¿we na
mu¿we. Khonani vhukuma i a kona u dzumba zwiphiri zwa½u. Na i vhudza
mafhungo ni vha na vhu¾anzi ha u ri zwiphiri zwa½u zwo vhulungea. Na tou vhudza
khonani i si ya vhukuma mafhungo, ¼i tshi sala ¼i tshi kovhela ni »o vha no no
¾aniwa kha vhathu vho¾he.
Kanzhi vhutshiloni ri wana vhathu vha tshi kombetshedzea u amba mazwifhi i n»ila
ya u ¾o»a u »ibvisa mulanduni. Khonani vhukuma a si ine arali khonani yawe yo
khakha a lingedza u sa amba ngoho, u dzhia uri ngoho ndi yone i khwa¾hisaho
vhukonani. Khonani vhukuma i »ivha ndeme ya u sa amba mazwifhi.
Mitsiko minzhi ine vhathu vhanzhi vha vha nayo, ine ya ita uri vha dzule vha songo
takala, i nga fhungudzea arali vha vha na khonani vhukuma vhunga yone i tshi
tsi»ulula mitsiko kha muthu. Arali na ri ni na khonani ya½u na pfa zwi tshi khou ni
½ea mutsiko ni zwi »ivhe uri khonani iyo a si ya vhukuma, ndi ya kholekhole. Musi
ri vhukati ha khonani dzashu ri tea u takala hu si u ri »isela mutsiko.
Vhathu vha hashu, kha ri ¾hogomele vhathu vhane vha »iita dzikhonani dzashu
ngeno vhe dzinnda dzine dza lumela shevhoni.
[Zwi bva kha: Thimu ya Vha¾oli]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
KWA LUAMBO
MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO
¹alelani khungedzelo (TSHIBVELEDZWA TSHA D) i re afho fhasi uri ni µo kona
u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho.
TSHIBVELEDZWA TSHA D: KHUNGEDZELO
NEZARI YA VHULIMI
MUFHEDZAN¶ALA MUFHEDZAN¶ALA
NEZARI.
A huna n»ala ri hone.
[Tshi bva kha https://www.bing.com]
Ndi nnyi ane a nga ri sedza nga i¾o ¼a u ko»a thanga? Vhufuwi na vhulimi ndi
magwashu. Miroho yashu i »ifha ya kula na i½o. N»ala kha vhasidzana ndi mbevha
na tshimange. Ri vula vhukati ha vhege nga iri ya malo fhano Muhuyuvhuthu.
Nomboro ndi: 086 001 4144 kana domboagric@mbone.co.za
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA D
3.1 Vhalani fhungo asi¼i: ʹNEZARI YA VHULIMI MUFHEDZAN¶ALAʹ
¸eani lushaka lwa thekheniki iyi, ni dovhe ni bule na ndeme yayo afho
khungedzeloni. (2)
3.2 Topolani afho he ha shumiswa hone luambo lwa u fhuredzela
khungedzeloni iyi. (1)
3.3 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho.
Fhungo asi¼i: ʹVhufuwi na vhulimi zwi tou vha magwashu.ʹ
Mukungedzeli u amba uri vhufuwi na vhulimi ...
A vha a zwi konesa.
B vha ¼a zwone.
C vho zwi »owela.
D vha a zwi funesa. (1)
3.4 Sedzani khungedzelo iyi nga vhuronwane.
Sumbedzani afho he ha shumiswa maipfi a no shuma o¾he, ni dovhe ni a
shumise u vhumba fhungo ¼e na tou »isikela. (2)
3.5 Sedzulusani fhungo ¼i tevhelaho: Ndi nnyi ane a nga ri sedza nga i¾o ¼a u
ko»a thanga?
Sumbedzani ndeme ya u shumiswa ha mbudziso ya rethoriki afho
khungedzeloni iyi. (2)
3.6 Ni vhona mukungedzeli o kona u swikelela ¾ho»ea dzo¾he dza iyi
khungedzelo? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI. (2)
[10]
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 11 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
MBUDZISO YA 4: U PFESESA ZWIºWE ZWIBVELEDZWA ZWA
VHUDAVHIDZANI
¹alelani khathuni (TSHIBVELEDZWA TSHA E) i tevhelaho uri ni µo kona u
fhindula mbudziso dzo µisendekaho khayo.
FUREME YA 1 FUREME YA 2
Ndi maloto hayo. A thi
Lu¿walo holu ndi lwa mugudisi
Ndi nga si ye tshikoloni buphuthe n½e.
wa½u, uri ndi inwi dukana ¼i
vha sa athu u mpha Takuwani zwino ni
khou ¾u¾uwedzaho khakhathi
tshelede ya u ¼a. livhe tshiko …
ki¼asini.
Hai, vhophirisipa¼a, n½e
zwidededzi zwavho zwi
tou mmbenga.
MUTHU WA 1 MUTHU WA 2 MUTHU WA 3 MUTHU WA 4
[I bva kha: http://www.synopsis]
MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA E
4.1 ¹alelani khathuni iyi nga vhuronwane. Ndi ifhio nyimele ine muoli wa
khathuni iyi a khou ri ¾anela yone kha FUREME YA 1 na YA 2? (2)
4.2 Topolani he muoli wa khathuni a shumisa hone luambo lwa
luvhengelambiluni afho kha FUREME YA 1.
Sumbedzani fhethu HUVHILI. (2)
4.3 No sedza muthu wa 1 na muthu wa 4, ndi vhu»ipfi-»e vhu ¾aniwaho nga
kuambele kwavho? Tikedzani phindulo ya½u. (2)
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 12 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
4.4 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho.
Muthu wa 4 musi a tshi ri 'A thi buphuthe n½e'? U amba u ri ...
A ho ngo takala.
B ha tshi»ahela.
C ho ngo sinyuwa.
D ha goswi. (1)
4.5 Vhalani fhungo i¼i: ʹTakuwani zwino ni livhe tshiko ...ʹ Sumbedzani ndeme
ya u shumisa luambo na maan»a zwi ¾aniwaho nga fhungo i¼i, no i livhanya
na muambi wa¼o. (1)
4.6 U ya nga kupfesesele kwa½u ndi zwifhio zwine vhabebi vha nga ita u
shandukisa matshilele a muthu wa 2 na wa 3? Tikedzani phindulo ya½u nga
mbuno MBILI. (2)
[10]
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 13 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE
Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA F uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo
µisendekaho khatsho.
TSHIBVELEDZWA TSHA F
ZWO ITWA NGA N¶EVHE DZA U SA PFA
1 Vhana vha Mudodoma vho vha vha tshi ¾wela u tambela ma»ini ngei
muedzini wa Hwamula. ·i¿we »uvha vha kha u tamba honoho,
tshigwe½amatope tsho mbo »i ri kha mu¿we mutukana wa musanda nga
mulenzhe shu! O ri u zhavhazhela a tshi ri: 'Yowee, ndi hone ndo fa nda sia
vhabebi vhanga.' Vha¼a vha¿we vha vha vha tshi u fa a hu felwi, vho ri u 5
shavha vha sa tsha londa vha tshi vho sokou dzhena mipfani vha tshi
gidima vha tshi mu vhidzelela. Kha uyu o farwaho nga ngwe½a a vhuya a
enea¼a a u ri, tshe wa lilela musanda wo tshi wana nungu ya denga yo no
vha mukuloni.
2 U¼a we a vha o farwa mulenzhe a vhamba maano a u litsha mulenzhe wo 10
farwaho a livhaledza a ri a tshi u bvisa wa tenda. O wana mulenzhe wo
tswuka nga malofha wo tou pilivhili! O mbo »i vhofha mulenzhe nga
hemmbe a ralo u tevhela vha¿we. Matsina ma½o o vha o dzhena vhukuma,
u ¾angana ndi luisa lulapfu lwo vha lu tshi vho tou gobagoba. Vha¼a vho
shavhaho vho ri u swika mahayani vha sa vhuye vhe zwi munyu. 15
3 Ndi kanzhi he ha vha hu tshi itwa n»ivhadzo mi»ini na zwikoloni ya uri hu
songo vha na vhana vha no ya u tambela muedzini. Vhunga hu na vhana
vha no konyolela matanda n»evheni, ho »i vha na zwiwo zwinzhi. Avho ndi
vhane vha nyaga u tenda nga u bona.
[Zwi bva kha Thimu ya Vha¾oli]
5.1 Kha mutaladzi wa 3, hu na ipfi mutukana, inwi ¼i iseni kha luambo lwa
musanda. (1)
5.2 Kha phara ya 1, hu na murero: ʹTshe wa lilela musanda wo tshi wana nungu
ya denga yo no vha mukuloni.ʹ
¸eani ¾halutshedzo ya murero uyu. (2)
5.3 Vhalani phara ya 2.
Topolani ipfi ¼o tou pambiwaho, ni dovhe ni sumbedze na luambo lwe ¼a
pambiwa ¼i tshi bva khalwo. (2)
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 14 DBE/Lara 2024
NSC Confidential
5.4 Vhalani phara ya 2.
Bulani uri ipfi ¼o swifhadzwaho ¼i wela kha thinwaipfi-»e ya muambo. (1)
5.5 Isani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga.
O ri u zhavhazhela a tshi ri: 'Yowee ndi hone ndo fa nda sia vhabebi
vhanga.' (2)
5.6 Fhungo asi¼i: 'Avho ndi vhane vha nyaga u tenda nga u bona.'
ºwalulani fhungo i¼i nga luambo lwo ¾ambaho, ni tshi lulamisa afho ho
khakheaho. (2)
[10]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30
MARAGAGU¹E: 70
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 NSC May June 2022 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2020 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2019 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 NSC May June 2019 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2018 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2018 Question Paper
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 November 2022 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2022 Memo

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 November 2022 Question Paper

Question paper