Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 12202410 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) LARA 2024 TSUMBAN¶ILA YA U MAKA MARAGA: 70 Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 10. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka KHA VHA PFESESE: • Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki. • Ngauralo, a u tei u vha wone ambadzifhele nga wo¾he lini. • Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha phindulo yeneyo. • Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho zwi tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso. • Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha kwameaho musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma. KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho: • Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha, vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa.) • Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa khalwo, kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i pfala, hu songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a ¾anganedzea. • Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha EE/HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa. • A hu na maraga dzine dza tea u avhelwa phindulo dzi ¾o»aho NDI NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/KUHUMBULELE. Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa. • Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa, hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he, kha a ½ewe maraga; tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼a talelwa kana ¼a sumbedzwa. • Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha make fhedzi mbili/tharu dza u thoma. • Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi. • Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA U WANA ¹HALUTSHEDZO NA U PFESESA PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A MBUDZISO YA 1 PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A 1.1 - U ¾hogomela/londota vhaswa. - U ½ewa ndayo/milayo ha vhaswa. - U vha tikedza kha zwa pfunzo. [Zwivhili fhedzi.]√√ (2) 1.2 - U tea u kona u nanga khonani yone-yone. - U tea u kona u »ilanga vhutshiloni hawe. - U »ivhetshela mikano/bono. - U tea u vha na mbonelaphan»a. [ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2) 1.3 - Vhaswa vha dzhena kha vhugevhenga na u tswela vhathu tshelede vha tshi shumisa lu¾ingothendeleki. - Vha a daha zwidzidzivhadzi. - Vha a vhulaha vhathu. [ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2) 1.4 - U »ikonanya na vhathu. - U sumbedza vhutsila vhune a vha naho. - U sumbedza dzangalelo ¼a u kona u shuma nga e¾he. - U »iwana e ramabindu o »iimisaho. [ZWIVHLI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2) 1.5 Vhathu vha songo swika hune vha la¾a fulufhelo ¼a u kaidza vhaswa vha songo thetshelesaho, kha vha »i bvela phan»a na u vha sumbedza n»ila.√√ (2) 1.6 - U shavha mi»ini ya havho. - U vhulahwa nga n»ala. - U farwa nga malwadze. [ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2) 1.7 C/Vhaswa a vha tou »ivha zwavhu»i hune vha khou ya hone. (1) 1.8 Mulaedza ndi wa uri vhaswa vha tea u thusana nga mihumbulo uri vha kone u wana mafhungo ane a nga vha thusa vhutshiloni havho.√√ (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka 1.9 - U vha na n»ivho o i guda kha vha¿we vhathu. - U guda u vha na vhu»ifhinduleli. - U ¾anganedzea tshitshavhani. - U kona u langa tshifhinga. [ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.] √√ (2) 1.10 Ee. Ndi a ima nawo ngauri: - Vhunzhi ha vhaswa nga murahu ha u wana n»ivho ya zwa thekino¼odzhi vho bveledza zwithu zwinzhi zwine zwo tandulula thaidzo nnzhi dze vha vha vhe nadzo. - Vhunzhi ha zwithu zwe vhaswa vha bveledza zwo vha hone nga murahu ha u itwa ha ¾ho»isiso dzo fhambanaho. [Na zwi¿we zwi pfalaho]√√ (2) 1.11 - Vhaswa kha vha sikelwe mishumo. - Vhaswa kha vha ½ewe zwikhala zwa u shuma kha zwiimiswa zwo fhambanaho/inthenishiphu uri vha kone u wana tshenzhemo. - Vhaswa kha vha ½ewe ndambedzo ya masheleni na zwishumiswa zwa u thoma mabindu. [Na zwi¿we zwi pfalaho.]√√ (2) PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA B 1.12 Ndi nyimele i ¾anaho vhaswa vhane vha khou bveledza n»ivho dzavho dza pfunzo/vhagudi vhane vha khou thusana/u ita ¾ho»isiso kha zwa sia ¼a pfunzo.√√ (2) 1.13 Mufodi o kona u bveledza vhaswa vha khou kona u thusana nga tshavho. - Ri vhona mugudi o dzhia ¼iga ¼a u ranga phan»a vha¿we vhagudi a tshi khou vha gudisa. - Ri vhona vhaswa vha nga tshavho vha tshi khou guda vho vhofholowa. [ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho]√√ (2) 1.14 Ndi pfa ndo takala√ musi ndi tshi vhona vhaswa vha tshi khou lingedza u bveledza n»ivho dzavho dzo fhambanaho./Ndi a takala musi ndi tshi vhona vhaswa vha songo dzulaho fhasi vhane vha khou bvela phan»a na u guda u itela u bveledza vhumatshelo havho.√ KANA Ndi pfa ndo dinalea/vhaisala√ ngauri vhana vha khou gudela nn»a fhasi ha muri lune ngudo dzi nga thithisea.√ [Na zwi¿we zwi pfalaho.] (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA B 1.15 -Zwibveledzwa zwo¾he zwi khou amba nga ha vhaswa vhane vha khou ¾o»a n»ivho na u ¾o»ou bvisela khagala vhukoni havho. -Zwibveledzwa zwo¾he zwi khou amba nga vhaswa vhane vha tea u thusiwa. -Zwibveledzwa zwo¾he zwi amba nga vhaswa vhane vha gudisana vha tshi ¾o»ou vha na vhumatshelo havhu»i/vha tshi ¾o»a u funzea uri vha wane n»ivho. [ZWIRARU zwi pfalaho]√√√ (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U Nµila ya u maka manweledzo: Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho: • Kuavhelwe kwa maraga: o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno). o Maraga 3 ndi dza luambo. o ¹hanganyelo ya maraga: 10 • Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo anulula/kopolola maipfi o tou ralo: o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1 o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2 o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3 • Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula/kopolola maipfi o tou ralo: o Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo o Khouthesheni dza u bva kha 4–5: avhelani maraga 1 ya luambo o Khouthesheni dza u bva kha 2–3: avhelani maraga 2 dza luambo PFESESANI: • Tshivhalo tsha maipfi: o Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho. o Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwaho tsho khakhea. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa ¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho, vha litshe ayo ma¿we a manweledzo o salaho. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA C NO KHOUTHESHENI NO MBUNO 1 ʹOnoyo muthu ndi ane a takala na 1 Khonani vhukuma i kho»a iwe a dovha a u kho»a u sumbedza mishumo mivhuya. uri wo ita zwithu zwavhu»i.ʹ 2 ʹKhonani vhukuma i a u phalala 2 U na khonani vhukuma u a musi u ma¾unguni a tshi lingedza u wana thikhedzo musi u takadza mbilu yau.ʹ khakhathini. 3 ʹVhutshiloni muthu u tshila nga 3 Khonani vhukuma dzi a mu¿we, vhathu vha re dzikhonani vhudzana mafhungo. vha a sevhelana mafhungo.ʹ 4 ʹKhonani vhukuma ndi ine ni nga 4 Khonani vhukuma a i la¾edzi. kona u vhofha mulanga nae saizwi a tshi fhulufhedzea.ʹ 5 ʹKhonani vhukuma i a kona u 5 Khonani vhukuma i a kona u dzumba zwiphiri zwa½u.ʹ fara mafhungo au. 6 ʹKhonani vhukuma a si ine arali 6 Khonani vhukuma a i ambi khonani yawe yo khakha a lingedza mazwifhi. u sa amba ngoho, u dzhia uri ngoho ndi yone i khwa¾hisaho vhukonani.ʹ 7 ʹMitsiko minzhi ine vhathu vhanzhi 7 Khonani vhukuma i vha vha nayo, ine ya ita uri vha fhungudza mitsiko. dzule vha songo takala, i nga fhungudzea arali vha vha na khonani vhukuma vhunga yone i tshi tsi»ulula mitsiko kha muthu.ʹ TSHIVHUMBEO TSHA PHARA PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo kokotolo lini. Khonani vhukuma i a kho»a zwithu zwavhu»i zwo itwaho nga khonani. Khonani vhukuma ndi ine ya u tikedza musi u khomboni nga u a »ivhonadza kha iwe. U vhonala nga u vhudza khonani yawe mafhungo a ndeme ane a »o fhedza o mu thusa. Khonani vhukuma a i la¾edzi i a dovha ya »isumbedza nga u kona u fara zwiphiri. Khonani vhukuma ndi ine ya amba ngoho saizwi i sa funi mazwifhi. Khonani vhukuma i ita uri u tsikiwa ha muhumbulo hu fhele naho hu na zwithu zwine zwa kon»a vhukuma. [Maipfi: 91] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO Maga a u ¾ola/maka • Mupele¾o: o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea, nga nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi ¼ene¼o. o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho, vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho ngalwo. o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa i kha mupele¾o wonewone. • Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama yoneyone, nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na ndaela. • Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA D 3.1 Ndi khephusheni/fonto khulwane/ma¼e»ere danzi.√ Ndeme ya mukungedzeli ndi ya u kunga vhathu uri vha »e vha renge miroho/zwiraba/miri/maluvha.√ (2) 3.2 Miroho yashu i »ifha lune ya kula na i½o.√ (1) 3.3 A/vha a zwi konesa.√ (1) 3.4 Mbevha na tshimange.√ Ngoho ndo tenda muzwala wanga na n½e ri tou vha mbevha na tshimange a ri dzuli fhethu huthihi ra si fhambane nga nyambo.√ (2) 3.5 Ndeme ya u shumisa rethoriki iyi ndi ya u sumbedza/khwa¾hisedza/ombedzela uri a hu na muthu ane a nga vhenga mishumo mivhuya yavho/U kunga vharengi uri vha »e vha vhone zwine mu¿we na mu¿we a nga takalela u zwi vhona.√√ (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka 3.6 Ee, mukungedzeli o kona u swikela ¾ho»ea ngauri: - O shumisa thekeniki ya fonto khulwane/ma¼eµere danzi/khephusheni ine ya vhonala kha vha¾aleli vhe kule. - O shumisa luambo lwa u fhuredzela. - O shumisa tshifanyiso tshavhuµi tsha ngade ya zwili¿wa. - O shumisa vhu¾umani/vhukwamani. - O bvisela khagala fhethu hune a wanala hone. KANA Hai, mukungedzeli ha ngo kona u swikelela ngauri: - A hu na mutengo. - A hu na tshifhinga tsha u vala. [Maraga 2 kha mbuno MBILI dzi pfalaho.]√√ (2) [10] PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA E 4.1 Muoli wa khathuni u khou ri ¾anela nyimele ya vhana vhane vha si thetshelese vhathu vhahulwane/vha re na lunyadzo/vha si na ¾honifho.√√ (2) 4.2 - Ndi inwi dukana ¼i khou ¾u¾uwedzaho khakhathi ki¼asini.√ - N½e zwidededzi zwavho zwi tou mmbenga.√ (2) 4.3 Vhu»ipfi ha u dinalea/sinyuwa,√ ngauri vho¾he vha khou dinwa/sinyuswa nga zwiito zwa vhana vha sa pfi/vha dzinde¿wa.√ (2) 4.4 B/Ha tshi»ahela.√ (1) 4.5 - Fhungo i¼i ¼i ¾ana u shumisiwa ha luambo na maan»a musi ¼i tshi ¾o»a u sumbedza uri mubebi u na maan»a a u kaidza ¿wana uri a ite zwa u dzhena tshikolo o futelela/luambo lwo shumiswaho ndi lwa u ½ea ndaela/u vhudza/kombetshedza.√ (1) 4.6 - Vhabebi vha tea u gudisa vhana mikhwa yavhu»i. - Vhabebi vha tea u gudisa vhana u ¾honifha vhathu vhahulwane. - Vhana vha tea u gudiswa u »i¾anganedza. - U tevhedza ndaela dza vhabebi/vhathu vhahulwane. [Maraga 2 kha mbuno MBILII dzi pfalaho] √√ (2) [10] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumbanμila ya u maka MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA F 5.1 Mutukana–zhinda.√ (1) 5.2 Ndi musi muthu o dzhena kha zwithu zwi si zwavhu»i zwe a ¾angana nazwo nga n¾hani ha u ya fhethu he a vha o tea a songo ya hone/musi muthu o dzhena khakhathini nga n¾hani ha u sa thetshelesa a tshi vhudzwa.√√ (2) 5.3 Hemmbe√ ¼i bva kha tshivhuru/Afrikaans.√ (2) 5.4 ·inyanyu.√ (1) 5.5 O ri u zhavhazhela a tshi ri yowee ndi hone o fa a sia vhabebi vhawe.√√ (2) 5.6 Avho ndi vhane vha ¾o»a√ u tenda nga u vhona.√ (2) [10] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all