NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI YA 12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)
LARA 2024
TSUMBAN¶ILA YA U MAKA
MARAGA: 70
Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 10.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo
Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · tshivenda. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 207.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1U vhala na u lavhelesa (Reading and Viewing — non-literary)30 marks
- Question 3Vhupo ha luambo na milayo (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 4U vhala na u lavhelesa (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 5Vhupo ha luambo na milayo (Language Structures and Conventions)15 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
KHA VHA PFESESE:
• Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki.
• Ngauralo, a u tei u vha wone ambadzifhele nga wo¾he lini.
• Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha
phindulo yeneyo.
• Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho zwi
tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso.
• Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha kwameaho
musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma.
KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO
NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI
Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho:
• Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha
luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi
honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha,
vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa.)
• Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa khalwo,
kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i pfala, hu
songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo
shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a
¾anganedzea.
• Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha
EE/HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo
ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa.
• A hu na maraga dzine dza tea u avhelwa phindulo dzi ¾o»aho NDI NGOHO/A
SI NGOHO kana MBUNO/KUHUMBULELE. Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo
ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa.
• Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa, hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he,
kha a ½ewe maraga; tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼a talelwa kana ¼a
sumbedzwa.
• Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha
make fhedzi mbili/tharu dza u thoma.
• Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi.
• Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere
¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA U WANA ¹HALUTSHEDZO NA U
PFESESA
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A
MBUDZISO YA 1
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A
1.1 - U ¾hogomela/londota vhaswa.
- U ½ewa ndayo/milayo ha vhaswa.
- U vha tikedza kha zwa pfunzo.
[Zwivhili fhedzi.]√√ (2)
1.2 - U tea u kona u nanga khonani yone-yone.
- U tea u kona u »ilanga vhutshiloni hawe.
- U »ivhetshela mikano/bono.
- U tea u vha na mbonelaphan»a.
[ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2)
1.3 - Vhaswa vha dzhena kha vhugevhenga na u tswela vhathu tshelede vha
tshi shumisa lu¾ingothendeleki.
- Vha a daha zwidzidzivhadzi.
- Vha a vhulaha vhathu.
[ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2)
1.4 - U »ikonanya na vhathu.
- U sumbedza vhutsila vhune a vha naho.
- U sumbedza dzangalelo ¼a u kona u shuma nga e¾he.
- U »iwana e ramabindu o »iimisaho.
[ZWIVHLI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2)
1.5 Vhathu vha songo swika hune vha la¾a fulufhelo ¼a u kaidza vhaswa vha
songo thetshelesaho, kha vha »i bvela phan»a na u vha sumbedza
n»ila.√√ (2)
1.6 - U shavha mi»ini ya havho.
- U vhulahwa nga n»ala.
- U farwa nga malwadze.
[ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2)
1.7 C/Vhaswa a vha tou »ivha zwavhu»i hune vha khou ya hone. (1)
1.8 Mulaedza ndi wa uri vhaswa vha tea u thusana nga mihumbulo uri vha
kone u wana mafhungo ane a nga vha thusa vhutshiloni havho.√√ (2)
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
1.9 - U vha na n»ivho o i guda kha vha¿we vhathu.
- U guda u vha na vhu»ifhinduleli.
- U ¾anganedzea tshitshavhani.
- U kona u langa tshifhinga.
[ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho.] √√ (2)
1.10 Ee. Ndi a ima nawo ngauri:
- Vhunzhi ha vhaswa nga murahu ha u wana n»ivho ya zwa thekino¼odzhi
vho bveledza zwithu zwinzhi zwine zwo tandulula thaidzo nnzhi dze
vha vha vhe nadzo.
- Vhunzhi ha zwithu zwe vhaswa vha bveledza zwo vha hone nga murahu
ha u itwa ha ¾ho»isiso dzo fhambanaho.
[Na zwi¿we zwi pfalaho]√√ (2)
1.11 - Vhaswa kha vha sikelwe mishumo.
- Vhaswa kha vha ½ewe zwikhala zwa u shuma kha zwiimiswa zwo
fhambanaho/inthenishiphu uri vha kone u wana tshenzhemo.
- Vhaswa kha vha ½ewe ndambedzo ya masheleni na zwishumiswa zwa u
thoma mabindu.
[Na zwi¿we zwi pfalaho.]√√ (2)
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA B
1.12 Ndi nyimele i ¾anaho vhaswa vhane vha khou bveledza n»ivho dzavho dza
pfunzo/vhagudi vhane vha khou thusana/u ita ¾ho»isiso kha zwa sia ¼a
pfunzo.√√ (2)
1.13 Mufodi o kona u bveledza vhaswa vha khou kona u thusana nga tshavho.
- Ri vhona mugudi o dzhia ¼iga ¼a u ranga phan»a vha¿we vhagudi a tshi
khou vha gudisa.
- Ri vhona vhaswa vha nga tshavho vha tshi khou guda vho vhofholowa.
[ZWIVHILI fhedzi zwi pfalaho]√√ (2)
1.14 Ndi pfa ndo takala√ musi ndi tshi vhona vhaswa vha tshi khou lingedza u
bveledza n»ivho dzavho dzo fhambanaho./Ndi a takala musi ndi tshi vhona
vhaswa vha songo dzulaho fhasi vhane vha khou bvela phan»a na u guda u
itela u bveledza vhumatshelo havho.√
KANA
Ndi pfa ndo dinalea/vhaisala√ ngauri vhana vha khou gudela nn»a fhasi ha
muri lune ngudo dzi nga thithisea.√
[Na zwi¿we zwi pfalaho.] (2)
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA B
1.15 -Zwibveledzwa zwo¾he zwi khou amba nga ha vhaswa vhane vha khou ¾o»a
n»ivho na u ¾o»ou bvisela khagala vhukoni havho.
-Zwibveledzwa zwo¾he zwi khou amba nga vhaswa vhane vha tea u thusiwa.
-Zwibveledzwa zwo¾he zwi amba nga vhaswa vhane vha gudisana vha tshi
¾o»ou vha na vhumatshelo havhu»i/vha tshi ¾o»a u funzea uri vha wane
n»ivho.
[ZWIRARU zwi pfalaho]√√√ (3)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO
MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U
Nµila ya u maka manweledzo:
Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho:
• Kuavhelwe kwa maraga:
o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno).
o Maraga 3 ndi dza luambo.
o ¹hanganyelo ya maraga: 10
• Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo anulula/kopolola
maipfi o tou ralo:
o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1
o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2
o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3
• Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula/kopolola maipfi o
tou ralo:
o Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo
o Khouthesheni dza u bva kha 4–5: avhelani maraga 1 ya luambo
o Khouthesheni dza u bva kha 2–3: avhelani maraga 2 dza luambo
PFESESANI:
• Tshivhalo tsha maipfi:
o Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
o Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha maipfi,
kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwaho tsho khakhea. Arali tshivhalo
tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa ¼i re n¾ha
ha tshivhalo tsho tetshelwaho, vha litshe ayo ma¿we a manweledzo o salaho.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA C
NO KHOUTHESHENI NO MBUNO
1 ʹOnoyo muthu ndi ane a takala na 1 Khonani vhukuma i kho»a
iwe a dovha a u kho»a u sumbedza mishumo mivhuya.
uri wo ita zwithu zwavhu»i.ʹ
2 ʹKhonani vhukuma i a u phalala 2 U na khonani vhukuma u a
musi u ma¾unguni a tshi lingedza u wana thikhedzo musi u
takadza mbilu yau.ʹ khakhathini.
3 ʹVhutshiloni muthu u tshila nga 3 Khonani vhukuma dzi a
mu¿we, vhathu vha re dzikhonani vhudzana mafhungo.
vha a sevhelana mafhungo.ʹ
4 ʹKhonani vhukuma ndi ine ni nga 4 Khonani vhukuma a i la¾edzi.
kona u vhofha mulanga nae saizwi a
tshi fhulufhedzea.ʹ
5 ʹKhonani vhukuma i a kona u 5 Khonani vhukuma i a kona u
dzumba zwiphiri zwa½u.ʹ fara mafhungo au.
6 ʹKhonani vhukuma a si ine arali 6 Khonani vhukuma a i ambi
khonani yawe yo khakha a lingedza mazwifhi.
u sa amba ngoho, u dzhia uri ngoho
ndi yone i khwa¾hisaho vhukonani.ʹ
7 ʹMitsiko minzhi ine vhathu vhanzhi 7 Khonani vhukuma i
vha vha nayo, ine ya ita uri vha fhungudza mitsiko.
dzule vha songo takala, i nga
fhungudzea arali vha vha na
khonani vhukuma vhunga yone i
tshi tsi»ulula mitsiko kha muthu.ʹ
TSHIVHUMBEO TSHA PHARA
PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo
kokotolo lini.
Khonani vhukuma i a kho»a zwithu zwavhu»i zwo itwaho nga khonani. Khonani
vhukuma ndi ine ya u tikedza musi u khomboni nga u a »ivhonadza kha iwe. U
vhonala nga u vhudza khonani yawe mafhungo a ndeme ane a »o fhedza o mu
thusa. Khonani vhukuma a i la¾edzi i a dovha ya »isumbedza nga u kona u fara
zwiphiri. Khonani vhukuma ndi ine ya amba ngoho saizwi i sa funi mazwifhi.
Khonani vhukuma i ita uri u tsikiwa ha muhumbulo hu fhele naho hu na zwithu
zwine zwa kon»a vhukuma.
[Maipfi: 91]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
KWA LUAMBO
Maga a u ¾ola/maka
• Mupele¾o:
o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea,
nga nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya
ipfi ¼ene¼o.
o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho, vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa
nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho
ngalwo.
o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa
i kha mupele¾o wonewone.
• Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama
yoneyone, nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na
ndaela.
• Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i
tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga
vhu»alo.
MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA D
3.1 Ndi khephusheni/fonto khulwane/ma¼e»ere danzi.√
Ndeme ya mukungedzeli ndi ya u kunga vhathu uri vha »e vha renge
miroho/zwiraba/miri/maluvha.√ (2)
3.2 Miroho yashu i »ifha lune ya kula na i½o.√ (1)
3.3 A/vha a zwi konesa.√ (1)
3.4 Mbevha na tshimange.√ Ngoho ndo tenda muzwala wanga na n½e ri tou
vha mbevha na tshimange a ri dzuli fhethu huthihi ra si fhambane nga
nyambo.√ (2)
3.5 Ndeme ya u shumisa rethoriki iyi ndi ya u
sumbedza/khwa¾hisedza/ombedzela uri a hu na muthu ane a nga vhenga
mishumo mivhuya yavho/U kunga vharengi uri vha »e vha vhone zwine
mu¿we na mu¿we a nga takalela u zwi vhona.√√ (2)
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
3.6 Ee, mukungedzeli o kona u swikela ¾ho»ea ngauri:
- O shumisa thekeniki ya fonto khulwane/ma¼eµere danzi/khephusheni ine
ya vhonala kha vha¾aleli vhe kule.
- O shumisa luambo lwa u fhuredzela.
- O shumisa tshifanyiso tshavhuµi tsha ngade ya zwili¿wa.
- O shumisa vhu¾umani/vhukwamani.
- O bvisela khagala fhethu hune a wanala hone.
KANA
Hai, mukungedzeli ha ngo kona u swikelela ngauri:
- A hu na mutengo.
- A hu na tshifhinga tsha u vala.
[Maraga 2 kha mbuno MBILI dzi pfalaho.]√√ (2)
[10]
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA E
4.1 Muoli wa khathuni u khou ri ¾anela nyimele ya vhana vhane vha si
thetshelese vhathu vhahulwane/vha re na lunyadzo/vha si na ¾honifho.√√ (2)
4.2 - Ndi inwi dukana ¼i khou ¾u¾uwedzaho khakhathi ki¼asini.√
- N½e zwidededzi zwavho zwi tou mmbenga.√ (2)
4.3 Vhu»ipfi ha u dinalea/sinyuwa,√ ngauri vho¾he vha khou dinwa/sinyuswa
nga zwiito zwa vhana vha sa pfi/vha dzinde¿wa.√ (2)
4.4 B/Ha tshi»ahela.√ (1)
4.5 - Fhungo i¼i ¼i ¾ana u shumisiwa ha luambo na maan»a musi ¼i tshi ¾o»a u
sumbedza uri mubebi u na maan»a a u kaidza ¿wana uri a ite zwa u
dzhena tshikolo o futelela/luambo lwo shumiswaho ndi lwa u ½ea ndaela/u
vhudza/kombetshedza.√ (1)
4.6 - Vhabebi vha tea u gudisa vhana mikhwa yavhu»i.
- Vhabebi vha tea u gudisa vhana u ¾honifha vhathu vhahulwane.
- Vhana vha tea u gudiswa u »i¾anganedza.
- U tevhedza ndaela dza vhabebi/vhathu vhahulwane.
[Maraga 2 kha mbuno MBILII dzi pfalaho] √√ (2)
[10]
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumbanμila ya u maka
MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA F
5.1 Mutukana–zhinda.√ (1)
5.2 Ndi musi muthu o dzhena kha zwithu zwi si zwavhu»i zwe a ¾angana
nazwo nga n¾hani ha u ya fhethu he a vha o tea a songo ya hone/musi
muthu o dzhena khakhathini nga n¾hani ha u sa thetshelesa a tshi
vhudzwa.√√ (2)
5.3 Hemmbe√ ¼i bva kha tshivhuru/Afrikaans.√ (2)
5.4 ·inyanyu.√ (1)
5.5 O ri u zhavhazhela a tshi ri yowee ndi hone o fa a sia vhabebi vhawe.√√ (2)
5.6 Avho ndi vhane vha ¾o»a√ u tenda nga u vhona.√ (2)
[10]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30
MARAGAGU¹E: 70
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2017 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2017 Memo
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper