Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 12202412 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2024 TSUMBAN¶ILA YA U MAKA MARAGA: 100 Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 12. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka MAFHUNGOTHANGELI O LIVHISWAHO KHA MU¹OLI/MUMAKI Musi vha tshi ¾ola/maka mushumo wa mulingiwa, zwi tevhelaho ndi zwi¿we zwa zwine zwa tea u dzhielwa nzhele musi vha tshi shumisa rubriki: • Ndeme ya vhupulani, mvetamveto, u vhalulula na u dzudzanya zwo bveledzwaho kha tshibveledzwa tsha u fhedzisela tsho ½ekedzwaho. • U dzhiela nzhele u ¿wala hu re na ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele hu tshi katelwa na redzhisi¾ara, tshitaila na thouni – nga maan»a ho sedzeswa KHETHEKANYO YA B. • Girama, mupele¾o na zwiga zwa u vhala. • Zwivhumbeo zwa luambo, hu tshi katelwa na luambo lwa vhudzivha/kuambele. • Munanguludzo wa maipfi na luambo lwa maambele. • Kufha¾elwe kwa mafhungo. • Kuvhekanyelwe na kufha¾elwe kwa dziphara. • Ku¾ha¾huvhelwe kwa ¾hoho sa zwo ¾aniwaho nga zwi re ngomu/zwo faredzwaho: mvulatswinga, kubveledzelwe kwa mihumbulo na magumo. MAHUMBULWA MALUGANA NA KUMAKELE/KU¹OLELE KHETHEKANYO YA A: MAANEA Kha vha sedze KHETHEKANYO YA A: Rubriki ya u ¹ola/Maka Maanea i wanalaho kha masia¾ari a 10 –11. KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA KHRITHERIA MARAGA ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI 30 LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 15 TSHIVHUMBEO 5 ¹HANGANYELO 50 1. Kha vha vhale maanea o¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo aya zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI. 2. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO,TSHITAILA NA U DZUDZANYA. 3. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha koneha u nanguludza/livhanya na mafhungo ayo zwi tshi kwama TSHIVHUMBEO. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI Kha vha sedze KHETHEKANYO YA B: Rubriki ya u ¹ola/Maka Zwibveledzwa zwa Vhudavhidzani i re kha sia¾ari ¼a 12. KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA KHRITHERIA MARAGA ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO 15 LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 10 ¹HANGANYELO 25 1. Kha vha vhale tshibveledzwa tsho¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO. 2. Kha vha dovhe hafhu u vhala tshibveledzwa vha nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA. KHA VHA PFESESE: • Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwa zwibveledzwa zwa vhudavhidzani zwi funzwa zwo livhiswa kha maitele a zwino a u linga. • Izwi zwi tea u dzhielwa n¾ha musi hu tshi ¾olwa tshivhumbeo. • Kha vha ½ee maraga kha tshivhumbeo tsho teaho/tshone. • Kha vha sedzese kuvhekanyelwe/kukumedzelwe kwone kwo teaho musi hu tshi ¿walwa tshibveledzwa tshi¿we na tshi¿we. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO YA 1 ADENDAMU • Mbuno dzo ½ewaho fhasi ha ¾hoho i¿we na i¿we kha iyi adendamu dzi thuse fhedzi sa tsumban»ila/gaidi kha vhamaki/vha¾oli. • Hu tea u ½ewa tshikhala/thendelo ya u dzhiela n¾ha n»ila ine mulingiwa a ¾ha¾huvhisa zwone/ngayo ¾hoho, naho zwi tshi nga vha zwo fhambani na izwo zwo ½ewaho kha idzo mbuno kana na mihumbulo/kuvhonele kwa vhone mu¾oli/ mumaki. 1.1 Ngoho u swika hanga kha gireidi iyi lwo vha lwendo ... Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u ¿wala nga ha zwe a ¾angana nazwo kha vhutshilo musi a tshi khou aluwa/dzhena tshikolo. • A nga »i dovha a ¿wala nga ha zwithu zwe a ¾angana nazwo zwa ¾o»a u mu khakhisa, fhedzi a kona u zwi fhenya nga u futelela pfunzo. • Maanea aya u tea u a ¿wala nga n»ila ya u tou anetshela. • Fhedzi arali mulingiwa a ¿wala lu¿we lushaka lwa maanea ane ra pfa a tshi fusha ¾hoho ye a ½ewa, ha ½ewi nda¾iso. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.2 Fhethu hu re na izwi ndi he nda vha ndi tshi »i tama u hu dalela ... Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u buletshedza nga ha vhuµi ha fhethu he a vha a tshi tama u hu dalela. • Mulingiwa u tea u sumbedza zwithu zwine zwa mu kunga uri a fune/ takalele afho fhethu. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka 1.3 Tshiphuga itshi tshi nkhumbudza µuvha ¼e nda pfufhiwa ... Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ¿wala nga ha u pfufhiwa hawe. • U tea u sumbedza n»ila dzo mu thusaho kha u wana tshiphuga itsho. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala [50] 1.4 Mvula, ngoho ndi ngwana wa lila wa shaya wa lila ... Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho. • U tea u ¿wala nga zwivhuya zwine mvula ya vha nazwo. • U tea u dovha hafhu a ¿wala nga ha zwithu zwi si zwavhu»i zwine mvula ya »isa. • Mulingiwa u fanela u sumbedza magumo a siaho muvhali a tshi »ivha zwine ene mulingiwa a imela zwone, fhedziha afha ri lavhelela u pfa masia o¾he. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.5 Vhaswa vha mahayani vha a bvelela u fhira vha dziµoroboni? Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho iyi a dovha hafhu a sumbedza vhungoho/a hanedza ¼ikumedzwa. • Kha sumbedze nga mbuno dzo dziaho dza sia ¼ine a khou ima na¼o. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka 1.6 U µisikela mishumo ha vhaswa ndi yone thandululo ya vhushai ... Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ¿wala a tshi sumbedza ndeme ya u µisikela mishumo ha vhaswa. • Mulingiwa u tea u sumbedza uri u µisikela mishumo hu fhelisisa hani • vhushai kha vhaswa. • Maanea aya u tea u a ¿wala nga n»ila ya u tou anetshela. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Fhedzi arali mulingiwa a ¿wala lu¿we lushaka lwa maanea ane ra pfa a tshi fusha ¾hoho ye a ½ewa, ha ½ewi nda¾iso. [50] KHA VHA PFESESE: Hu tea u vha na vhu¾umani vhukati ha maanea na tshifanyiso tsho nangwaho. 1.7 Tshifanyiso Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumbo: U pfuma n»ivho ndi tshiala tsha muswa. • U ya nga ha itshi tshifanyiso, mulingiwa a nga anetshela/buletshedza nga ha uri sa muswa u tea u »ipfumisa nga n»ivho nga u dalela ¼aiburari. • Kha sumbedze u »iimisela kha u vhala bugu dzo fhambanaho. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na itshi tshifanyiso, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.8 Tshifanyiso Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumbo: Mupo ndi tsiko ya ºwali nangoho. • Kha sumbedze ndeme ya tsiko ya mupo kha vhathu na phukha. • Kha dovhe a sumbedze uri mupo u tea u londotwa nga n»ila»e. • U ya nga ha itshi tshifanyiso, mulingiwa a nga anetshela/buletshedza nga ha u vhu¾hogwa na vhu»i ha mupo. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na itshi tshifanyiso, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2 ADENDAMU Vhalingiwa vha lavhelelwa u fhindula mbudziso mbili kha dzo ½ekedzwaho. Vhulapfu ha phindulo vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u swika kha a 200 ho sedzwa mutumbu fhedzi. Luambo, redzhisi¾ara, tshitaila na thouni zwi tea u livhanywa na nyimele. 2.1 VHURIFHI HA TSHISHAKA (INIFOMA·A) Zwi re ngomu na Tshivhumbeo: • Ri lavhelela khumbelo ya masheleni ine ya khou livhiswa kha malume. • ¶iresi nthihi (ya mu¿wali). • ¶iresi i tea u ¿walwa datumu nga vhu»alo). • Theshano: Kha malume anga. • Marangaphan»a: Ndumeliso • Mutumbu. Hu ¿walwa khumbelo ya masheleni nga vhu»alo. • Nyonesano kana phendelo. • Magumo (mu¿wali u tea u ¿wala dzina fhedzi) [25] 2.2 ATHIKILI YA GURANN¶A Zwi re ngomu na tshivhumbeo: • Athikili iyi i tea u amba nga ha u hahedzwa ha mavemu na u rwiwa havho. • ¹hoho i kungaho/i takadzaho. • ¹hoho i tevhelwa nga dzina ¼a mu¿wali. • Mvulatswinga: Ndi hune mu¿wali a »ivhadza fhungo ¼ine a ¾o»a u amba nga ha¼o. A dovhe a sumbedze u netiswa ha vhaswa vhane vha vho dzhia mulayo vha u vhea zwan»ani. • Mutumbu: Hu ¾an»avhudzwa nda¾iso ye vhaswa vha ½ea magevhenga, nz. • Tshitaila tshi nga vha tsha mbuletshedzo, tshi shumisaho figara dza muambo na zwi ¾okonyaho mihumbulo ya vhavhali. • Madzina, fhethu, zwifhinga, vhuimo na zwi¿we zwa ndeme zwi tea u ½etshedzwa/buletshedzwa kha athikili. • Phendelo: Ndi hune mafhungo a vhiniwa hone. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka 2.3 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU Zwi re ngomu na Tshivhumbeo: • Mulingiwa u tea u ¾ana dzina na tshifani zwa mufu, fhethu he a bebelwa hone, »uvha ¼a mabebo khathihi na madzina a vhabebi. • Zwa pfunzo. • Zwa ndeme zwe mufu a swikelela. • Nganeavhutshilo iyi i tea u dovha hafhu a bvisela khagala vhuµikumedzeli ha mufu kha u thusa mashaka. • Tshivhangi tsha lufu, tshifhinga na fhethu he mufu a lovhela hone. • Zwine mashaka na dzikhonani vha »o mu humbula ngazwo. • Mashaka e mufu a a sia. • U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha mu¾a, nz. [25] 2.4 IMEI·I Zwi re ngomu na Tshivhumbeo: • Imei¼i i tea u ¾u¾uwedza u sumbedza dzangalelo ¼a u dzhenela u pfumbudzwa kha zwa mabu»o o fhambanaho. • Mvulatswinga: Vhubvo, vhuyo na ¾hoho. ¶iresi ya imei¼i ya muthu ane a khou rumela. ¶iresi ya imei¼i ya mu¾anganedzi (i nga rumelwa muthu muthihi kana vhanzhi). • Tshibogisi tsha ¾hoho tshi tendela u dzhenisa mutaladzi muthihi wa mafhungothangeli. • Mutumbu: Mulaedza wa imei¼i u ¿walwa nga vhuµalo. • Magumo: Madzina a mu¿wali. • Tsaino. [25] 2.5 TSHIPITSHI TSHA FOMA·A Zwi re ngomu na Tshivhumbeo: • Tshipitshi itshi tshi tea u ¾ana u ¾anganedzwa ha vhatambi vha bola vho vhuyaho vho thuba tshiphuga. • ¹hoho: Kha i vhe i kungaho. Tsumbo: U ¾anganedzwa ha vhatambi vha bola. • Theshano: Ndi hune muambi a resha vhathetshelesi nga u bula zwiimo zwavho sa: Mutshimbidzamushumo, Mudzulatshidulo, nz. • Mvulatswinga: Afha muvhali/mu¿wali u ¾alutshedza ¾hoho ya mafhungo. • Mutumbu: Muambi u ¾asulula mbuno dzawe a dovha a dzi tikedza. • Luambo, tshitaila, thouni na redzhis¾ara zwi tee nyimele na vha ¾anganedzaho mafhungo. • Magumo/Phendelo: Ndi hune a fhedza mafhungo awe. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 9 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka 2.6 RIVIYU Zwi re ngomu na Tshivhumbeo: • Riviyu iyi i tea u ¾ana u sedzuluswa ha bugu ine yo takadza muvhali. • Mvulatswinga: U ¾ha¾huvha bugu i no khou rivuwiwa/sedzuluswa. • Mutumbu: Mafhungothangeli sa lushaka lwa bugu na zwi re ngomu na zwi¿we. • ¹halutshedzo ya bugu: Hu ½ekedzwa manweledzo nga ha bugu. • Makumedzwa: U ½ekedza tshitaela tsha mu¿wali wa bugu na kuvhonele kwa musedzulusi. • Hu shumiswa luambo lwa tshifhinga tsha zwino. • ¶ivhaipfi i vhe i gobolaho, i sumbedzaho ku¿walelwe kwa bugu iyi. • Magumo: U nweledza mawanwa. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 10 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka PFESESANI: • Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU). • Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo. • Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo. • Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi. KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tsho¾he (Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo mihumbulo) Maimo a n¾ha -Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone i ¾angananaho nahone i Nzudzanyo ya mihumbulo ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha tendisea si na vhusiki ha mu½e si na sia na vhupulani/ vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho -Zwo dzudzanywa nahone -Vhu¾anzi vhu si gathi -Ndi phambananadzo, U dzhiela nzhele ndivho, -Zwo dzudzanywa nahone zwa -Zwo dzudzanywa nahone zwa dovha zwa lunzhedzana ha nzudzanyo na u zwo sokou dovhololwa vha ¾anganedzaho dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lwo linganelaho/lu fushaho, lunzhedzana zwo -A zwo ngo mafhungo na nyimele tshidele lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele lwa hu tshi katelwa teaho dzudzanywa nahone a katelwa marangaphan»a, tsho¾he, hu tshi katelwa marangaphanµa, mutumbu zwi na MARAGA 30 mutumbu na marangaphanµa, mutumbu na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe magumo/mupendelo na magumo/mupendelo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo ri -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho u -A hu na ndingedzo ya shaedzinyana musutshelo wa -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we sa yelana ha mafhungo u fhindula maanea o lundwaho tshidele takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o -Mihumbulo i vho ¾hoho/mbudziso Maimo a fhasi lwa tsho¾hetsho¾he -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo sumbedza u liana na u -U polika tsho¾he na u -Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa dzudzanywa lwa ndinganelo »a»isa sa tsha tea lwa tsho¾he lundwa lwa vhu¾ali lunzhedzana zwavhuµi, hu nahone i a tendisea -U shaedza vhu¾anzi -A zwi na sia nahone -Zwo dzudzanywa nahone zwa tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha ha nzudzanyo na zwo vhilingana dovha zwa lunzhedzana marangaphan»a, mutumbu nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo tshidele lwa tsho¾he, hu tshi na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe, hu tshi teaho katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a, mutumbu na mutumbu na magumo/ magumo/mupendelo mupendelo Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 11 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a) LUAMBO, TSHITAILA & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 U DZUDZANYA -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Luambo a lu pfali Thouni, redzhisi¾ara na tshitaila na µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo -Thouni, redzhisi¾ara, µivhaipfi zwo teaho tsho¾he tsho¾he ndivho, vha vhukuma ndivho, vha ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, tshitaila µivhaipfi a ndivho/zwiitei na nyimele. ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo mafhungo na nyimele. vha ¾anganedzaho zwo ngo tea ndivho, Munanguludzo wa maipfi. Maimo a n¾ha nyimele. na nyimele. -U shumiswa ho teaho ha mafhungo na nyimele. vha ¾anganedzaho Kushumisele kwa luambo na -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ¾okonya, luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele. milayo, zwiga zwa u vhala, vhuµifhulufheli ha n¾hesa, lu nahone thouni yo ¾halutshedzo. lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha girama, mupele¾o. nyanyulaho tsho¾he. shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na µivhaipfi zwo anzesa -Lu a gobola, nahone lwo nyanyulaho. -U pfumiswa ha luambo ho kushumisele kwone lune u pfala ha pfuma u dzangelwa ha thouni -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re kwa maipfi a zwo ngo mafhungo zwa si tsha -A hu na vhukhakhi ha vhukhakhi ha girama na ngomu. tea konadzea na kathihi/ girama na mupele¾o mupele¾o. -¶ivhaipfi ndi yo zwa vho konµa -Lwo lundwa nga tshikili tsha -Lwo lundwa tshidele shayedzaho vhukuma. vhukuma/tsho¾he. ma¾hakhe¾hakheni. vhukuma . 13 10 7 4 -Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na u -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo vhukuma nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi shumiswa lwa u sa Maimo a fhasi -Lu a gobola, nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i µi vha na vhu¾udze¾udze kona pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha -A hu na kana hu tou thouni. -Vhukhakhi vhu¾uku ha luambo ho teaho nga u vha na zwi¾uku¾uku -A hu na vhukhakhi ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u zwi sumbedzaho girama na mupele¾o. -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi muvanganyo wa -Lwo lundwa nga tshikili tsha vhukuma ha fhasi. mafhungo/mitala. ma¾hakheni. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala MARAGA: 15 lwa tsho¾he. TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 0–1 Zwi¾alusi zwa -Kubveledzele kwa ¾hoho - Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi -Hu na u shaedza ha tshibveledzwa. kwa n¾hesa kwo lunzhedzanaho vhudodombedzi zwo tea dzi pfadzaho mbuno dzo teaho Kubveledzelwe kwa phara -Vhudodombedzi ha -Vhudodombedzi ha ¾hoho -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala na -Mafhungo/mitala na na tshivhumbeo tsha ma¾hakhe¾hakheni hu pfadzaho zwo fha¾wa lu fushaho phara zwi µi vha na phara zwo µala mafhungo/mitala. -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala, phara -Maanea o µi faredza zwi vhukhakhi vhukhakhi zwo fha¾wa na u lundwa lwa zwo vangwa lu pfadzaho. pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a tsha -Maanea ha na n¾hesa tsho¾hetsho¾he. µi pfala naho hu na mudzio/ha pfadzi. MARAGA: 5 vhukhakhi. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 12 DBE/Lara 2024 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho fhasi, i bvukululaho u shaya n»ivho ya vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhu¾ala -A hu na u farana ha ¾anganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa ¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha nyimele tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa tshibveledzwa hu¾uku -¹hahelelo/U shaedza ndi MARAGA 15 hu soliseaho LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 U DZUDZANYA -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, tshitaila na »ivhaipfi, ndi zwi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, Thouni, redzhisi¾ara, ndivho/u teaho lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ¾anganedzaho nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a fusha/ -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ¾anganana mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo thithisea ndivho na khathihi MARAGA 10 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi -¹halutshedzo yo vhukhakhi ¾halutshedzo ho¾efhala tsho¾he Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all