GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI YA 12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)
LARA 2024
TSUMBAN¶ILA YA U MAKA
MARAGA: 100
Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 12.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo
Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · tshivenda. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 12
- File size
- 253.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 12
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
- Question 1.2Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
- Question 1.3Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
- Question 1.4Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
- Question 1.5Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
- Question 1.6Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
Show all 14 questions
- Question 1.7Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)50 marks
- Question 1.8Vhurendi na Maṅwalwa a Bugu (Literature — Set Works)100 marks
- Question 2.1U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.2U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.3U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.4U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.5U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.6U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
MAFHUNGOTHANGELI O LIVHISWAHO KHA MU¹OLI/MUMAKI
Musi vha tshi ¾ola/maka mushumo wa mulingiwa, zwi tevhelaho ndi zwi¿we zwa
zwine zwa tea u dzhielwa nzhele musi vha tshi shumisa rubriki:
• Ndeme ya vhupulani, mvetamveto, u vhalulula na u dzudzanya zwo bveledzwaho
kha tshibveledzwa tsha u fhedzisela tsho ½ekedzwaho.
• U dzhiela nzhele u ¿wala hu re na ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na
nyimele hu tshi katelwa na redzhisi¾ara, tshitaila na thouni – nga maan»a ho
sedzeswa KHETHEKANYO YA B.
• Girama, mupele¾o na zwiga zwa u vhala.
• Zwivhumbeo zwa luambo, hu tshi katelwa na luambo lwa vhudzivha/kuambele.
• Munanguludzo wa maipfi na luambo lwa maambele.
• Kufha¾elwe kwa mafhungo.
• Kuvhekanyelwe na kufha¾elwe kwa dziphara.
• Ku¾ha¾huvhelwe kwa ¾hoho sa zwo ¾aniwaho nga zwi re ngomu/zwo faredzwaho:
mvulatswinga, kubveledzelwe kwa mihumbulo na magumo.
MAHUMBULWA MALUGANA NA KUMAKELE/KU¹OLELE
KHETHEKANYO YA A: MAANEA
Kha vha sedze KHETHEKANYO YA A: Rubriki ya u ¹ola/Maka Maanea i wanalaho
kha masia¾ari a 10 –11.
KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA
KHRITHERIA MARAGA
ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI 30
LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 15
TSHIVHUMBEO 5
¹HANGANYELO 50
1. Kha vha vhale maanea o¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori
yo teaho mafhungo aya zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU NA
VHUPULANI.
2. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha nanguludze/livhanye hafhu na
khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO,TSHITAILA
NA U DZUDZANYA.
3. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha koneha u nanguludza/livhanya na
mafhungo ayo zwi tshi kwama TSHIVHUMBEO.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI
Kha vha sedze KHETHEKANYO YA B: Rubriki ya u ¹ola/Maka Zwibveledzwa zwa
Vhudavhidzani i re kha sia¾ari ¼a 12.
KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA
KHRITHERIA MARAGA
ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO 15
LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 10
¹HANGANYELO 25
1. Kha vha vhale tshibveledzwa tsho¾he vha kone u livhanya na/nanguludza
khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU,
VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO.
2. Kha vha dovhe hafhu u vhala tshibveledzwa vha nanguludze/livhanye hafhu
na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO,
TSHITAILA NA U DZUDZANYA.
KHA VHA PFESESE:
• Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwa zwibveledzwa zwa vhudavhidzani zwi funzwa
zwo livhiswa kha maitele a zwino a u linga.
• Izwi zwi tea u dzhielwa n¾ha musi hu tshi ¾olwa tshivhumbeo.
• Kha vha ½ee maraga kha tshivhumbeo tsho teaho/tshone.
• Kha vha sedzese kuvhekanyelwe/kukumedzelwe kwone kwo teaho musi hu tshi
¿walwa tshibveledzwa tshi¿we na tshi¿we.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)
MBUDZISO YA 1
ADENDAMU
• Mbuno dzo ½ewaho fhasi ha ¾hoho i¿we na i¿we kha iyi adendamu dzi thuse
fhedzi sa tsumban»ila/gaidi kha vhamaki/vha¾oli.
• Hu tea u ½ewa tshikhala/thendelo ya u dzhiela n¾ha n»ila ine mulingiwa a
¾ha¾huvhisa zwone/ngayo ¾hoho, naho zwi tshi nga vha zwo fhambani na izwo
zwo ½ewaho kha idzo mbuno kana na mihumbulo/kuvhonele kwa vhone mu¾oli/
mumaki.
1.1 Ngoho u swika hanga kha gireidi iyi lwo vha lwendo ...
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u ¿wala nga ha zwe a ¾angana nazwo kha vhutshilo musi a
tshi khou aluwa/dzhena tshikolo.
• A nga »i dovha a ¿wala nga ha zwithu zwe a ¾angana nazwo zwa ¾o»a u
mu khakhisa, fhedzi a kona u zwi fhenya nga u futelela pfunzo.
• Maanea aya u tea u a ¿wala nga n»ila ya u tou anetshela.
• Fhedzi arali mulingiwa a ¿wala lu¿we lushaka lwa maanea ane ra pfa a
tshi fusha ¾hoho ye a ½ewa, ha ½ewi nda¾iso.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a
¿wala. [50]
1.2 Fhethu hu re na izwi ndi he nda vha ndi tshi »i tama u hu dalela ...
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u buletshedza nga ha vhuµi ha fhethu he a vha a tshi
tama u hu dalela.
• Mulingiwa u tea u sumbedza zwithu zwine zwa mu kunga uri a fune/
takalele afho fhethu.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a
¿wala. [50]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
1.3 Tshiphuga itshi tshi nkhumbudza µuvha ¼e nda pfufhiwa ...
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u ¿wala nga ha u pfufhiwa hawe.
• U tea u sumbedza n»ila dzo mu thusaho kha u wana tshiphuga itsho.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a
¿wala [50]
1.4 Mvula, ngoho ndi ngwana wa lila wa shaya wa lila ...
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho.
• U tea u ¿wala nga zwivhuya zwine mvula ya vha nazwo.
• U tea u dovha hafhu a ¿wala nga ha zwithu zwi si zwavhu»i zwine mvula
ya »isa.
• Mulingiwa u fanela u sumbedza magumo a siaho muvhali a tshi »ivha
zwine ene mulingiwa a imela zwone, fhedziha afha ri lavhelela u pfa
masia o¾he.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a
¿wala. [50]
1.5 Vhaswa vha mahayani vha a bvelela u fhira vha dziµoroboni?
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho iyi a dovha hafhu a
sumbedza vhungoho/a hanedza ¼ikumedzwa.
• Kha sumbedze nga mbuno dzo dziaho dza sia ¼ine a khou ima na¼o.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a
¿wala. [50]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
1.6 U µisikela mishumo ha vhaswa ndi yone thandululo ya vhushai ...
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u ¿wala a tshi sumbedza ndeme ya u µisikela mishumo
ha vhaswa.
• Mulingiwa u tea u sumbedza uri u µisikela mishumo hu fhelisisa hani
• vhushai kha vhaswa.
• Maanea aya u tea u a ¿wala nga n»ila ya u tou anetshela.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Fhedzi arali mulingiwa a ¿wala lu¿we lushaka lwa maanea ane ra pfa a
tshi fusha ¾hoho ye a ½ewa, ha ½ewi nda¾iso. [50]
KHA VHA PFESESE: Hu tea u vha na vhu¾umani vhukati ha maanea na
tshifanyiso tsho nangwaho.
1.7 Tshifanyiso
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe.
Tsumbo: U pfuma n»ivho ndi tshiala tsha muswa.
• U ya nga ha itshi tshifanyiso, mulingiwa a nga anetshela/buletshedza nga
ha uri sa muswa u tea u »ipfumisa nga n»ivho nga u dalela ¼aiburari.
• Kha sumbedze u »iimisela kha u vhala bugu dzo fhambanaho.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na itshi tshifanyiso, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na
zwe a ¿wala. [50]
1.8 Tshifanyiso
Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala
maanea awe:
• Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe.
Tsumbo: Mupo ndi tsiko ya ºwali nangoho.
• Kha sumbedze ndeme ya tsiko ya mupo kha vhathu na phukha.
• Kha dovhe a sumbedze uri mupo u tea u londotwa nga n»ila»e.
• U ya nga ha itshi tshifanyiso, mulingiwa a nga anetshela/buletshedza nga
ha u vhu¾hogwa na vhu»i ha mupo.
• Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.
• Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o
livhanaho na itshi tshifanyiso, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na
zwe a ¿wala. [50]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI
MBUDZISO YA 2
ADENDAMU
Vhalingiwa vha lavhelelwa u fhindula mbudziso mbili kha dzo ½ekedzwaho. Vhulapfu
ha phindulo vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u swika kha a 200 ho sedzwa mutumbu
fhedzi. Luambo, redzhisi¾ara, tshitaila na thouni zwi tea u livhanywa na nyimele.
2.1 VHURIFHI HA TSHISHAKA (INIFOMA·A)
Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:
• Ri lavhelela khumbelo ya masheleni ine ya khou livhiswa kha malume.
• ¶iresi nthihi (ya mu¿wali).
• ¶iresi i tea u ¿walwa datumu nga vhu»alo).
• Theshano: Kha malume anga.
• Marangaphan»a: Ndumeliso
• Mutumbu. Hu ¿walwa khumbelo ya masheleni nga vhu»alo.
• Nyonesano kana phendelo.
• Magumo (mu¿wali u tea u ¿wala dzina fhedzi) [25]
2.2 ATHIKILI YA GURANN¶A
Zwi re ngomu na tshivhumbeo:
• Athikili iyi i tea u amba nga ha u hahedzwa ha mavemu na u rwiwa
havho.
• ¹hoho i kungaho/i takadzaho.
• ¹hoho i tevhelwa nga dzina ¼a mu¿wali.
• Mvulatswinga: Ndi hune mu¿wali a »ivhadza fhungo ¼ine a ¾o»a u amba
nga ha¼o. A dovhe a sumbedze u netiswa ha vhaswa vhane vha vho dzhia
mulayo vha u vhea zwan»ani.
• Mutumbu: Hu ¾an»avhudzwa nda¾iso ye vhaswa vha ½ea magevhenga,
nz.
• Tshitaila tshi nga vha tsha mbuletshedzo, tshi shumisaho figara dza
muambo na zwi ¾okonyaho mihumbulo ya vhavhali.
• Madzina, fhethu, zwifhinga, vhuimo na zwi¿we zwa ndeme zwi tea u
½etshedzwa/buletshedzwa kha athikili.
• Phendelo: Ndi hune mafhungo a vhiniwa hone. [25]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
2.3 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU
Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:
• Mulingiwa u tea u ¾ana dzina na tshifani zwa mufu, fhethu he a bebelwa
hone, »uvha ¼a mabebo khathihi na madzina a vhabebi.
• Zwa pfunzo.
• Zwa ndeme zwe mufu a swikelela.
• Nganeavhutshilo iyi i tea u dovha hafhu a bvisela khagala
vhuµikumedzeli ha mufu kha u thusa mashaka.
• Tshivhangi tsha lufu, tshifhinga na fhethu he mufu a lovhela hone.
• Zwine mashaka na dzikhonani vha »o mu humbula ngazwo.
• Mashaka e mufu a a sia.
• U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha mu¾a, nz. [25]
2.4 IMEI·I
Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:
• Imei¼i i tea u ¾u¾uwedza u sumbedza dzangalelo ¼a u dzhenela u
pfumbudzwa kha zwa mabu»o o fhambanaho.
• Mvulatswinga: Vhubvo, vhuyo na ¾hoho.
¶iresi ya imei¼i ya muthu ane a khou rumela.
¶iresi ya imei¼i ya mu¾anganedzi (i nga rumelwa muthu muthihi kana
vhanzhi).
• Tshibogisi tsha ¾hoho tshi tendela u dzhenisa mutaladzi muthihi wa
mafhungothangeli.
• Mutumbu: Mulaedza wa imei¼i u ¿walwa nga vhuµalo.
• Magumo: Madzina a mu¿wali.
• Tsaino. [25]
2.5 TSHIPITSHI TSHA FOMA·A
Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:
• Tshipitshi itshi tshi tea u ¾ana u ¾anganedzwa ha vhatambi vha bola vho
vhuyaho vho thuba tshiphuga.
• ¹hoho: Kha i vhe i kungaho.
Tsumbo: U ¾anganedzwa ha vhatambi vha bola.
• Theshano: Ndi hune muambi a resha vhathetshelesi nga u bula zwiimo
zwavho sa: Mutshimbidzamushumo, Mudzulatshidulo, nz.
• Mvulatswinga: Afha muvhali/mu¿wali u ¾alutshedza ¾hoho ya
mafhungo.
• Mutumbu: Muambi u ¾asulula mbuno dzawe a dovha a dzi tikedza.
• Luambo, tshitaila, thouni na redzhis¾ara zwi tee nyimele na vha
¾anganedzaho mafhungo.
• Magumo/Phendelo: Ndi hune a fhedza mafhungo awe. [25]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 9 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
2.6 RIVIYU
Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:
• Riviyu iyi i tea u ¾ana u sedzuluswa ha bugu ine yo takadza muvhali.
• Mvulatswinga: U ¾ha¾huvha bugu i no khou rivuwiwa/sedzuluswa.
• Mutumbu: Mafhungothangeli sa lushaka lwa bugu na zwi re ngomu na
zwi¿we.
• ¹halutshedzo ya bugu: Hu ½ekedzwa manweledzo nga ha bugu.
• Makumedzwa: U ½ekedza tshitaela tsha mu¿wali wa bugu na kuvhonele
kwa musedzulusi.
• Hu shumiswa luambo lwa tshifhinga tsha zwino.
• ¶ivhaipfi i vhe i gobolaho, i sumbedzaho ku¿walelwe kwa bugu iyi.
• Magumo: U nweledza mawanwa. [25]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50
MARAGAGU¹E: 100
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 10 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
PFESESANI:
• Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU).
• Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo.
• Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva
zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo.
• Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi.
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona
fushaho/ho linganelaho
ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho
gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tsho¾he
(Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo
mihumbulo)
Maimo a n¾ha
-Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone i ¾angananaho nahone i
Nzudzanyo ya mihumbulo ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha tendisea si na vhusiki ha mu½e si na sia
na vhupulani/ vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho -Zwo dzudzanywa nahone -Vhu¾anzi vhu si gathi -Ndi phambananadzo,
U dzhiela nzhele ndivho, -Zwo dzudzanywa nahone zwa -Zwo dzudzanywa nahone zwa dovha zwa lunzhedzana ha nzudzanyo na u zwo sokou dovhololwa
vha ¾anganedzaho dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lwo linganelaho/lu fushaho, lunzhedzana zwo -A zwo ngo
mafhungo na nyimele tshidele lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele lwa hu tshi katelwa teaho dzudzanywa nahone a
katelwa marangaphan»a, tsho¾he, hu tshi katelwa marangaphanµa, mutumbu zwi na
MARAGA 30 mutumbu na marangaphanµa, mutumbu na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe
magumo/mupendelo na magumo/mupendelo
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo ri -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho u -A hu na ndingedzo ya
shaedzinyana musutshelo wa -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we sa yelana ha mafhungo u fhindula
maanea o lundwaho tshidele takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o -Mihumbulo i vho ¾hoho/mbudziso
Maimo a fhasi
lwa tsho¾hetsho¾he -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo sumbedza u liana na u -U polika tsho¾he na u
-Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa dzudzanywa lwa ndinganelo »a»isa sa tsha tea lwa tsho¾he
lundwa lwa vhu¾ali lunzhedzana zwavhuµi, hu nahone i a tendisea -U shaedza vhu¾anzi -A zwi na sia nahone
-Zwo dzudzanywa nahone zwa tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha ha nzudzanyo na zwo vhilingana
dovha zwa lunzhedzana marangaphan»a, mutumbu nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo
tshidele lwa tsho¾he, hu tshi na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe, hu tshi teaho
katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a,
mutumbu na mutumbu na magumo/
magumo/mupendelo mupendelo
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 11 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a)
LUAMBO, TSHITAILA & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
U DZUDZANYA -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Luambo a lu pfali
Thouni, redzhisi¾ara na tshitaila na µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo -Thouni, redzhisi¾ara,
µivhaipfi zwo teaho tsho¾he tsho¾he ndivho, vha vhukuma ndivho, vha ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, tshitaila µivhaipfi a
ndivho/zwiitei na nyimele. ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo mafhungo na nyimele. vha ¾anganedzaho zwo ngo tea ndivho,
Munanguludzo wa maipfi.
Maimo a n¾ha
nyimele. na nyimele. -U shumiswa ho teaho ha mafhungo na nyimele. vha ¾anganedzaho
Kushumisele kwa luambo na -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ¾okonya, luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele.
milayo, zwiga zwa u vhala, vhuµifhulufheli ha n¾hesa, lu nahone thouni yo ¾halutshedzo. lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha
girama, mupele¾o. nyanyulaho tsho¾he. shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na µivhaipfi zwo anzesa
-Lu a gobola, nahone lwo nyanyulaho. -U pfumiswa ha luambo ho kushumisele kwone lune u pfala ha
pfuma u dzangelwa ha thouni -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re kwa maipfi a zwo ngo mafhungo zwa si tsha
-A hu na vhukhakhi ha vhukhakhi ha girama na ngomu. tea konadzea na kathihi/
girama na mupele¾o mupele¾o. -¶ivhaipfi ndi yo zwa vho konµa
-Lwo lundwa nga tshikili tsha -Lwo lundwa tshidele shayedzaho vhukuma. vhukuma/tsho¾he.
ma¾hakhe¾hakheni. vhukuma .
13 10 7 4
-Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na u -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo
vhukuma nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi shumiswa lwa u sa
Maimo a fhasi
-Lu a gobola, nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i µi vha na vhu¾udze¾udze kona
pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha -A hu na kana hu tou
thouni. -Vhukhakhi vhu¾uku ha luambo ho teaho nga u vha na zwi¾uku¾uku
-A hu na vhukhakhi ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u zwi sumbedzaho
girama na mupele¾o. -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi muvanganyo wa
-Lwo lundwa nga tshikili tsha vhukuma ha fhasi. mafhungo/mitala.
ma¾hakheni. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala
MARAGA: 15 lwa tsho¾he.
TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 0–1
Zwi¾alusi zwa -Kubveledzele kwa ¾hoho - Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi -Hu na u shaedza ha
tshibveledzwa. kwa n¾hesa kwo lunzhedzanaho vhudodombedzi zwo tea dzi pfadzaho mbuno dzo teaho
Kubveledzelwe kwa phara -Vhudodombedzi ha -Vhudodombedzi ha ¾hoho -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala na -Mafhungo/mitala na
na tshivhumbeo tsha ma¾hakhe¾hakheni hu pfadzaho zwo fha¾wa lu fushaho phara zwi µi vha na phara zwo µala
mafhungo/mitala. -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala, phara -Maanea o µi faredza zwi vhukhakhi vhukhakhi
zwo fha¾wa na u lundwa lwa zwo vangwa lu pfadzaho. pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a tsha -Maanea ha na
n¾hesa tsho¾hetsho¾he. µi pfala naho hu na mudzio/ha pfadzi.
MARAGA: 5 vhukhakhi.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 12 DBE/Lara 2024
NSC – Tsumban»ila ya u maka
KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona
linganelaho/vhu fushaho
ZWI RE NGOMU, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza
TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho fhasi, i bvukululaho u shaya n»ivho ya
vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka
Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa
mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo
Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika
vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane
U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhu¾ala -A hu na u farana ha
¾anganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na
nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo
Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa
Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi
vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho
U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa
¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya
tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha
nyimele tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa
tshibveledzwa hu¾uku -¹hahelelo/U shaedza ndi
MARAGA 15 hu soliseaho
LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
U DZUDZANYA -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara,
tshitaila na »ivhaipfi, ndi zwi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi,
Thouni, redzhisi¾ara, ndivho/u teaho lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na
nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha
¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ¾anganedzaho
nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele
Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi
Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a fusha/ -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ¾anganana
mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei
vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo thithisea ndivho na khathihi
MARAGA 10 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi -¹halutshedzo yo
vhukhakhi ¾halutshedzo ho¾efhala tsho¾he
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC May June 2019 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC May June 2018 Memo
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper