Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) 2023 MARAGA: 100 TSHIFHINGA: Awara 3 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/2023 SC/NSC NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. He¼i bammbiri ¼i na khethekanyo MBILI: KHETHEKANYO YA A: Maanea (50) KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwa vhudavhidzani: (2 x 25) (50) 2. Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI u bva kha KHETHEKANYO YA A, na MBILI u bva kha KHETHEKANYO YA B. 3. ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo. 4. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Ni fanela u pulana (sa tsumbo ni tshi shumisa mapa wa muhumbulo/nyolo/ tshati ya nyelelo/maipfi a re khii), u sedzulusa na u vhalulula mushumo wa½u. Pulane i fanela u vhonala yo RANGELA phindulo ya½u. 6. Vhupulani ho¾he vhu fanela u sumbedzwa zwi khagala. Ni tsivhudzwa u tala mutalo wo bu»aho vhukati ha vhupulani ho¾he. 7. Ni tsivhudzwa nga n»ila yo khwa¾hisedzwaho vhukuma u shumisa tshifhinga tsha½u nga nµila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: U ya kha minetse ya 100 KHETHEKANYO YA B: U ya kha minetse ya (2 x 40)80 8. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso. 9. ¹hoho i SONGO dzhielwa n¾ha musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/2023 SC/NSC KHETHEKANYO YA A: MAANEA MBUDZISO YA 1 Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha a 400 u swika kha a 450. ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya maanea e na nanga. 1.1 Ho vha vhu¾ambo ha u ambara magaweni he ha ntakadzesa. [50] 1.2 Nangoho aya a tou vha masiandaitwa a lu¾ingokhwalwa. [50] 1.3 ºwalani maanea ane a fhela nga u ri … Hezwo nda zwi humbula, mbilu yanga i sokou ri vhaa! [50] 1.4 Mitambo, ¾ho»ea ya mutakalo na tshifhe¾i tsha vhumatshelo ha muswa. [50] 1.5 Mulalo na vhudziki kha vhaswa ndi vhuµifhinduleli ha muvhuso. Ni nga ima kana na hanedzana na ¼ikumedzwa i¼i. [50] 1.6 Ri lilela ngafhi, mutsireledzi a tshi dovha a vha ene phondi? [50] Zwifanyiso zwi tevhelaho zwi nga ¾okonya kana zwa vusa zwipfi zwa½u, kana zwa dzikusa kuvhonele kwa½u kwa zwithu. ¶inangeleni tshifanyiso TSHITHIHI ni kone u ¿wala maanea. ºwalani nomboro ya mbudziso ye na nanga (1.7 kana 1.8). PFESESANI: Hu tea u vha na vhu¾umani vhu re khagala vhukati ha maanea a½u na tshifanyiso tshe na nanga. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/2023 SC/NSC 1.7 [Tshi bva kha http://www.google.images] [50] 1.8 [Tshi bva kha http://www.google.images] [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/2023 SC/NSC KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2  Fhindulani mbudziso MBILI kha dza rathi dzi tevhelaho.  Vhulapfu ha mutumbu wa phindulo i¿we na i¿we vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u ya kha a 200.  Dzhielani nzhele zwi tevhelaho: - Vha ¾anganedzaho mafhungo, redzhisi¾ara, thouni na tshitaila. - Munanguludzo wa maipfi na tshivhumbeo tsha luambo. - Tshivhumbeo.  ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya tshibveledzwa tshe na nanga. 2.1 VHURIFHI HA TSHISHAKA/INIFOMA·A Khonani ya½u o phasa murole wa vhufumi na vhuvhili maho¼a nga ½aledzi, zwino o ni vhudza zwauri u khou ya u gudela pfunzo dza n¾ha ngei mashangoµavha. ºwalelani khonani ya½u vhurifhi ni tshi mu fhululedza kha u phasa hawe murole wonoyo nga ½aledzi. [25] 2.2 ATHIKILI YA GURANN¶A Muvhunduni wa ha½u hu na mu¾hannga we a µo farwa nga vhadzulapo e kha zwiito zwa u dodela vhana vha tshikolo uri a vha tswe hu u itela u vha rengisa nga masheleni a si na vhukono. Vhadzulapo vho µo dzhia mulayo vha u vhea zwanµani zwavho nge vha mu rwa lu sina vhukono. Vhalanguli vha gurann»a ya vhuponi ha ha½u vho ni humbela uri ni vha ¿walele athikili vhunga ni muswa o zwi vhonaho nga vhu»alo. ºwalani athikili ine na »o i ½ekedza vha gurann»a yeneyo. [25] 2.3 INTHAVIYU Inwi ni na dzangalelo ¼a u vha rabulasi kha sia ¼a zwa vhulimi na vhufuwi saizwi no nanga thero dza sia i¼o afho tshikoloni. Zwino no ¾angana na mutshudeni o fhedzaho ngudo dza vhurabulasi ane na ¾oµa u µivha zwinzhi khae nga ha buµo ¼ene¼i. Inwi no mbo »i vhona uri ndi khwi½e ni tshi fara nyambedzano nae na zwenezwo vhunga no vha no dzula no »idzudzanyela yone. ºwalani inthaviyu ye ya vha hone vhukati ha½u nae. [25] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/2023 SC/NSC 2.4 AGENDA NA MAAMBIWA A MU¹ANGANO ¹hohoyatshikolo na Khorombusi ya Tshikolo tsha ha½u vho ramba matshudeni vho¾he vho phasaho afho tshikoloni vha re kha pfunzo dza n¾ha, uri vha swike afho mu¾anganoni. Inwi sa mu¿waleli wa khoro ya vhagudi ¿walani maambiwa a mu¾angano a »uvha i¼o nga vhu»alo. Shumisani agenda yo ½ekedzwaho afho fhasi u ¿wala maambiwa a mu¾angano wonoyo. Agenda 1.U vula mushumo. 2.U ¾anganedza vhathu. 3. Vhathu vho µaho. 4. Vhathu vho kundelwaho. 5. U vhalwa ha maambiwa a mu¾angano wo fhiraho. 6. U ¾anganedzwa ha maambiwa a mu¾angano wo fhiraho. 7. Maambiwa a µuvha.(Shumisani zwikhala zwo ½ewaho u »isikela na u ¿wala maambiwa a½u nga vhu»alo) 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 8. Ano na a¼a. 9. ¶uvha ¼a mu¾angano u µaho. 10.U vala. [25] 2.5 TSHIPITSHI TSHA FOMA·A Vhuponi ha ha½u ho fha¾iwa tshi¾ediamu tshihulu tshine mitambo yo fhambanaho ya µo farelwa khatsho. Inwi sa mudzulatshidulo wa vhaswa vha vhupo ha ha½u no tiwa nga vhurangaphanµa ha shango u dzudzanya tshipitshi tshine na µo tshi amba nga µuvha ¼a u vulwa ha tshi¾ediamu itsho. ºwalani tshipitshi tshenetsho. [25] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/2023 SC/NSC 2.6 IMEI·I YA TSHIOFISI No ri no dalela tshiimiswa tshine tsha lambedza matshudeni nga masheleni, ha vho bvelela zwi songo lavhelelwaho. Inwi sa muthu a songo fareaho zwavhuµi nga nyimele iyo, ¿walelani minidzhere imei¼i ya u mu ¾alutshedza nga vhuµalo zwo¾he zwe zwa itea. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa