Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2022 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2022 MARAGA: 100 TSHIFHINGA: Awara 3 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 6. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Lara 2022 NSC NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. He¼i bammbiri ¼i na khethekanyo MBILI: KHETHEKANYO YA A: Maanea (50) KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwa Vhudavhidzani: (2 x 25) (50) 2. Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI u bva kha KHETHEKANYO YA A, na MBILI u bva kha KHETHEKANYO YA B. 3. ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo. 4. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Ni fanela u pulana (sa tsumbo ni tshi shumisa mapa wa muhumbulo/nyolo/ tshati ya nyelelo/maipfi a re khii), u sedzulusa na u vhalulula mushumo wa½u. Pulane i fanela u vhonala yo RANGELA phindulo ya½u. 6. Vhupulani ho¾he vhu fanela u sumbedzwa zwi khagala. Ni tsivhudzwa u tala mutalo wo bu»aho vhukati ha vhupulani ho¾he. 7. Ni tsivhudzwa nga n»ila yo khwa¾hisedzwaho vhukuma u shumisa tshifhinga tsha½u nga nµila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: u ya kha minetse ya 100 KHETHEKANYO YA B: u ya kha minetse ya 80 (2 x 40) 8. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso. 9. ¹hoho i SONGO dzhielwa n¾ha musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi. 10. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Lara 2022 NSC KHETHEKANYO YA A: MAANEA MBUDZISO YA 1 Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha a 400 u swika kha a 450. ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya maanea e na nanga. 1.1 ¶uvha i¼o ndo ¾asulula na zwa mbiluni nge nda mu fulufhela. [50] 1.2 Nangoho izwi ndi hone u maanµafhadzwa ha vhaswa. [50] 1.3 Hezwi, zwi nkhumbudza ngeletshedzo dza vhu¾ali dza makhulu wanga. [50] 1.4 Tshelede ndi shothodzo na tshikhukhuliso vhutshiloni ha vhagudi. [50] 1.5 Ndi khwi½e vhaswa vho µihwalaho vha tshi guda vhe hayani u fhirisa u guda vhe zwikoloni. Ni nga ima na kana na hanedzana na ¼ikumedzwa i¼i. [50] 1.6 Mvelele i fha¾a mvumbo kwayo kha nyaluwo ya vhana. [50] Zwifanyiso zwi tevhelaho zwi nga ¾okonya kana zwa vusa zwipfi zwa½u, kana zwa dzikusa kuvhonele kwa½u kwa zwithu. ¶inangeleni tshifanyiso TSHITHIHI ni kone u ¿wala maanea. ºwalani nomboro ya mbudziso ye na nanga (1.7 kana 1.8). PFESESANI: Hu tea u vha na vhu¾umani vhu re khagala vhukati ha maanea a½u na tshifanyiso tshe na nanga. 1.7 [Tshi bva kha http://www.google.images] [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Lara 2022 NSC 1.8 [Tshi bva kha http://www.google.images] [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Lara 2022 NSC KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2  Fhindulani mbudziso MBILI kha dza rathi dzi tevhelaho.  Vhulapfu ha mutumbu wa phindulo i¿we na i¿we vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u ya kha a 200.  Dzhielani nzhele zwi tevhelaho: - Vha ¾anganedzaho mafhungo, redzhis¾ara, thouni na tshitaila. - Munanguludzo wa maipfi na tshivhumbeo tsha luambo. - Tshivhumbeo.  ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya tshibveledzwa tshe na nanga. 2.1 VHURIFHI HA TSHIOFISI (FOMA·A) Tshikoloni tsha ha½u ho vha na mveledziso ya u dzhenisiwa ha waifai nga vha Muhasho wa Pfunzo. Thandela iyi i khou thusa vhagudi na vhagudisi kha u vha leludzela musi vha tshi khou shumisa zwileludzi zwa vhudavhidzani kha zwa ngudo na vhugudisi. ºwalelani vhurifhi mulanguli wa Muhasho wa Pfunzo ni tshi khou vha livhuwa kha zwe vha ni itela zwone afho tshikoloni tsha ha½u. [25] 2.2 ATHIKILI YA GURANN¶A Nga murahu ha u tambudzwa nga gomelelo lwa mi¿waha mivhili afho vhuponi vhune na dzula khaho, ho µo na mvula khulu dza mibvumbi dze dza tshinyandza themamveledziso hu tshi katelwa na dzinnµu dza vhudzulo ha vhathu. Tshinyalelo iyo yo swika na kha vha gurann»a ya ¶embe vhe vha ni humbela uri ni vha ¿walele athikili ine vha »o i an»adza kha bammbiri yavho. ºwalani athikili ya gurannµa iyo. [25] 2.3 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU Muvhunduni wa ha½u no siiwa nga muswa we a vha a tshi tou vha tshiko tsha nµivho kha lushaka. Inwi sa muswa wa henefho no vha ni sa fhidzi u mu dalela, lune no vha no no tou vha muraµo wa mu¾a wa hawe. Vha mu¾a vho ta inwi uri ni ¿wale nganeavhutshilo ine na µo i vhala nga µuvha ¼a mushumo wa tshihumbudzo na mbulungo yawe. ºwalani nganeavhutshilo yeneyo. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Lara 2022 NSC 2.4 IMEI·I Vha lushaka lwa ha½u vho thoma tshikwama tsha u thusana nga masheleni. Inwi sa mu¿waleli ni vhona zwo tea u eletshedza mashaka o¾he a sa athu u vha miraµo, uri vha dzhenelele kha tshikwama tshenetsho. ºwalelani muzwala wa½u imei¼i ni tshi khou mu ¾alutshedza nga ha tshikwama itsho, khathihi na u mu tsivhudza uri a vhe mu¿we wa miraµo ya tshikwama tshenetsho. [25] 2.5 MUFHINDULANO No ri no bva lwendo lwa tshikolo lwa u ya Kapa Vhubvaµuvha, ni tshi vhuya na wana mme a½u vho fha ¿wana wa mmane wa½u lufhera lwa½u lwa u eµela. No ri ni tshi dzhena lufherani na wana hu na zwi¿we zwi songo dzudzanaho zwavhuµi kha thundu ya½u. No mbo »i humbula uri ndi khwi½e ni tou ambedzana nae nga fhungo i¼o. ºwalani mufhindulano we wa vha hone vhukati ha½u nae. [25] 2.6 RIVIYU Afho tshikoloni tsha ha½u hu na holo ye ya vha yo no vha ya kale vhukuma. Zwino yo fha¾ululwa nga huswa nga vha ha Masipala wapo, ya vho nakesa u fhira zwi¼a kale. Inwi no vha mu¿we wa matshudeni o humbelwaho nga vha Masipala wapo uri ni ¿wale riviyu nga ha holo iyo, ni »o konaha u i rumela khavho. ºwalani riviyu yeneyo. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa