Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2018 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2018 MARAGA: 100 TSHIFHINGA: Awara 21/ 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 8. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Lara 2018 NSC NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO MBILI: KHETHEKANYO YA A: Maanea (50) KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwa vhudavhidzani: (2 x 25) (50) PFESESANI: Vhalingiwa vha lavhelelwa u fhindula mbudziso MBILI kha KHETHEKANYO iyi. 2. Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI kha KHETHEKANYO YA A, na MBILI kha KHETHEKANYO YA B. 3. ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo. 4. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Ni fanela u pulana (sa tsumbo ni tshi shumisa mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/maipfi a re khii), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u. Pulane i fanela u RANGELA phindulo ya½u. 6. Vhupulani ho¾he vhu fanela u sumbedzwa zwi khagala. Ni tsivhudzwa uri ni tale mutalo wo bu»aho vhukati ha vhupulani ho¾he. 7. Ni tsivhudzwa nga n»ila yo khwa¾hisedzwaho vhukuma u shumisa tshifhinga tsha½u nga nµila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: U ya kha minetse ya 80 KHETHEKANYO YA B: U ya kha minetse ya (2 x 35) 70 8. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso. 9. ¹hoho i songo dzhielwa n¾ha musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi. 10. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Lara 2018 NSC KHETHEKANYO YA A: MAANEA MBUDZISO YA 1 Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe u bva kha maipfi a 400 u swika kha a 450. ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya maanea e na nanga. 1.1 Ndi yone tshenzhemo ye ya shandula kuvhonele kwanga. [50] 1.2 ¶umbumazwikule ¼e ¼a vha tshimangadzo kha shango. [50] 1.3 ºwalani maanea ane a vha na maipfi haya: 'Ndo fhedza ndo »itota nga n¾hani ha lunyadzo.' [50] 1.4 'Ndi khwi½e u fela muhumbulo une wa tshila, u fhirisa u tshilela muhumbulo une wa »o fa.' (Steve Biko) [50] 1.5 Khamusi u khwiniswa ha milayo ya kuambarele zwikoloni zwashu zwi nga bveledza vhudziki. ¹a¾ani ni tshi ima na, kana ni tshi hanedzana na ¾hoho iyi. [50] 1.6 Zwifanyiso zwi tevhelaho zwi nga ¾okonya kana zwa vusa zwipfi zwa½u, kana zwa dzikusa kuvhonele kwa½u kwa zwithu. ¶inangeleni tshifanyiso ni kone u ¿wala maanea. ºwalani nomboro ya mbudziso ye na nanga (1.6.1, 1.6.2 kana 1.6.3), ni kone-ha u ½ea maanea a½u ¾hoho yo teaho. PFESESANI: Hu tea u vha na vhu¾umani vhu re khagala vhukati ha maanea a½u na tshifanyiso tshe na nanga. 1.6.1 [Tshi bva kha: www.google.com] [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Lara 2018 NSC 1.6.2 [Tshi bva kha: www.google.com] [50] 1.6.3 [Tshi bva kha: www.google.com] [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Lara 2018 NSC KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2 Fhindulani mbudziso MBILI kha dzi tevhelaho. • Vhulapfu ha mutumbu wa phindulo i¿we na i¿we vhu vhe maipfi a u bva kha 180 u swika kha a 200. • Dzhielani nzhele zwi tevhelaho: o Vha ¾anganedzaho mafhungo, redzhis¾ara, thouni na tshitaila. o Munanguludzo wa maipfi na tshivhumbeo tsha luambo. o Tshivhumbeo. • ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya tshibveledzwa tshe na nanga, sa tsumbo 2.1 Vhurifhi ha tshishaka. 2.1 VHURIFHI HA TSHISHAKA (INIFOMA·A) No ri ni tshi khou tamba nga bureiki tshikoloni, na tshenuwa no ku»a i¾o ¼a mu¿we mugudiswa nga luku»avhavha ni songo zwi lavhelela. Mashudumavhi, i¾o i¼o ¼o huvhala lwe uyo ¿wana a mbo »i hwalelwa vhuongeloni ha ma¾o vhunga i¾o ¼o no vha na tshanga. Mme a uyo ¿wana vho kelema lwa u sa vhuya fhano. Zwino inwi ¿walani vhurifhi ha u humbela pfarelo ni vhu ½ekedze vhabebi vha½u uri vha vhu ise ha vhabebi vha uyo ¿wana sa yone n»ila ya u humbela u farelwa lufhanga u ya nga mvelele yashu. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Lara 2018 NSC 2.2 ·IºWALOVHU¸E (CV) NA VHURIFHI HA U FHELETSHEDZA Vhalani vhurifhi vhu tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso yo »isendekaho khaho. Hu vhudziswa: Malu¾a Muge»a PO Box 234 Cell: 064 014 1234 ¹hohoyan»ou 0950 25 Lara 2018 Mulanguli Tshiwela Company PO Box 523 Makhado 0920 KHUMBELO YA MUSHUMO WA VHUºWALELI Ndaa/Aa Ndi ¿wala ulu lu¿walo ndi tshi khou ita khumbelo ya mushumo wa u vha Mu¿waleli we wa an»adzwa kha bammbiri ¼a ¶ivhani ya ¼a 23 Lara 2018. Ndi na tshenzhemo ya mi¿waha mivhili kha uyu mushumo. Ndi khou amba zwino ndi tshi khou shuma kha Khampani ya Nduvho. Ndi dovha hafhu nda vha mu¿waleli kha zwiimiswa zwi tevhelaho: Khorombusi ya Tshikolo tsha Vhambedzi Sekondari, Khorombusi ya Vhaswa vha muvhundu wa Funanani, na ya mbulungano ya mu¾a wa hashu. U ya nga ha iyi tshenzhemo, ndi vhona e n½e muthu o tewaho nga mushumo uyu. Zwidodombedzwa zwanga zwo¾he zwi kha ¼i¿walovhu½e ¼o nambatedzwaho kha khumbelo iyi. Ndi khou tenda uri khumbelo yanga i »o ¾anganedzwa. Ndi n½e wavho a fulufhedzeaho Malu¾a Muge»a Zwino inwi ¿walani ¼i¿walovhu½e (CV) ¼o faredzaho zwidodombedzwa zwo¾he ¼ine ¼a fanela u ¾uwa na uvhu vhurifhi ha u humbela mushumo. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Lara 2018 NSC 2.3 ADZHENDA NA MAAMBIWA A MU¹ANGANO Inwi no topoliwa u vha mu¿waleli kha mu¾angano we wa fariwa hu tshi khou lugiselwa tshimima tsha u takalela »uvha ¼a mabebo ¼a makhulu wa½u musi vho swikisa mi¿waha ya fu¾ahe (90). I tevhelaho ndi adzhenda ya uyo mu¾angano. 1. U vula 2. U ¾anganedza vhathu 3. Vhathu vho »aho na vho kundelwaho 4. U vhalwa ha maambiwa a mu¾angano wo fhiraho 5. U ¾anganedzwa ha maambiwa 6. A bvaho kha maambiwa 7. Maambiwa a »uvha 7.1 ... 7.2 ... 7.3 ... 7.4 ... 7.5 ... 8. A¼a na a¼a 9. Datumu ya mu¾angano u tevhelaho 10. U vala Zwino inwi ¿walani maambiwa a mu¾angano uyo ni tshi khou shumisa adzhenda ye na ½ewa afho n¾ha. [25] 2.4 MUVHIGO WA FOMA·A Vha Hamasipala vho vha na mu¾angano na Khoro dza Lushaka vha tshi khou ¾ahisa mbilaelo dza u ¼a¾ekanywa ha mashika ho¾heho¾he ngauri zwi nga vho vhanga malwadze kha vhadzulapo. Inwi sa mu¿waleli wa Khoro ya Lushaka no vha mura»o wa uyo mu¾angano, zwino ni tea u ¿wala muvhigo nga ha zwe zwa ambiwa. ºwalani uyo muvhigo wa foma¼a une wa »o vhigiwa musi wa khoro. [25] 2.5 TSHIPITSHI TSHA FOMA·A Hu na khombo nnzhi dzine dza kwama vhaswa badani khulwane ine ya fhira nga henefho vhuponi ha ha½u. Sa Mudzulatshidulo wa Khoro ya Vhaswa, vhadzulapo vho ni humbela uri ni ambe tshipitshi nga ha ndeme ya tsireledzo dzibadani mu¾anganoni wa vhaswa. ºwalani tshipitshi itsho. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Lara 2018 NSC 2.6 INTHAVIYU Inwi ni muthu we a gudela zwa vhulondolama»i. Minidzhere wa ha masipala wa vhupo ha ha½u o ni ramba uri a vhe na nyambedzano na inwi hu u itela uri lushaka lu maan»afhadzee nga n»ivho ine na vha nayo malugana na u vhulunga khathihi na kushumisele kwone kwa ma»i. ºwalani inthaviyu ye ya vha hone vhukati ha½u na minidzhere. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa