Downloaded from hlayiso.com
GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI YA
12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)
LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2018
MARAGA: 100
MEMORANDAMU
Memorandamu uyu u na masia¾ari a 11.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2018 Memo
Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the Feb March 2018, 15 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · Feb March · 2018 · tshivenda. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Feb March
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 15
- File size
- 274.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 15
This exam
Feb March 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
MAFHUNGO THANGELI O LIVHISWAHO KHA MU¹OLI/MUMAKI
Musi vha tshi ¾ola/maka mushumo wa mulingiwa, zwi tevhelaho ndi
zwi¿we zwa zwine zwa tea u dzhielwa nzhele musi vha tshi shumisa
rubriki:
Ndeme ya vhupulani, mvetamveto, u vhalulula na u dzudzanya
zwo bveledzwaho kha tshibveledzwa tsha u fhedzisela tsho
½ekedzwaho.
U dzhiela nzhele u ¿wala hu re na ndivho, vha ¾anganedzaho
mafhungo na nyimele hu tshi katelwa na redzhis¾ara, tshitaila
na thouni – nga maan»a ho sedzeswa KHETHEKANYO YA B.
Girama, mupele¾o na zwiga zwa u vhala.
Zwivhumbeo zwa luambo, hu tshi katelwa na luambo lwa
vhudzivha/kuambele.
Munanguludzo wa maipfi na luambo lwa maambele.
Kufha¾elwe kwa mafhungo.
Kuvhekanyelwe na kufha¾elwe kwa dziphara.
Ku¾ha¾huvhelwe kwa ¾hoho sa zwo ¾aniwaho nga zwi re ngomu/zwo
faredzwaho: mvulatswinga, kubveledzelwe kwa mihumbulo na
magumo.
MAHUMBULWA MALUGANA NA KUMAKELE/KU¹OLELWE
KHETHEKANYO YA A: MAANEA
Kha vha sedze KHETHEKANYO YA A: Rubriki ya u ¹ola/Maka Maanea i
wanalaho kha masia¾ari a 9–10.
KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA
KHRITHERIA MARAGA
ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI 30
LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 15
TSHIVHUMBEO 5
¹HANGANYELO 50
1. Kha vha vhale maanea o¾he vha kone u livhanya
na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo aya zwi tshi
kwama ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI.
2. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha
nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo
ayo zwi tshi kwama LUAMBO,TSHITAILA NA U DZUDZANYA.
3. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha koneha u
nanguludza/livhanya na mafhungo ayo zwi tshi kwama
TSHIVHUMBEO.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI
Kha vha sedze KHETHEKANYO YA B: Rubriki ya u ¹ola/Maka
Zwibveledzwa zwa Vhudavhidzani i re kha sia¾ari ¼a 11.
KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA
KHRITHERIA MARAGA
ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO 15
LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 10
¹HANGANYELO 25
1. Kha vha vhale tshibveledzwa tsho¾he vha kone u livhanya
na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi
kwama ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO.
2. Kha vha dovhe hafhu u vhala tshibveledzwa vha
nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo
ayo zwi tshi kwama LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA.
KHA VHA PFESESE:
Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwa zwibveledzwa zwa vhudavhidzani
zwi funzwa zwo livhiswa kha maitele a zwino a u linga.
Izwi zwi tea u dzhielwa n¾ha musi hu tshi ¾olwa tshivhumbeo.
Kha vha ½ee maraga kha tshivhumbeo tsho teaho/tshone.
Kha vha sedzese kuvhekanyelwe/kukumedzelwe kwone kwo teaho musi
hu tshi ¿walwa tshibveledzwa tshi¿we na tshi¿we.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)
Mbuno dzo ½ewaho fhasi ha ¾hoho i¿we na i¿we kha iyi adendamu
dzi thuse fhedzi sa tsumban»ila/gaidi kha vhamaki/vha¾oli.
Hu tea u ½ewa tshikhala/thendelo ya u dzhiela n¾ha n»ila ine
mulingiwa a ¾ha¾huvhisa zwone/ngayo ¾hoho, naho zwi tshi nga
vha zwo fhambani na izwo zwo ½ewaho kha idzo mbuno kana na
mihumbulo/kuvhonele kwa vhone mu¾oli/mumaki.
1.1 Ndo ro shaya tsha khanani.
Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela tshi¾ori kana
zwiitei zwo fhiraho kana fikishini.
Kha maanea haya, mu¿wali a nga shumisa thevhekano kana
puloto ya tshi¾ori tshi tendiseaho.
Mu¿wali u tea u shumisa pharagirafu ya marangaphan»a i
kungaho.
Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho,
fhedzi vha¿wali vhanzhi vha shumisa tshifhinga tsha
zwino u »isa vhupfiwa ha tsini, na u bveledza
ndivhanyo.
Magumo a nga vha a fushaho kana a kanganyisaho, a
dovha a »isa n»a»o, fhedzi a songo vhuya a humbulelea.
Mu¿wali a nga shumisa maambaambiwa arali a tshi ¾o»a
uri vhathu vha ¾avhanye u pfesesa kana u maan»afhadza
muanewa, kana a shumisa maambaambelwa arali a tshi
¾o»a uri muvhali a vhe kule na muambi. [50]
Mu¿wali a nga shumisa zwipi»a zwa ¾haluso ho teaho,
fhedzi mihumbulo yawe i tea u farana kana u kwakwana,
nahone maipfi o¾he a si na ndivho a a khwathelwa.
1.2 Arali ndi mutumbuli, dwadzetshifu ¼a HIV/AIDS ndo vha ndi
tshi µo ¼i kunda hani?
Mu¿wali a nga buletshedza tshumoitwa na ma¾ele¾ele nga
vhuµalo.
Maanea aya a ¾o»a luambo lwo kunaho, lu sa kon»i.
Mu¿wali u tea u nanga maipfi nga vhuronwane u itela u
swikelela kha zwine zwa khou ¾o»ea.
Mu¿wali u ¾alusa muthu kana tshi¿we tshithu u itela
uri muvhali a vhe na tshenzhemo ya ¾hoho muhumbuloni.
Mu¿wali u tea u vhumba zwifanyiso nga maipfi.
Mu¿wali u tea u ¾alusa a tshi khou fha¾a zwifanyiso [50]
zwa u vhona, mubvumo, u pfa, u thetshelesa na u kwama.
Mu¿wali u fanela u shumisa figara dza muambo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
1.3 Ndi vhuµifhinduleli ha mubebi u langa vhana vhavho kha
kushumisele kwa zwa vhudavhidzani ha muyani. ¹a¾ani.
Mu¿wali u ¾a¾a o ima na, kana a tshi hanedza
¼ikumedzwa.
Mu¿wali u ¿wala a tshi tikedza vhuimo na kuvhonele
kwawe hune u »itsireledza hawe a hu shanduki, nahone
zwi tea u imelelwa zwavhu»i nga n»ila ya u dzhia sia.
Mu¿wali a nga imelela ¼ikumedzwa ¼o ½ewaho kana a ¼i
hanedza.
Mu¿wali u fanela u shumisa luambo lu nyanyulaho.
[50]
Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo ¼ine a khou ¾oµa ¼i
tshi tendiwa.
Mu¿wali u sumbedza vhukhwi½e ha fhungo ḽine a khou ¼i
imelela.
Magumo a tea u sumba sia ¼e mu¿wali a imela ¼one na
tshiitisi.
1.4 Muthu na mupo zwi a ¾oµana, zwa µi dovha zwa swimana.
Afha mu¿wali u ¾a¾a u lingana nga ha mihumbulo mivhili
yo ½ekedzwaho.
Mu¿wali u ¿wala a tshi tenda na u hanedza tshithu.
Mu¿wali u ¿wala a tshi sedzulusa masia o¾he a u
¾a¾isana.
Mu¿wali u ¿wala a sa dzhii sia, fhedzi a nga sumbedza
vhu»ipfi hawe.
Mu¿wali a nga shumisa luambo lu nyanyulaho, fhedzi u [50]
¾a¾a havhu»i ndi hu re na mbuno dzo dziaho.
Mu¿wali u fanela u sumbedza magumo a siaho muvhali a
tshi »ivha zwine a imela zwone.
1.5 Nga dzone ¾honi, ha mbo vha u ya makhokha.
Mu¿wali u vhuisa mihumbulo nga zwo bvelelaho murahu.
Mu¿wali u ½ekedza mahumbulwa na muhumbulo nga ha
¾hoho, hu si na u ¾a¾a kana u imelela tshithu lini.
Mu¿wali u vhekanya mihumbulo nga nµila ine ya kunga
kana u ¾u¾ula dzangalelo ¼a muvhali.
Mu¿wali u tea u vhekanya mafhungo nga nµila i pfalaho.
Mu¿wali u ½ekedza kuvhonele, mihumbulo, ¾halukanyo na
vhu»ipfi hawe nga ha ¾hoho ine a khou ¿wala ngayo;
zwihulu ine a pfa e na vhukwamani nayo.
Mu¿wali u fanela u shumisa mihumbulo ine ya mu kwama
hu si na u dzhia sia, i ¾o»aho vhuronwane kha
tshivhumbeo.
Mu¿wali ha tei u ½ea magumo a re khagala. [50]
Mu¿wali a nga »i bveledza maanea a vhu¾ali, kana a u
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
dzhia muhumbulo wo khwa¾haho.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
1.6 Ndi ¼one shango ¼ine nda swela u ¼i vhea lwayo.
Mu¿wali a nga buletshedza tshumoitwa na ma¾ele¾ele nga
vhuµalo.
Maanea aya a ¾o»a luambo lwo kunaho, lu sa kon»i.
Mu¿wali u tea u nanga maipfi nga vhuronwane u itela u
swikelela kha zwine zwa khou ¾o»ea.
Mu¿wali u ¾alusa muthu kana tshi¿we tshithu u itela
uri muvhali a vhe na tshenzhemo ya ¾hoho muhumbuloni.
Mu¿wali u tea u vhumba zwifanyiso nga maipfi.
Mu¿wali u tea u ¾alusa a tshi khou fha¾a zwifanyiso [50]
zwa u vhona, mubvumo, u pfa, u thetshelesa na u kwama.
Mu¿wali u fanela u shumisa figara dza muambo.
1.7 1.7.1 Tsenguluso ya zwifanyiso
Mu¿wali u tea u ¿wala hu na vhu¾umekani vhu re
khagala vhukati ha maanea na tshifanyiso tshe
a nanga tshone.
Mu¿wali u fanela u sumbedza u nyanyuwa hawe, u
vhangulea ha zwipfi zwawe na kuvhonele kwawe.
Mu¿wali u »isendeka kha tshifanyiso tshe a
»inangela tshone.
Mu¿wali u tea u »isikela ¾hoho nga tshifanyiso
[50]
tshe a nanga.
Afha hu nga µa mihumbulo minzhi yo fhambanaho
nga ha tshifanyiso tshe a nanga.
1.7 1.7.2 Tsenguluso ya zwifanyiso
Mu¿wali u tea u ¿wala hu na vhu¾umekani vhu re
khagala vhukati ha maanea na tshifanyiso tshe
a nanga tshone.
Mu¿wali u fanela u sumbedza u nyanyuwa hawe, u
vhangulea ha zwipfi zwawe na kuvhonele kwawe.
Mu¿wali u »isendeka kha tshifanyiso tshe a
»inangela tshone.
Mu¿wali u tea u »isikela ¾hoho nga tshifanyiso
[50]
tshe a nanga.
Afha hu nga µa mihumbulo minzhi yo fhambanaho
nga ha tshifanyiso tshe a nanga.
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI
MBUDZISO 2
2.1 VHURIFHI HA TSHISHAKA (INIFOMA·A)
Tshivhumbeo:
¶iresi nthihi ya mu¿wali ine ya tevhelwa nga datumu.
¶iresi i tewa u ¿walwa nga vhu»alo.
Zwiga zwa u vhala a zwi shumiswi mafheleloni a
mitaladzi ya »iresi, theshano na magumo.
Theshano: Tsumbo: Khonani yanga.
Marangaphan»a kha ½ee muvhali ludungela lwa mafhungo
ane a »o a wana kha mutumbu.
Mutumbu: Ndi hune ha wanala tshidziki tsha mafhungo.
Hu shumiswa luambo lwo teaho, lu si na miswaswo.
Nyonesano: Ndi hune mu¿wali a onesana na mu¿walelwa.
Magumo: Mu¿wali u ¿wala dzina ¼awe fhedzi. [25]
2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU
Tshivhumbeo:
Dzina na tshifani zwa mufu, »iresi, mi¿waha, ma»uvha a
mabebo na a
u lovha, fhethu he muthu a lovhela hone,
tshivhangi tsha lufu, tshifhinga tsha u lwala na
madzina a mashaka.
Zwe zwa swikelelwa/zwa ndeme zwo swikelwaho: pfunzo/u
»idzhenisa
kha mishumo ya zwitshavha, nz.
Nganeapfufhi nga ha mufu: u amba zwine mashaka na
dzikhonani vha
»o mu humbula ngazwo.
U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha
mu¾a, nz. [25]
2.3 RIVIYU
Tshivhumbeo:
Marangaphan»a
- Dzina ¼a bugu.
- Mu¿wali na vhaga»isi
- Lushaka lwa bugu
Mutumbu- Manweledzo
- Puloto
o Vhabvumbedzwa
o Fhethuvhupo
o Na zwi¿we zwi¾alusi zwa bugu
Mihumbulo ya½u nga ha bugu
Themendelo
Phendelo [25]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 9 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
2.4 INTHAVIYU
Tshivhumbeo:
I vha vhukati ha vhathu vhavhili/tshigwada na muthu
muthihi.
Hu ¾okonywa muinthavuwiwa nga mbudziso.
Mu¿wali u ½ea/u ¿wala madzina a vhaambi kha tshan»a
tsha monde.
U shumisa mutaladzi muswa u sumbedza muambi muswa. [25]
2.5 TSHIPITSHI
Tshivhumbeo:
¹hoho: Kha i vhe i kungaho.
Theshano: Ndi hune muambi a resha vhathetshelesi.
Mvulatswinga: Afha muvhali u ¾alutshedza ¾hoho ya
mafhungo.
Mutumbu: Muambi u ¾asulula mbuno dzawe a dovha a dzi
tikedza.
Magumo/Phendelo: Ndi hune a fhedza mafhungo awe. [25]
2.6 MUVHIGO WA FOMA·A
Tshivhumbeo:
¹hoho
Marangaphan»a (siangane, ndivho na tshikoupu)
Matshimbidzele (Nnyi?, Ngani?, Ngafhi?, Lini?, Mini?
Hani?)
Magumo/mawanwa
Phendelo
Themendelo
Tsaino ya muvhigi
Tshiimo tsha muvhigi
Datumu. [25]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50
MARAGAGU¹E: 100
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
PFESESANI:
Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU).
Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo.
Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa
¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo
tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo.
Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi.
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha Vhukoni ha fhasi U sa kona
vhukati/vhu
fushaho/ho
linganelaho
ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i -Phindulo yo
gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo shaedzaho polikaho tsho¾he
(Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he lunzhedzana lwo ndunzhendunzhe -Mihumbulo yo
mihumbulo) -Mihumbulo ya vhu¾ali, na ¾hoho nahone zwa linganelaho nahone -Mihumbulo yo ¾angananaho
Maimo a n¾ha
Nzudzanyo ya i ¾okonyaho nahone yo takadza zwi a tendisea vhilinganaho, nahone i si na
mihumbulo na vhibvaho -Hu na vhu¾anzi ha -Zwo dzudzanywa nahone i si na sia
vhupulani/ -Zwo dzudzanywa nahone mihumbulo yo vhibvaho nahone zwa dovha zwa vhusiki ha mu½e -Ndi
U dzhiela nzhele zwa dovha zwa -Zwo dzudzanywa lunzhedzana lwo -Vhu¾anzi vhu si phambananadzo,
ndivho, vha lunzhedzana tshidele nahone zwa dovha zwa linganelaho/lu gathi ha zwo sokou
¾anganedzaho lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele fushaho, hu tshi nzudzanyo na u dovhololwa
mafhungo na nyimele katelwa marangaphan»a, lwa tsho¾he, hu tshi katelwa lunzhedzana zwo -A zwo ngo
mutumbu na katelwa marangaphanµa, teaho dzudzanywa nahone
MARAGA 30 magumo/mupendelo marangaphanµa, mutumbu na a zwi na
mutumbu na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe
magumo/mupendelo
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
M
a
i
m
o
a
f
h
a
s
i
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 11 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
-Ndi zwa n¾hesa, fhedzi -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha -Phindulo yo -A hu na
zwo ri shaedzinyana -Mihumbulo i fhedzi hu na anzaho u sa ndingedzo ya u
musutshelo wa maanea o yelanaho, i takadzaho vhu¾udze¾udze hu¿we yelana ha fhindula
lundwaho tshidele lwa -Zwo dzudzanywa vhu khakhisaho mu¾o»o mafhungo ¾hoho/mbudziso
tsho¾hetsho¾he nahone zwa dovha zwa -Mihumbulo yo -Mihumbulo i vho -U polika tsho¾he
-Mihumbulo yo vhibva ya lunzhedzana zwavhuµi, dzudzanywa lwa sumbedza u liana na u sa tsha tea
lundwa lwa vhu¾ali hu tshi katelwa ndinganelo nahone i na u »a»isa lwa tsho¾he
-Zwo dzudzanywa nahone marangaphan»a, a tendisea -U shaedza -A zwi na sia
zwa dovha zwa mutumbu na -Hu na hu¿we u fusha vhu¾anzi ha nahone zwo
lunzhedzana tshidele magumo/mupendelo ha nzudzanyo na nzudzanyo na vhilingana
lwa tsho¾he, hu tshi ndunzhendunzhe, hu ndunzhendunzhe
katelwa marangaphan»a, tshi katelwa zwo teaho
mutumbu na marangaphan»a,
magumo/mupendelo mutumbu na magumo/
mupendelo
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a)
LUAMBO, TSHITAILA & U 14–15 10–11 6–7 2–3 0
DZUDZANYA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, -Luambo a lu
Thouni, redzhis¾ara tshitaila na µivhaipfi redzhis¾ara, tshitaila µivhaipfi redzhis¾ara, pfali
na µivhaipfi zwo zwo tea tsho¾he tshitaila µivhaipfi zwo tea ndivho, vha tshitaila -Thouni,
teaho ndivho/zwiitei tsho¾he ndivho, vha zwo tea vhukuma ¾anganedzaho mafhungo µivhaipfio zwo redzhis¾ara,
na nyimele. ¾anganedzaho mafhungo ndivho, vha na nyimele. tea zwi¾uku tshitaila
Munanguludzo wa na nyimele. ¾anganedzaho -U shumiswa ho teaho ndivho, vha µivhaipfi a zwo
Maimo a n¾ha
maipfi. -Lulambo ndi lwa mafhungo na nyimele. ha luambo u bveledza ¾anganedzaho ngo tea ndivho,
Kushumisele kwa vhuµifhulufheli ha -Luambo lu a ¾halutshedzo. mafhungo na vha ¾anganedzaho
luambo na milayo, n¾hesa, lu nyanyulaho ¾okonya, nahone -Thouni yo tea nyimele. mafhungo na
zwiga zwa u vhala, tsho¾he. thouni yo shumiswaho -U pfumiswa ha luambo -Ho shumiswa nyimele.
girama, mupele¾o. -Lu a gobola, nahone ndi i nyanyulaho. ho shumiswa u luambo lwa -U ho¾efhala ha
lwo pfuma u dzangelwa -Hunzhi a hu na khavhisa zwi re mutheo/fhasi µivhaipfi zwo
ha thouni vhukhakhi ha girama ngomu. -Thouni na anzesa lune u
-A hu na vhukhakhi ha na mupele¾o. kushumisele kwone pfala ha mafhungo
girama na mupele¾o -Lwo lundwa tshidele kwa maipfi a zwo zwa si tsha
-Lwo lundwa nga vhukuma . ngo tea konadzea na
tshikili tsha -¶ivhaipfi ndi yo kathihi/ zwa vho
ma¾hakheni¾hakheni. shayedzaho konµa
vhukuma. vhukuma/tsho¾he.
12–13 8–9 4–5 0–1
-Lulambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga -U shumiswa ha luambo -Luambo lwo
vhukuma na u nyanyula ho linganelaho, shumiswa lwa u sa
-Lu a gobola, nahone -Thouni ndi yo fhedzi hu tshi µi vha kona
Maimo a fhasi
lwo pfuma u dzangelwa teaho, i nyanyulaho na vhu¾udze¾udze -A hu na kana hu
ha thouni. -Vhukhakhi vhu¾uku -Hu¿we u shumiswa ha tou vha na
-A hu na vhukhakhi ha ha girama na luambo ho teaho nga u zwi¾uku¾uku zwi
girama na mupele¾o. mupele¾o angaredza, fhedzi u sumbedzaho
MARAGA: 15 -Lwo lundwa nga -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo muvanganyo wa
tshikili tsha vhukuma ndi ha fhasi. mafhungo/mitala.
ma¾hakheni. -¶ivhaipfi yo
ho¾efhala lwa
tsho¾he.
TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 1
Zwi¾alusi zwa -Kubveledzele kwa - Kubveledzele kwa -Kubveledzele kwa -Dzi¿we mbuno ndi -Hu na u shaedza
tshibveledzwa. ¾hoho kwa n¾hesa ¾hoho kwo ¾hoho na dzi pfadzaho ha mbuno dzo
Kubveledzelwe kwa -Vhudodombedzi ha lunzhedzanaho vhudodombedzi zwo tea -Mafhungo/mitala teaho
phara na tshivhumbeo ma¾hakheni¾hakheni -Vhudodombedzi ha -Mafhungo/mitala, na phara zwi µi -Mafhungo/mitala
tsha mafhungo/mitala. -Mafhungo/mitala, ¾hoho hu pfadzaho phara zwo fha¾wa lu vha na vhukhakhi na phara zwo µala
phara zwo fha¾wa na u -Mafhungo/mitala, fushaho -Fhedzi maanea a vhukhakhi
lundwa lwa n¾hesa phara zwo vangwa lu -Maanea o µi faredza tsha µi pfala -Maanea ha na
MARAGA: 5 tsho¾hetsho¾he. pfadzaho. zwi naho hu na mudzio/ha pfadzi.
pfadzaho/tendiseaho. vhukhakhi.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 13 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
MARAGANYANGAREDZI 40–50 30–39 20–29 10–19 0–9
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 14 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona
linganelaho/vhu
fushaho
ZWI RE NGOMU, VHUPULANI 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
NA TSHIVHUMBEO -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya -Phindulo i
ma¾hakhe¾hakheni, i sa yavhu»i vhukuma, i fushaho/linganelaho mutheo/ fhasi, i sumbedza u shaya
Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi bvukululaho n»ivho vhukuma, i bvukululaho n»ivho ya
mihumbulo -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo dziaho ya bvukululaho n»ivho yo n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwa
Nzudzanyo ya mihumbulo yo vhibvaho zwi¾alusi zwa dziaho ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka lwa
na vhupulani -N»ivho yo lushaka lwa zwa lushaka lwa lushaka lwa tshibveledzwa
U dzhiela nzhele ¾an»avhuwaho tsho¾he tshibveledzwa tshibveledzwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo
ndivho, vha ya zwi¾alusi zwa -O fara vhu¾ala/sia -Ho ngo tou fara -Hu na u polika dzumbama, u
¾anganedzaho mafhungo lushaka lwa ¼one -A hu na u vhu¾ala hone tsho¾he hu¿we hu vhonalaho polika ndi hu
na nyimele tshibveledzwa polika lini – hu na u polika naho o fara vhu¾ala hulwane
Phindulo na mihumbulo -Ku¿walele kwo tou -Zwi re ngomu na hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na -A hu na u farana
Nzudzanyo ya mihumbulo fombe kha sia ¼one mihumbulo zwo -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo ha zwi re ngomu
na vhupulani -Zwi re ngomu na lunzhedzana mihumbulo zwo »i tou farana tsho¾he na mihumbulo
U dzhiela nzhele mihumbulo zwo -Zwo ¾an»avhudzwa lunzhedzana lini -Zwidodombedzwa
ndivho, vha lunzhedzana lwa tsho¾he, -Zwi¿we -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi
¾anganedzaho mafhungo -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwidodombedzwa zwidodombedzwa zwi zwi¾uku zwi tikedza tikedza ¾hoho
na tshivhumbeo/milayo tsho¾he, zwo¾he zwi tikedza tikedza ¾hoho ¾hoho -A ho ngo
na nyimele zwidodombedzwa zwo¾he ¾hoho -Nga u angaredza, -Hu na u shaedza hu tevhedzwa milayo
zwi tikedza ¾hoho -Tshivhumbeo ndi tshivhumbeo ndi vhonalaho ha yone ya
MARAGA 15 -Tshivhumbeo ndi tsho teaho naho hu tshone, fhedzi hu na kushumisele kwa tshivhumbeo tsha
tshonetshone tsho na vhukhakhi u polika hu¾uku milayo na tshibveledzwa
teaho tshibveledzwa vhu¾uku tshivhumbeo
-¹hahelelo/U shaedza
ndi hu soliseaho
LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
U SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, -Thouni,
tshitaila na redzhis¾ara, tshitaila na redzhis¾ara, redzhis¾ara,
Thouni, redzhis¾ara, »ivhaipfi, ndi zwi tshitaila na »ivhaipfi, ndi zwi tshitaila na tshitaila na
ndivho/u nyanyula, teaho lwa »ivhaipfi, ndi zwi teaho tsho¾he »ivhaipfi, ndi zwi »ivhaipfi, ndi
tshitaila, vha ma¾hakhe¾hakheni teaho tsho¾he ndivho, vha teaho zwi¾uku zwi sa ananiho na
¾anganedzaho mafhungo ndivho, vha ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo ndivho, vha ndivho, vha
na nyimele ¾anganedzaho mafhungo ¾anganedzaho na nyimele ¾anganedzaho ¾anganedzaho
Munanguludzo wa maipfi na nyimele mafhungo na nyimele -Hu na hu¿we mafhungo na nyimele mafhungo na
Zwiga zwa mu¿walo na -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, vhukhakhi ha girama -Girama yo shaedza, nyimele
mupele¾o nahone yo fha¾wa girama ndi yone -¶ivhaipfi i a fusha/ i na vhukhakhi ho -Zwo »ala
tshidele nahone yo fha¾wa linganela vhalaho vhukhakhi nahone
MARAGA 10 -A hu na vhukhakhi zwavhu»i -Fhedzi vhukhakhi vhu -¶ivhaipfi ndi yo zwo ¾anganana
-¶ivhaipfi ndi re hone a vhu shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i
yavhu»i vhukuma thithisi ¾halutshedzo -¹halutshedzo yo tei ndivho na
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 15 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
-Hunzhi a hu na thithisea khathihi
vhukhakhi -¹halutshedzo yo
ho¾efhala tsho¾he
MARAGANYANGAREDZI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 Feb March 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC May June 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2017 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2016 Memo
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper