Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI YA 12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)
LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2018
MEMORANDAMU
MARAGA: 70
Memorandamu uyu u na masia¾ari a 8.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
You're offline
Skip to contentMemorandum 











View all
Tshivenda HL P1 Feb March 2018 Memo hlayiso.com
Tshivenda Hl · Grade 12 · Feb March · 2018 · tshivenda. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Feb March
- Paper
- 1
- Pages
- 10
- File size
- 461.2 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 10
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHA VHA PFESESE:
Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa
vha¾oli/vhamaki.
Ngauralo, a u tei u vha ambadzifhele nga wo¾he lini.
Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho
¾aniwaho kha phindulo yeneyo.
Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi
½ewe ho teaho zwi tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha
mu¾angano wa ndinganyiso.
Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha
kwameaho musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma.
KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO [MARAGA DZA 30]
NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI
Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho:
Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na
vhukhakhi ha luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a
ha musi vhukhakhi honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u
shandula zwi ambwaho. (Honeha, vhukhakhi vhu »i fanela u
sumbedzwa.)
Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou
lingwa khalwo, kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali
phindulo i tshi kha »i pfala, hu songo vha na nda¾iso. Honeha,
arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo shumiswaho kha
tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a
¾anganedzea.
Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u
avhelwa kha EE/HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI.
Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u
sedziwa.
A hu na maraga dzine dza tea u avhelwa phindulo dzi ¾o»aho NDI
NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/KUHUMBULELE.
Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u
sedziwa.
Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa hone mulingiwa a ½ea
fhungo ¼o¾he, kha a ½ewe maraga tenda fhedzi ipfi ¼o
lavhelelwaho ¼o talelwa kana ¼o sumbedzwa.
Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo
½ekedzwa, kha vha make fhedzi mbili/tharu dza u thoma.
Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE,
¼e»ere ¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo
¿walwaho nga vhu»alo.
MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA U WANA ¹HALUTSHEDZO NA
U PFESESA
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A
1.1 Mu¿wali u khou vhilahedzwa nga vhumatshelo ha vhaswa vhu
thengathengaho/vhu si na fhulufhelo.√√ (2)
1.2 Ndi mbanzhe√ na 'nyaope'. √ (2)
1.3 Muvhuso wo fha¾ela vhaswa fhethu ha u »imvumvusa√ wa
dovha wa ita uri zwikoloni hu vhe na thero ya (2)
Ngudavhutshilo.√
1.4 Vha tswa musi vhe na sakha√ na u dzhiela vhalwadze vha
dwadze-tshifu philisi dza ARV hu u itela u dzi shumisa u
»iitela zwidzidzivhadzi ngadzo.√ (2)
1.5 Mulaedza ndi wa uri zwidzidzivhadzi zwi na masiandaitwa a
si avhu»i kha lushaka, nga maan»a vhaswa.√√
KANA
Vhaswa kha vha »ibvise kha zwidzidzivhadzi.√√ (2)
1.6 Naho ¿wana o khakha hani, mubebi u a pfa vhu¾ungu musi
¿wana wawe a tshi pfiswa vhu¾ungu/u dzhielwa vhukando vhu
vhavhaho, sa u rwiwa kana u vhulawa nga u tou fhiswa.√√ (2)
1.7 Khombo ndi ya uri vhoramitambo vhane vha wanala vho
shumisa zwidzidzivhadzi, mulayo u a vha dzhiela vhukando
ha u sa tsha dzhenelela kha mi¾a¾isano ya mitambo u (2)
swikela tshifhinga tshe vha tetshelwa tshone.√√
1.8 Ndivho ndi ya uri vhaswa vha thanyele khonani mmbi dzine
dza nga vha kunga/¾u¾uwedza uri vha »idzhenise kha khombo
ya u shumisa zwidzidzivhadzi.√√ (2)
1.9 - Zwikolo zwi tea u shumisana na tshipholisa kha u vhiga
vhana vha tshikolo vha no dahela zwidzidzivhadzi
zwikoloni.√
- U ramba zwiimiswa zwa tsivhudzo, sa SANCA, u tsivhudza
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
vhaswa nga ha masiandaitwa a zwidzidzivhadzi.√ (2)
[Zwivhili fhedzi zwi pfalaho.]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
1.10 Ee. Vhaswa vha no shumisa zwidzidzivhadzi vha tea u wana
nda¾iso i vhavhaho ngauri vha khou tshinyadza vhathu nga
u vha tswela/u ¾angula zwine vha vha nazwo.√√
KANA
Hai. Khwi½e ndi u tou mu vhidzela mapholisa ngauri a hu
na muthu a re na pfanelo ya u dzhiela mu¿we vhukando vhu
vhavhaho/u huvhadza/u vhulaha mu¿we muthu.√√ (2)
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA B
1.11 Ndi mutsiko une vhaswa vha itelana nga tshavho/nyimele i
si yavhu»i ya mahayani/vhusiwana/u shaea ha mishumo, nz.
[Zwivhili fhedzi zwi pfalaho.] √√ (2)
1.12 B/u pfa vhu¾ungu.√ (1)
1.13 Tshifanyiso tsho sumbedza vhatukana fhedzi,√ ngeno na
vhasidzana vha tshi daha zwidzidzivhadzi.√ (2)
1.14 Ndi nga mu isa ha vhashumelavhapo uri a wane thuso ya u
bva kha iyi nyimele/ndi nga mu eletshedza u »ibvisa kha
zwidzidzivhadzi√ ngauri zwi tshinya vhumatshelo ha
muthu.√ (2)
[Kana zwi¿wevho zwi pfalaho.]
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA B
1.15 Ndi TSHIBVELEDZWA TSHA A.
Tshibveledzwa itshi tshi nga thusa khwi½e ngauri tshi
katela masia o fhambanaho ane a kwama vhumatshelo ha
vhaswa. Vhaswa vha nga xelelwa nga vhumatshelo, vha
balelwa nga mi¾a, vha dzula vhuvhotshwani, vha vhulahwa,
nz. Mu¿wali u sumbedza uri izwi yo no tou vha khaedu ya
shango i kwamaho muswa mu¿we na mu¿we, hu sa sedzwi
vhubvo kana muvhala.
KANA
Ndi TSHIBVELEDZWA TSHA B
Itshi tshi ¾ana tsatsaladzo ya khombo ya zwidzidzivhadzi
kha vhaswa zwi khagala. Ndi vhaswa vho netaho nga mitsiko
ya vhutshilo, sa u shaya mishumo, vhusiwana, u shaya
ndinganyiso, u kungwa nga khonani mmbi, nz. Izwi zwi ¾ana
luambo lu pfeseseaho nga u ¾avhanya nga i¾o ¼a u vhona na
u humbula. (3)
[Maraga tharu kha kuhumbulele ku pfalaho.]√√√ [30]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO 30
YA A:
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO [MARAGA DZA 10]
MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U
Nµila ya u maka manweledzo:
Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho:
Kuavhelwe kwa maraga:
o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno).
o Maraga 3 ndi dza luambo.
o ¹hanganyelo ya maraga: 10
Kuavhelwe kwa maraga musi mulingiwa a songo anulula/kopolola
maipfi o tou ralo:
o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1
o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2
o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3
Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o
anulula/kopolola maipfi o tou ralo:
o Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza
luambo
o Khouthesheni dza u bva kha 1–5: avhelani maraga 1 ya
luambo
PFESESANI:
Tshivhalo tsha maipfi:
o Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o
shumiswaho.
o Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza
tshivhalo tsha maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi
tsho sumbedzwa tsho khakhea. Arali tshivhalo tsha maipfi
tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa
¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho vha litshe ayo
ma¿we a manweledzo o salaho.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA C
NO. KHOUTHESHENI NO. MBUNO
1 'Mubebi mu¿we na mu¿we u na mushumo 1 ºwana o tewa nga
wo mu livhaho zwi tshi kwama tsireledzo u bva kha
vhutshilo ha ¿wana wawe, ngeno na mubebi na ene mu½e.
¿wana a tshi vha na ndavhelelo ya
iyo tsireledzo u bva kha mubebi.'
2 'Mubebi u na mushumo wa u gudisa 2 Mubebi u tea u
¿wana wawe vhu»ifari kwaho.' fun»edza ¿wana
mikhwa yavhu»i.
3 'Mubebi kha kho»e ¿wana wawe musi o 3 ºwana u tea u
ita zwivhuya nga u tou zwi bula hu kho»iwa arali o ita
u itela uri na ene mu½e a zwi zwivhuya.
»ivhe.'
4 'Ri khou tshila kha shango ¼o 4 Vhana vha tea u
¾angananaho, ¼ine zwikambi na kaidzwa kha zwikambi
zwidzidzivhadzi zwa vhusa vhana na zwidzidzivhadzi.
vhashu.'
5 'Mubebi kha vule zwan»a musi ¿wana 5 Mihumbulo ya ¿wana
a tshi bvisela khagala vhu»ipfi nga nga ha vhumatshelo
ha vhumatshelo hawe.' hawe i tea u
¾honifhiwa.
6 'Zwithu zwine mubebi a pfa a sa zwi 6 Kha ri kaidze vhana
¾anganedzi, kha zwi kaidze nga muya nga maipfi a lufuno.
wa lufuno.'
7 'Vhana vha fanela u gudiswa 7 U letshedza vhana
vhu»ifari kha zwi kwamaho zwa kha zwa vhudzekani
vhudzekani, ngauri ndi wone mushumo ndi mushumo wa
wa vhabebi wa u amba na vhana mubebi.
vhavho.'
8 'Hu na zwivhuya zwa musi mubebi a 8 Ri fha¾a vhushaka ho
tshi tamba na vhana vhawe, hezwi kunaho arali ri tshi
ndi mushonga une wa bveledza tenda u tamba na
vhushaka havhu»i vhukati ha mubebi vhana vhashu.
na ¿wana.'
9 'Arali ri tshi nga ri uyu a si 9 Ndi u »ifhura ha
mushumo muhulwane ngoho ri nga vha vhabebi arali vha
ri tshi khou »ifhura nga murunzi nyadza
wa ningo. Vhabebi kha ri »idzhenise vhu»ifhinduleli ha u
kha uyu mushumo wa u khwathela ¾hogomela vhana
vhumatshelo ha vhana vhashu.' vhavho.
TSHIVHUMBEO TSHA PHARA
PFESESANI: Zwi tevhelaho i tou vha tsumbo fhedzi; mulingiwa ha
lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo kokotolo lini.
ºwana u tea u wana tsireledzo u bva kha mubebi na kha ene mu½e.
Mubebi u na mushumo wa u fun»edza ¿wana mikhwa yavhu»i a dovha
hafhu a tewa nga u kho»a musi o ita zwivhuya. Vhana kha vha
kaidzwe kha u »idzhenisa kha zwikambi na zwidzidzivhadzi. Mubebi
u tea u tendela mihumbulo ya ¿wana hu u khwathela vhumatshelo
hawe na u mu kaidza kha u »idzhenisa kha mikhwa mivhi. Vhana vha
tea u eletshedzwa u sa »idzhenisa kha zwa vhudzekani. Mubebi kha
vhe na tshifhinga tsha u tamba mitambo na vhana vhawe. U sa
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
londa vhana ndi u »ifhura.
[Maipfi a 92]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10
KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
KWA LUAMBO [MARAGA DZA 30]
Maga a u ¾ola/maka KHETHEKANYO YA C:
Mupele¾o:
o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o
wo khakhea, nga nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi
shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi ¼ene¼o.
o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho, vhukhakhi ha mupele¾o vhu
tea u ½ewa nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo
lwonolwo lu lingiwaho ngalwo.
o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni),
phindulo i tea u ½ewa i kha mupele¾o wonewone.
Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha
»ivhafhungo/girama yoneyone nahone yo ½ewa i kha mafhungo o
fhelelaho/kana sa zwi ananaho na ndaela.
Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere
¼i tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo
¿walwaho nga vhu»alo.
MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA D
3.1 Mukungedzeli o shumisa ndovhololo(HAYAHAYA) u itela u
kunga dzangalelo ¼a vhathu/vharengi/u khwa¾hisedza uri nn»u
idzo dzo khwa¾ha, ndi dzavhu»i vhukuma.√ (1)
3.2 'Vha na haya havhu»i?' (Tshiga tsha mbudziso.)√√ (2)
3.3 Ndivho ya mukungedzeli nga ipfi 'tsiavhafu' ndi ya u
sumbedza uri nn»u dzo fha¾iwaho afho dzo khwa¾ha vhukuma/a (2)
dzi ¾avhanyi u ¾ahala.√√
3.4 Thekeniki: '... musi vho badela masheleni o fhelelaho.'√
Ma¼e»ere/fonto ¾hukhu vhathu vhanzhi a vha nga zwi londi u
vhala, ngauralo a vha nga zwi elelwi uri a si vho¾he vha no (2)
»o itelwa tshimima tsha u vula nn»u.√
3.5 D/vhomakone.√ (1)
3.6 Yo livhiswa kha vhathu vha no »ikona/vha shumaho
zwavhu»i/vhane vha hola masheleni a vhonalaho.√ Ngauri dzi
sumbedza dzi nnµu dza mutengo wa n¾ha na fhethu he dza (2)
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
fha¾iwa hone hu vhonala hu na luhura lwa tsireledzo.√ [10]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/Luhuhi–
¹hafamuhwe 2018
NSC – Memorandamu
MBUDZISO YA 4: KHATHUNI
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA E
4.1 Kha vhaswa.√ Ndi vhone vha ¾anganaho na thaidzo/khaedu ya u
»idzhenisa kha zwa vhudzekani musi vhe zwikoloni.√ (2)
4.2 Khaedu ndi ya u kolelwa nga vha¿we vhagudi/u sa tsha
¾hogomela mishumo ya tshikolo nga ngona/u fhidza tshikoloni
nga n¾hani ha u ya ki¼iniki(tshikaloni)/u balelwa u
»i¾anganedza/u ¾angana na malwadze a zwa vhudzekani.
[Zwivhili fhedzi zwi pfalaho.]√√ (2)
4.3 Vha amba vho sinyuwa/vha shumisa maipfi a u go»a√ u
sumbedza uri a vha ¾anganedzi u »ihwala ha vhana/vhasidzana
musi vhe tshikoloni. (3)
[Na zwi¿wevho zwi pfalaho..] √√
4.4 Vhabebi vha vhana vha tea u laya vhana vhavho nga ha
khombo ya u »idzhenisa kha zwa vhudzekani vhu songo
tsireledzeaho.√
Tshikolo tshi tea u vha na ndayotewa yavhu»i ine ya nga
kona u langa u »ihwala ha vhagudi.√
Zwikolo zwi tea u ramba vha Muhasho wa Mutakalo u
(3)
eletshedza vhagudi kha u »ihwala vha tshe tshikoloni.√
[10]
[Na zwi¿wevho zwi pfalaho. Zwiraru fhedzi.]
MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA F
5.1 Khothe √ (1)
5.2 Munna√ Vhatukana vho vha vho dzula na u¼a munna wa (2)
miswaswo.√
5.3 Thungamamu >Vho-Nyamalwela vho mu vhona vhe na mu»uhulu
wavho ane a khou thoma u tunga ma»amu.√√ (2)
5.4 Mu»uhulu wavho a fhindula a ri:√'Ndi√ Tshibuleni wa Vho- (2)
Nyamukapea.'
5.5 '... dukana ¼a mbilu ntswu sa he¼i.'√ Mu¿wali u sumbedza
a tshi vhenga mutukana nga u shumisa ¼ifurase 'dukana ¼a
mbilu ntswu sa he¼i' ¼ine ¼a khou mu titilidza u bvisela
khagala vengo ¼ine mukegulu vha vha na¼o kha (3)
mutukana/vhatukana; atsina a si vho¾he vhatukana vha [10]
mbilu ntswu.√√
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30
MARAGAGU¹E: 70
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
Tshivenda NSC HL P2 Memo Nov 2022 hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda NSC HL P3 Memo Nov 2022 hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P3 Nov 2020 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P2 Nov 2019 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P3 Nov 2019 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P1 May June 2019 Memo hlayiso.com
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
Tshivenda HL P2 Feb March 2018 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P3 Feb March 2018 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P1 Nov 2018 FINAL Memo hlayiso.com . hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P1 Feb March 2017 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P1 Feb March 2016 Memo hlayiso.com

Memorandum
Tshivenda HL P1 Feb March 2015 Memo hlayiso.com
More from Grade 12 Tshivenda Hl
Explore more published documents in this catalogue.




/Tshivenda%20HL%20P1%20Nov%202024%20MG--fe17af1d-f475-4af3-96d5-07b50508ac11/v1-e5fd322306882f023292/card.webp)
