Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2016 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 12201610 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the Feb March 2016, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2016 MEMORANDAMU MARAGA: 70 Memorandamu uyu u na masia¾ari a 10. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI KHA VHA PFESESE • Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki. • Ngauralo, a u tei u vha ambadzifhele nga wo¾he lini. • Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha phindulo yeneyo. • Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho zwi tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso. • Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma. KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho • Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha, vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa). • Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa khalwo, kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i pfala, hu songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a ¾anganedzea. • Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha EE/HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/Thikhedzo/Khwa¾hisedza ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa. • A hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa NDI ZWONE/A SI ZWONE kana MBUNO/KUHUMBULELE. Tshiitisi/Thikhedzo/Khwa¾hisedza ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa. • Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he, kha a ½ewe maraga tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼o talelwa kana ¼o sumbedzwa. • Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha make fhedzi mbili/tharu dza u thoma. • Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi. • Kha mbudziso dza u nanga, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE; ¼e»ere ¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA ¹HALUTSHEDZO NA U PFESESA TSHIBVELEDZWA TSHA A: PHUROSA 1.1 U fhambana na mi¿we mi¿wedzi ngauri khawo ri vha ri tshi khou elelwa na u pembelela vhufa.√ (1) 1.2 - Ndi u funza vhaswa na vhaaluwa ndeme ya vhubvo havho.√ - Kha hu ¾aniwe zwithu zwo¾he zwa mvelele ya hashu.√ (2) 1.3 Ndi ngauri zwi¼iwa zwa sialala zwi na pfushi yavhu»i i ¾o»waho nga muvhili wa muthu./Zwi ½ea muthu mutakalo.√ (1) 1.4 I ¾ana mvelele na tshiala tsha lushaka./I bvisa vhathu vhuludu./U mvumvusa, u rerela, u funza vhathu mikhwa na u kuvhanganya vhathu u vha tshithu tshithihi.√ √(Zwivhili fhedzi). (2) 1.5 Vhanna vha khou »iphina nga u tamba vha tshi kundana kha mutambo wa mufuvha.√ √ KANA Vhanna vha kuvhangana nga tshavho vha tshi endela u tha mufuvha vha tshi ralo u hanedzana na u ¾u¾ulana maluvhi.√ √ (2) 1.6 'Vha fara ndi i»a u vhone'√ Zwine vha vha vho luka zwi vha zwo naka lwa maimo a n¾hesa/ndi zwavhu»isa/zwo nakesa.√ (2) 1.7 Mvelo/Mvelele yavho vhe vho¾he fhano shangoni.√ Ngauri kuambarele kwa thanga/mirole yo bulwaho afho mafhungoni kwo sumbedzwa sa ku ¾aluleaho/ku sa wanali hu¿we fhethu kha dzi¿we tshaka.√ (2) 1.8 Ndeme ya luambo ndi ya u ¾ana vhufa na mvelele zwa lushaka lwonolwo.√ (1) 1.9 C. Vhathu vha »o xelelwa nga vhufa/C/Vhathu vha µo xelelwa nga vhufa.√ (1) 1.10 Vhathu kha ri humele kha zwa hashu ngauri zwi a ri fha¾a na u vhuisa mvumbo yashu sa lushaka.√√ KANA Vhathu ri tea u µihudza na u vhulunga sialala ¼ashu.√√ (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu 1.11 Ndi nga vhidza mi¾angano ya vhaswa hune khayo ra vha ri tshi khou tsivhudzana nga ha ndeme ya vhufa na mvelele yashu.√√ KANA Ndi nga vha tsumbo i tshilaho nga u »zhenisa tsho¾he kha zwa vhufa na sialala yashu. √√ (Na zwi¿we zwi pfalaho). (2) 1.12 Ndi pfa a mafhungo a ¾u¾ulaho dzangalelo ¼a u funa zwa hashu. Ngauri a ¾ana na u ¾u¾uwedza vhathu u vhuyelela kha zwa havho zwa kutshilele na maitele kwao. √√ (Na zwi¿we zwi pfalaho). (2) TSHIBVELEDZWA TSHA B 1.13 Ku ri humbudza mitshino ya sialala/tshigombela./Ku ¾ana mvelele yashu.√ (1) 1.14 Ndi musi hu na madakalo/zwimima/vhu¾ambo.√ (1) 1.15 Ndi u »imvumvusa/u ¾ana sialala ¼ashu/u »i¾ongisa nga zwa hashu.√ (1) 1.16 U ya nga mvelele ya Tshiven»a, hu na mitambo yo teaho u tshinwa nga vhafumakadzi fhedzi (tshigombela), ngeno hu uri na vhanna vha a tshina.√√ (2) 1.17 Ndi mitambo ine ya ita uri vhana vha bve zwi¾ara¾ani /vha gude ¾honifho na u langea/vha vhe na mikhwa/vha ¾honifhe vhahulwane.√√ (Na zwi¿we zwi pfalaho zwa u hanedza). (2) 1.18 Ndayotewa i ¾u¾uwedza uri lushaka lu¿we na lu¿we lu na ndugelo ya u dzhiela n¾ha zwa mvelele ya halwo/n»ivho ya vhomakhulukuku/vhufa.√√ Ngauralo zwibveledzwa izwi vhuvhili hazwo zwi ¾ana na u ¾u¾uwedza kuvhonele hokwu.√ (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO Nµila ya u maka manweledzo: Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho: • Kuavhelwe kwa maraga: o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno). o Maraga 3 ndi dza luambo. o ¹hanganyelo ya maraga: 10 • Kuavhelwe kwa maraga musi mulingiwa a songo anulula maipfi o tou ralo: o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1 o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2 o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3 • Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula maipfi o tou ralo: o Khothesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo o Khothesheni dza u bva kha 1–5: avhelani maraga 1 ya luambo PFESESANI: • Tshivhalo tsha maipfi: o Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho. o Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwa tsho khakhea. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa ¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho vha litshe ayo ma¿we a manweledzo o salaho. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U Kha vha shumise mbuno khulwane dzi tevhelaho dzine mulingiwa a tea u dzi shumisa kha manweledzo sa tsumban»ila. Mbuno dzi¿we na dzi¿we dza sumbe (7) dzi pfalaho dzi tea u avhelwa maraga dzi kha phara. (Mafhungo na/kana zwipi»a zwa mafhungo zwi tea u anana.) NO. KHOUTHESHENI MAIPFI AWE/MBUNO 1 'Mulwadze a vhaisala lwo 1 Vhalwadze vha si tsha konaho vha kalulaho u ¾o»a thusedzo ya tea u tou ¾anzwiwa. vhaongi ya u ¾anzwiwa uri a vhe kule na vhutatatshili.' 2 'Sibadela kha hu vhe haya ha 2 U shumisa luambo lwo teaho kha luambo lune lwa vha na vhalwadze zwi a fhodza. mbavhalelo ngauri lu shanduka dzilafho ¼i si na vhukono kha vhalwadze.' 3 'Zwenezwo ndi mushumo wa 3 Vhalwadze vha sa koni u µiitela vhaongi u kapudza vha¼a vha tea u tou ¼isiwa zwi¼iwa. vhalwadze vha si tsha konaho u »i¼ela nga vho¾he.' 4 'Vhaongi vho pfumaho vhuthu 4 Vhaongi vha mbidzelwa a vha vha tshi ½etshedza dzilafho i¼o kolo¿wi u fha vhalwadze mishonga. vha¼a vhalwadze.' 5 'Vhalwadze vha ¾ahisaho 5 Ndi zwa vhu¾hogwa u fhelekedza khumbelo ya u iswa vhalwadze bungani. tshampungane vha tea u ½ewa ndondolo yo fhelelaho nga muongi hu si na u kolo¿wa.' 6 'Mushumo wa vhuongi u ¾o»a 6 Nyan»ano vhukati ha vhaongi na vhaongi vhane vha ¾o»ana na u vhalwadze i a ¾oµea hu si na tshilisana, vha sa sedzi vhuimo, tshi¾alula. mbumbo na vhubvo.' 7 'Vhathu vho »aho u ¾olela 7 U ¾honifha vho »aho u ¾olela vhalwadze vha ¾o»a ¾honifho na vhalwadze zwi vhuisa fhulufhelo u farwa nga n»ila yavhu»i.' kha mashaka a vhalwadze. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu TSHIVHUMBEO TSHA PHARA PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo kokotolo lini. Vhaongi vha tea u ¾anzwa vhalwadze√ vha si tsha konaho uri vha sa pfukelwe nga malwadze. Musi vhaongi vha tshi amba na vhalwadze vha shumise luambo lwo teaho.√ Ndi mu¿we wa mishumo ya vhaongi u ½ea vhalwadze zwi¼iwa.√ Muongi u fanela u tevhedza ndaela ya maine u ½ea vhalwadze mishonga.√ Vhaongi vha sumbedza vhuthu nga u londota vhalwadze/u isa vhalwadze bungani.√ Hu fanela u vha na nyan»ano vhukati ha vhaongi na vhalwadze.√ Vhaeni vho »aho u ¾olela vhalwadze vha fanela u ¾honifhiwa na u farwa zwavhu»i.√ [Maipfi a 88] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO Maga a u ¾ola/maka KHETHEKANYO YA C • Mupele¾o: o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea, nga nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi ¼ene¼o. o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho. Vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho ngalwo. o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa i kha mupele¾o wonewone. • Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama yoneyone nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na ndaela. • Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. MBUDZISO YA 3: KHUNGEDZELO 3.1 Khephusheni i khou shuma u kunga vhavhali uri vha ¾avhanye vha vhone zwi no khou kungedzelwa.√ (1) 3.2 U »ivhadza vhathu nga ha ndambedzo ine ya khou ½ewa vhane vha tama u dzhia bu»o ¼a vhudokotela.√ (1) 3.3 Ndi garukela/tshigarukela/tshiaravhi√ na khoma√ U khwa¾hisedza ndeme ya vhudokotela.√ (3) 3.4 C. Vho phasaho thero dzo¾he nga ½aledzi.√ (1) 3.5 Muoli o shumisa fonto ¾hukhu hu u itela u dzumba na u fhuredzela avho vha tamaho u ita khumbelo.√√ (2) 3.6 Ee, ngauri yo bvisela khagala ¾hoµea dzo¾he dza khungedzelo.√√ KANA Hai, ngauri ndambedzo yo livhiswa kha tshigwada tshi¾uku tsha vhathu.√√ (2) [10] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu MBUDZISO YA 4: KHATHUNI 4.1 Muoli u khou tama u sumbedza mukalaha na mukegulu vhane vha funana/mukalaha na mukegulu wawe. √√ (2) 4.2 Muhumbulo wa uri havha vhathu a vho ngo takala./Vha khou pfiswa vhu¾ungu nga zwe vha vhona./Vho tshuwiswa nga zwo bvelelaho./Vha khou lidzwa nga zwe vha vhona./A vha ¾oµi u vhona zwine zwa khou bvelela./Vha khou ofha zwine zwa khou itea.√√ (Zwivhili fhedzi). (2) 4.3 4.3.1 B. Mbaula/B/Mbaula.√ (1) 4.3.2 Ngauri hu vhonala mbaula i tshi khou dubisa vhutsi nga henefho tsini.√ (1) 4.4 'U khou mu fhirisa shangoni'.√ Ha ngo vhuya a zwi londa uri u khou mu fhirisa shangoni, musi a tshi mu ¾havha kha khana.√ (2) 4.5 I a tendisea, ngauri zwine vha khou vhona na u pfa kha the¼evishini zwi a ofhisa/zwo ¾aniwaho kha khathuni iyi zwi a bvelela vhutshiloni musi hu tshi khou ¾alelwa the¼evishini.√ KANA A i tendisei, vhathu vhahulwane a vho ngo tea u ofha ngauri vho no vhona zwinzhi zwi ofhisaho. √√ (2) [10] MBUDZISO YA 5: PHUROSA 5.1 Phamula: Mutukana o phamula i¼a bola.√ (Fhungo ¼i¿we na ¼i¿we ¼i pfalaho). (1) 5.2 Rula >u rula muhwalo Ndo vha rula saga ya vhukhopfu.√ Rula >u rula ¾hoho i remaho Ngauri ¾hoho yawe yo vha i tshi dzulela u rema, vho mbo »i i rula.√ Rula >u rula murula Vhafumakadzi vho ya u rula murula musanda.√ (Zwivhili fhedzi) (2) 5.3 Namusi a ni nga ambari √malinga/pfumi.√ (2) 5.4 Ndi ¼imudi ¼a tshitevheli √> vha tshi »o »ivha.√ (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2016 NSC – Memorandamu 5.5 Vho Sogisi vho ri a »ise/a vha fhe tshelede yavho.√ (1) 5.6 'Vhatukana vha ano ma»uvha a vha tsha »ivhalea'.√ Muambi u dzula o no fura muhumbulo u si wavhu»i nga ha vhatukana, ngauri o no vha na vengo ¼o fha¾elaho khae o ¼i livhisaho kha vhatukana vho¾hevho¾he, ngeno hu tshi µi vha na vha¿we vho lugaho.√ (2) [10] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2016 Memo | Hlayiso