Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)
2017
MEMORANDAMU
MARAGA: 70
Memorandamu uyu u na masia¾ari a 8.
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha siaṱari ḽi tevhelaho
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2017 Memo
Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the May June 2017, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · May June · 2017 · tshivenda. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- May June
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 292.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
May June 2017
- Paper 1Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/2017
SCE – Memorandamu
KHA VHA PFESESE:
• Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki.
• Ngauralo, a u tei u vha ambadzifhele nga wo¾he lini.
• Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha
phindulo yeneyo.
• Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho zwi
tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso.
• Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha kwameaho
musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma.
KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO
NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI
Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho:
• Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha
luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi
honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha,
vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa).
• Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa
khalwo, kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i
pfala, hu songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo
lwo shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi
zwi a ¾anganedzea.
• Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha EE/
HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi
zwone zwine zwa fanela u sedziwa.
• Kha mbudziso dzi ¾o»aho NDI NGOHO/A SI NGOHO, maraga dzi tea u
kovhekanywa, maraga nthihi i tea u avhelwa NDI NGOHO/A SI NGOHO
kana MBUNO/KUHUMBULELE, i¿we maraga ya ya kha tshiitisi/thikhedzo/
¾hu¾huwedzo. Maraga ya tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo i tea u avhelwa
fhedzi arali phindulo ya NDI NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/
KUHUMBULELE i yone. Hu songo ½ewa maraga iyo arali thikhedzo/tshiitisi/
¾hu¾huwedzo zwo khakhea.
• Kha mbudziso dzi ¾o»aho khouthesheni u bva kha tshibveledzwa, vha songo
½ea nda¾iso vhagudiswa arali vho siedza zwi»evhe, kana arali ho khakhea
hu¿we u pele¾a kha izwo zwo khouthiwaho.
• Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he,
kha a ½ewe maraga tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼o talelwa kana ¼o
sumbedzwa.
• Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha
make fhedzi mbili/tharu dza u thoma.
• Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi.
• Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere
¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/2017
SCE – Memorandamu
MBUDZISO YA 1
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A
1.1 Mitambo ya sialala i »isa n»ivho na pha¾ho/tshumisano/U ¾alifhisa na u ½ea
tshiala tsha lushaka.√ (1)
1.2 Ndi u dzhena ha vhaswa kha mikhwa mivhi sa u shumisa zwikambi na
zwidzidzivhadzi na zwa vhudzekani, zwine zwa fhedza zwo vha tshinyela
vhumatshelo havho.√√ (2)
1.3 Khadi Bune
- I thusa kha nyonyoloso - I thusa kha nyonyoloso. √
- Mutambi a khakha/kundwa u a - Mutambi a khakha/kundwa u »i
bva ha dzhena mu¿we. √ isa phan»a na u tamba. √ (3)
[Na zwi¿wevho zwi tendiseaho]
1.4 Mufuvha u thusa kha u humbula na u kona u vhalela hu u itela uri thaidzo
dzine ra ¾angana nadzo vhutshiloni ri kone u dzi tandulula.√√ (2)
1.5 Muhumbulo muhulwane ndi wa uri vhana/vhathu ri tea u guda zwikili zwa
u kona u tandulula thaidzo uri ri dzule ro takala. √√ (2)
1.6 Ku sumbedza mutambi a tshi tea u humbula vhukuma kha zwine a fanela u
ita hu u itela u kunda mukhaedu wawe.√√ (2)
1.7 Madavha a nga ¾u¾uwedza muya wa u thusana hu si na mbadelo,√ zwa mbo
fhungudza vhusiwana vhunga na vha si na tshelede ya u badela vha tshi nga
kona u wana tshumelo.√√
[Maraga nthihi kha mbuno na mbili dza thikhedzo] (3)
1.8 Ndi sola uri vhana vha nga ngalala/xela/tswiwa/phadzhiwa/ huvhala.√ (1)
1.9 Ee, ndi a tendelana nakwo ngauri mitambo i ita uri vhathu vha kuvhangane
fhethu huthihi, hu vhe na u davhidzana musi vha tshi khou fhana
mihumbulo.√√
[Kana zwi¿wevho zwi pfalaho.] (2)
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/2017
SCE – Memorandamu
1.10 Ee.
Mitambo ya sialala i nga fha¾a vhaswa kha masia manzhi√sa u kona u
kon»elelana, u ¾u¾ula mihumbulo, u vhuisa mikhwa na u ¾honifha pfanelo
dza vhathu khathihi na u khwi½isa matshilisano. √√
KANA
Hai.
Vhaswa/vhathu vha ano ma»uvha a vha tshee na tshifhinga tsha u »idzenisa
kha iyo mitambo√ vhunga ho no »alesa zwa thekhinolodzhi ya
vhudavhidzani na zwa pfunzo zwikoloni. √√
[Maraga nthihi kha mbuno na mbili dza thikhedzo] (3)
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA B
1.11 Ndi ngauri ho ngo ambara zwienda√ lune a nga kha »i vhaisala saizwi
luvhan»e lune vha khou tambela khalwo lwo aledzwa nga zwidina.√ (2)
1.12 Mutambo uyu u khou tambiwa kha mudavhi wa musalauno hune vhatambi
vha lavhelelwa u tamba vhe na tshomedzo/zwishumiswa zwo fhelelaho.√√ (2)
1.13 Ndi ngauri u vha tshipi»a tsha Ngudavhutshilo/(Life Orientation), Vhusiki
ha vhutsila (Creative Arts) na tshipi»a tsha mi¿we ya mitambo (Performing
Arts) zwikoloni.√√
[Na zwi¿we zwi pfalaho.] (2)
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA B
1.14 Tshibveledzwa tsha A
Tshibveledzwa itshi tshi ¾ana mitambo minzhi yo fhambanaho ine ya nga
fha¾a vhaswa kha masia o vhalaho. Muswa a nga si fha¾ee a fhelela nga
mutambo muthihi fhedzi, u tea u khwa¾hiswa ½amani na muhumbuloni,
khathihi na u »ivha mikhwa kwayo ya matshilisano.
KANA
Tshibveledzwa tsha B
Uyu mutambo u a tambea musalauno vhunga hu na tshomedzo/mveledziso
yo teaho kha u u tamba, ngauralo zwi nga lelutshela vhaswa vhanzhi u
»idzhenisa khawo. Mitambo minzhi i re kha A a i tsha tambea nga ¿wambo
wa u anda ha thekhinolodzhi ya ano ma»uvha. √√√
[Maraga 3 kha mbuno dzo dziaho.] (3)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/2017
SCE – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI
MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U
Nµila ya u maka manweledzo:
Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho:
• Kuavhelwe kwa maraga:
o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno).
o Maraga 3 ndi dza luambo.
o ¹hanganyelo ya maraga: 10
• Kuavhelwe kwa maraga musi mulingiwa a songo anulula/kopolola maipfi o tou
ralo:
o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1
o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2
o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3
• Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula/kopolola maipfi o
tou ralo:
o Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo
o Khouthesheni dza u bva kha 1–5: avhelani maraga 1 ya luambo
PFESESANI:
• Tshivhalo tsha maipfi:
Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha
maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwa tsho khakhea. Arali
tshivhalo tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa
¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho vha litshe ayo ma¿we a manweledzo o
salaho.
• Kha vha shumise mbuno khulwane dzi tevhelaho dzine mulingiwa a tea u dzi
shumisa kha manweledzo sa tsumban»ila.
• Mbuno dzi¿we na dzi¿we dza sumbe (7) dzi pfalaho dzi tea u avhelwa maraga
dzi kha phara.
(Mafhungo na/kana zwipi»a zwa mafhungo zwi tea u anana/lunzhedzana.)
• Manweledzo ane a vha mapfufhi, fhedzi o faredza mbuno dzo¾he, hu songo
½ewa nda¾iso kha zwenezwo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/2017
SCE – Memorandamu
PHINDULO: TSHIBVELDZWA TSHA C
NO KHOUTHESHENI NO MBUNO
1 'Mvelaphan»a ya shango i »itika nga 1 Vhubindudzi vhu bveledzaho
vhubindudzi, honeha uri i vhe hone shango vhu tea u vha na
hu tea u vha na tshipikwa tshine tshipikwa.
tsha swikelelwa.'
2 'Muthu wa vhu¾ali a nga humbela 2 U humbela ndambedzo ya
ndamedzo ya masheleni kha masheleni kha zwiimiswa zwa
zwiimiswa zwa masheleni zwo masheleni zwi nga thusa.
fhambanaho a thoma bindu ¼awe.'
3 'Musi muthu a na mbonelaphan»a u 3 Mbonelaphan»a na
kona u bveledza kuhumbulele kwo kuhumbulele kwo dziaho zwi
dziaho na u pfesesa n»ila ya bveledza vhubindudzi ha
vhubindudzi nga vhuphara.' khwi½e.
4 'Ndi fha¼a hune u »o thoma a vha na 4 Pulane ya bindu, milayo na
pulane ya bindu, a »ivhetshela mikano ndi zwa ndeme kha
mulayo na mikano uri a si vhubindudzi.
khakhisee.'
5 'Mabindu manzhi a a wa arali 5 Vhuhovheleli, u shaya n»ivho
ramabindu onoyo a na vhuhovheleli, na tshenzhemo zwi wisa
u shaya n»ivho khathihi na mabindu.
tshenzhemo.'
6 'Tshifhinga tsho¾he hu tea u ¾olwa 6 Tshi¾oko tshi tea u ¾olwa u
tshi¾oko u itela uri a kone u vhona itela mbuelo ya bindu.
mbuyelo kha zwine a khou bindudza
zwone.'
7 'Ramabindu u tea u kona u langa 7 Vhulangi ha masheleni ndi zwa
masheleni a bindu ¼awe.' ndeme kha vhubindudzi.
8 'Ramabindu u tea u vha muthu ane a 8 Ramabindu u tea u
vha na dzangalelo ¼a u guda maitele »ishomedza nga n»ila ntswa
maswa a vhubidudzi.' dza u langa bindu.
TSHIVHUMBEO TSHA PHARA
PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou
ralo kokotolo lini.
Vhubindudzi vhu bveledzaho shango vhu tea u vha na tshipikwa. Zwi a thusa u
humbela masheleni a ndambedzo kha zwiimiswa zwa masheleni. Mbonelaphan»a na
kuhumbulele kwo dziaho zwi bveledza vhubindudzi ha khwi½e. Pulane ya bindu, u
»i½ea milayo na mikano ndi zwa ndeme kha vhubindudzi. Bindu ¼i a wa arali
ramabindu e na vhuhovheleli, a si na n»ivho na tshenzhemo. Tshi¾oko tshi tea u
¾olwa u itela u langa mbuelo ya bindu. Vhulangi ho khwa¾haho ha masheleni zwi
alusa bindu. Ramabindu u tea u »ishomedza nga maitele maswa a u langa bindu.
[Maipfi a 91]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/2017
SCE – Memorandamu
KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
KWA LUAMBO
Maga a u ¾ola/maka
• Mupele¾o:
o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea, nga
nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi
¼ene¼o.
o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho, vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa
nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho
ngalwo.
o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa i
kha mupele¾o wonewone.
• Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama
yoneyone nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na
ndaela.
• Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE – ¼e»ere ¼i
tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga
vhu»alo.
MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA D
3.1 Yo livhiswa kha vhabebi vha vhana vha¾uku/zwixele/vhane vha khou ¾o»a u
lelelwa vhana. √
[Tshithihi fhedzi.] (1)
3.2 Mukungedzeli u khou bveledza muhumbulo wa uri vhabebi vha vhana vha
¾avhanye u ya u ¿walisa/vha songo zwi nyadza/dzhiela fhasi. √√ (2)
3.3 O bebwa nga ¿wedzi wa Tshimedzi.√√ (2)
3.4 C/U alusa ¿wana wa mikhwa. √ (1)
3.5 Ndi thekeniki ya u fhuredzela/u kunga√ ngauri mitengo ya hone a si R300
fhedzi, i khou thoma kha R300 u ya n¾ha. √ (2)
3.6 Mukungedzeli o swikelela ngauri o shumisa fonto dzo fhambanaho/nyolo/
luambo lwa u fhuredzela/u kunga/fhethu/na vhu¾umani. √√
[Zwivhili fhedzi.] (2)
[10]
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE 2017
SCE – Memorandamu
MBUDZISO YA 4: KHATHUNI
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA E
4.1 Khathuni i khou ¾ana vhathu vha no khou shuma mishumo yo
fhambanaho. (u pennda, u ¾anganedza vhathu na u ita tie).√√ (2)
4.2 Ndi sola u dzhena ha vhanna vho ambara mi¿wadzi/gebisi n»uni/u amba ha
mufumakadzi a songo gwadama√ngeno mvelele ya Tshiven»a i tshi lwa (2)
nazwo.√
4.3 B/·iedzamuthu√ (1)
4.4 Muambi/Munna u sumbedza uri u khou tambudzwa nga u shuma
mushumo wa vhasadzi (u ita tie), ngeno atsina mishumo mi¿we na mi¿we
ya ano ma»uvha i tshi tewa nga mushumi wa mbeu i¿we na i¿we.
KANA
Muambi/Munna u kha »i vha na kuhumbulele kwa uri musadzi ndi wa
khishini, zwine ano ma»uvha a zwo ngo tsha ralo. √√√
[Zwi¿we na zwi¿we zwi pfalaho – maraga 3.] (3)
4.5 Phindulo i¿we na i¿we ya ¿wana yo tea u ¾anganedzwa.√√ (2)
[10]
MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE
PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA F
5.1 Ndi zuwela√ na lopola√ KANA takalela√ na funesa.√ (2)
5.2 nz.√ > na zwi¿we.√ (2)
5.3 Phambala.√ Mbudzi ya makhulu yo dzwala nga phambala mulovha.√ (2)
5.4 e tshikoloni√ > e si tshikoloni.√ (2)
5.5 Lutukana lusekenesekene lwe vhathu vha vha vha tshi lu nyadza lu nga si
bveledze muloro walwo wa u vha mulimisi, lu tshi vho fhedza lwo bveledza
bu»o ¼ene¼o nga n»ila i mangadzaho.√√
[Kana zwi¿wevho zwi pfalaho.] (2)
[10]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30
MARAGAGU¹E: 70
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2017 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2017 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Memo

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2017 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2017 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper