Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2017 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 1220178 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the May June 2017, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

May June 2017

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) 2017 MEMORANDAMU MARAGA: 70 Memorandamu uyu u na masia¾ari a 8. Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha siaṱari ḽi tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/2017 SCE – Memorandamu KHA VHA PFESESE: • Memorandamu uyu u tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki. • Ngauralo, a u tei u vha ambadzifhele nga wo¾he lini. • Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha phindulo yeneyo. • Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho zwi tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso. • Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha kwameaho musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma. KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho: • Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha, vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa). • Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa khalwo, kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i pfala, hu songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a ¾anganedzea. • Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha EE/ HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa. • Kha mbudziso dzi ¾o»aho NDI NGOHO/A SI NGOHO, maraga dzi tea u kovhekanywa, maraga nthihi i tea u avhelwa NDI NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/KUHUMBULELE, i¿we maraga ya ya kha tshiitisi/thikhedzo/ ¾hu¾huwedzo. Maraga ya tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo i tea u avhelwa fhedzi arali phindulo ya NDI NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/ KUHUMBULELE i yone. Hu songo ½ewa maraga iyo arali thikhedzo/tshiitisi/ ¾hu¾huwedzo zwo khakhea. • Kha mbudziso dzi ¾o»aho khouthesheni u bva kha tshibveledzwa, vha songo ½ea nda¾iso vhagudiswa arali vho siedza zwi»evhe, kana arali ho khakhea hu¿we u pele¾a kha izwo zwo khouthiwaho. • Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he, kha a ½ewe maraga tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼o talelwa kana ¼o sumbedzwa. • Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha make fhedzi mbili/tharu dza u thoma. • Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi. • Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/2017 SCE – Memorandamu MBUDZISO YA 1 PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A 1.1 Mitambo ya sialala i »isa n»ivho na pha¾ho/tshumisano/U ¾alifhisa na u ½ea tshiala tsha lushaka.√ (1) 1.2 Ndi u dzhena ha vhaswa kha mikhwa mivhi sa u shumisa zwikambi na zwidzidzivhadzi na zwa vhudzekani, zwine zwa fhedza zwo vha tshinyela vhumatshelo havho.√√ (2) 1.3 Khadi Bune - I thusa kha nyonyoloso - I thusa kha nyonyoloso. √ - Mutambi a khakha/kundwa u a - Mutambi a khakha/kundwa u »i bva ha dzhena mu¿we. √ isa phan»a na u tamba. √ (3) [Na zwi¿wevho zwi tendiseaho] 1.4 Mufuvha u thusa kha u humbula na u kona u vhalela hu u itela uri thaidzo dzine ra ¾angana nadzo vhutshiloni ri kone u dzi tandulula.√√ (2) 1.5 Muhumbulo muhulwane ndi wa uri vhana/vhathu ri tea u guda zwikili zwa u kona u tandulula thaidzo uri ri dzule ro takala. √√ (2) 1.6 Ku sumbedza mutambi a tshi tea u humbula vhukuma kha zwine a fanela u ita hu u itela u kunda mukhaedu wawe.√√ (2) 1.7 Madavha a nga ¾u¾uwedza muya wa u thusana hu si na mbadelo,√ zwa mbo fhungudza vhusiwana vhunga na vha si na tshelede ya u badela vha tshi nga kona u wana tshumelo.√√ [Maraga nthihi kha mbuno na mbili dza thikhedzo] (3) 1.8 Ndi sola uri vhana vha nga ngalala/xela/tswiwa/phadzhiwa/ huvhala.√ (1) 1.9 Ee, ndi a tendelana nakwo ngauri mitambo i ita uri vhathu vha kuvhangane fhethu huthihi, hu vhe na u davhidzana musi vha tshi khou fhana mihumbulo.√√ [Kana zwi¿wevho zwi pfalaho.] (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/2017 SCE – Memorandamu 1.10 Ee. Mitambo ya sialala i nga fha¾a vhaswa kha masia manzhi√sa u kona u kon»elelana, u ¾u¾ula mihumbulo, u vhuisa mikhwa na u ¾honifha pfanelo dza vhathu khathihi na u khwi½isa matshilisano. √√ KANA Hai. Vhaswa/vhathu vha ano ma»uvha a vha tshee na tshifhinga tsha u »idzenisa kha iyo mitambo√ vhunga ho no »alesa zwa thekhinolodzhi ya vhudavhidzani na zwa pfunzo zwikoloni. √√ [Maraga nthihi kha mbuno na mbili dza thikhedzo] (3) PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA B 1.11 Ndi ngauri ho ngo ambara zwienda√ lune a nga kha »i vhaisala saizwi luvhan»e lune vha khou tambela khalwo lwo aledzwa nga zwidina.√ (2) 1.12 Mutambo uyu u khou tambiwa kha mudavhi wa musalauno hune vhatambi vha lavhelelwa u tamba vhe na tshomedzo/zwishumiswa zwo fhelelaho.√√ (2) 1.13 Ndi ngauri u vha tshipi»a tsha Ngudavhutshilo/(Life Orientation), Vhusiki ha vhutsila (Creative Arts) na tshipi»a tsha mi¿we ya mitambo (Performing Arts) zwikoloni.√√ [Na zwi¿we zwi pfalaho.] (2) PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA B 1.14 Tshibveledzwa tsha A Tshibveledzwa itshi tshi ¾ana mitambo minzhi yo fhambanaho ine ya nga fha¾a vhaswa kha masia o vhalaho. Muswa a nga si fha¾ee a fhelela nga mutambo muthihi fhedzi, u tea u khwa¾hiswa ½amani na muhumbuloni, khathihi na u »ivha mikhwa kwayo ya matshilisano. KANA Tshibveledzwa tsha B Uyu mutambo u a tambea musalauno vhunga hu na tshomedzo/mveledziso yo teaho kha u u tamba, ngauralo zwi nga lelutshela vhaswa vhanzhi u »idzhenisa khawo. Mitambo minzhi i re kha A a i tsha tambea nga ¿wambo wa u anda ha thekhinolodzhi ya ano ma»uvha. √√√ [Maraga 3 kha mbuno dzo dziaho.] (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/2017 SCE – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U Nµila ya u maka manweledzo: Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho: • Kuavhelwe kwa maraga: o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno). o Maraga 3 ndi dza luambo. o ¹hanganyelo ya maraga: 10 • Kuavhelwe kwa maraga musi mulingiwa a songo anulula/kopolola maipfi o tou ralo: o Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1 o Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2 o Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3 • Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula/kopolola maipfi o tou ralo: o Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo o Khouthesheni dza u bva kha 1–5: avhelani maraga 1 ya luambo PFESESANI: • Tshivhalo tsha maipfi: Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho. Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwa tsho khakhea. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u fhedzisa ¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho vha litshe ayo ma¿we a manweledzo o salaho. • Kha vha shumise mbuno khulwane dzi tevhelaho dzine mulingiwa a tea u dzi shumisa kha manweledzo sa tsumban»ila. • Mbuno dzi¿we na dzi¿we dza sumbe (7) dzi pfalaho dzi tea u avhelwa maraga dzi kha phara. (Mafhungo na/kana zwipi»a zwa mafhungo zwi tea u anana/lunzhedzana.) • Manweledzo ane a vha mapfufhi, fhedzi o faredza mbuno dzo¾he, hu songo ½ewa nda¾iso kha zwenezwo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/2017 SCE – Memorandamu PHINDULO: TSHIBVELDZWA TSHA C NO KHOUTHESHENI NO MBUNO 1 'Mvelaphan»a ya shango i »itika nga 1 Vhubindudzi vhu bveledzaho vhubindudzi, honeha uri i vhe hone shango vhu tea u vha na hu tea u vha na tshipikwa tshine tshipikwa. tsha swikelelwa.' 2 'Muthu wa vhu¾ali a nga humbela 2 U humbela ndambedzo ya ndamedzo ya masheleni kha masheleni kha zwiimiswa zwa zwiimiswa zwa masheleni zwo masheleni zwi nga thusa. fhambanaho a thoma bindu ¼awe.' 3 'Musi muthu a na mbonelaphan»a u 3 Mbonelaphan»a na kona u bveledza kuhumbulele kwo kuhumbulele kwo dziaho zwi dziaho na u pfesesa n»ila ya bveledza vhubindudzi ha vhubindudzi nga vhuphara.' khwi½e. 4 'Ndi fha¼a hune u »o thoma a vha na 4 Pulane ya bindu, milayo na pulane ya bindu, a »ivhetshela mikano ndi zwa ndeme kha mulayo na mikano uri a si vhubindudzi. khakhisee.' 5 'Mabindu manzhi a a wa arali 5 Vhuhovheleli, u shaya n»ivho ramabindu onoyo a na vhuhovheleli, na tshenzhemo zwi wisa u shaya n»ivho khathihi na mabindu. tshenzhemo.' 6 'Tshifhinga tsho¾he hu tea u ¾olwa 6 Tshi¾oko tshi tea u ¾olwa u tshi¾oko u itela uri a kone u vhona itela mbuelo ya bindu. mbuyelo kha zwine a khou bindudza zwone.' 7 'Ramabindu u tea u kona u langa 7 Vhulangi ha masheleni ndi zwa masheleni a bindu ¼awe.' ndeme kha vhubindudzi. 8 'Ramabindu u tea u vha muthu ane a 8 Ramabindu u tea u vha na dzangalelo ¼a u guda maitele »ishomedza nga n»ila ntswa maswa a vhubidudzi.' dza u langa bindu. TSHIVHUMBEO TSHA PHARA PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo kokotolo lini. Vhubindudzi vhu bveledzaho shango vhu tea u vha na tshipikwa. Zwi a thusa u humbela masheleni a ndambedzo kha zwiimiswa zwa masheleni. Mbonelaphan»a na kuhumbulele kwo dziaho zwi bveledza vhubindudzi ha khwi½e. Pulane ya bindu, u »i½ea milayo na mikano ndi zwa ndeme kha vhubindudzi. Bindu ¼i a wa arali ramabindu e na vhuhovheleli, a si na n»ivho na tshenzhemo. Tshi¾oko tshi tea u ¾olwa u itela u langa mbuelo ya bindu. Vhulangi ho khwa¾haho ha masheleni zwi alusa bindu. Ramabindu u tea u »ishomedza nga maitele maswa a u langa bindu. [Maipfi a 91] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenḓa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/2017 SCE – Memorandamu KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO Maga a u ¾ola/maka • Mupele¾o: o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea, nga nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi ¼ene¼o. o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho, vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho ngalwo. o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa i kha mupele¾o wonewone. • Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama yoneyone nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na ndaela. • Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE – ¼e»ere ¼i tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo. MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA D 3.1 Yo livhiswa kha vhabebi vha vhana vha¾uku/zwixele/vhane vha khou ¾o»a u lelelwa vhana. √ [Tshithihi fhedzi.] (1) 3.2 Mukungedzeli u khou bveledza muhumbulo wa uri vhabebi vha vhana vha ¾avhanye u ya u ¿walisa/vha songo zwi nyadza/dzhiela fhasi. √√ (2) 3.3 O bebwa nga ¿wedzi wa Tshimedzi.√√ (2) 3.4 C/U alusa ¿wana wa mikhwa. √ (1) 3.5 Ndi thekeniki ya u fhuredzela/u kunga√ ngauri mitengo ya hone a si R300 fhedzi, i khou thoma kha R300 u ya n¾ha. √ (2) 3.6 Mukungedzeli o swikelela ngauri o shumisa fonto dzo fhambanaho/nyolo/ luambo lwa u fhuredzela/u kunga/fhethu/na vhu¾umani. √√ [Zwivhili fhedzi.] (2) [10] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE 2017 SCE – Memorandamu MBUDZISO YA 4: KHATHUNI PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA E 4.1 Khathuni i khou ¾ana vhathu vha no khou shuma mishumo yo fhambanaho. (u pennda, u ¾anganedza vhathu na u ita tie).√√ (2) 4.2 Ndi sola u dzhena ha vhanna vho ambara mi¿wadzi/gebisi n»uni/u amba ha mufumakadzi a songo gwadama√ngeno mvelele ya Tshiven»a i tshi lwa (2) nazwo.√ 4.3 B/·iedzamuthu√ (1) 4.4 Muambi/Munna u sumbedza uri u khou tambudzwa nga u shuma mushumo wa vhasadzi (u ita tie), ngeno atsina mishumo mi¿we na mi¿we ya ano ma»uvha i tshi tewa nga mushumi wa mbeu i¿we na i¿we. KANA Muambi/Munna u kha »i vha na kuhumbulele kwa uri musadzi ndi wa khishini, zwine ano ma»uvha a zwo ngo tsha ralo. √√√ [Zwi¿we na zwi¿we zwi pfalaho – maraga 3.] (3) 4.5 Phindulo i¿we na i¿we ya ¿wana yo tea u ¾anganedzwa.√√ (2) [10] MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE PHINDULO: TSHIBVELEDZWA TSHA F 5.1 Ndi zuwela√ na lopola√ KANA takalela√ na funesa.√ (2) 5.2 nz.√ > na zwi¿we.√ (2) 5.3 Phambala.√ Mbudzi ya makhulu yo dzwala nga phambala mulovha.√ (2) 5.4 e tshikoloni√ > e si tshikoloni.√ (2) 5.5 Lutukana lusekenesekene lwe vhathu vha vha vha tshi lu nyadza lu nga si bveledze muloro walwo wa u vha mulimisi, lu tshi vho fhedza lwo bveledza bu»o ¼ene¼o nga n»ila i mangadzaho.√√ [Kana zwi¿wevho zwi pfalaho.] (2) [10] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all