Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper

Question paperTshivenda HLGrade 12201613 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 question paper from the May June 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) 2016 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 13. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 2 DBE/2016 SCE NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyonµivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Zwivhumbeo na milayo ya kushumisele kwa luambo (30) 2. Fhindulani mbudziso DZO¹HE. 3. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 4. Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele. 5. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso. 6. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso i¿we na i¿we ni pfuke mutaladzi. 7. Ni dzhiele nzhele mupele¾o na kufha¾elwe kwa mafhungo. 8. Tshifhinga tsho anganyiwaho: KHETHEKANYO YA A: Minetse ya 50 KHETHEKANYO YA B: Minetse ya 25 KHETHEKANYO YA C: Minetse ya 45 9. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 3 DBE/2016 SCE KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA ¹HALUTSHEDZO NA U PFESESA Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA A NA TSHA B uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khazwo. TSHIBVELEDZWA TSHA A VHE ¸ELUSHI O ·IWA TSHAKHUMA 1 Vho-Thanyani ndi munna we a vha a tshi dzula kha ¼a Vondwe na mufumakadzi wawe Vho-Luula. Vho vha vha na vhana vhavhili vha vhatukana, tanzhe o vha e Thikho ngeno lupedzi e Rotondwa. Misi yo¾he vho vha tshi wanala vhe vho¾he afha hayani, mapfe½e o tsitsa vhana. Vho-Thanyani vho vha vha tshi shuma sa muofisimukonanyi kha Muhasho wa Vhulangavhuendi, 5 ngeno Vho-Luula vhe mabalane kha Muhasho wa Pfunzo. Nga n¾hani ha yone demokirasi, Vho-Thanyani vho »iwana vha tshi vho shuma Tshwane. 2 Vho-Thanyani vho thoma vha sa fhidzi u ya u dalela mu¾a wavho mafheleloni a ¿wedzi mu¿we na mu¿we ngeno hayani. Kha hu ri zwenezwi vha tshi khou shuma henefha Tswane, vha mbo »i tswiwa mbilu nga mu¿we musidzanyana 10 wa Mutswana we a vha a songo naka zwone. Vho ri vha tshi tou posa ¼a vhusiwana, Mapule a mbo »i ¼i ¾anganedza, ha mbo »i vha u khunyelela fu¼etheni ya Vho-Thanyani. U bva afho vho mbo »i fhurwa nga lwone lufuno vha ya vha dzula n»uni ya Mapule ye ya vha i na phera n½a fhedzi. Hezwi zwo ita uri hayani vha sa tsha lu vhea. 15 3 Vho-Luula vho bva na u rwela mukalaha wavho lu¾ingo vha vhuya vha tou neta nge phindulo ya vha nthihi ya uri ndi khou balelwa tshifhinga nga n¾hani ha wone mushumo. Hu¿we lu¾ingo lwavho lwo vha lu sa farwi. Vho-Luula vho ri u wana ma»uvha a u awela mushumoni vha mbo »i tou ri, vhe kule ndi hu si na wau vha livha Tshwane. Vha tshi swika fu¼etheni ya munna wavho vha wana i 20 tshi ndi a pfumelwa. Fu¼etheni ho vha hu tshi vho dzula vhana vha dzhenaho yunivesithi ya hanefho tsini. Vho-Luula vho wana vho tou hanganea thovhela. Ndi hune vha yo e»ela ngafhi vhusiku vhungafhano? 4 Vho fhiwa vhulalo ha vhusiku honoho, nga ¼i tevhelaho vho mbo »i vhusiku sala n»uni vha ya mushumoni wa munna wavho. U bva tshee vha bebwa vho 25 vha vha sa athu u nyaliwa na u sundiwa nga muthu sa he¼o »uvha. Vho ralo vha vhudzisa munna wavho vha ri: 'Ndi ngani vha sa fhinduli ¾hingo dzanga?' Vho- Thanyani vha tshi fhindula vha ri: 'Ndi vha ndi sa dzi pfi, nahone ibvani ofisini yanga.' Vha tshi tou kwa¾a nga mu½ango, Mapule a vha a tshi ri thi ta¿wi afha ofisini ya Vho-Thanyani. Yo! Vha pfa ho tou vuwa maseo na mapwapwalala, 30 vha mbo »i huma vha dzhena ofisini. I¾eli vha wana zwifhungu zwo kuvhatedzana. Nangoho wa wanala lundani a hu tshe na vhudzumbamo. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 4 DBE/2016 SCE Vho-Thanyani vho mbo »i vhudza Vho-Luula bangakupalula uri khuvhani vho »iwanela nyanenge wavho. Mufumakadzi wa khuvhe vho tou pfa u nga vha khou tou lora. Mapule o vha a tshi sokou tswe, a sevhedza nga u mwemwela. 35 5 Vho-Luula vho mbo »i bva afho nga luvhilo n»evhe dzo dzinga, vha livha vhuiimabisi vha vhuyelela kha ¼a Hanyatshikamuroho. Nga ¼i tevhelaho vho mbo »i bubela Makonde ha mazwale Vho-Masala u vha shela nga mboni ye vha ¾angana nayo. Yo! I¾eli gegulu ¼i si na mu»uhulu ¼i pfa mafhungo o no sina. Mme a Vho-Thanyani vho toolola o¾he vha tshi ita vha tshi shela mu½o. Vho 40 vhudzwa u pfi ndi luraru musi Vho-Thanyani na Mapule vha tshi sia khofhe afha mu»ini wa Vho-Masala. Vho-Luula vho takuwa vha tshi fhufhura n»evhe. 6 Ngei Mamelodi ho vuwa ¼ihanya ¼a u engedza nn»u ya Mapule. Yo no tou vha ¼i»u ¼i si na vhukono. Nga murahu ha mi¿waha i si mingana, Mapule o mbo »i fhura Vho-Thanyani uri vha dzhie masheleni a phensheni ma»uvha a sa athu u 45 swika. Vho-Thanyani vho bva na u hana vha vhuya vha tenda. Vho ri u isa mabammbiri a u »irula mushumo, mi¿wedzi i si mingana tshelede ya mbo »i dzhena banngani. Lufuno ndi bofu iwe vhathu, khezwi Vho-Thanyani vho mbo »i kumedza Mapule gara¾a ya banngani vha vho tou fhiwa ya u »irengela zwenezwo zwine vha zwi lila zwi si gathi. 50 7 Mapule o mbo »i shanduka sa mutsho a thoma u dzima Vho-Thanyani zwi¼iwa, a fhedza o vha sundela mukhukhuni u re hanefho mu»ini we vha tou bvela biko. Nangoho fuyu ¼itswuku a ¼i kundwi tshivhungu. ·i¿we »uvha Mapule o mbo vhuya na ¼i¿we ¼iduna. Nga mbilu u vhavha Vho-Thanyani vha fhedza vho dodela vha ya vha thetshelesa zwi no khou ambiwa ngei n»uni; matsina ho vha 55 hu tshi khou lukwa ¼a u vha milisa tshivhindi. Vhusiku honoho vho mbo »i puta vhuda havho vha rwa vha tshi sendedza. 8 Ndi afha vha tshi ya vha »ibandutshedza mishashani ya vhathu vho shavhaho mahayani avho. Ndi henefho he vha mbo »i ¾angana na mu¿we munna a no bva Kapa we a vha o shakuliswa nga mufumakadzi na vhana nge a vha a tshi 60 dzhia tshelede ya mundende a tamba ngayo mitshini ya hodelani. Vhuvhili havho vho vha vha tshi tshila nga u humbela thuso kha vhoramimo»oro dzirobothoni. Vho-Thanyani vha humbula u humela murahu kha Vho-Luula zwa vha fara ¾haha. 9 Vho-Luula zwithu zwavho afha hayani zwo no vha nakela. Vhana vhavho vha 65 vho »ishumela, na mu»i vho u vusa wo no tou vha wa ma¾hakheni, ngeno Vho- Thanyani vha tshi dzula vho sokou goo, zwe kweta tshitiko Thanyani wa Vhanyai ... [Zwi bva kha Thimu ya Vha¾oli] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 5 DBE/2016 SCE TSHIBVELEDZWA TSHA B [Zwi bva kha http:www.google.com] MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA A 1.1 U ya nga phara ya 1, ndi tshini tshe tsha vha tshi tshi ita uri mu¾a wa Vho-Thanyani u tamise? (2) 1.2 Ndi ngani Vho-Thanyani vho vha vha si tsha ya hayani misi yo¾he musi vha tshi vho shumela Tshwane? (2) 1.3 No sedza phara ya 3, ndi zwifhio zwe zwa ¾u¾uwedza Vho-Luula u tevhela munna wavho ngei Tshwane? Bulani ZWIVHILI. (2) 1.4 Vhalani phara ya 4. Ndi mini zwi sumbedzaho uri Vho-Thanyani ndi munna wa mbilu mmbi? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.5 ¹alutshedzani masiandaitwa e Vho-Thanyani vha ¾angana nao nga n¾hani ha u sa fulufhedzea kha mufumakadzi wavho. (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 6 DBE/2016 SCE 1.6 U ya nga itshi tshibveledzwa, ndi ufhio muhumbulo muhulwane une mu¿wali a ¾o»ou bveledza? (2) 1.7 Ni vhona Vho-Thanyani vha na zwiito zwine zwa elana na zwa Vho-Masala mafhungoni aya? Tikedznani phindulo ya½u. (2) 1.8 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho afho fhasi. 'U posa ¼a vhusiwana' ndi ... A u vhudza muthu uri u tshisiwana. B u amba nga zwisiwana zwa shangoni. C u ambisa muthu uri a mu fune. D u humbela thuso vhunga e tshisiwana. (1) 1.9 Kha mutaladzi wa 39 hu na murero: 'gegulu ¼i si na … o no sina.' U kwama hani kupfesesele kwa½u kwa mafhungo aya? ¹alutshedzani. (3) 1.10 U ya nga ha zwe Vho-Thanyani vha ita, ni vhona lushaka lu tshi nga vha pfela vhu¾ungu? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.11 U ya nga phara ya 5, ni vhona Vho-Masala sa mazwale wa Vho-Luula kutshilele kwavho ku tshi ¾anganedzea naa? Tikedzani kuhumbulele kwa½u. (2) MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA B 1.12 Ndi nyimele-»e ine muoli a tama u i bvisela khagala nga tshifanyiso itshi? (2) 1.13 ¹alutshedzani vhuleme vhune muthu o ¾aniwaho afho n¾ha a ¾angana naho. (2) 1.14 U ya nga kuvhonele kwa½u, ndi ifhio thuso ine ya nga ½ewa vhathu vha no nga uyo o ¾aniwaho afho kha tshifanyiso? (2) MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA A NA TSHA B 1.15 TSHIBVELEDZWA TSHA B tshi na vhu¾umani-µe na mafhungo ane a wanala kha phara ya 7 kha TSHIBVELEDZWA TSHA A? Bviselani vhushaka uho khagala. (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 7 DBE/2016 SCE KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA C nga vhuronwane. Tshi ¾an»avhudza n»ila ine muthu a nga bvelela ngayo kha pfunzo dzawe dza n¾ha. THANYELANI: Ni lavhelelwa u ita zwi tevhelaho: 1. Nweledzani nga maipfi a½u ni tshi sumbedza vhu»ikumedzeli ho dziaho ha matshudeni musi vhe yunivesithi/kho¼idzhini uri vha kone u bvelela pfunzoni dzavho. 2. ºwalani phara yo lunzhedzanaho tshidele, ni shumise maipfi a½u. 3. Manweledzo a½u a faredze mbuno dza SUMBE nga maipfi a sa fhiri 90. 4. A ni lavhelelwi u dzhenisa ¾hoho ya manweledzo. 5. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi mafheloni a manweledzo a½u. TSHIBVELEDZWA TSHA C VHUMATSHELO HANGA Muthu muṅwe na muṅwe u tama u ḓivhona a tshi khou tshila vhutshilo ha maṱhakheni. Musi mvelelo dza maṱiriki dzo bva, u ḓo wana vhaswa i levhulevhu vha tshi ya nṱha na fhasi vha tshi ṱoḓa zwikhala u itela u isa phanḓa na pfunzo dzavho kha magudedzi na dziyunivesithi u ya nga u fhambana. Muswa wa vhuṱali a tshi swika gudedzini kana yunivesithi u tou fombe kha zwe a ḓela zwone. Vhaḽa vho fhelekedzaho vhaṅwe u wana vhe kha minzhangamo thovhela vho furalela pfunzo. Muswa u tea u vhekanya zwifhinga zwawe uri a sa kanganyisee a vho kheluwa kha tshipikwa tshawe na buḓo ḽawe. Hu »i tea u vha na tshifhinga tsha pfunzo na tsha u ḓimvumvusa u itela u awedza maluvhi. Mutshudeni u tea u ḓiba»ekanya na vha¿we matshudeningae kha sia ḽa pfunzo vhunga munwe muthihi u sa ṱusi mathuthu. Mihumbulo ya vhathu vhanzhi musi yo ṱangana i ḓisa thandululo kha zwinzhi. Vha¿we nga fhaḽa vhe wa ḽi kukuna na ṱhoni u ḓo ḽi laṱa na ṋama. A vha teledzi u tevhela ¼ekitshara he vha si pfesese hone hu u itela u wana nḓivho nnzhi na tsivhudzo kha zwino na zwiḽa. Vhaṅwe matshudeni vha shanduka ma¼ekitshara nga tsha vhukoma. Vha ḓifha khaedu ya u ima phanḓa ha tshigwada vha gudisa vhaṅwe vhane vha sa pfesese, zwenezwo zwi vha thusa kha u tou nweledza nḓivho lwa tsho¾he. U wana vha tshi tou vha vhomasithesele khazwo u fhira na ene ¼ekitshara muṋe wa dzina. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 8 DBE/2016 SCE U ḓivha zwa thumbuni ya fuyu ndi nge wa ḽi fhandula, matshudeni vha vhala bugu nga u fhambana hadzo vha tshi ita na ṱhoḓisiso kha dzi¼aiburari na u dzhena kha inthanethe vha tshi ṱoḓa u pfumisa na u ¾an»avhudza nḓivho yavho. Khonani ya muthu ndi bugu, idzi dziṅwe khonani dzi ḓo ḓa nga murahu. U khetha khonani vhukuma ndi zwa vhuṱhogwa u itela uri vha ṱuṱuwedzane kha u fara gondo ḽithihi ḽa zwa pfunzo. Arali ra ḓivha vhubvo hashu na vhuyo hashu izwo ri ḓo bvelela. Ndi nnyi muswa na mulala ane a nga kundwa nga u wana tshipikwa tshawe? Vhumatshelo ndi u tou ḓiṱahulela atsina. [Zwi bva kha Thimu ya Vha¾oli] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 9 DBE/2016 SCE KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO ¹alelani khungedzelo (TSHIBVELEDZWA TSHA D) i re afho fhasi uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo µisendekaho khayo. TSHIBVELEDZWA TSHA D ZWAMADZANGA VHUKIMVI! VHUKIMVI! Ri½e vha ZWAMADZANGA ri takalela u vha zwanḓa zwavho. Ri vhomakone kha u dzudzanya zwimima zwo¾he. Madennde, maḓafula, zwidulo na malabi a u nakisa ndi i»a-u-vhone! Ri vhabiki vha re na phungo afha Luheni. Vha songo fhirwa nga maṱeleṱele nandi! Mitengo yashu i tshinisa mbilu dzavho nga dakalo musi vha tshi ṱoḓa thuso nga zwifhinga zwa Khushumusi. Vha nga ri kwama kha: 015 612 9415 kana vha dalele zwamadzanga@gmail.com [Tshi bva kha www. google.co.za] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 10 DBE/2016 SCE MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA D 3.1 Ndi ifhio ndivho ya mukungedzeli musi a tshi shumisa khephusheni kha iyi khungedzelo? (1) 3.2 Ndi mini zwine mukungedzeli a tama u zwi bveledza nga ¼iambele ¼i tevhelaho: (2) 'Ri takalela u vha zwanḓa zwavho?' 3.3 Bviselani khagala ndeme ya luambo lwa u fhuredzela lwe mukungedzeli a lu shumisa kha khungedzelo iyi. (2) 3.4 Kha iyi khungedzelo hu na fhungo asi¼i: 'Ri vhabiki vha re na phungo.' Fhungo i¼i ndi mbuno kana ndi kuhumbulele kwa mukungedzeli? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.5 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho afho fhasi. Maṱeleṱele ndi ... A zwithu zwi no takadza. B zwiḽiwa zwi no ḓifha. C zwithu zwo nakesaho. D malabi matshena. (1) 3.6 U ya nga kuvhonele kwaṋu, ni vhona khungedzelo iyi i tshi fusha ṱhoḓea dza khungedzelo naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [10] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 11 DBE/2016 SCE MBUDZISO YA 4: U PFESESA ZWIºWE ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI ¹alelani TSHIBVELEDZWA TSHA E uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo µisendekaho khatsho. TSHIBVELEDZWA TSHA E: KHATHUNI NANDI A THI NGO TSHUKHWI! GOMBAKOMBA FHINDULANI! NI ºWALA. TSHIMBILANI ¸AMUSI ¶ISANI DZINGAN¶EVHE? MU¶AGASI NI YO ZWO NKELA TSHUºWAHAYA. WO MBO ¶IVHIGA MA¹ARI. ¶I ¹UWA. OFISINI. VHUBVA VHU A DINA. FUREME Fureme ya 11 FUREME Fureme ya22 FUREME Fureme ya33 FUREME Furema ya 44 [Zwi bva kha Madam and Eve] MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA E 4.1 Ndi tshini tshine muoli wa iyi khathuni a tama u tshi bvisela khagala kha FUREME ya 1? (2) 4.2 ¹alelani FUREME ya 2. ¹alutshedzani vhu»ipfi ha mugudisi no sedza mbonalo yawe. (2) 4.3 Nangani phindulo yoneyone kha mutevhe wo ½ekedzwaho afho fhasi: U ya nga khathuni iyi, 'U kela ma¾ari' zwi amba … A u ka ma¾ari wa fha muthu. B u ka muroho wa ma¾ari. C u fha muthu tshelede ya mabammbiri. D u vha khakhathini. (1) 4.4 Kha FUREME ya 4 hu na ¼iaravhi. ·i topoleni ni bvisele khagala ndeme ya¼o kha khathuni iyi. (3) 4.5 Ni a pfela vhu¾ungu muambi a re kha FUREME ya 4 kha nyimele ine a vha khayo? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [10] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 12 DBE/2016 SCE MBUDZISO YA 5: U SHUMISA LUAMBO NGA N¶ILA YONE Vhalani TSHIBVELEDZWA TSHA F uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzo µisendekaho khatsho. TSHIBVELEDZWA TSHA F ZWA GUNWE ZWI ¹HAVHISA ¹HONI 1 Mulatedzi u dzhena henefha tshikoloni tsha Gondoḽashu, ndi mugudi wa gireidi ya vhufumi. Vhagudi vha kiḽasi yawe vha lila ngae. U tambudza vhaṅwe vhana nga u vha rwa uri a kone u vha dzhiela dzitshelede dzavho. Kha mafhungo a gunwe a ri tsha amba, ndi maitele a ḓuvha na ḓuvha. Vhana vha tou tambula nga u tshimbila vho hwala mikhwama vha tshi 5 shavha ene. 2 Mudededzi Vho-Ravhanga khevha vho dzhena kiḽasini vho ḓi fara luṱingo lwavho nga tshanḓa, u vhea kha ḓafula ndi u rembuluwa vha ṅwalaṅwala kha bodo. U rembuluwa ha vha u sedza kiḽasi yavho uri vha kone u isa phanḓa na ngudo. Vha tshi isa maṱo fhaḽa he vha vhea hone luṱingo, evho! 10 Luṱingo lwo mela milenzhe. Vha tshi vhudzisa kiḽasi phindulo ye ndi bva vhubvo. 'A thi nga bvi nga muṋango ndi sa athu u wana luṱingo lwanga.' Ndi Vho-Ravhanga vha tshi amba vho sinyuwa. Vha tshi isa phanḓa vha ri, 'Ane nda ḓo mu wana e nalwo u ḓo amba tshe a ḽa.' Vha guduba vho guduba, luṱingo do. Ho vho tou vhidzwa muṅwe wa vhadededzi uri a tou lu 15 lidzela. Zwo seisaho ndi musi lu tshi pfala lu tshi lila nga ngomu ha zwiambaro zwa Mulaṱedzi zwa nga ngomu. A tshi vhudziswa a ri ene ha ḓivhi uri lwo dzhenisa hani khae. Mapholisa a tshi swika a mbo ḓi mu doba, iḽo ḓuvha o eḓela thumbuni ya lukhohe. [Zwi bva kha Thimu ya Vha¾oli] MBUDZISO: TSHIBVELEDZWA TSHA F 5.1 Kha mutaladzi wa 3, hu na ḽimudi ¼a thendelo. Ḽi topoleni ni dovhe ni sumbedze mushumo wa¼o. (2) 5.2 Kha mutaladzi wa 11, hu na ḽiambele. ·i topoleni ni ṋee na ¾halutshedzo yaḽo. (2) 5.3 Ipfi 'doba' (mutaladzi wa 18), ndi phoḽisemi. ·i shumiseni mafhungoni mavhili a sa fani u sumbedza u pfesesa phambano yao. (2) Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo Lwa Hayani (HL)/P1 13 DBE/2016 SCE 5.4 Isani fhungo ḽi tevhaho kha luambo lwa u vhiga: 'A thi nga bvi nga muṋango ndi sa athu u wana … luṱingo lwanga.' Ndi Vho-Ravhanga vha tshi amba vho sinyuwa. (2) 5.5 Vhalani mutaladzi wa 14: 'Ane nda ḓo mu wana … tshe a ḽa.' Musi no sedza i¼i fhungo, sumbedzani vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha luambo na maanḓa. (2) [10] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 30 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all