Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 May June 2016 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 1220168 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the May June 2016, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) 2016 MEMORANDAMU MARAGA: 100 Memorandamu uyu u na masia¾ari a 8. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/2016 SCE – Memorandamu PFESESANI: • Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU). • Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo. • Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo. • Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi. KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 VHUPULANI -Mihumbulo i gobolaho/ -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho ¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tsho¾he (Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo mihumbulo) Maimo a n¾ha -Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone i ¾angananaho nahone i Nzudzanyo ya mihumbulo ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha tendisea si na vhusiki ha mu½e si na sia na vhupulani/ vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho -Zwo dzudzanywa nahone -Vhu¾anzi vhu si gathi -Ndi phambananadzo, U dzhiela nzhele ndivho, -Zwo dzudzanywa nahone zwa -Zwo dzudzanywa nahone zwa dovha zwa lunzhedzana ha nzudzanyo na u zwo sokou dovhololwa vha ¾anganedzaho dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lwo linganelaho/lu fushaho, lunzhedzana zwo -A zwo ngo mafhungo na nyimele. tshidele lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele lwa hu tshi katelwa teaho. dzudzanywa nahone a katelwa marangaphan»a, tsho¾he, hu tshi katelwa marangaphanµa, mutumbu zwi na MARAGA 30 mutumbu na magumo/ marangaphanµa, mutumbu na magumo/mupendelo. ndunzhendunzhe. mupendelo. na magumo/mupendelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo ri -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho u -A hu na ndingedzo ya shaedzinyana musutshelo wa -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we sa yelana ha mafhungo u fhindula maanea o lundwaho tshidele takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o -Mihumbulo i vho ¾hoho/mbudziso Maimo a fhasi lwa tsho¾hetsho¾he -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo sumbedza u liana na u -U polika tsho¾he na u -Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa dzudzanywa lwa ndinganelo »a»isa sa tsha tea lwa tsho¾he lundwa lwa vhu¾ali lunzhedzana zwavhuµi, hu nahone i a tendisea -U shaedza vhu¾anzi -A zwi na sia nahone -Zwo dzudzanywa nahone zwa tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha ha nzudzanyo na zwo vhilingana. dovha zwa lunzhedzana marangaphan»a, mutumbu nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo tshidele lwa tsho¾he, hu tshi na magumo/mupendelo. ndunzhendunzhe, hu tshi teaho. katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a, mutumbu na magumo/ mutumbu na magumo/ mupendelo. mupendelo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/2016 SCE – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a) Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho LUAMBO, TSHITAILA NA 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 U DZUDZANYA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Luambo a lu pfali tshitaila na »ivhaipfi zwo tshitaila »ivhaipfi zwo tshitaila »ivhaipfi zwo tea tshitaila »ivhaipfi zwo -Thouni, redzhis¾ara, Thouni, redzhis¾ara na tea tsho¾hetsho¾he ndivho, tea vhukuma ndivho, ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, vha tshitaila »ivhaipfi a »ivhaipfi zwo teaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele ¾anganedzaho mafhungo zwo ngo tea ndivho, ndivho/zwiitei na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele -U shumiswa ho teaho ha na nyimele vha ¾anganedzaho Maimo a n¾ha Munanguludzo wa maipfi -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ¾okonya luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele Kushumisele kwa luambo na vhu»ifhulufheli ha n¾hesa, nahone thouni yo ¾halutshedzo lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha milayo, zwiga zwa u vhala, lu nyanyulaho tsho¾he shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na kushumisele »ivhaipfi zwo anzesa girama, mupele¾o -Lu a gobola nahone lwo nyanyulaho -U pfumiswa ha luambo ho kwone kwa maipfi a zwo lune u pfala ha pfuma u dzangelwa ha -Hunzhi a hu na shumiswa u ¾ama/khavhisa ngo tea mafhungo zwa si tsha MARAGA 15 thouni vhukhakhi ha girama zwi re ngomu. -¶ivhaipfi ndi yo konadzea na khathihi/ -A hu na vhukhakhi ha na mupele¾o shaedzaho vhukuma. zwa vho kon»a girama na mupele¾o -Lwo lundwa tshidele vhukuma. -Lwo lundwa nga tshikili vhukuma. tsha ma¾hakhe¾hakheni. 13 10 7 4 -Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo shumiswa vhukuma u nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi lwa u sa kona Maimo a fhasi -Lu a gobola nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i »i vha na vhu¾udze¾udze -A hu na kana hu tou pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha vha na zwi¾uku¾uku zwi thouni -Vhukhakhi vhu¾uku luambo ho teaho nga u sumbedzaho -A hu na vhukhakhi ha ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u muvanganyo wa girama na mupele¾o -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi ha mafhungo/mitaladzi -Lwo lundwa nga tshikili vhukuma. fhasi. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala tsha ma¾hakheni. lwa tsho¾he. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 4 DBE/2016 SCE – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho fhasi, i bvukululaho u shaya n»ivho ya vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhu¾ala -A hu na u farana ha ¾anganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa ¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku. tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha nyimele. tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa. tshibveledzwa. hu¾uku. -¹hahelelo/U shaedza ndi MARAGA 15 hu soliseaho. LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 U SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ¾anganedzaho nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi. fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a fusha/ -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ¾anganana mupele¾o. -¶ivhaipfi ndi yavhu»i linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo ndivho na khathihi MARAGA 10 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi thithisea. -¹halutshedzo yo vhukhakhi. ¾halutshedzo. ho¾efhala tsho¾he. MARAGANYANGAREDZI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/2016 SCE – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO 1–8 ADENDAMU MAANEA A NGANETSHELO • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela tshi¾ori kana zwiitei zwo fhiraho kana fikishini. • Kha maanea haya, mu¿wali a nga shumisa thevhekano kana puloto ya tshi¾ori tshi tendiseaho. • Mu¿wali u tea u shumisa pharagirafu ya marangaphan»a i kungaho. • Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho, fhedzi vha¿wali vhanzhi vha shumisa tshifhinga tsha zwino u »isa vhupfiwa ha tsini, na u bveledza ndivhanyo. • Magumo a nga vha a fushaho kana a kanganyisaho, a dovha a »isa n»a»o, fhedzi a songo vhuya a humbulelea. • Mu¿wali a nga shumisa maambaambiwa arali a tshi ¾o»a uri vhathu vha ¾avhanye u pfesesa kana u man»afhadza muanewa, kana a shumisa maambaambelwa arali a tshi ¾o»a uri muvhali a vhe kule na muambi. • Mu¿wali a nga shumisa zwipi»a zwa ¾haluso ho teaho, fhedzi mihumbulo yawe i tea u farana kana u kwakwana, nahone maipfi o¾he a si na ndivho a a khwathelwa. MAANEA A MBULETSHEDZO • Mu¿wali a nga buletshedza tshumoitwa na ma¾ele¾ele nga vhuµalo. • Maanea aya a ¾o»a luambo lwo kunaho, lu sa kon»i. • Mu¿wali u tea u nanga maipfi nga vhuronwane u itela u swikelela zwine zwa khou ¾o»ea. • Mu¿wali u ¾alusa muthu kana tshi¿we tshithu u itela uri muvhali a vhe na tshenzhemo ya ¾hoho muhumbuloni. • Mu¿wali u tea u vhumba zwifanyiso nga maipfi. • Mu¿wali u tea u ¾alusa a tshi khou fha¾a zwifanyiso zwa u vhona, mubvumo, u pfa, u thetshelesa na u kwama. • Mu¿wali u fanela u shumisa figara dza muambo. MAANEA A U ¹A¹A KHANI • Mu¿wali u ¾a¾a o ima na, kana a tshi hanedza ¼ikumedzwa. • Mu¿wali u ¿wala a tshi tikedza vhuimo na kuvhonele kwawe hune u »itsireledza hawe a hu shanduki, nahone zwi tea u imelelwa zwavhu»i nga n»ila ya u dzhia sia. • Mu¿wali a nga imelela ¼ikumedzwa ¼o ½ewaho kana a ¼i hanedza. • Mu¿wali u fanela u shumisa luambo lu nyanyulaho. • Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo ¼ine a khou ¾oµa ¼i tshi tendiwa. • Mu¿wali u sumbedza vhukhwiṋe ha fhungo ḽine a khou ḽi imelela. • Magumo a tea u sumba sia ¼e mu¿wali a imela ¼one na tshiitisi. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/2016 SCE – Memorandamu MAANEA A U VHUISA MUHUMBULO • Mu¿wali u vhuisa mihumbulo nga zwo bvelelaho murahu. • Mu¿wali u ½ekedza mahumbulwa na muhumbulo nga ha ¾hoho, hu si na u ¾a¾a kana u imelela tshithu. • Mu¿wali u vhekanya mihumbulo nga nµila ine ya kunga kana u ¾u¾ula dzangalelo ¼a muvhali. • Mu¿wali u tea u vhekanya mafhungo nga nµila i pfalaho. • Mu¿wali u ½ekedza kuvhonele, mihumbulo, ¾halukanyo na vhu»ipfi nga ha ¾hoho ine a khou ¿wala ngayo; zwihulu ine a pfa e na vhukwamani nayo. • Mu¿wali u fanela u shumisa mihumbulo ine ya mu kwama hu si na u dzhia sia, i ¾o»aho vhuronwane kha tshivhumbeo. • Mu¿wali ha tei u ½ea magumo a re khagala. • Mu¿wali a nga »i bveledza maanea a vhu¾ali, kana a u dzhia muhumbulo wo khwa¾haho. MAANEA A DISIKHESIVI • Afha mu¿wali u ¾a¾a u lingana nga mihumbulo mivhili yo ½ekedzwaho. • Mu¿wali u ¿wala a tshi tenda na u hanedza tshithu. • Mu¿wali u ¿wala a tshi sedzulusa masia o¾he a u ¾a¾isana. • Mu¿wali u ¿wala a sa dzhii sia, fhedzi a nga sumbedza vhu»ipfi hawe. • Mu¿wali a nga shumisa luambo lu nyanyulaho, fhedzi u ¾a¾a havhu»i ndi hu re na mbuno dzo dziaho. • Mu¿wali u fanela u sumbedza magumo a siaho muvhali a tshi »ivha zwine a imela zwone. TSENGULUSO YA ZWIFANYISO • Mu¿wali u tea u ¿wala hu na vhu¾umekani vhu re khagala vhukati ha maanea na tshifanyiso tshe a nanga tshone. • Mu¿wali u fanela u sumbedza u nyanyuwa, u vhangulea ha zwipfi na kuvhonele kwawe. • Mu¿wali u »isendeka kha tshifanyiso tshe a »inagela tshone. • Mu¿wali u tea u »isikela ¾hoho nga tshifanyiso tshe a nanga. • Afha hu nga µa mihumbulo minzhi yo fhambanaho nga ha tshifanyiso tshe a nanga. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/2016 SCE – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2 2.1 VHURIFHI HA TSHIOFISI (FOMA·A) Tshivhumbeo: • ¶iresi mbili (ya mu¿wali na ya mu¿walelwa). • ¶iresi ya u thoma (i tea u ¿walwa datumu nga vhu»alo). • ¶iresi ya vhuvhili (i thoma nga mufari wa tshiimo sa 'Mu¿waleli' kana 'Mulanguli'). • Theshano. • ¹hoho ya mafhungo (i tea u ¿walwa nga madanzi kana ya talelwa arali yo ¿walwa nga ma¼e»ere ma¾uku). • Mutumbu. • Nyonesano kana phendelo. • Magumo (mu¿wali u ṅwala tshifani na dzina/inishia¼a). 2.2 NGANEAVHUTSHILO Tshivhumbeo: • Dzina na tshifani zwa mufu, a»iresi, mi¿waha, ma»uvha a mabebo na a u lovha, fhethu he muthu a lovhela hone, tshivhangi tsha lufu, tshifhinga tsha u lwala na madzina a mashaka. • Zwe zwa swikelelwa/ zwa ndeme zwo swikelwaho: pfunzo/u »idzhenisa kha mishumo ya zwitshavha. • Nganeapfufhi nga ha mufu: u amba zwine mashaka na dzikhonani vha »o mu humbula ngazwo. • U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha mu¾a, nz. 2.3 ATHIKILI YA GURANN¶A Ndivho: U ½etshedza mafhungo, u funza, u mvumvusa tshitshavha. Tshivhumbeo: • ¹hoho: i kungaho/i takadzaho. • ¹hoho i tevhelwa nga dzina ¼a mu¿wali. • Mvulatswinga: ndi hune mu¿wali a »ivhadza fhungo ¼ine a ¾o»a u amba nga ha¼o • Mutumbu: hu ¾an»avhudzwa mihumbulo ya fhungo ¼ine ¼a khou ambiwa nga ha¼o. Tshitaila tshi tea u vha tsha mu¿wali, a tshi amba thwii na muvhali. Tshitaila tshi nga vha tsha mbuletshedzo, tshi shumisaho figara dza muambo, tshi ¾okonyaho mihumbulo ya vhavhali. Madzina, fhethu, zwifhinga, vhuimo na zwi¿we zwa ndeme zwi tea u ½etshedzwa/buletshedza kha athikili. Athikili i tea u dzikusa dzangalelo, zwa ¾u¾ula dzangalelo ¼a u vhala kha muvhali. • Phendelo: Ndi hune mafhungo a vhiniwa hone. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/2016 SCE – Memorandamu 2.4 MUVHIGO Tshivhumbeo: • ¹hoho • Marangaphan»a (siangane, ndivho na tshikoupu) • Matshimbidzele (Nnyi?, Ngani?, Ngafhi?, Lini?, Mini? Hani?) • Magumo/mawanwa • Phendelo • Themendelo • Tsaino ya muvhigi • Tshiimo tsha muvhigi • Datumu. 2.5 INTHAVIYU • I vha vhukati ha vhathu vhavhili/ tshigwada na muthu muthihi. • Hu ¾okonywa muinthavuwiwa nga mbudziso. • Mu¿wali u ½ea/u ¿wala madzina a vhaambi kha tshan»a tsha monde. • U shumisa mutaladzi muswa u sumbedza muambi muswa. 2.6 MUFHINDULANO Tshivhumbeo: • ¹hoho: kha i vhe ye a randelwa yone. • Mvulatswinga: kha hu ¾anwe nyambedzano vhukati ha vhathu/ zwigwada vhavhili/zwivhili. • Mutumbu: kha hu ½etshedzwe nyimele (sinario) hu sa athu thomiwa u ¿walwa. Hu ¿waliwe madzina a vhabvumbedzwa u ya kha tshamonde tsha sia¾ari. Hu shumiswe kho¼oni (zwithoma) u bva kha dzina ¼a muambi/mubvumbedzwa. Hu pfukwe mutaladzi u bva kha uno muambi u ya kha a tevhelaho. Hu rekhodiwe u fhindulana nga u sielisana u bva kha kuvhonele kwa muambi. Mafhungo a tea u thoma phan»a ha hune dzina ¼a guma hone, zwo khethekanywa nga kho¼oni/zwithoma. Ngeletshedzo kha vhabvumbedzwa (kana vhavhali) zwi tshi kwama kuambele kana nyito zwi tea u sumbedzwa ngomu zwitangini musi maipfi a sa athu u buletshedzwa. • Magumo: mu¿wali a nga pendela nga u ½etshedza kana u amba zwi¿we zwa u vhina mafhungo o zwi vhea ngomu zwitangini. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all