Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)
2016
MEMORANDAMU
MARAGA: 100
Memorandamu uyu u na masia¾ari a 8.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 May June 2016 Memo
Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the May June 2016, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · May June · 2016 · tshivenda. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- May June
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 255.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
May June 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/2016
SCE – Memorandamu
PFESESANI:
• Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU).
• Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo.
• Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva
zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo.
• Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi.
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona
fushaho/ho linganelaho
ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
VHUPULANI -Mihumbulo i gobolaho/ -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho
¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tsho¾he
(Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo
mihumbulo)
Maimo a n¾ha
-Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone i ¾angananaho nahone i
Nzudzanyo ya mihumbulo ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha tendisea si na vhusiki ha mu½e si na sia
na vhupulani/ vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho -Zwo dzudzanywa nahone -Vhu¾anzi vhu si gathi -Ndi phambananadzo,
U dzhiela nzhele ndivho, -Zwo dzudzanywa nahone zwa -Zwo dzudzanywa nahone zwa dovha zwa lunzhedzana ha nzudzanyo na u zwo sokou dovhololwa
vha ¾anganedzaho dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lwo linganelaho/lu fushaho, lunzhedzana zwo -A zwo ngo
mafhungo na nyimele. tshidele lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele lwa hu tshi katelwa teaho. dzudzanywa nahone a
katelwa marangaphan»a, tsho¾he, hu tshi katelwa marangaphanµa, mutumbu zwi na
MARAGA 30 mutumbu na magumo/ marangaphanµa, mutumbu na magumo/mupendelo. ndunzhendunzhe.
mupendelo. na magumo/mupendelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo ri -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho u -A hu na ndingedzo ya
shaedzinyana musutshelo wa -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we sa yelana ha mafhungo u fhindula
maanea o lundwaho tshidele takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o -Mihumbulo i vho ¾hoho/mbudziso
Maimo a fhasi
lwa tsho¾hetsho¾he -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo sumbedza u liana na u -U polika tsho¾he na u
-Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa dzudzanywa lwa ndinganelo »a»isa sa tsha tea lwa tsho¾he
lundwa lwa vhu¾ali lunzhedzana zwavhuµi, hu nahone i a tendisea -U shaedza vhu¾anzi -A zwi na sia nahone
-Zwo dzudzanywa nahone zwa tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha ha nzudzanyo na zwo vhilingana.
dovha zwa lunzhedzana marangaphan»a, mutumbu nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo
tshidele lwa tsho¾he, hu tshi na magumo/mupendelo. ndunzhendunzhe, hu tshi teaho.
katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a,
mutumbu na magumo/ mutumbu na magumo/
mupendelo. mupendelo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/2016
SCE – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a)
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona
fushaho/ho linganelaho
LUAMBO, TSHITAILA NA 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
U DZUDZANYA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Luambo a lu pfali
tshitaila na »ivhaipfi zwo tshitaila »ivhaipfi zwo tshitaila »ivhaipfi zwo tea tshitaila »ivhaipfi zwo -Thouni, redzhis¾ara,
Thouni, redzhis¾ara na tea tsho¾hetsho¾he ndivho, tea vhukuma ndivho, ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, vha tshitaila »ivhaipfi a
»ivhaipfi zwo teaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele ¾anganedzaho mafhungo zwo ngo tea ndivho,
ndivho/zwiitei na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele -U shumiswa ho teaho ha na nyimele vha ¾anganedzaho
Maimo a n¾ha
Munanguludzo wa maipfi -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ¾okonya luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele
Kushumisele kwa luambo na vhu»ifhulufheli ha n¾hesa, nahone thouni yo ¾halutshedzo lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha
milayo, zwiga zwa u vhala, lu nyanyulaho tsho¾he shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na kushumisele »ivhaipfi zwo anzesa
girama, mupele¾o -Lu a gobola nahone lwo nyanyulaho -U pfumiswa ha luambo ho kwone kwa maipfi a zwo lune u pfala ha
pfuma u dzangelwa ha -Hunzhi a hu na shumiswa u ¾ama/khavhisa ngo tea mafhungo zwa si tsha
MARAGA 15 thouni vhukhakhi ha girama zwi re ngomu. -¶ivhaipfi ndi yo konadzea na khathihi/
-A hu na vhukhakhi ha na mupele¾o shaedzaho vhukuma. zwa vho kon»a
girama na mupele¾o -Lwo lundwa tshidele vhukuma.
-Lwo lundwa nga tshikili vhukuma.
tsha ma¾hakhe¾hakheni.
13 10 7 4
-Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo shumiswa
vhukuma u nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi lwa u sa kona
Maimo a fhasi
-Lu a gobola nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i »i vha na vhu¾udze¾udze -A hu na kana hu tou
pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha vha na zwi¾uku¾uku zwi
thouni -Vhukhakhi vhu¾uku luambo ho teaho nga u sumbedzaho
-A hu na vhukhakhi ha ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u muvanganyo wa
girama na mupele¾o -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi ha mafhungo/mitaladzi
-Lwo lundwa nga tshikili vhukuma. fhasi. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala
tsha ma¾hakheni. lwa tsho¾he.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 4 DBE/2016
SCE – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona
linganelaho/vhu fushaho
ZWI RE NGOMU, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza
TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho fhasi, i bvukululaho u shaya n»ivho ya
vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka
Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa
mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo
Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika
vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane
U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhu¾ala -A hu na u farana ha
¾anganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na
nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo
Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa
Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi
vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho
U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa
¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya
tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku. tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha
nyimele. tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa.
tshibveledzwa. hu¾uku. -¹hahelelo/U shaedza ndi
MARAGA 15 hu soliseaho.
LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
U SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara,
na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi,
Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na
nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha
¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ¾anganedzaho
nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele
Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi
Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi. fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a fusha/ -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ¾anganana
mupele¾o. -¶ivhaipfi ndi yavhu»i linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei
vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo ndivho na khathihi
MARAGA 10 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi thithisea. -¹halutshedzo yo
vhukhakhi. ¾halutshedzo. ho¾efhala tsho¾he.
MARAGANYANGAREDZI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/2016
SCE – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)
MBUDZISO 1–8
ADENDAMU
MAANEA A NGANETSHELO
• Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela tshi¾ori kana zwiitei zwo fhiraho kana
fikishini.
• Kha maanea haya, mu¿wali a nga shumisa thevhekano kana puloto ya tshi¾ori
tshi tendiseaho.
• Mu¿wali u tea u shumisa pharagirafu ya marangaphan»a i kungaho.
• Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho, fhedzi vha¿wali
vhanzhi vha shumisa tshifhinga tsha zwino u »isa vhupfiwa ha tsini, na u
bveledza ndivhanyo.
• Magumo a nga vha a fushaho kana a kanganyisaho, a dovha a »isa n»a»o,
fhedzi a songo vhuya a humbulelea.
• Mu¿wali a nga shumisa maambaambiwa arali a tshi ¾o»a uri vhathu vha
¾avhanye u pfesesa kana u man»afhadza muanewa, kana a shumisa
maambaambelwa arali a tshi ¾o»a uri muvhali a vhe kule na muambi.
• Mu¿wali a nga shumisa zwipi»a zwa ¾haluso ho teaho, fhedzi mihumbulo yawe
i tea u farana kana u kwakwana, nahone maipfi o¾he a si na ndivho a a
khwathelwa.
MAANEA A MBULETSHEDZO
• Mu¿wali a nga buletshedza tshumoitwa na ma¾ele¾ele nga vhuµalo.
• Maanea aya a ¾o»a luambo lwo kunaho, lu sa kon»i.
• Mu¿wali u tea u nanga maipfi nga vhuronwane u itela u swikelela zwine zwa
khou ¾o»ea.
• Mu¿wali u ¾alusa muthu kana tshi¿we tshithu u itela uri muvhali a vhe na
tshenzhemo ya ¾hoho muhumbuloni.
• Mu¿wali u tea u vhumba zwifanyiso nga maipfi.
• Mu¿wali u tea u ¾alusa a tshi khou fha¾a zwifanyiso zwa u vhona, mubvumo, u
pfa, u thetshelesa na u kwama.
• Mu¿wali u fanela u shumisa figara dza muambo.
MAANEA A U ¹A¹A KHANI
• Mu¿wali u ¾a¾a o ima na, kana a tshi hanedza ¼ikumedzwa.
• Mu¿wali u ¿wala a tshi tikedza vhuimo na kuvhonele kwawe hune u
»itsireledza hawe a hu shanduki, nahone zwi tea u imelelwa zwavhu»i nga n»ila
ya u dzhia sia.
• Mu¿wali a nga imelela ¼ikumedzwa ¼o ½ewaho kana a ¼i hanedza.
• Mu¿wali u fanela u shumisa luambo lu nyanyulaho.
• Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo ¼ine a khou ¾oµa ¼i tshi tendiwa.
• Mu¿wali u sumbedza vhukhwiṋe ha fhungo ḽine a khou ḽi imelela.
• Magumo a tea u sumba sia ¼e mu¿wali a imela ¼one na tshiitisi.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/2016
SCE – Memorandamu
MAANEA A U VHUISA MUHUMBULO
• Mu¿wali u vhuisa mihumbulo nga zwo bvelelaho murahu.
• Mu¿wali u ½ekedza mahumbulwa na muhumbulo nga ha ¾hoho, hu si na u ¾a¾a
kana u imelela tshithu.
• Mu¿wali u vhekanya mihumbulo nga nµila ine ya kunga kana u ¾u¾ula
dzangalelo ¼a muvhali.
• Mu¿wali u tea u vhekanya mafhungo nga nµila i pfalaho.
• Mu¿wali u ½ekedza kuvhonele, mihumbulo, ¾halukanyo na vhu»ipfi nga ha
¾hoho ine a khou ¿wala ngayo; zwihulu ine a pfa e na vhukwamani nayo.
• Mu¿wali u fanela u shumisa mihumbulo ine ya mu kwama hu si na u dzhia sia,
i ¾o»aho vhuronwane kha tshivhumbeo.
• Mu¿wali ha tei u ½ea magumo a re khagala.
• Mu¿wali a nga »i bveledza maanea a vhu¾ali, kana a u dzhia muhumbulo wo
khwa¾haho.
MAANEA A DISIKHESIVI
• Afha mu¿wali u ¾a¾a u lingana nga mihumbulo mivhili yo ½ekedzwaho.
• Mu¿wali u ¿wala a tshi tenda na u hanedza tshithu.
• Mu¿wali u ¿wala a tshi sedzulusa masia o¾he a u ¾a¾isana.
• Mu¿wali u ¿wala a sa dzhii sia, fhedzi a nga sumbedza vhu»ipfi hawe.
• Mu¿wali a nga shumisa luambo lu nyanyulaho, fhedzi u ¾a¾a havhu»i ndi hu re
na mbuno dzo dziaho.
• Mu¿wali u fanela u sumbedza magumo a siaho muvhali a tshi »ivha zwine a
imela zwone.
TSENGULUSO YA ZWIFANYISO
• Mu¿wali u tea u ¿wala hu na vhu¾umekani vhu re khagala vhukati ha maanea
na tshifanyiso tshe a nanga tshone.
• Mu¿wali u fanela u sumbedza u nyanyuwa, u vhangulea ha zwipfi na kuvhonele
kwawe.
• Mu¿wali u »isendeka kha tshifanyiso tshe a »inagela tshone.
• Mu¿wali u tea u »isikela ¾hoho nga tshifanyiso tshe a nanga.
• Afha hu nga µa mihumbulo minzhi yo fhambanaho nga ha tshifanyiso tshe a
nanga.
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/2016
SCE – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI
MBUDZISO YA 2
2.1 VHURIFHI HA TSHIOFISI (FOMA·A)
Tshivhumbeo:
• ¶iresi mbili (ya mu¿wali na ya mu¿walelwa).
• ¶iresi ya u thoma (i tea u ¿walwa datumu nga vhu»alo).
• ¶iresi ya vhuvhili (i thoma nga mufari wa tshiimo sa 'Mu¿waleli' kana
'Mulanguli').
• Theshano.
• ¹hoho ya mafhungo (i tea u ¿walwa nga madanzi kana ya talelwa arali
yo ¿walwa nga ma¼e»ere ma¾uku).
• Mutumbu.
• Nyonesano kana phendelo.
• Magumo (mu¿wali u ṅwala tshifani na dzina/inishia¼a).
2.2 NGANEAVHUTSHILO
Tshivhumbeo:
• Dzina na tshifani zwa mufu, a»iresi, mi¿waha, ma»uvha a mabebo na a
u lovha, fhethu he muthu a lovhela hone, tshivhangi tsha lufu,
tshifhinga tsha u lwala na madzina a mashaka.
• Zwe zwa swikelelwa/ zwa ndeme zwo swikelwaho: pfunzo/u »idzhenisa
kha mishumo ya zwitshavha.
• Nganeapfufhi nga ha mufu: u amba zwine mashaka na dzikhonani vha
»o mu humbula ngazwo.
• U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha mu¾a, nz.
2.3 ATHIKILI YA GURANN¶A
Ndivho: U ½etshedza mafhungo, u funza, u mvumvusa tshitshavha.
Tshivhumbeo:
• ¹hoho: i kungaho/i takadzaho.
• ¹hoho i tevhelwa nga dzina ¼a mu¿wali.
• Mvulatswinga: ndi hune mu¿wali a »ivhadza fhungo ¼ine a ¾o»a u amba
nga ha¼o
• Mutumbu: hu ¾an»avhudzwa mihumbulo ya fhungo ¼ine ¼a khou
ambiwa nga ha¼o. Tshitaila tshi tea u vha tsha mu¿wali, a tshi amba
thwii na muvhali. Tshitaila tshi nga vha tsha mbuletshedzo, tshi
shumisaho figara dza muambo, tshi ¾okonyaho mihumbulo ya
vhavhali.
Madzina, fhethu, zwifhinga, vhuimo na zwi¿we zwa ndeme zwi tea u
½etshedzwa/buletshedza kha athikili. Athikili i tea u dzikusa
dzangalelo, zwa ¾u¾ula dzangalelo ¼a u vhala kha muvhali.
• Phendelo: Ndi hune mafhungo a vhiniwa hone.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/2016
SCE – Memorandamu
2.4 MUVHIGO
Tshivhumbeo:
• ¹hoho
• Marangaphan»a (siangane, ndivho na tshikoupu)
• Matshimbidzele (Nnyi?, Ngani?, Ngafhi?, Lini?, Mini? Hani?)
• Magumo/mawanwa
• Phendelo
• Themendelo
• Tsaino ya muvhigi
• Tshiimo tsha muvhigi
• Datumu.
2.5 INTHAVIYU
• I vha vhukati ha vhathu vhavhili/ tshigwada na muthu muthihi.
• Hu ¾okonywa muinthavuwiwa nga mbudziso.
• Mu¿wali u ½ea/u ¿wala madzina a vhaambi kha tshan»a tsha monde.
• U shumisa mutaladzi muswa u sumbedza muambi muswa.
2.6 MUFHINDULANO
Tshivhumbeo:
• ¹hoho: kha i vhe ye a randelwa yone.
• Mvulatswinga: kha hu ¾anwe nyambedzano vhukati ha vhathu/
zwigwada vhavhili/zwivhili.
• Mutumbu: kha hu ½etshedzwe nyimele (sinario) hu sa athu thomiwa u
¿walwa. Hu ¿waliwe madzina a vhabvumbedzwa u ya kha tshamonde
tsha sia¾ari. Hu shumiswe kho¼oni (zwithoma) u bva kha dzina ¼a
muambi/mubvumbedzwa. Hu pfukwe mutaladzi u bva kha uno
muambi u ya kha a tevhelaho. Hu rekhodiwe u fhindulana nga u
sielisana u bva kha kuvhonele kwa muambi. Mafhungo a tea u thoma
phan»a ha hune dzina ¼a guma hone, zwo khethekanywa nga
kho¼oni/zwithoma. Ngeletshedzo kha vhabvumbedzwa (kana vhavhali)
zwi tshi kwama kuambele kana nyito zwi tea u sumbedzwa ngomu
zwitangini musi maipfi a sa athu u buletshedzwa.
• Magumo: mu¿wali a nga pendela nga u ½etshedza kana u amba zwi¿we
zwa u vhina mafhungo o zwi vhea ngomu zwitangini.
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50
MARAGAGU¹E: 100
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 May June 2016 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2016 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2016 Memo

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 May June 2016 Question Paper
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper