NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2020
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1
AMANQAKU: 80
IXESHA: 2 iiyure
Olu viwo lunamaphepha ali-12.
You're offline
Skip to contentQuestion paper 



View all
XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2020.pdf
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2020. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Fal
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2020
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 12
- File size
- 486.9 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 12
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2020)
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:
ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30)
ICANDELO B: Isishwankathelo (10)
ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (40)
2. Phendula YONKE imibuzo.
3. Bhala iCANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
4. Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO ngalinye.
5. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.
6. Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.
7. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
8. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:
ICANDELO A: Imizuzu engama-50
ICANDELO B: Imizuzu engama-20
ICANDELO C: Imizuzu engama-50
9. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 3
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
ISICATSHULWA A
1.1 Fundisisa esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
IBHAYIBHILE
1 Kuhle ukuba khe siqwalasele le ncwadi iyibhayibhile, abantu abaninzi
bayibiza ngokuba ingumlomo obomvu abanye bathi ngumqulu
weendaba zokholo. Iyincwadi esisixhobo sokufundisa umlisela
nomthinjana welizwe lethu, ukuze ukhaliphe ube nobulumko bokuphila
ubomi emhlabeni. Kuyo kukho itestamente endala eneencwadi
ezingamashumi amathathu anesithoba kunye netestamente entsha
eneencwadi ezingamashumi amabini anesixhenxe. Incwadi yokuqala
ebhayibhileni yiGenesis echazwa njengencwadi yendalo, ze incwadi
yokugqibela ibe yile ibizwa iziTyhilelo, incwadi engesiphelo sobomi.
Ikhaya ngalinye kufuneka lifundise ngenkolo yobuKrestu kuba phantse
lonke ilizwe libabaza ukubaluleka kokukhonza uBawo wethu
osemazulwini, uMdali wezulu nomhlaba.
2 Asinakuthetha ngebhayibhile singakhange sidibanise neLizwi leNkosi
eliqulathwe kuyo. Liyindlela, libubomi, likukutya sakulamba, libubomi xa
sifayo zitsho iimbongi zecawa. Ilizwi leNkosi lilibali losindiso, ibali
lokuhlangulwa komntu ekufeni. Lilibali lesiqalo sehlabathi kwanesiphelo
sehlabathi. Imvelaphi yomntu kunye nendalo yehlabathi icaciswe
kakuhle kwiGenesis. Ukuba ubani unokuqalisa ukufunda le ncwadi
ekuqaleni athi chu nayo ngexesha lokuphila kwakhe angavuna lukhulu,
ade abe uyazuzeka gxebe uyafumaneka angene tshwa ekwenzeni
okulungileyo akholise uMdali wakhe. Ngubani uMdali wakho kanene?
ngabazali bakho, umama notata okanye umntu okukhulisayo.
3 Inyaniso ngebhayibhile isekubeni ijongene neemeko zethu zale mihla
naxa yona yabhalwa kudala, kwisithuba samakhulukhulu eminyaka
eyadlulayo. Nayiphina enye incwadi ethetha ngeLizwi asiyamkeli ukuba
ichasene nemfundiso yebhayibhile. Ukuba ibingekho le khampasi
yokusibonisa indlela ngesingazazi nokuba sindawoni na. Kubethelelwa
into yokuba abantu mabaphile ubomi ubububo bekhokelwa yile ncwadi,
khon’ukuze bangazukwazi ukothuka nokungamelani nobomi xa
butshintsha. Masizixhobise ngesi sixhobo size sikwazi ukumelana
nobomi.
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2020)
4 Yile ncwadi esilumkisa ngobuqhophololo bukasathana nangobuthathaka
bomntu, ikwa yile ncwadi esixelela ngendlela esangena ngayo isono
kunye nokufa. Ikwasixelela ngezigwinta zokuqala ehlabathini
nangeziqhamo ezibi zekhwele nezomona. Kwalapha sixelelwa
ngokuzeka kade umsindo koMdali. UBawo ulungile ngamaxesha onke
ngakumbi xa uzazi iindlela zaKhe. Wonwaba kuye kukubi ngenxa
yethemba lokuba le meko imbi iyedlula, ayisayi kuhlala unaphakade.
5 Imbali yokholo nomonde kaYobhi isisifundo esikhulu. UYobhi
owayemthembile uYehova esenza konke okulungileyo waye wafumana
ubunzima ebomini. Watshatyalelwa yimfuyo, waba nezifo namathumba
wade wabhujelwa ngabantwana kodwa zange ayilahle iNkosi yakhe.
Sifundiswa ngokukholelwa nokuthandaza uYehova ngawo onke
amaxesha. Xa ukholwa kuMdali nokuba sekukubi kuwe ngenxa yokholo
loo meko iyedlula. Sikubonile ukungakholwa komntu kuTomas, sasibona
isiphelo sokuxoka kuHananiya. Simbonile uAhabhi owasebenzisa
amagunya akhe efuna ngenkani isitiya sikaNabhoti, siyibonile nenkohliso
kuHerode esithi ufuna ukuqubuda eNkosini kanti ufuna umphefumlo
wayo. Le nto isibonisa ukuba asingabo bonke abantu abayilandelayo
iNkosi abenza kakuhle. Uninzi luthi Nkosi! Nkosi! kanti lujonge
kwasathana.
6 Uninzi lweencwadi zeengqondi kunzima kakhulu ukuba zilandeleke,
kodwa yona ibhayibhile kulula ukuyilandela. Inezihloko ezimnandi
nezoyikekayo kodwa zonke zichaza indlela ekumele ihanjwa ngumntu
ophilayo. Naso ke isizathu esibangela ukuba kwikhaya ngalinye, nokuba
liphantsi kangakanani na, ufika ukho lo mqulu. Ezicaweni kusetyenziswa
yona ukwakha iintsapho ngomoya wevangeli. Nathi ke masikhuthazeke
senze njalo ukuyikhonza iNkosi. Sazi ukuba yonke into inexesha layo
phantsi kwelanga.
[Sithatyathwe kwincwadi, Ugeme ka P.T. Mtuze no H. Mjamba: Iphepha le 15–16 saze
sahlelwa]
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 5
Jonga kumhlathi wokuqala.
1.1.1 Nika igama lencwadi ekuthethwa ngayo kumqolo wokuqala. (1)
1.1.2 Eli gama lithi ‘umlisela nomthinjana’ linentsingiselo enye neli.
Khetha kula magama alandelayo:
A Abantwana.
B Amantombazana.
C Ulutsha.
D Amakhwenkwe. (1)
1.1.3 Chaza indlela abayibiza ngayo abantu ibhayibhile ngokwalo mhlathi. (2)
1.1.4 Uyahlula njani itestamente entsha kwendala? (2)
Jonga kumhlathi wesibini.
1.1.5 Chaza iziphumo zibe ZIBINI zelizwi leNkosi njengoko zisitsho
iimbongi zecawa. (2)
1.1.6 Kutheni umbhali esithi asinakuthetha ngeBhayibhile ngaphandle
kweLizwi leNkosi? (2)
1.1.7 YINYANISO okanye BUBUXOKI: Zonke iimbongi zecawa zineLizwi
leNkosi. (1)
Jonga kumhlathi wesithathu.
1.1.8 Cacisa okuthethwa ligama elibhalwe ngqindilili kulo mhlathi.
... asiyamkeli ... (1)
1.1.9 Tyhila injongo yokusetyenziswa kweli gama ‘ikhampasi’ njengoko
lisetyenzisiwe kulo mhlathi. (2)
Jonga kumhlathi wesine.
1.1.10 Bhala umzekelo ube MNYE wesiqhamo sobubi. (1)
1.1.11 Siphuhlisa ntoni isakhi u ‘ikwa’ esikrwelelwe umgca ngaphantsi kulo
mhlathi? (2)
Jonga kumhlathi wesihlanu.
1.1.12 Bonisa ukuchasana kwebali likaYobhi nelikaHerode. (2)
1.1.13 Tyumba igama elithetha into enye neli lithi ‘igadi’. (1)
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2020)
Jonga kumhlathi wesithandathu.
1.1.14 Sebenzisa eli gama: ukwakha linike enye intsingiselo kunale ikulo
mhlathi. (2)
1.1.15 Tshatisa inkcazelo ekuKHOLAM A kunye negama elikuKHOLAM B.
KHOLAM A KHOLAM B
1. Ezicaweni kusetyenziswa (a) Ingxaki.
yona ukwakha usapho
ngomoya wevangeli.
2. Uninzi lweencwadi (b) Isiphumo.
zeengqondi kunzima
kakhulu ukuba zilandeleke
(c) Umyalezo.
(2 x 1) (2)
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 7
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
1.2 KUMNANDI UKUKHONZA
[Ithatyathwe ku-www.googlepics.org]
1.2.1 Xela zibeMBINI izinto abafana ngazo abantu abasemfanekisweni. (2)
1.2.2 Isimboli ebhalwe ebhayibhileni ibonisa: Khetha kwezi zilandelayo.
A Umnqwazi.
B Umnqayi.
C Umqamlezo.
D Umnqamlezo. (1)
1.2.3 Nika igama lethambo elimhlophe elisentanyeni yesi sibini
sisemfanekisweni. (1)
1.2.4 Ingaba bukhona ubudlelwane phakathi kwencwadi kunye nabantu
abasemfanekisweni. Xhasa impendulo yakho. (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2020)
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
Funda esi sicatshulwa silandelayo, wandule usishwankathele uchaze izinto ekumele
sizigcine engqondweni xa sisonwabela ikhrisimesi. Shwankathela ngokwemo
yokudwelisa iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela.
1. Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma 60–70 amagama.
2. Zidwelise ngendlela ehambelanayo ngamazwi wakho ungawulahlanga umxholo.
3. Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi kwesishwankathelo.
4. Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.
ISICATSHULWA C
IZINDLU ZANGASESE
Minyaka le umasipala uye alumkise uluntu ngeendlela ezizizo zokusebenzisa izindlu
zangasese. Uninzi lwabantu luyazilandela ezi ndlela kuba befuna ucoceko kunye
nempilo kwiindawo zabo. Abanye bavala iindlebe zabo zivuliwe kuba abanalo ixesha
lempilo nexesha lokuzikhusela. Nazi iindlela umntu ekufuneka azigcine engqondweni
ngalo lonke ixesha.
Gcina ithobi nocango luvaliwe emva kokusebenzisa indlu yangasese. Loo nto ibonisa
indlela ozixabise ngayo kunye nendalo. Musa ukulahla phantsi amaphepha endlwini
yangasese, yingcine icocekile, kuba ucoceko yimpilo. Sebenzisa iphepha okanye
iphetshana elibekelwe le meko hayi isandla sakho, khumbula ukuba isandla sakho sesi
uza kusisebenzisa xa usitya. Xa usenza njalo ukhusela iintsholongwane emzimbeni
wakho.
Hlamba izandla ngesepha xa uphuma kwindlu yangasese. Sukugalela amatye, iiplastiki
kunye nenkunkuma kwindlu yangasese. Xa indlu yangasese iqala ukuba nevumba,
galela uthuthu kangange nkonkxa ugqume kuba ivumba lingcolisa umoya
esiwuphefumlayo lenze kunuke.
Qinisekisa ukuba iventileyitha ivaliwe ngamaxesha onke. Gcina isiciko seventileyitha
sivaliwe ngamaxesha onke. Musa ukutyela endlini yangasese kuba loo nto iyakudala
amathuba ezifo kunye nokugula. Musa ukulahla ezinye iintlobo zenkunkuma emgodini
wendlu yangasese, umzekelo iitoti, iiplastiki, amachiza okanye iiblitshi.
Umgodi wenzelwe kuphela ukulahla ilindle, kwaye uyindawo ekhuselekileyo. Ngalo
lonke ixesha ungaphakathi kwindlu yangasese zama ukuyishiya icocekile. Umntu
owenza kakuhle ebominini usisibane esikhanyisela nabanye ukuba benze njalo. Umntu
ngumntu ngabantu, masincedisane noomasipala bethu ngokuthi sigcine izindlu
zangasese zicocekile.
[Sicatshulwe kwimigodi yakwa Amathole Distict Municipality saze sahlelwa]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 9
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3
ISIBHENGEZO-NTENGISO.
Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA D
Abantwana bayivuzel’ izincwe abaziva iintambo ngayo bangumtya nethunga nesi siselo.
Isiqalo esisiso
sosuku.
Inezakha mzimba eziluthotho: Vitamin D,
Zink kunye neIron.
[Sithatyathwe kunesquik.com saze sahlelwa]
3.1 Nika igama lemveliso ethengiswa kwesi sibhengezo-ntengiso. (1)
3.2 Lithini igama lenkampani evelisa le mveliso? (1)
3.3 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Ibinzana ‘bayivuzel’ izincwe’
elikwisibhengezo-ntengiso lithetha:
A Bayayithanda.
B Bayayithenga.
C Bayayibawela.
D Bayayitya. (1)
3.4 Chonga ibinzana elibonisa isigqebelo kule ntengiso. (1)
3.5 Xela zibe zibini izakha mzimba ozifumana kule mveliso. (2)
3.6 Ungasebenzisa eliphi iqonga xa ufuna ukuqhagamshelana nale nkampani? (2)
3.7 Ingaba ulwimi olukhapha esi sibhengezo luyixhasa ngokupheleleyo le mveliso?
Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2020)
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA E
ISAKHELO 1 ISAKHELO 2 ISAKHELO 3 ISAKHELO 4
[Ithatyathwe ku-www.comicstrip.com yaze yahlelwa]
4.1 Bakweyiphi indawo aba bakule khathuni? Xhasa impendulo yakho. (2)
4.2 Bhala imo ende yeli gama likwisakhelo 1 ‘sungxola’. (1)
4.3 Liphuhlisa ntoni igama elikwisakhelo 1 elithi ‘Lumka’? (1)
4.4 Tyumba igama lemboleko elisetyenziswe kwisakhelo-2. (1)
4.5 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Uvakalelo lwesithethi
kwisakhelo sesi-2 lubonisa:
A Ukonwaba.
B Ukuvuya.
C Ukuthanda.
D Ukucaphuka. (1)
4.6 Phawula ngomahluko okudaba lwamehlo olukwisithethi kwisakhelo 3 naku 4. (2)
4.7 Ingaba igama ‘uxolo’ elikwisakhelo 4 liyijikile ithoni yale khathuni? (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 11
UMBUZO 5
IPROZI
5.1 Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA F
ESKOM
Amakhaya mawakhanye nokuba umbane ucimile. Ilanteni sisibane
esikhuselekileyo kunekhandlela, kwaye silunge kakhulu. Loo nto ayikhanyisi
qha yenza umzi ufudumale. Elinye icebo xa umbane umkile sebenzisa izibane
zesolar. Zona zisebenzisa ilanga azikuxheshi ngemali. Ayizizo zonke iilanteni
ezimelana nemo yezulu, uninzi lwazo zifuna ukufakwa endlwini. Uninzi
lwabantu lusebenzisa izibane zegilasi kunye namahlahla emithi ukujingisa
iiglobe, izibane ezinemitya kunye neembawula. Kulungile nokusebenzisa
izibane zodonga, zona zikusasaza kakuhle ukukhanya.
Xa kucime umbane kubakho umonakalo omkhulu. Izigebenga zenza ulwaphulo
mthetho. Zama ukuba kukhanye endlini yakho ngakumbi ebusuku. Ixesha
lasebusuku lixesha lobumnyama kuye kwenzeke ububi. Makubekho ukukhanya
nokuba sijongene nengxaki kaEskom. Izibane mazisoloko zikufutshane kuthi.
[Sithatyathwe kwiBona magazini eyeNkanga 2019 phepha 45 yaze yahlelwa]
5.1.1 Nika isininzi sesi sibizo ‘umbane’. (1)
5.1.2 Eli gama lithi ‘kwaye’ liwa kwesiphi isigaba sentetho?
A Isibizo.
B Isikhombisi.
C Isihlanganisi.
D Isimnini. (1)
5.1.3 Nika intsingiselo yegama elibhalwe ngqindilili ‘ufudumale’. (2)
5.1.4 Khetha isixando esisetyenziswe kwesi sivakalisi singezantsi uxele
nodidi lwaso.
Elinye icebo xa umbane umkile sebenzisa izibane zesolar. (2)
5.1.5 Sebenzisa eli gama ‘zikusasaza’ libe sisibizo uze usisebenzise
kwisivakalisi ngokuchanekileyo. (3)
5.1.6 Chonga isichazi kwesi sivakalisi singezantsi uze uchaze udidi lwaso.
Xa kucime umbane kubakho umonakalo omkhulu. (2)
5.1.7 Nika isichasi seli gama (zikufutshane). (1)
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2020)
5.1.8 Sebenzisa esi senzi ‘kwenzeke’ kwisivakalisi sibe kwixesha
elidlulileyo. (1)
5.1.9 Lungisa isiphene sobhalo kwesi sivakalisi singezantsi.
Isibane masisoloko zikhufutshane kuwe. (1)
5.2 UMFANEKISO
Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo esekwe kuwo.
ISICATSHULWA G
[Uthatyathwe kupics-images.com waze sahlelwa]
5.2.1 Bhala esi sivakalisi silandelayo ngokuchanekileyo.
Le moto webhaso ndiwine umgrugra. (2)
5.2.2 Guqula esi sivakalisi sibe kwintetho ngqo.
Uthe, le mini iyeza nakuye. (2)
5.2.3 Nika isizathu sokushiywa kweceba kwesi sivakalisi silandelayo.
Le moto iyeza nakuwe. (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufota eliphepha Tyhila iphepha
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Question paper
XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf
Question paper
IsiXhosa FAL P1 May-June 2025.pdf

Question paper
IsiXhosa FAL P3 May-June 2025.pdf

Question paper
XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024_watermark.pdf
Question paper
ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024_watermark.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
More from Grade 12 Isixhosa Fal
Explore more published documents in this catalogue.








