NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2021
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 70
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha asi-8.
You're offline
Skip to contentMemorandum 





View all


_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)

XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2021.pdf
Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Hl
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 8
- File size
- 248.3 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 8
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2021)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:
• Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa
makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle
kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo
echanekileyo).
• Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana, ibe
yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo
ngempendulo yakhe.
• Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI,
NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO.
Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa
(makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba
abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo,
ndiyangqinelana/andingqinelani).
• Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni yegama/ibinzana
ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa
engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.
• Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze
yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu
okuqala kuphela.
• Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku
ukuba impendulo yechanekileyo.
• Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo
kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo
echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo
echanekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3
ISICATSHULWA A
1.1 Kukwenzela ukuba angazisi engozini eyibona √/ yindlela indalo ekhusela
ngayo umzimba womntu kwizinto ezilutshaba lwawo. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
1.2 Lubanceda xa beqeqesha abantwana babo bebakhwebula kwizinto
ezingezizo. √ (1)
1.3 Ukufeketha kukusoloko umntwana elila okanye ekhala, de alilele okanye
akhalele nento engekhoyo. √√ (2)
1.4 Imishologu √/ izithunzela √/ iziporho √/ ootsotsi. √
(Nasiphi na isibini) (2)
1.5 Andihambisani, kuba umthetho olawula izikolo uthi abantwana
mabangabethwa. √√ (2)
1.6 Ubonisa indelelo. √ (1)
1.7 Untlinintlini. √ (1)
1.8 Esi sini sikhuliswe ngendlela yokuba sicinge ukuba kulihlazo ukukhala xa
uyindoda, oko kubangelwa kukukhuliselwa ukuba amadoda abe ngabakhuseli
bekhaya nesizwe. √√ (2)
1.9 Isifaniso √ (1)
1.10 Lityhila ukuba wayenamathandabuzo adalwa luloyiko, nanjengoko
isicatshulwa sisithi wayengaqhelani neendawo ezinyukela
esibhakabhakeni. √√ (2)
1.11 Lusetyenziswe ngokubonakalisa uloyiko lombhali kumazwi athi, 'Ndithe
ndiyaqabuka naso isiyezi nokuxuxuzela kwamathumbu'. √√ (2)
1.12 D √/ D. Sandulelwa sisenzi u-thi √/ sandulelwa sisenzi u-thi. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
1.13 Engandibongozi. √ (1)
1.14 Uthe xa sele ehlekwa ephantsi wathi ebengalili koko ebesonwabisa abantu. √ (1)
1.15 Uluntu luyazoyika izinto zendalo, kodwa okubaluleke nangakumbi kukoyika
uluntu ukuze umntu achubeke abe nesimilo esilungileyo. √√ (2)
1.16 Ndifunde ukuba uloyiko lolunye uphawu olubalulekileyo kwisimo somntu. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2021)
1.17 Kukho umntwana owoyika ukududuma kwezulu okanye imibane √/ kududuma
izulu √/ kulenyeza imibane. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
1.18 Uzogqume ngebhayi √/ uzogqume ubuso √/ ujonge phantsi √ ulibambe
waliqinisa eli bhayi. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
1.19 Bubuxoki, kuba abantu abadala xa kududuma baqokelelana ndawonye,
nalowo ebetshaya abeke kude loo nqawe, ukanti nalowo ebebukele
umabonakude okanye ecofa ifowni uyeka yonke loo nto ngenxa yokoyika
izulu. √√ (2)
1.20 Umhlathi wesi-6, √ kuba lo mhlathi uthetha ngokoyikwa kweendudumo abe lo
mntwana ukwisicatshulwa B esoyika iindudumo okanye imibane. √ (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO
• Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku)
o Amanqaku ama-3 olwimi
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:
o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1
o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2
o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko kubhaliwe
kwisicatshulwa:
o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa nqaku
lolwimi umfundi)
o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi
QAPHELA
• Imo
o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
masiphononongwe.
• Ubalo-magama
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi eso,
ze ungakuhoyi okulandelayo.
o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2021)
UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA
UCAPHULO IINGONGOMA
1. Okubalulekileyo kukuzamkela kule 1 Eyona nto ingundoqo kukwamkela
ndawo ukuyo, ukhawulelane nemeko indawo okuyo, ujongane nemeko leyo
okuyo ngelo xesha. ukuyo ngaloo mzuzu.
2. Ukuba ufikelela kwinqanaba lokuba 2 Xa sele ukwimeko yokuba uzive
uzive unomoya ophantsi wuyeke wehlelwe ngumoya yekelela umzimba
umzimba wakho wamkele olo vakalelo, ukwamkele oko okwethutyana.
kodwa oko kungathathi ithuba elide
3. Ziqhelanise ukwamkela ukuba iintsuku 3 Zama ukuyazi ukuba iintsuku azisoloko
azifani, okwenzeka namhlanje zifana, ngoko ke izinto ezenzeka
akusosikhokelo sokuza kwenzeka namhlanje zingangenzeki ngomso.
ngomso.
4. Musa ukumilisela ingqondo yakho 4 Musa ukusoloko ucingana nezinto
kwizinto ezingahambi kakuhle kuphela. ezingenzeki ngohlobo onqwena ngalo
kuphela.
5. Zama ukuliphikisa ilizwi eliza 5 Zama ukulwa neengcinga ezikuphathela
noxinzelelo lwengqondo, kuba ukuba uxinzelelo, kuba zingaphela zisenzeka.
uyalikholelwa maninzi amathuba okuba
lifezekiswe.
6. Yenza izinto othanda nokonwabelayo 6 Yenza izinto ezikholisa intliziyo yakho.
ukuzenza.
7. Zama ngandlela zonke ukutya ukutya 7 Yitya ngokusempilweni ukutya okufana
okusempilweni okufana nemifuno, nemifuno, iziqhamo, inyama
iziqhamo, inyama engatyebanga kunye engatyebanga neziselo ezinika impilo.
neziselo eziphungulwe iswekile
notywala.
UKUBHALA NGOKOMHLATHI
Eyona nto ingundoqo kukwamkela indawo okuyo, ujongane nemeko leyo ukuyo ngaloo
mzuzu. Xa sele ukwimeko yokuba uzive wehlelwe ngumoya yekelela umzimba
ukwamkele oko okwethutyana. Zama ukuyazi ukuba iintsuku azisoloko zifana, ngoko ke
izinto ezenzeka namhlanje zingangenzeki ngomso. Musa ukusoloko ucingana nezinto
ezingenzeki ngohlobo onqwena ngalo kuphela. Zama ukulwa neengcinga ezikuphathela
uxinzelelo, kuba zingaphela zisenzeka. Yenza izinto ezikholisa intliziyo yakho. Yitya
ngokusempilweni ukutya okufana nemifuno, iziqhamo, inyama engatyebanga neziselo
ezinika impilo.
(70)
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2021) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UKUMAKISHA ICANDELO C
• Upelo
o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba
upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo
efunwayo yegama.
o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi
ngokuchanekileyo.
o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi kwaye
lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo uyalela.
o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO
3.1 Coca-Cola. √ (1)
3.2 Kukuthoba unxano. √ (1)
3.3 Ibinzana lithi, 'Dlala udlamkile' ube umfanekiso uveze intombazana
ekhangeleka inodlamko iphethe ibhola yokudlala. √√ (2)
3.4 Kubethelela ingcinga yokuba xa unokusebenzisa le mveliso nawe
unganodlamko, wonwabe. √√ (2)
3.5 Linika intsingiselo yokuba le mveliso izisa udlamko kulowo uyisebenzisayo. √√ (2)
3.6 Andingqinelani, kuba esi siselo sidume ngokuba neswekile eninzi
engunobangela woxinzelelo lwengqondo. √√
OKANYE
Ndiyangqinelana, kuba esi siselo sithoba unxano utsho uzive udlamkile
ngakumbi xa ubutshiswa lilanga. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2021)
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
4.1 Ukhamise kakhulu, eqhale namehlo ukubonisa ukuba wothukile nanjengoko
nentetho yakhe iveza umothuko. √√ (2)
4.2 Ukothuka kakhulu. √ (1)
4.3 'Ngoku'. √ (1)
4.4 Uyathetha, √ kuba liqam lentetho eliya lisetyenzisiweyo. √ (2)
4.5 Umama kaKanti woyikela impilo yomntwana wakhe xa ebebona into engathi
liqhakuva emqolo kuKanti, kanti uKanti yena umbona njengomntu owoyika
into engenamsebenzi unina. √√ (2)
4.6 Uzama ukusibonisa inkathalo noloyiko lwabazalikazi ngempilo yabantwana
babo, √ kuba indlela othuke ngayo umama kaKanti yinto acinga ukuba
liqhakuva kuKanti ibonakalisa ixhala analo ngempilo kaKanti. √
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO
5.1 Sandulela isibizo √/ phambi kwesibizo. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
5.2 Obomeleleyo √/ obungqingqwa √/ obuqinileyo. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
5.3 Qalani √ ngokwakha ubudlelwane nani. √ (2)
5.4 Esinayo. √ (1)
5.5 Umbhali uthe makaqonde √ ukuba akangowokuqala √ nowokugqibela. (2)
5.6 Alikho ibhinqa eliziphilela lodwa lingadingi uncedo lwabanye abantu. √ (1)
5.7 Kumele uzibeke esichengeni. √√ (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025_watermark.pdf

Memorandum
IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG.pdf

Memorandum
IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG.pdf

Memorandum
IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG.pdf

Memorandum
XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
XHOSA FAL P1 GR12 MEMO SEPT2023_hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
More from Grade 12 Isixhosa Hl
Explore more published documents in this catalogue.

Question paper
XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025_watermark.pdf

Question paper
IsiXhosa HL P1 May-June 2025.pdf

Question paper
IsiXhosa HL P3 May-June 2025.pdf
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata
ERRATA ISIXHOSA HL P1 (2)_hlayiso.com_.pdf
Errata
ERRATA ISIXHOSA HL P1_hlayiso.com_.pdf

Question paper





