Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 P1 September Preparatory Exams 2022 QP

Question paperisiXhosa HLGrade 12202212 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the September Preparatory Exams 2022, 12 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

September Preparatory Exams 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2022 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) AMANQAKU: 70 IXESHA: iiyure 2 Olu viwo lunamaphepha ali-12.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2022) IMIYALELO NENGCACISO 1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU: ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30) ICANDELO B: Isishwankathelo (10) ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30) 2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo. 3. Phendula YONKE imibuzo. 4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 5. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE. 6. Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ezinonjolwe ngayo kwiphepha lemibuzo. 7. Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE. 8. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi. 9. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: ICANDELO A: Imizuzu engama-50 ICANDELO B: Imizuzu engama-30 ICANDELO C: Imizuzu engama-40 10. Bhala ngokucacileyo nangokucocekileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA Funda IZICATSHULWA A no B ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo. ISICATSHULWA A INDAWO YOMFAZI EBOMINI 1 ‘MANENEKAZI, MANYANANI! UBUNYE BAMANENEKAZI BUNGA- MANDLA!, UMZI KWINENEKAZI UYINTOLONGO! MAKUKHULULEKWE!’ La ngamazwi athe kulo lonke ihlabathi ashunyayelwa ngabasetyhini abatsha ziintambo kukufuna inkululeko kwigunya lendoda. Mhlawumbi ungomnye wala manenekazi, okanye uneyakho indlela ovakalelwa ngayo 5 ngale nkululeko ifunwayo. 2 Kule mihla ibhinqa linokuba ngumlimi, linokuba ngusomajukujuku, linokuba ngumfundisi, linokuba ngumpolitiki. Ewe, ibhinqa leminyaka yoo-1990 lingabonwa nakowuphi na umsebenzi, kunjalonje kungabikho mntu uthe nqa yiloo nto, kodwa kwakungasoloko kunjalo. Abafazi bafumaneka 10 kwezona zikhundla ziphakamileyo zobupolitika kumazwe amaninzi. Amanye amazwe abalaseleyo ehlabathi – i - Indiya, elakwaSirayeli nelaseBhritani, xa sendisenza umzekelo – kutshanje ebekhokelwa ngabantu basetyhini. Simele sivume ukuba uninzi lweenguqu ezibangelwe ngumbutho wenkululeko yabafazi zibe luncedo kokubini kumabhinqa 15 nakumadoda. Ehlabathini jikelele kuye kwakho intswela-bulungisa kwindlela abaye baphathwa ngayo abantu ababhinqileyo. Ngenene kuyinto entle ukuba abafazi bangabukulwa ngokucalulwa kwiindawo zemisebenzi, okanye naphi na. Abantu basetyhini abanakuphathwa ngokungathi abangobantu njengamadoda bona kwiminqweno yabo nakwimfuneko 20 yokuba banconywe ngezinto abazenzayo. 3 Imigudu yokufuna inkululeko yomntu wasetyhini ayizanga neentsikelelo kuphela. Kukho abathe bazibuza ukuba akungebi na kanti eminye yemigudu yokufuna inkululeko yomntu wasetyhini seyigabadele? Bona ngokwabo abafazi abathile baye bacinga nzulu ngengozi yokufuna 25 ukukhululeka kwigunya lendoda. Khawucinge ngale migudu igabadeleyo ilandelayo yabafazi abafuna ukukhululeka ‘kubukhoboka basekhitshini’. Abafazi abalwela amalungelo abo bathi, ukuze ube ukhululekile ngokwenene umfazi ufanele abe negunya elipheleleyo ngomzimba wakhe, kuquka negunya lokusitshabalalisa isisu asithweleyo xa engasifuni. Lo 30 mnqweno wabo 'wokufana namadoda’ ekuzaleni ube yenye yezinto ezibangele ukwanda kokuqhomfa. Nkqu neBhayibhile ayisindanga kwingqumbo yabalwela amalungelo abafazi. Bambi abalwela amalungelo wabafazi bayityhola iBhayibhile ngokuthi isesesona sixhobo sinamandla sokubagcina 'endaweni yabo' abafazi, kwaye bayayithandabuza ukuba into 35 esetyenziswa ngaloo ndlela inokuba liLizwi likaThixo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2022) 4 Cinga ngeziphumo eziye zabakho zokunkqangaza ukuba maku- khululekwe ngabafazi kwigunya lendoda. Iintlobo ezithile zomhlaza zazifudula zihlasela kakhulu amadoda kunabafazi ngenxa yomkhwa wawo wokutshaya nowokusela. Kodwa ekubeni ngoku abafazi emazweni 40 amaninzi beye bakhululeka kwiminyaka yakutshanje, baza baziva bekhululekile ukuba nabo batshaye, basele kanye njengamadoda, umhlaza uye wamninzi kakhulu ebafazini. Kwowu! Kokungakanani oku ukuzimisela–ukuba umntu angade akufele kangako ukukhululeka endodeni? Ukunxanelwa inkululeko akubayekanga abafazi bengenazi- 45 nkathazo, ingakumbi emizini yabo. Abafazi abathe balusabela ubizo lokuba baphume 'ebukhobokeni' bemizi yabo baye baqhawukelwa yimitshato, latsho lantinga inani lemitshato eqhawulwayo mihla le. Ngaphandle koko, baya besanda oomama abaphangela ngokupheleleyo, suka bazifumane bentsintsitheka phantsi kwemithwalo emibini 50 yemisebenzi ejonge bona yonke – owasekhaya nowasempangelweni. 5 Imeko yaphaya emsebenzini wempangelo ayimyeki ingamchukeli umfazi. Abanye abayithandi intlebendwane esisonka semihla ngemihla emsebenzini, abaluthandi uchuku lwase-ofisini, abaluthandi ukhuphiswano olulapho nokungathembeki okwenziwa ngabanye. Wambi amabhinqa aye 55 azizisulu zokufunwa isondo emsebenzini, ekhathazwa ngamadoda asebenza nawo okanye ngabaqeshi ngokwabo. Abafazi abaninzi abaphangelayo bayivuma ngokuphandle inyaniso yokuba ukufunw' isondo emsebenzini kuyingxaki enkulu. Bathi wofika beqotyelw’ iliso ngamadoda, bedlaliswa ngokutswetywa, kuzikhuhlwa kubo ngokungeyomfuneko, 60 basongelwe nangokugxothwa ngabaqeshi babo ukuba abavumi nesondo. 6 Enye ingxaki yabafazi abaphangelayo kukuba umsebenzi ubaqoba badinwe babe yiqhiya. Kanti ungacingi ukuba ukuthwala kwabo omnye umsebenzi wangaphandle phaya empangelweni phezu kwalo wasendlwini kubenza abayeni babo bancedise kwimisebenzi yomfazi yasendlwini 65 ngenxa yokuba naye umfazi ngoku uyaphangela. Ukuqobeka komfazi ngale ndlela kunokuzala lukhulu ukuba uqhubeka ewuthwala yedwa loo mthwalo ixesha elide. Abafazi abazamileyo ukukwenza oku bayivuma ngokuphandle inyaniso yokuba umsebenzi wasekhayeni ugqibela uyekiwe nje kwaphela. Xa ungumzali kufuneka ukuba ungaphangeleli abantwana 70 bakho nje kuphela, kukwafuneka ube nexesha elaneleyo lokuba kunye nabo. Oomama abaphangelayo ke bazithethelela ngelithi okubalulekileyo asibobude bexesha olichitha ukunye nabantwana koko zizinto ozenza kunye nabo kwelo xeshana ulifumeneyo lokuba kunye nabo ekhayeni. 7 Akuthandeki ukubona abafazi becinezelwa, kodwa ke amadoda nabafazi 75 abamele babe selugqatsweni. Omnye uvala indawo ethile kubomi bomnye. [Sicatshulwe kwincwadi ethi RHWEBA UBULUMKO, ebhalwe ngu O.S. Dzingwa, amaphepha 59– 63, saze sahlelwa] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO [Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com] IMIBUZO: ISICATSHULWA A Jonga kumhlathi woku-1. 1.1 Chonga igama elibonakalisa ukubopheleleka kwamanenekazi emizini. (1) 1.2 Kukuthini ukutsha ziintambo? (1) Jonga kumhlathi wesi-2. 1.3 Xela izinto zibe-2 anokuba zizo umntu olibhinqa kule mihla ngokwalo mhlathi. (2) 1.4 Xela umsebenzi wesifanekiso-zwi kweli binzana lilandelayo: ‘... mntu uthe nqa ...’ (1) 1.5 Ngqina ukuba abantu basetyhini banaso isakhono sokukhokela ilizwe. (1) Jonga kumhlathi wesi-3. 1.6 Siveza ntoni esi sivakalisi silandelayo ngemigudu yokufuna inkululeko yomntu wasetyhini? ‘Imigudu yokufuna inkululeko yomntu wasetyhini ayizanga neentsikelelo kuphela.’ (2) 1.7 Lityhila ntoni igama elibhalwe ngqindilili ngendlela avakalelwa ngayo umbhali ngeminye imigudu yenkululeko yabafazi? 'Khawucinge ngale migudu igabadeleyo ilandelayo yabafazi abafuna ...' (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2022) Jonga kumhlathi wesi-4. 1.8 Khetha impendulo engangqinelaniyo: Ukukhululeka kwabafazi kwandise inani labafazi: A Abatshayayo B Abaselayo C Abakrexezayo D Abaqhawula imitshato (1) 1.9 Lizisa ntsingiselo ni igama elikrwelelwe umgca kulo mhlathi? (2) Jonga kumhlathi 5. 1.10 YINYANI okanye BUBUXOKI into yokuxhatshazwa ngezesondo kwabantu ababhinqileyo? Xhasa impendulo yakho. (2) 1.11 Ngcebiso ni onokuyinika umntu obhinqileyo oxhatshazwa ngezesondo emsebenzini? Nika zibe mbini. (2) Jonga kumhlathi 6. 1.12 Ucinga ukuba kunganaziphumo zini ukuqobeka kwabafazi emisebenzini baphinde bamelwe ngumsebenzi wekhaya? Cacisa. (2) 1.13 Shwankathela lo mhlathi ngesivakalisi esinye. (2) Jonga kwitekisi yonke. 1.14 Ucinga ukuba esi sicatshulwa singenza umahluko ekuguquleni iingqondo zamadoda axhaphaza amanina? Xhasa impendulo yakho. (2) IMIBUZO: ISICATSHULWA B 1.15 Kwenzeka ntoni kulo mfanekiso ukwesi sicatshulwa? (1) 1.16 Ingaba abantu abangootata banomdla koko bakuxelelwa ngumntu ongumama kulo mfanekiso? Xhasa impendulo yakho. (2) 1.17 Phawula ngendlela umzobi womfanekiso amsebenzise ngayo umntu ongumama ukulwa ucalucalulo ngokwesini emisebenzini. (2) ISICATSHULWA A no B 1.18 Ucinga ukuba lo mfanekiso ukwisicatshulwa B ungqinelana nowuphi umhlathi wesicatshulwa A? Xhasa impendulo yakho. (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAMAZWI AKHO ISICATSHULWA C QAPHELA: 1. Funda ngocoselelo esi sicatshulwa singezantsi singeendlela zokuphucula igalelo lamanina kwinkqubela-phambili yeLizwe, uze usishwankathele ngamazwi akho ungacaphuli kwitekisi. 2. Impendulo yakho mayingadluli kumagama angama-70. 3. Shwankathela ngokomhlathi kuphela, kodwa isishwankathelo sakho masiquke iingongoma ezi-7. 4. Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli. 5. Akulindelekanga ukuba ubhale isihloko sesishwankathelo. 6. Qaphela indlela echanekileyo yokusetyenziswa kolwimi, iimpawu zobhalo nococeko. UKUPHUCULA INDIMA YOOMAMA ELIZWENI 1 Kufanelekile ukuba abantu abangoomama badlale indima ebalulekileyo ekuphuculeni inkqubela-phambili ehlabathini jikelele. Oku kubangelwa kukuba ngabona banamandla nexesha elininzi ekuphuculeni izimo zabo basakhulayo, kuquka amakhwenkwe namantombazana eLizwe. Kubalulekile ke ngoko ukuba oomama bafumane inkxaso yokuba babe namalungelo wokuncedisa ngokukhululekileyo kwinkqubela-phambili yeHlabathi. 2 Oku kungenzeka ngokuba banikwe ilungelo elipheleleyo lokuzithabathela izigqibo nabo njengabantu, ngaphandle kwefuthe lamadoda. Oomama ngabantu abadalwe bohluka kootata kodwa oko akutsho ukuba ingqondo yabo ingaphantsi kweyootata. Uya kufumanisa ukuba izigqibo ezininzi kuninzi lwemizi zivela koomama. Imizi emininzi inesidima ngenxa yokuba kukho abantu abangoomama abancedisa abayeni babo ekwakheni nasekuthabatheni izigqibo ezizizo. 3 Oyena ndoqo kukunika abantwana abangamantombazana imfundo ekwizinga lomntu wonke kungajongwanga sini. Oko kuya kumkhuthaza umntwana oyintombazana ukuba naye azibone enenxaxheba enkulu ekufuneka ayidlale eLizweni. Amaxesha amaninzi ikwangawo amantombazana athi abe nezakhono kanye kule misebenzi bekufudulwa kusithiwa yeyamadoda. 4 Xa sijonga inani lamakhosikazi kwizikhundla eziphezulu lisephantsi kakhulu. Amakhosikazi aphangelayo mawanikwe amathuba wokuphucula izakhono zawo ukuze nawo akwazi ukukhuphisana ngokulinganayo nootata kwiimeko zemisebenzi. Lo nto iya kunceda ukuba nawo akwazi ukubamba izikhundla eziphezulu emisebenzini. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2022) 5 Inkululeko namalungelo wamabhinqa mawabekwe phambili xa kuchotshelwe imicimbi edla iLizwe. Oko kuyakuhlala kukhumbuza abo basabambelele kundalashe ukuba amaxesha aguqukile. Amabhinqa mawahlonitshwe nawo njengabantu, angajongelwa phantsi kuba engamabhinqa. Intlonipho izala enye intlonipho. Siya kukhula isizwe esihlonipha amanina waso, kuba nawo aya kuziva enelunda ngesizwe sawo. 6 Kubalulekile ukuba amanina athabathe inxaxheba kwimibutho yezopolitiko, angacalulwa ngokwesini. Imibutho yezopolitiko inenxaxheba yokuthabatha izigqibo ezichaphazela intlalo yoluntu. Amanina ngawona anamanani aphezulu kule mibutho, kodwa anikwa izikhundla ezingabalulekanga. Kusekho amazwe ehlabathi angazange akhokelwa ngumntu ongumama. Oko kungumnqa xa sijonge indima edlalwa ngamanina kule mibutho. 7 Ukhuseleko lwamanina kufanele lube luxanduva lomntu wonke. Oku kunganqanda ukuxhatshazwa nokubethwa kwamanina. Isizwe esixhaphaza amanina sisemngciphekweni wokulahlekelwa ngabona bantu babalulekileyo ekukhuleni kwezoqoqosho lweLizwe. [Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch saguqulelwa esiXhoseni, saze sahlelwa] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 9 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UMBUZO 3: UKUHLALUTYA INTENGISO Funda le ntengiso ingezantsi (ISICATSHULWA D) uze uphendule imibuzo esekwe kuyo. ISICATSHULWA D [Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com, saguqulelwa saze sahlelwa] 3.1 Xela igama lemveliso ethengiswa kule ntengiso. (1) 3.2 Yintoni umsebenzi wale mveliso? (1) 3.3 Linxulumana njani ibinzana ‘Khangeleka umhle’ nomfanekiso wentombazana kule ntengiso? (2) 3.4 Ucinga ukuba yintoni injongo yokuba umyili wentengiso asebenzise isityalo esilikhala kule ntengiso? (2) 3.5 Cacisa unobangela wokuba umyili wale ntengiso asebenzise ifonti enkulu xa ebhala amazwi ‘Khangeleka umhle ngokusebenzisa le mveliso, rhoqo’. (2) 3.7 Ingaba uyangqinelana nomyili wentengiso xa esithi ungakhangeleka umhle xa uyisebenzisa rhoqo le ntengiso? Xhasa uluvo lwakho. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2022) UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI ISICATSHULWA E Funda le khathuni ingezantsi ingoLutho nonina uze uphendule imibuzo esekwe kuyo. [Icatshulwe kwi-intanethi www.zitscartoons.com, yaguqulelwa yaze yahlelwa] 4.1 Ungathi xa ujongile baphi aba bantu bakule khathuni? (1) 4.2 Nika isizathu sempendulo eku-4.1. (1) 4.3 Chaza umahluko kwindlela abanxibelelana ngayo uLutho nomama wakhe kwisakhelo soku-1? (2) 4.4 Ingaba iyangqinelana impendulo kaLutho ekwisakhelo soku-1 nesenzo sakhe kwisakhelo sesi-2? Xhasa impendulo yakho. (2) 4.5 Khetha impendulo echanekileyo. Ingcingane kamama kaLutho kwisakhelo sesi-2 ibonakalisa ukuba: A Uncamile B Ubethiwe C Ukruqukile D Udikiwe (1) 4.6 Nika ubungqina bokuba umama kaLutho uyacinga kwisakhelo sesi-2. (1) 4.7 Ucinga ukuba umyili wekhathuni uphumelele ukubonisa ukuba abantwana abangamakhwenkwe balubona iluxanduva loomama ukuhoya izitya? Xhasa impendulo yakho. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2022) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 11 UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO Funda ISICATSHULWA F, uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA F UMSEBENZI WABAFAZI KWISIZWE ESINTSUNDU 1 Le nto ingumzi kukuvumelana komntu oyindoda noyinkazana ukuba bahlale kunye, bejonge ukuncedana nokondla usapho lwabo ngokufanelekileyo nangokwesiko, lungahleleleki ngokweenkedama. Le mvumelwano ke iza nezinye iintsikelelo ezinje ngokwahlulelana ngomsebenzi ophathelele kwintlalo-ntle yekhaya. Kwizizwe eziNtsundu amadoda anomsebenzi wawo 5 othe geqe njengokuba nabafazi benowabo, esingathi siwuqwalasele. 2 Umsebenzi womfazi kwaXhosa phakathi kwekhaya ekungathiwa ube uyintloko kukupheka, ukuze indoda yakhe nabantwana bangalambi. Ibe isithi ke yonke eminye imisebenzi ezalwa ngulo msebenzi yamkelwe ngumfazi ivunywe ukuba yeyakhe. Njengokuba engenakho ukupheka ngaphandle 10 kwamanzi ubeyazi into yokuba ufanele athwale ingqayi imihla ngemihla aye kukha amanzi emthonjeni. Ngokunjalo nasezinkunini ubeyazi ukuba makabe negoqo apha ekhaya. Zingekho ke iinkuni kuthiwa licimi kuloo mzi. Loo nto ke ithetha ukuba akuphekwa nokuba ukutya kona kuzalise uvimba. 3 Ngokukhululwa komfazi kule misebenzi inzima yangaphandle kokukhona 15 ubomi bekhaya buya kulungelana nangaphezulu bube mandi kananjalo. Indlu iza kucocwa icokiswe nabantwana bahlanjwe bafundiswe ukuziphatha nokwenza imisetyenzana ebalingeneyo. Umfazi woba ke ngoku uyinkosikazi apha emzini wakhe. [Sicatshulwe kwincwadi ethi AMAVO ebhalwe ngu: J.J.R. Jolobe, amaphepha 14–18, saze sahlelwa] 5.1 Sisetyenziswe njani isikhombisi esibhalwe ngqindilili kumhlathi woku-1? (1) 5.2 Sibonakalisa ntoni isimamva u-ana esikrwelelwe umgca ngaphantsi kumhlathi woku-1? (1) 5.3 Lenze msebenzi mni igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi esingezantsi? ‘Kwizizwe eziNtsundu amadoda anomsebenzi wawo othe geqe njengokuba nabafazi benowabo ...’ (1) 5.4 Guqula igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo libe kwimo evumayo: ‘... ukuze indoda yakhe nabantwana bangalambi.’ (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2022) 5.5 Libonakalisa ntoni igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi? ‘... aye kukha amanzi emthonjeni.’ (1) 5.6 Guqula esi sivakalisi silandelayo sibe kwixesha langoku: ‘Ngokunjalo nasezinkunini ubeyazi ukuba makabe negoqo apha ekhaya.’ (2) 5.7 Sebenzisa igama elibhalwe ngqindilili ngezantsi kwisivakalisi libe kwimo yesenzi: ‘Loo nto ithetha ukuba akuphekwa nokuba ukutya kona kuzalise uvimba.’ (2) 5.8 Lungisa isiphene sobhalo kwesi sivakalisi silandelayo: ‘Ngokukhululwa komfazi kule misebenzi inzima yangaphandle kokukhona ubomi bekhaya buya kulungelana nangaphezulu bube mandi kananjalo.’ (1) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all