Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2017 QP

Question paperisiXhosa HLGrade 12201728 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2017, 28 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Eastern Cape Mock Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2017 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 AMANQAKU: 80 IXESHA: 2½ iiyure Olu viwo lunamaphepha angama-28.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) IMIYALELO NENGCACISO 1. Funda imiyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo. 2. Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Sebenzisa itheyibhile yesiqulatho ekwiphepha elilandelayo uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi olufundisiweyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe oza kuyiphendula. 3. Eli phepha linamacandelo amaTHATHU: ICANDELO A: iSihobe (30) ICANDELO B: iNoveli/Uncwadi Lwemveli (25) ICANDELO C: iDrama (25) 4. Phendula imibuzo emiHLANU iyonke, emiTHATHU kwiCANDELO A, omNYE kwiCANDELO B, nomNYE kwiCANDELO C ngolu hlobo: ICANDELO A: ISIHOBE IMIBONGO EFUNDISWE EKLASINI-Phendula imibuzo emiBINI UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: Ngumbuzo ONYANZELEKILEYO ICANDELO B: INOVELI/Uncwadi Lwemveli Phendula umbuzo OMNYE. ICANDELO C: IDRAMA Phendula umbuzo OMNYE. 5. UKUKHETHWA KWEEMPENDULO NGOKWAMACANDELO B (INOVELI/Uncwadi Lwemveli NO C (IDRAMA)  Phendula KUPHELA imibuzo esetwe kwinoveli okanye idrama.  Phendula UMBUZO OSISINCOKO OMNYE kunye NOMBUZO OMFUTSHANE. Ukuba uphendula umbuzo osisincoko KWICANDELO B, uya kuphendula umbuzo omfutshane KWICANDELO C. Ukuba uphendula umbuzo omfutshane KWICANDELO B,uya kuphendula umbuzo osisincoko KWICANDELO C. Sebenzisa itshekhlisiti yokuncedisa. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 3 6. UBUDE BEEMPENDULO  Impendulo yombuzo osisincoko wesincoko sesiHobe mayibe phakathi kwamagama ali-190–240.  Iimpendulo zombuzo osisincoko kwicandelo leNoveli neleDrama mazibe phakathi kwamagama angama 340–390.  Ubude beempendulo kwimibuzo emifutshane buya kulawulwa ngamanqaku. Abaviwa mabasebenzele ukuba iimpendulo zingqale zibe semxholweni. 7. Landela imiyalelo esekuqaleni kwecandelo ngalinye ngononophelo. 8. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola esetyenziswe kweli phepha lemibuzo. 9. Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 10 Iingcebiso malunga nokulawula ixesha: ICANDELO A: malunga nama-40 emizuzu ICANDELO B: malunga nama-55 emizuzu ICANDELO C: malunga nama-55 emizuzu 11. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) IPHEPHA YESIQULATHO Eli phepha liza kunceda abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo abafuna ukuyiphendula ngaphandle kokufunda lonke iphepha. ICANDELO A: ISIHOBE Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI na imibuzo emiBINI. INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO YEPHEPHA 1. UMfikazi uCharlotte Umbuzo omde 10 6 Manyhi Maxeke OKANYE 2. Unozakuzaku Umbuzo omfutshane 10 7 OKANYE 3. Intliziyo yam Umbuzo omfutshane 10 8 OKANYE 4. Inyibiba Umbuzo omfutshane 10 9 KUNYE Umbongo ongafundiswanga. Unyanzelekile ukuba uwuphendule. 5. Emangcwabeni Umbuzo omfutshane 10 10 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI Phendula umbuzo omNYE INOMBOLO INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU YEPHEPHA 6. Nyana wam! Umbuzo osisincoko 25 11 Nyana wam! soncwadi OKANYE 7. Nyana wam! Umbuzo 25 12 Nyana wam! omfutshane OKANYE 8. Ukhozi Umbuzo osisincoko 25 14 olumaphiko soncwadi OKANYE 9. Ukhozi Umbuzo 25 14 olumaphiko omfutshane OKANYE 10. Inkaw’ idliwa ilila Umbuzo osisincoko 25 16 soncwadi OKANYE 11. Inkaw’ idliwa ilila Umbuzo 25 16 omfutshane Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 5 12. Ubuncwane Umbuzo osisincoko 25 19 Boncwadi soncwadi Lwemveli OKANYE 13. Ubuncwane Umbuzo 25 19 Boncwadi omfutshane Lwemveli ICANDELO C: IDRAMA Phendula umbuzo omNYE. INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO YEPHEPHA 14. Buzani kubawo Umbuzo osisincoko 25 22 soncwadi OKANYE 15. Buzani kubawo Umbuzo omfutshane 25 23 OKANYE 16. Indlal’ inamanyala Umbuzo osisincoko 25 25 soncwadi 17. Indlal’ inamanyala Umbuzo omfutshane 25 25 QAPHELA: kumaCANDELO B no C, phendula umbuzo oSISINCOKO SONCWADI omNYE kunye nombuzo omFUTSHANE omNYE. ULUHLU LOKUKHANGELA (ITSHEKHLISTI) Kunyanzelekile ukuba ujongisise olu luhlu lulandelayo ukuze uqiniseke ukuba ukhethe imibuzo ngendlela eyiyo. ICANDELO AMANANI INANI LEMIBUZO PHAWULA EMIBUZO EPHENDULWAYO A Isihobe (Imibongo 1–4 2 emiselweyo) Isihobe (Umbongo 5 1 ongamiselwanga) B Inoveli/Uncwadi 6–13 1 Lwemveli (Umbuzo osisincoko soncwadi OKANYE omfutshane) C Idrama (Umbuzo 14–17 1 osisincoko soncwadi OKANYE omfutshane) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) ICANDELO A: ISIHOBE IMIHOBE YESIXHOSA- B Ngombane IMIYALELO  Kweli candelo kubuzwe imibongo nezibongo eziNE ezifundisiweyo nombongo omNYE ongafundiswanga.  Umviwa ulindeleke ukuba aphendule nayiphi na imibuzo emiBINI ebuzwe kwimibongo okanye kwizibongo ezifundisiweyo; kunye nombuzo omNYE ongafundiswanga okanye isibongo esingafundiswanga. QAPHELA: Umbuzo ongombongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE ukuba uwuphendule. Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo emiTHATHU kweli candelo. Ubude bempendulo yombuzo osisincoko buphakathi kwe-190–240 amagama. IMIBONGO EFUNDISIWEYO UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula lo mbuzo ulandelayo. Cazulula isigama esisetyenziswe yimbongi ukutyhila intsingiselo yalo mbongo. [10] UMFIKAZI UCHARLOTTE MANYHI MAXEKE- SEK MQHAYI “Ndesuka ndingunina kwaSirayeli” (Gwebi 5:7) 1. Shukumani bafazi, 2. Ushenxil’ uMamarhixirhixi; 3. Ufinyis’ amagruxu; 4. Ushenxil’ okad’ esakh’ umzi; 5. Egutyul’ iirhanga namanxila; 6. Egodus’ amahilihil’ agoduke; 7. Kubuy’ amadungudwan’ emazweni; 8. Itye lesiseko seTiyopiya! 9. Shukumani bafazi! 10. Igqibil’intombi’asemzini, 11. Igqibil’ intomb’ aseLusuthu; 12. Umfazi wamaNywabe kwaGatyeni; 13. Ukhe wabek’ iinyawo kwelabaTswana; 14. Kusapho lukaKhama nolwabaRolweni; 15. Wabek’ amabele kubaThembu; 16. Kumabandla kaNdaba kaZondwa; 17. ETyhalarha kwingcwaba likaNgangelizwe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 7 UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE) Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. UNOZAKUZAKU- ZS QANGULE 1 Indod’ encazwa ngabakhulu kwanabanci, 2 Kufunek’ ingalandulanga kodwa yenz’ ezo nto 3 Imaz’ esengekayo nok’ isisaqhaga, 4 Kaloku yindlezan’ ayinakoma kuthi tu. 5 Inyew’idinyazw’ilungiswe nguye, 6 Ngumnt’ ontloni ke wasebulawini. 7 Intomb’ iyazimel’ unin’ ambathe, 8 Ngumdibanisi wamakhay’ amabini ngobulawu. 9 Nanko k’ esiz’ ehamb’ exhakazela, 10 Abafazi bemhewula, zimkhonkoth’ izinja. 11 Iinkomo ziphi, luphi na lon’ uswazi? 12 Azi waze njani na? Isazi-mzi k’ eso. 13 Imbeko nemibuz’ emlindeleyo kwelo khaya. 14 Kodwa ke yinkabi yamalang’ ekad’ inetha. 15 Indlel’ ayaziwa mntu kodw’ umhambi wayo, 16 Kuthenjwe yena ngasemv’ ujongiwe ngaphambili. 17 Iinyawo zakhe ziluvil’ uthuli lwendlela, 18 Nentloko yakh’ ulophu lwasehlotyeni. 19 Izithuko zakhe ziviwe ngamathafa, nemimango, 20 Ngasemva kweenkomo eziya kulobola. 21 Lo mf’ akamntwana kodw’ akaxhego, 22 Izicithi ziwubonile umtsi wakh’ edlula. 23 Lithemb’ elingafuni kudanisa mntu, 24 Isiqalo ndawonye nesiphelo sendaba nguye. 2.1 Caphula umqolo kwisitanza soku-1 othetha ukuba unozakuzaku uyafikeleleka kuluntu lonke. (1) 2.2 Lizoba mfanekiso-ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili? Xhasa impendulo yakho. (3) 2.3 Chaza isakhiwo sangaphandle salo mbongo. (2) 2.4 Unjani umoya wembongi kulo mbongo? Xhasa impendulo yakho. (2) 2.5 Nika imfundiso edluliswa ngulo mbongo ngonozakuzaku. (2) [10] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE) Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. INTLIZIYO YAM- C NQAKULA 1 Intliziyo yam indityhilela izinto ezininzi; 2 Iyandityhola yakuthanda, indisindise kananjalo. 3 Hayi madoda! Unzima lo mthwalo! 4 Umkhonto ololwe walubengu, awubinzi 5 Udale amanxeba afana nawale ntliziyo. 6 Mhla izanyazanyiswe yadutywa zizilingo, 7 Eziza ngongcwalazi, ezinzulwini zobusuku nangesifingo- 8 Okanye ndityholwa ngezinto endingazaziyo. 9 Intliziyo yam lusindiso lwam; 10 Intliziyo yam kukutshabalala kwam; 11 Indikhaphela ezindleleni zobulungisa; 12 Kanti nakwezingendawo iyandisa. 13 Mandiyithini ke le ntliziyo, 14 Xa imkhonza ngolu hlobo umniniyo? 3.1 Caphula umqolo kwisitanza soku-1 othetha ukuba intliziyo ikhotha ixathula kumniniyo. (1) 3.2 Lizoba mfanekiso-ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili? Xhasa impendulo yakho. (3) 3.3 Chaza isakhiwo sangaphandle salo mbongo. (2) 3.4 Unjani umoya wembongi ngokwemiqolo emibini yokugqibela? Xhasa impendulo yakho. (2) 3.5 Nika imfundiso edluliswa yimbongi kulo mbongo ngentliziyo. (2) [10] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 9 UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE) Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo INYIBIBA- JJR JOLOBE 1 Ndayibona izifihla 2 Enqaben’ ezixhotyeni, 3 Ngaphakathi kwamalwalwa 4 Amabini, iqaqambile. 5 Hayi, obo buhle! 6 Izityalo ezithile 7 Zaye zimi zijikele; 8 Yayiphakamisa leyo 9 Ntloko yayo imhlophe –mthubi, 10 Njengetshawekazi. 11 Yema ithe zole cwaka, 12 Leyo ndebe ibukhephu. 13 Yayimsulwa kolo hlanga 14 Lwayo, im’ iyimfezeko, 15 Inyibiba entle. 16 Loo magqabi asixwexwe 17 Achokozwe busiliva, 18 Aphuphuma kukuphila, 19 Ayekratsha ngemveliso 20 Yobo bomi bayo. 4.1 Chonga umqolo kwisitanza soku-1 othetha ukuba inyibiba yayingafuni ukubonwa. (1) 4.2 Lizoba mfanekiso-ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili? Xhasa impendulo yakho. (3) 4.3 Chaza isakhiwo sangaphandle salo mbongo. (2) 4.4 Unjani umoya wembongi kulo mbongo? Xhasa impendulo yakho. (2) 4.5 Nika imfundiso edluliswa yimbongi kulo mbongo ngenyibiba. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: KUNYANZELEKILE UWUPHENDULE. UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE) Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. EMANGCWABENI-PM QANGULE 1 Yimiqodi ngemiqodi, 2 Yimijelo ziinyembezi. 3 Usizi lucuntsulelana nentlungu, 4 Intlungu intlantlath’ ubukrakra. 5 Imbubho igqogq’ igqogqile ngekrele, 6 Ukufa kuxhentsa kusombel’ emangcwabeni. 7 Amangcwaba maninz’ ashinyene, 8 Yimiqodi imihla nezolo abadala nabancinci. 9 Gqwidi ngokunqaba kwendlela esing’ emangcwabeni, 10 Sidavuza kumadlaka ngamadlak’ emadlakeni. 11 Sesimana sizixolisa ngamatye uvimba weenkumbulo, 12 Yon’ indlela phakathi emangcwabeni inqabile. 13 Inqabel’ iliso lenyama ibonwa lelomphefumlo, 14 Umphefumlo ukholose ngenkumbulo nentsizi. 15 Umzuzu wokugwintwa kweengcinga ngolunya, 16 Imizuzu yokudandatheka komphefumlo. 17 Amathuba okukham’ iinyembezi, 18 Kumathaf’ ezingqala izijwili nencwina. 19 Emangcwabeni yimingcwabo ngemingcwabo, 20 Yimikrozo ngamabandla ngamabandla 21 Zizifundo ngezifundo kumathaf’ okufa, 22 Ziinkonzo ziinkolo ngeenkolo kwiziko lokufa. 23 Ethafeni elishiy’ imiphefumlo ibanda, 24 Kumazibuko okuphela kobomi. [Uthatyathwe ku-Isingqi senkulungwane; NguPM Qangule] 5.1 Ntsingiselo ni etyhilwa ngumqolo woku-1? (1) 5.2 Xela isixhobo sesandi esibhalwe ngqindilili, uze uchaze nomsebenzi waso. (2) 5.3 Nika umfanekiso –ngqondweni ozotywa ligama ‘izijwili’. (1) 5.4 Xela isafobe esikrwelelwe umgca ngaphantsi, esiqaqambileyo kwisitanza sesi- 4. (1) 5.5 Zifana njani izitanza zalo mbongo ngokwesakhiwo? (2) 5.6 Nika imfundiso edluliswa ngulo mbongo. (3) [10] AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 11 ICANDELO B: INOVELI IMIYALELO  Kweli candelo kubuzwe iiNoveli ezimbini noNcwadi Lwemveli.  Phendula imibuzo kwinoveli oyifundisiweyo.  Kwinoveli nganye kubuzwe imibuzo emiBINI, OSISINCOKO SONCWADI nombuzo OMFUTSHANE, ukususela kumbuzo wesi-6 ukuya kumbuzo we-13.  Khetha umbuzo ube mNYE uwuphendule.  QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwicandelo B (kwinoveli okanye kuncwadi lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo C (kwidrama).  Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B (kwinoveli okanye kuncwadi lwemveli), KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C (kwidrama).  Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-340–390 amagama. INOVELI Phendula UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO) OKANYE UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE) UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) NYANA WAM! NYANA WAM! – WK TAMSANQA Tyhila indlela alilandele ngayo umlinganiswa onguMangaliso igama lakhe kwincwadi ethi Nyana Wam! Nyana Wam! [25] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE) NYANA WAM! NYANA WAM!: WK Tamsanqa Funda ezi zicatshulwa zenoveli zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A Kwanyanzeleka ukuba mayikhe imiswe imoto kuzanywe ukuba athuthuzelwe kunzima umntu engavumi kuzola, kwade ekugqibeleni wabonakala esoyisakala elala. Elele njalo wamana ukuhlala ahlale atsho ngesibuhlungu isingqala. Wayesithi akusitsho esi singqala ahleke ade aqikileke uThemba umve esithi, “Kungani na mphefumlo ukuba uxhalabe ungabi nakuzola?” Ukuba kukho umntu owayeqaqadekile ebantwini andikholwa ukuba ukho owayefana noThemba. Lo mntu eqaqadekile nje uyasazi isiBhalo,uthetha kube kabini acaphule kuso. Hayi khona ngaloo mini wayengathi umbona ntoni na nje uThole. Elele njalo wayehlala ahlale amana ukusuka amadlu amwe ngentsini umve esithi, “Unakho na ukuhamba emalahleni uze ungatshi?” Unakho na ukusela utywala mhlobo wam uze unganxili?” Elele enjalo umfo wasemaKwayini kwabakho amaxesha okuba ububone ubuso bakhe buzele uncumo engathi ujonge uThemba uyathetha ngentliziyo uthi, “Ungandivuyeleli lutshaba lwam ndakuwa ndize ndivuke.” Koko kulala waya kuqabuka kusuku lwesibini ekwilokishi angayaziyo awathi akubuza wathi umntu ophendulayo kukwaZakhele eBhayi. Yamkhathaza kakhulu into yokuzibona sel’eseBhayi engaqondanga ejika edolophini eGcuwa engafikanga kokwabo. Ehleli kuloo ndlu wazibona sel’ekuyo eyedwa wavakala ezisola ngesenzo sakhe sokusela utywala, ebuqalekisa utywala. Ecinga njalo wakhumbula amazwi athile ayethethwa kuye enga usephupheni engazi ukuba ayethethwa ngubani na kwelo phupha lakhe ... 7.1 Wayesazana njani lo Themba noThole? (1) 7.2 Xela ibe mithathu imiba yesimo sentlalo etyhilwa yile tekisi. (3) 7.3 “Unakho na ukuhamba emalahleni uze ungatshi?” Unakho na ukusela utywala mhlobo wam uze unganxili? Uwasebenzisa nganjongo ni umbhali la mazwi kaThemba angentla? (2) 7.4 Xela udidi lozobo olusetyenziswe kwintetho ebhalwe ngqindilili. Xhasa impendulo yakho. (3) 7.5 Khetha kwizibiyeli igama elichanekileyo. Umbhali kwesi sicatshulwa umenza (ixhoba / idini) uThole ngoku kunxila kwakhe ukuze uvakale umyalezo wakhe. (1) 7.6 Chaza unozala wayo yonke impixano ekule noveli. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 13 ISICATSHULWA B “Uthi asinguye lo waseWesile uza kuza apha?” wova esitsho ukuphendula obuzwayo. “Kowu! Ingathi usemncinci nje nithi uya kulunga kule George Goch inzima kangaka?” Bathi kuba kwakungoLwesihlanu emva kwemini bazibona izimanga zeGeorge Goch: abantu benxila behebhuza ezitalatweni bephuma izinto ngemilomo yabo. Ukuphuma kwabo elokishini baya kubuka isiza secawa yaseWesile esasilapho phambi kwesango lelokishi kugxunyekwe umthi kuso kwabethelelwa amagama amakhulu afundeka ngolu hlobo “Spes Bona”. Basibuke basibuka esi siza bathi phambi kokuba basishiye bakha bema phambi kwelo planga benza umthandazo omfutshane. Ngobo busuku phambi kokuba balale batsho ngomthandazo oshushu bethandazela umzi waseGeorge Goch becela kananjalo ukuba uThixo abancedise kumsebenzi ababeza kuqalisa wona. Ekuseni ngeCawa xa abantu babesangqengqile bemamele imizimba kuba bangaphangeli yavakala isitsho ingoma ingena ngesango lelokishi yaseGeorge Goch ibalasele ngeKhodiyane noxa kwakuvakala ukuba akho la mazwi omlomo angade aphumelele ngokugqunywa yikhodiyane. 7.7 “...Kowu! Ingathi usemncinci nje nithi uya kulunga kule George Goch La mazwi abantu baseGeorge Goch angentla, atyhila ukuba bambona njengomlinganiswa onjani uThole? (2) 7.8 “... George Goch inzima kangaka Kutheni bethetha ngolu hlobo abantu baseGeorge Goch ngayo? (3) 7.9 Ngezizathu ezibini xhasa okanye uchase uluvo lokuba uThemba noThole balala ngengubo enye ngemikhwa. (2) 7.10 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo esi siganeko? Xhasa impendulo yakho. (2) 7.11 Ukufakwa komlinganiswa onguThemba kobu bomi bukaThole kudlulisa myalezo mni kubafundi bale noveli? (2) 7.12 Tyhila isigqebelo esikoku kuba ngumfundisi kukaThole. (2) [25] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) UKHOZI OLUMAPHIKO: N. Saule Tyhila indlela alilandele ngayo umlinganiswa onguMfazwe igama lakhe kwincwadi ethi Ukhozi olumaphiko. [25] UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE) UKHOZI OLUMAPHIKO: N SAULE Funda ezi zicatshulwa zenoveli zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A Luthe lwakuvulwa ucango ndanethemba lokubona mntu, kodwa intoni, ndakhawulelwa ngengxowa enuka umchamo, yathiwa gungxu apha entloko ndabe sendityhalwa ngemva ukuya kukhweliswa enqweleni eyayiziswe ngomva apha esiseleni, seyivulwe iimpundu ezi ukundamkela. Ndagityiselwa phezulu, ndabetheka ndaya kuwela ngaphakathi evenini emva kokuba ndikhe ndakhiwa ezimbanjeni tyam 5 ngemvubu latsho lanyela eli cala langasekunene. Yaxhuzula iveni yatsala, ndathi xa ndihlala ngeempundu, yaqhotyoshwa xhikri, ngxi yema, ndathi kuba ndandingabambelelanga ndawo, ndatshibilika ndaya kubetheka entla. Ukuba yayingeyongxowa endandigungxiswe yona, ngeyayindiqwenge ndaphela inja endaya kuntlaleka kuyo phaya entla. Ndithe ndikhalima ndisithi, suka 10 nja yabe isitsho intsini yeziya zinja zimbini ngaphambili, incedisa ukukhonkotha kwenja eyayigqiba ukundingqavula. Ndinyonyobele kude enjeni, ndatshela apha ecaleni lenqwelo yavutha ukuya apho ndingaziyo. Yayisithi ukusuka kwayo, ekubeni ibikhe yemisa, ithi ukuxhuzula inja itshibilike izokubetheka kum lisuke phantsi idabi, indingqavulele ukundibona oku. Yayiba mnandi le nto kookhakhakha kuba 15 babeyihleka de bakhohlele. Ukuba nje kwakunokususwa entloko ingxowa eyayindivale ngevumba lomchamo wenkwenkwe endala kwakungaba ngcono. 9.1 Wawuyintoni umsebenzi kaMfazwe ngeli xesha abanjwayo? (1) 9.2 Xela ibe mithathu imiba yesimo sentlalo etyhilwa yile tekisi. (3) 9.3 Uwasebenzisa nganjongo ni umbhali amazwi angezantsi. “ndakhawulelwa ngengxowa enuka umchamo, yathiwa gungxu apha entloko ndabe sendityhalwa ngemva ukuya kukhweliswa enqweleni!” (2) 9.4 Xela udidi kuzoba abalinganiswa olusetyenziswe kwintetho ebhalwe ngqindilili. Xhasa impendulo yakho. (3) 9.5 Khetha kwizibiyeli igama elichanekileyo Umbhali wencwadi umenza ( ixhoba / idini) lomzabalazo uMfazwe ngoku kubanjwa kwakhe kwangoko ebalini. (1) 9.6 Chaza unozala wayo yonke impixano ekule noveli. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 15 ISICATSHULWA B Yahlokoma intsini yaya kuvakala kwisiwana esingaphesheya komlambo, sekumnandi ngoku kookhenkebe, kungenelele nabanye ngezabo izibongo ezingekho mcimbini. Ndazijonga ezi zinto ezi, ndibawela ukukhe ndizijike ndixelise uhili, ndizitywatyushe ngemvubu. Ngelo xesha uNdima akahleki nanye kwezihlekisayo. Uthe akunikwa incwadi yakhe, wangena emotweni, akuhlala wamfutshane kwangaleya ndlela, yakuqala, kwahlekwa ngakumbi, vu-um wangena endleleni. “Indlela le azizibhanxa ngayo. Woze alibale zezinye endaweni yokwenza umsebenzi wawo. Angakubamba njani emaninzi kangakaya? Nezinja xa zininzi kakade ekuzingeleni azize zibambe nto, njengezi sidlula kuzo.” Ndathula cwaka, ndisabambe umoya kukothuka. Saya kugaleleka eNkwankca esitishini nokufika kukaloliwe ovela kuGompo, wathenga itikiti uNdima selethe kum kubalulekile ukuba ndingene kuloliwe ukuphepha amehlo amaninzi. Akugqiba xa sisahlukana wathetha into eyandothusayo. “Maze ndithini kuCikizwa?” Lo mbuzo kaNdima eneneni asikuko nokuba wandothusa, wandikhamnqisa kakhulu. Xa wayendixelela ukuba uCikizwa yintombi yenkosi, ndandisiba undilumkisa ngecebo ukuba mandingasondeli kuye. Eneneni ke nam ndingulo mthathephi, ndandisiya kuthini ukuya kuzixhoma entombini yenkosi, hayi kaloku ayenzeki kuthi maXhosa loo nto, umntu omnyama akakwazi ukuzenza iphela emasini. 9.7 La mazwi angezantsi atyhila ukuba uNdima uwabona njengabalinganiswa abanjani amapolisa”? “Woze alibale zezinye endaweni yokwenza umsebenzi wawo.” (2) 9.8 “Maze ndithini kuCikizwa?” Kwakutheni ukuze abuze lo mbuzo uNdima? (3) 9.9 Ngezizathu ezibini xhasa/ uchase uluvo lokuba uFriday ulala ngengubo enye namapolisa. (2) 9.10 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo esi siganeko? Xhasa impendulo yakho. (2) 9.11 Ukufakwa kwalo mlinganiswa unguNdima kudlulisa myalezo mni kubafundi bale noveli? (2) 9.12 Tyhila isigqebelo esikoku kuba yijaji kukaMfazwe. (2) AMANQAKU ECANDELO B: 25 OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
16 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) INKAWU IDLIW’ ILILA- S KULA Tyhila indlela athiywe ngayo umlinganiswa onguThantaswa nendima ayidlalayo ebalini ukulandela igama lakhe. [25] OKANYE UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE) INKAWU IDLIW’ILILA: S. Kula Funda ezi zicatshulwa zenoveli zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A “Le fowuni ixela loo nto?” ubuze ngobungxamo uSajini Nzolo, umfana wasemaNgqosinini. “Kunjalo kanye.” “Libagqibile ke abantu abaninzi ela hlathi. Yini ukubhubha komntu omkhulu kangaka! Aza kuwa ke ngoku amashishini akhe. Uyayibona le nto yobu 5 bukrelemnqa bugqibe ilizwe?. Inene madoda, asisoze sibulwe siboyise sisodwa singamapolisa, “ushwabule watsho uNzolo. “Uyayazi ukuba lo mfo bendimbona apha edolophini izolo oku? Umfo onobubele nothando kumntu wonke. Inene kunyanisiwe xa kusithiwa kugawulwa owaziwayo,” uphawule njalo yena uConstable Gqazana, igqazana 10 lasemaTshaweni. “ Ngubani umcuphi olilalela?” ubuzile uNzolo. AyingoMfuneko lo ugqiba ukusifowunela?” wabuza uBhadula. “Uyive ngabani yena le nto kuba sithi abasemsebenzini?”ubuze ehleka uGqazana. “Hayi kaloku Khawuta, uMnenga ngumntu naye. Mhlawumbi bezihambela 15 iindlela zakhe waza wabona le ngozi. Khawujonge kwelaa phetshana lixhonyiweyo ukuba ngubani na olilalela kubo kule mpelaveki.” Uthe gxada gxada wafika kulo uNzolo akuba etshilo uBhadula. “NguMapheza olilalela kule nyanga.” Uthe egqiba ukutsho uNzolo, wabe uBhadula emfowunela emxelela ukuba baya kudibana endaweni yentlekele. Umfezeko ‘Fezi’ Mapheza wayengomnye woosigaxamabhanti kwicandelo 20 lokucupha kweso sikhululo saseGcuwa. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 17 11.1 Yayixela ntoni “le fowuni”? (1) 11.2 Xela ibe mithathu imiba yesimo sentlalo etyhilwa yile tekisi ukusuka kumgca woku-1 ukuya kowesi-5. (3) 11.3 Uwasebenzise nganjongo ni umbhali amazwi akhuzayo angezantsi? “Yini ukubhubha komntu omkhulu kangaka!” (2) 11.4 Luluphi uhlobo lokuzoba abalinganiswa olusetyenziswe kwintetho ebhalwe ngqindilili. Xhasa impendulo yakho. (3) 11.5 Khetha kwizibiyeli igama elichanekileyo Umbhali wencwadi umenza ( ixhoba / idini) lolwaphulo mthetho uMsindisi ngoku kufa kwakhe kwangoko ebalini. (1) 11.6 Chaza unozala wayo yonke impixano ekule noveli. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
18 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) ISICATSHULWA B Ndithi uHlumisa ubhubhile. Ubonwe endlini yakhe edutyulwe nomfana athandana naye. Akukaziwa ke ukuba badutyulwe ngubani na kodwa kukrokreleka ukuba bazibulele. Ndiseza kuphanda nam ngaloo nto, “ watsho uMkhokeli owayengabethelwa nayintwana kukusweleka kukaThantaswa. “Yini umntwan’am ukumlandela kwamsinyane ngolu hlobo umyeni wakhe!” wadubuleka esitsho yena uNobantu. “Ingcibi yamanzi kaloku ifa ngamanzi, watsho ejonge kunina uMkhokeli. Amcaphukisa la magama yena utata wakhe. “Mkhokeli, usabuyela kulaa nto ndandikunqande kuyo? Akuthethwa ngolu hlobo ngomntu obhubhileyo! La magama akho ngathi asabonakalisa ukumnuka uHlumisa nangona ababulali bakaMsindisi bethothoza ejele nje.” “Niya kuyamkela nini, Tata, into yokuba nguHlumisa owabulala uMsindisi? Eziya ntwana zibanjiweyo sezitshilo emapoliseni ukuba zazithengwe nguye neli krexe lakhe afe nalo” watsho ebucaphuka uMkhokeli owayengumfundi wamaphepha ingakumbi kwezo ntsuku. Wasuka watshiswa ngumchamo uMonde, waphuma engcangcazela kukuva ezi ndaba zintsha zivelayo ngokusweleka konyana wakhe. Wayesafuna ukumngcambazisa kakuhle uMkhokeli engahlutshwa nalithontsana lomchamo. Zafika zishushu nasesikhululweni samapolisa ezokuba uMfuneko Mnenga udutyulwe kunye nomfazi kaYangaphi abemkhusela ixesha eli lonke. “UThixo ubopha ekhulula,” watsho uMapheza ejonge phantsi kukothuka emva kokuva loo mphanga ngoBhadula. “Ndikhumbula mhla wasindulula apha uMfuneko esithi uMapheza ubhubhile, kanti kuza kusweleka yena kuqala” watsho naye uGqazana. 11.7 La mazwi kaMkhokeli athi, “.... nguye neli krexe lakhe afe nalo” atyhila ukuba umbona njengomlinganiswa onjani Thantaswa? (2) 11.8 “Ingcibi yamanzi ifa ngamanzi” Kwakutheni ukuze uMkhokeli asebenzise la mazwi? (3) 11.9 Ngezizathu ezibini xhasa / uchase uluvo lokuba uThantaswa noMfuneko balala ngengubo enye kwezolwaphulo mthetho. (2) 11.10 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo seli bali esi siganeko? Xhasa impendulo yakho. (2) 11.11 Ukufakwa kwalo mlinganiswa unguMapheza kudlulisa myalezo mni kubafundi bale noveli? (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 19 11.12 Tyhila isigqebelo esikoku kufa kukaMfuneko noThantaswa ngokubulalana. (2) [25] OKANYE UMBUZO 12 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) UBUNCWANE BONCWADI LWEVELI: MMI SWANA NABANYE Bonisa unxulumano phakathi kwamaqhalo neentsomi usebenzisa iqhalo elithi, “Imbila yaswel’ umsila ngokuyalezela”. [25] UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE) UBUNCWANE BONCWADI LWEVELI: MMI SWANA NABANYE ISICATSHULWA A INTSOMI KAKHETSHE NESIKHUKUKAZI Kwathi ke kaloku ngantsomi, kudala-dala iintaka zaye zithandana, zisendiselana njengabantu. Ngelo xesha ukhetshe ufike watshata nesikhukukazi, bahlalisana kakuhle, bathandana oku kusisimanga bada bafumana nabantwana. Kwalile ngenye imini, ukhetshe wemka esiya kuphandela usapho into etyiwayo eshiya isitshixo sendlu nomfazi. Ekuhambeni kwendoda isikhukukazi sicinge ngokuya kutyelela isihlobo saso ebesihlala mgama. Kule ngcingane yembutho sihambe nabantwana baso ukuze nabo bafumane ithuba lokuya kubona ilizwe. Sincokole, sancokola, sancokola nesihlobo eso saso kwahamba ixesha, kwabonakala ukuba lifikile ixesha lokuba usapho lugoduke. Lufike ekhaya umninimzi engekabuyi, abantwana beyimfe kukudinwa, belambile, wada omncinane woyiswa kukunyamezela, wazibika kunina. Isikhukukazi sibe ngasikhangela isitshixo sokuvula indlu ukuze abantwana batye, tu ukuvela isitshixo. Sibhuqe sabhuqa, sabhuqa sada sancama. Kusenjalo, kwenzeka elona sikizi kuba umntwana wasuka waqhawuka, itshoba lalala umbethe ngenxa yendlala. Uthe umntwana esandul’ ukufa wagaleleka ukhetshe, akuyibona le ntlekele wavutha ngumsindo engxolisa umfazi wathetha wenjenje: “Ukususela namhlanje thina sobabini sahlukene. Kunjalonje kuya kuba njalo nakwinzala yethu. Ookhetshe baya kubatya abantwana beenkuku kude kuvele esi sitshixo silahlekileyo. Uthe ukuba ukhetshe atsho wabutha konke okwakhe wemka. Okwenene kwenzeka ngokuthetha kwakhe kuba nanamhla oku ookhetshe basawatya amantshontsho eenkuku. Isikhukukazi sona asikancami kuba sisaphikelele ukuphanda, siqhwaya emhlabeni nje, sisakhangela esa sitshixo sikakhetshe ukuze sixolelane naye, kubekho ibuyambo ukuze abantwana babo bangabi saxhwilwa. Phela-phela ngantsomi. 13.1 Nika iimpawu zentsomi ezisisigxina zibeMBINI ezibonakala kule ingentla. (2) 13.2 Xela ibe mibini imiba yesimo sentlalo etyhilwa yile ntsomi. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
20 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) 13.3 Isiganeko esinomgca ngaphantsi sikuliphi inqanaba lesakhiwo sentsomi ngokukaD.N.Jafta? Xhasa impendulo yakho. (3) 13.4 Saba yintoni isiphelo sale ntsomi? (1) 13.5 Caphula umzekelo wesimbo sombalisi esikukusebenzisa uhlobo lolandelelwano. (2) 13.6 Khetha injongo echanekileyo yokubaliswa kwale ntsomi kwezi zingezantsi. A Kukufundisa abantu ngezithethe namasiko B Kukuziyilela inkcazelo ngemvelaphi yezinto zasendalweni C Kukufundisa ngembali zesizwe nezamaqhawe namaqhawekazi aso. D Kukubonisa igalelo leentsomi kwimvelaphi yezaci namaqhalo. (1) 13.7 ‘Abantwana beyimfe kukudinwa’ Chaza umsebenzi wesi saci. (2) 13.8 Ngokoluvo lwakho ngaba ikho imfuneko yokufundiswa kweentsomi kwibanga okulo? Xhasa impendulo yakho. (2) [15] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 21 ISICATSHULWA B A! NOLIZWE! 1. Liwasakazi leenkomo zakuloNyawuza. 2. Incokazi kumathol’ eenkunzi zasemaMpondweni. 3. NguMalusi wamathol’ esirhorho kwaRharhabe. 4. UMval’ ovalel’ ezimaphece nezimaxhaka. 5. Imvu ebuso bulubisi, amazwi abubusi. 6. Uyavuy’ uNolwandle unomolokazana. 7. A! Nolizwe! 8. A! Nolizwe! 9. Umhlaba wakwaRharhab’ unamanyala. 10. Ngokwahlul’ uNolizwe nomtshato. 11. Ukuz’ ashiyek’ amaRharhab’ engenayise. 12. Isimbonon’ esakhuzwa ziintaba zeli lizwe. 13. Kwakhuz’ eyeGqirha neyeBhukazana. 14. A! Nolizwe! 15. A! Nolizwe! 16. Nguwongama wokugagamel’ amaRharhabe. 17. UMaxway’ ibhozo namhl’ angazukudla nyama. 18. Nolizwe siyalez’ amathol’ ogaga kuwe, 19. Wakukhumbul’ isilwangangubo sakuloMbombo. 20. Uz’ ubhalel’ dolwen’ utampishe ngozwane 21. Usayine ngoxhongo iza kubuy’ impendulo. 22. A! Nolizwe! 23. Ncincilili! 13.9 Nika iimpawu zibembini ezibonisa ukuba sisibongo esi. (2) 13.10 Ntsingiselo ni enikwa ngumqolo wesi-5. (2) 13.11 Khetha isikweko kwisitanza soku-1 (1) 13.12 Chaza injongo yembongi kwisitanza sesi-2. (2) 13.13 Umqolo we-17 umzoba njengomntu onjani uNolizwe? (2) 13.14 Xela uphawu lwentlonipho olusetyenziswe kulo mbongo. (1) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
22 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) ICANDELO C: IDRAMA IMIYALELO  Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiidrama eziMBINI , ukususela kumbuzo 14 ukuya kumbuzo 17.  Kwidrama ngaNYE kubuzwe imibuzo emibini osiSINCOKO SONCWADI kunye nombuzo OMFUTSHANE.  Khetha umbuzo ube MNYE kwidrama uwuphendule. QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B (kwinoveli okanye uncwadi lwemveli),KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwicandelo C (kwidrama). Xa umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B (kwinoveli okanye kuNcwadi lweMveli, KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo omfutshane kwiCANDELO C (kwidrama). Ubude bombuzo osisincoko soncwadi buphakathi kwama-340 nama-390 amagama. UMBUZO 14 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) BUZANI KUBAWO- WK TAMSANQA Isihloko esithi ‘Buzani kubawo’ sinxulumana njani nomxholo wale drama. [25] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 23 UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUTSHANE) Funda ezi zicatshulwa zilandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A UMAGABA: Ndifanele Nozipho mntwanam, ndiyamthanda laa mntwana andizenzi, nangoku andazi ukuba abafana aba baya phi na. Ukuba bekukho soka ndizalana nalo bendingeze ndalikhombisa yimbi ingeyiyo ekaMcothana, uThobeka . Ubufanele ubufazi umntwan’aloo mntu. Igazi lakhe lo mntwana lihlile. Uthobile ulilandele igama lakhe. Ukhuthele,yonke into ayenzayo uyenza ngomzimba okhaphu-khaphu akathunywa kuyo, ngokwabantwana bale mihla sinayo abafuna ukusoloko bemelwe ngemva xa benza into. Inene mhla wenda, isithuba sakhe soza sibonakale kulaa mzi kaMcothana. UNOZIPHO: Uya kuthini na Gaba, ukuthi ukuba ubunesoka ozalana nalo, utsho inguye lo umfana umzele? UMAGABA: Kanti nangoku ukuba bekuthetha mna, bekungekho ntombi yimbi ibiya kuthathwa nguGugulethu ngaphandle koThobeka. Koko ke andinakuncenda, abantwana esibazeleyo abasiva, abafuni kwenza nto ithethwa ngabazali, bafuna ukwenza into ephambili kweengqondo zabo. Yaphela laa nto yakudala ebethi umfana abonelwe ngabazali umfazi, eve yena selexelelwa intombi amakayizeke. Ithi ukuba yintombi ive sekusithiwa: ‘Ntombi yiya kwazibaningeshe, sikwendisela khona ngemvisiswano yabazali, kungagqitywanga nayo. UNOZIPHO: Uwo bawo! Ingathi ndiyabona xa ndinokusiwa entweni, nokuba ineliso elinye, ndingathandi. Uxela nje nawe Gaba usithi, ‘laa nto yakudala’. Lelinye ixesha eli sikulo ngoku. Amaxesha ngawokhanyo. 15.1 ‘... ndiyamthanda ...andizenzi.’ Kwenzeke ntoni ukuze uMaGaba athethe ngolu hlobo? (2) 15.2 ‘...bekungekho ntombi yimbi ibiya kuthathwa nguGugulethu ngaphandle koThobeka’. Tyhila ifuthe elidalwe ngala mazwi kulo mdlalo. (3) 15.3 ‘Lelinye ixesha eli sikulo ngoku’ Le ntetha ibaluleke njani kumxholo walo mdlalo? (3) 15.4 Bonisa inxaxheba kaMaGaba noNozipho kwimpixano ekulo mdlalo. (2) 15.5 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa? Xhasa impendulo yakho. (3) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
24 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) ISICATSHULWA B UGUGULETHU: Inganazo, kodwa ke ukuba andiyithandi, zonke ezo nto ngamampunge. UNYANISO: Utsho ke umfana zidwesha. UZWILAKHE: Utsho, ke nina nithini? UMTHETHO: Noko mna bendivuma mawethu; andazi ke nina nokuba nithini na. Xa nditshoyo andinqandi luvo lwenu. UZWILAKHE: Noko ke mawethu xa kunje ndingxamele ukuba liyilo. Ndingxamele ukuba liyilo xa inguwe kanye mfo kabawo Mthetho lo uvumela into elolu hlobo, usithi umfana makazibonele umfazi akholwe nguye, ibe izolo oku bekutshata umfana wakho, umfana wakho oyibonelwe nguwe intombi. Kutheni na nto zakuthi ngathi nifuna ukuwona nje lo mzi kaBhungane? Lisiko enakha naliva phi elo apha emaHlubini,eli lokuba umfana azibonele umfazi ooyise bekho bengafanga? Ooyise balo mfana baye phi? Batyhaphake amehlo kusini na? Ukuba kunjalo, yekelani kum, ndikho mna andikafi; aye la mehlo am asabona omabini akakabi nkungu. Uza kuxelelwa ndim intombi amakeze nayo kulo wakowethu umzi, intombi eza kundondla. UNYANISO: Utsho ke uyihlo mfana wam, utsho ezindlebeni kuwe akakubhaleli engakubetheli ngcingo, nawe uyamva UGUGULETHU: Noko bawo andaphuli siko. Ndincede Mthimkhulu, ndincede Ndlebentle, ndincede Mashwabada ndiyeke ndithathe intombi ethandwa ndim. UZWILAKHE: Mfana wam mus’ ukuthi akwaphuli siko-utsho ulikroboza. Esi sicelo usenzayo ngoku uthi mandikuncedise saphule isiko lalo mzi wasemaHlubini, into ke leyo endingayingene. 15.6 Sizathu sini esibangele ukuba kubekho le ndibano? (2) 15.7 ‘ ...kodwa ke ukuba andiyithandi, zonke ezo nto ngamampunge’ Tyhila iziphumo zala mazwi kaGugulethu kulo mdlalo. (2) 15.8 Nika esona sizathu sokuba uGugulethu angafuni kubonelwa intombi ngokwesi sicatshulwa. (2) 15.9 Ungamchaza uthi ngumlinganiswa onjani uZwilakhe? (2) 15.10 ‘ ...Ndincede Mthimkhulu, ndincede Ndlebentle,...’ Lubonisa ntoni olu lwimi lusetyenziswe nguGugulethu apha? (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 25 15.11 Ufunde ntoni kwizenzo neentetho zikaZwilakhe kulo mdlalo? (2) [25] UMBUZO 16 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI) INDLAL’ INAMANYALA- M LAMATI Isihloko esithi Indlal’inamanyala sinxulumana njani nomxholo wale drama. [25] OKANYE UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUTSHANE) Funda ezi zicatshulwa zilandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A MAGRAZULA: Makusetyenzwe ke ngoku Dlezinye. Ishishini likaMagrazula malibuyele emgangathweni walo wangaphambili. DLEZINYE: Thole lesilo, lisisilo ngokwalo! Ndiyakuva mna Nkosi yam. Mna ndisisicaka seNkosi yam esithembekileyo nje, ndiya kwenza loo nto inkosi yam ithi mandenze yona. MAGRAZULA: Nantso ke into efunwa nguMagrazula kwisicaka sakhe: intembeko, ukuzithoba, ukululama nokukhuthala. DLEZINYE: Ndabezitha! Akukho nalunye uphawu endisilelayo ngalo kwezi uzibalayo. MAGRAZULA: Phulaphula ke Dlezinye. DLEZINYE: Mhlekazi! MAGRAZULA: Kule ntlanganiso ibiseThekwini, sifikelele kwizigqibo zokuba sikhe siziyeke iintloko ezi kuba zisuke zanomjojo omninzi. Siza kukhe sisebenze ngeentsana ngoku. DLEZINYE: Thole leduna! MAGRAZULA: Sifikelele kwezo zigqibo ke kuba sicinga ukuba iintsana ziza kufumaneka lula kuneentloko. DLEZINYE: Umdala Magrazula! Akuyontanga yabantwana! MAGRAZULA: Zaye ke iintsana ziya kuthwaleka lula kuneentloko. Kaloku akukho mntu unokukukrokrela xa uzibelekele usana lwakho. DLEZINYE: Ingathi uhlabe ukhangele Mhlekazi. MAGRAZULA: Ingxakana nje esinayo yile yokuba, kuza kufuneka sisebenzise abafazi, izinto ezingenasibindi ke ezo, kuba kaloku indoda ebeleke usana iya kusuka idule okwebhokhwe emhlophe ehlungwini. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
26 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) DLEZINYE: Ndifuna nje ukukulungisa kule ndawo yabafazi nezibindi Mhlekazi. Abafazi banezibindi ukufa, nto nje abafuni ukuba iqondwe loo nto. MAGRAZULA: Nto endiyifunayo ke ngoku Dlezinye kukuba uye kundifunela aba bafazi baza kusiphathela ezi ntsana. (Baphume) 17.1 ‘Ishishini likaMagrazula malibuyele emgangathweni walo ...’ Kwenzeke ntoni ukuze uMagrazula athethe ngolu hlobo? (2) 17.2 ‘... ndiya kwenza loo nto iNkosi yam ithi mandenze yona.’ La mazwi kaDlezinye abe nafuthe lini kwizenzo zakhe kulo mdlalo? (3) 17.3 “Abafazi banezibindi ukufa,...” La mazwi abaluleke njani kumxholo walo mdlalo? (3) 17.4 Bonisa inxaxheba edlalwe nguMagrazula noDlezinye kwimpixano ekule drama. (2) 17.5 Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa? Xhasa impendulo yakho. (3) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2017) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 27 ISICATSHULWA B DLEZINYE: Ngxatsho ke! Uya kuba sesiya singawothiyo umlilo sona isityebi esi ukuba uthe wenza njengoko ndiza kukuyalela ngako. MAMQHINEBE: Ndiya kuyenza yonke into oya kundiyalela yona bawo. Ubuhlwempu asiyonto ungayipha mntwak’ anyoko. (Kungena uMaGatyeni.) MAGATYENI: Nkqo nkqo! MAMQHINEBE: Yima apho phandle MaGatyeni! Mus’ ukungena maan! Ndithe kuwe yima apho phandle! MAGATYENI: Awu! Kutheni na namhlanje mfazi, wandimisa phandle? Konakele phi? MAMQHINEBE: Akunakuzazi zonke izinto eziqhubeka kule mizi yonke MaGatyeni, njengoko nathi singenakuzazi zonke izinto eziqhubeka phaa kwakho. MAGATYENI: Hay’ uxakanisekile mpela namhlanje mfazi. Noko ke ndicela uxolo ukuba ndikuhambele ngexesha elibi. MAMQHINEBE: Ndixakekile aph’ endlwini MaGatyeni. Thetha le nto uyihambeleyo sikhululane. MAGATYENI: Hayi Qhinebe bendicela nje nokuba yikomityi yemili-mili. Kunzima kula mzi. MAMQHINEBE: Kwowu MaGatyeni! Sowuyenze ntoni la mali ingaka ubuyenza edolophini izolo oku? MAGATYENI: Ndihlawule ngayo amatyala mfazi. Kaloku ndibolile ngamatyala. MAMQHINEBE: Yim’ apha ke ndiyeza. Ungenzi enye into ke ngaphandle kwale ndikuxelela yona yokuba yima apha. MAGATYENI: Hayi ndivile mfazi. Andinakukhe ndilinge ndizame ukuwaphula umthetho wakho. (Angene endlwini uMamQhinebe, ashiyeke uMaGatyeni ethetha yedwa.) Konakele phi na. uMamQhinebe andizange ndimbone eziphethe ngolu hlobo aziphethe ngalo namhlanje. Yintoni le inkulu kangaka bethu ayifihlayo lo mfazi? Ikho ko... Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
28 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/SEPTEMBA 2017) 17.6 Ibangelwa yintoni le ndibano kaDlezinye noMamQhinebe? (2) 17.7 ‘Ndiya kuyenza yonke into oya kundiyalela yona’ Tyhila ubunzulu bale ntetho kaMamQhinebe. (2) 17.8 Asebenze msebenzi mni amagama abukekela akwizibiyeli kulo mdlalo? (2) 17.9 Kutheni uMamQhinebe engafuni angene uMaGatyeni? (2) 17.10 ‘(...,ashiyeke uMaGatyeni ethetha yedwa)...Yintoni le inkulu kangaka bethu ayifihlayo? Ikho ko...’ Le meko nale ntetho kaMaGatyeni idiza luphi udidi lwempixano? Xhasa impendulo yakho. (2) 17.11 Ufunde ntoni kwizenzo neentetho zikaMaqhikizana kulo mdlalo? (2) AMANQAKU ECANDELO C: 25 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all