Afrikaans FAL Grade 12 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2018 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 NASIENRIGLYN PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 18 bladsye wat drie rubrieke insluit.

Downloaded from hlayiso.com 2 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) SKRYF EN AANBIED ALGEMENE RIGLYNE BY DIE ASSESSERING VAN VRAESTEL 3 1. Gebruik die rubrieke soos volg: AFDELING A: VRAAG 1 OPSTEL AFDELING B: VRAAG 2.1 BEDANKINGSBRIEF VRAAG 2.2 HULDEBLYK VRAAG 2.3 AGENDA EN NOTULE VRAAG 2.4 DIALOOG AFDELING C: VRAAG 3.1 ADVERTENSIE VRAAG 3.2 POSKAART VRAAG 3.3 WENKE 2. Bestudeer die rubrieke baie deeglik. Let veral daarop dat beplanning, formaat, redigering en struktuur by die rubrieke ingesluit is. 3. As ʼn onderwerp misgetas is, word die kandidaat streng gepenaliseer m.b.t die inhoud (ʼn baie lae punt), maar die taal word normaalweg nagesien. 4. Indien ʼn skryfstuk grootliks uit die vraestel saamgeflans word of dele van opdragte uit die vraestel net so oorgeskryf word, ontvang die kandidaat geen punte nie. Kommentaar sal wees: Nie eie werk nie/Saamgeflans. Indien dele van die skryfstuk wel die kandidaat se eie werk is, word hierdie dele volgens die laagste kode geassesseer. 5. Voorgeskrewe nasiensimbole (bladsy 3) moet by die nasien van ʼn skryfstuk gebruik word. 6. Die kandidaat word nie gepenaliseer indien hy/sy minder as die minimum of meer as die maksimum woorde gebruik nie. 7. Visuele tekste: VRAAG 1.6.1–1.6.3. • Die titel en die visuele prikkel behoort bymekaar aan te sluit. • Indien die titel nie by die visuele prikkel pas nie, maar die inhoud spreek steeds die visuele prikkel aan, word die titel geïgnoreer. • Die onderwerpe kan verhalend, beskrywend, bespiegelend, beredenerend of argumenterend wees. Die prente dien slegs as prikkels. 8. By die nasien van die inhoud van skryfstukke word ʼn holistiese benadering gevolg; m.a.w. ons fokus nie rigied op die verkeerde spelling van ʼn afsonderlike woord(e) binne die konteks van die sin nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 3 SIMBOLE/TEKENS BY DIE NASIEN Die volgende simbole/tekens behoort deur die onderskeie provinsies gebruik te word: VERDUIDELIKING SIMBOOL BESKRYWING Woordorde (…) → Hakies/pyltjie Spelfout = Twee strepies onder ʼn woord Woordkeuse / Haal met ʼn streep deur Tydfoute T (in kantlyn) Hoofletter T Woord(e) weggelaat Λ Weglaatteken Taalfoute _____ Enkelstreep onder die taalfout Paragraafindeling // Dubbele skuinsstreep Paragraaf is een lang, [ Begin van nuwe sin lomp sin Woorde uit ander tale/ X Trek X oor die verkeerde woord nie-funksionele / vreemde woorde • Standaardafrikaans bly die norm. • Gebruiksafrikaans moet vermy word. • Aanvaar terminologie waarvoor Afrikaans nog nie ekwivalente het nie. • Aanvaar ook gemotiveerde Afrikaanse streekswoorde/ streeksuitdrukkings. Erkenning van √ (bo die woord) Regmerkie bokant goeie taaljuweeltjies taalgebruik, idees of uitdrukkings. Herhaling hh (in kantlyn) Dubbele hh Onduidelik/ ∫ (in die kantlyn) Kronkelstreep onverstaanbaar Saamgeflans uit die O Omkring vraestel Punktuasie Vr (in die kantlyn) Hoofletter V en kleinletter r Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) NEERSKRYF VAN PUNTE 1. Gebruik die korrekte rubriek vir elke tipe skryfstuk. 2. Assesseer die leerder se skryfstukke na aanleiding van die vyf KATEGORIEË volgens: AFDELING A: INHOUD en BEPLANNING (30 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (15 punte) en STRUKTUUR (5 punte). AFDELING B: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (18 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (12 punte). AFDELING C: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (12 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (8 punte). 3. • Bepaal heel eerste in watter hoofvlakomskrywing die skryfstuk val, byvoorbeeld KNAP. • Bepaal vervolgens of die skryfstuk in die hoë-of laevlaksubkategorie val, byvoorbeeld KNAP Hoë vlak. • Assesseer dan watter punt die skryfstuk verdien. Skryf slegs een punt neer, byvoorbeeld uit die kategorie (22–24) kies en skryf die nasiener 22 uit 30 vir inhoud en Beplanning. • Dieselfde werkswyse word by Taal, Styl en Redigering gevolg. 4. Hou die puntetoekenning by die kategorieë in gedagte. Dis ʼn hulpmiddel. 5. Vir AFDELING B en C: Evalueer eers die leerder se skryfstuk volgens INHOUD, BEPLANNING EN FORMAAT, byvoorbeeld UITSONDERLIK, GEMIDDELD of ONVOLDOENDE is. Bepaal daarna watter punt toegeken moet word. Skryf net EEN punt neer. Dieselfde geld vir TAAL, STYL EN REDIGERING. 6. Skryf die punte soos volg neer: AFDELING A Kode Punt I/B Knap + 22 T/S/R Uitsonderlik – 13 S Knap 4 TOTAAL: 39 AFDELING B Kode Punt I/B/F Gemiddeld 10 T/S/R Elementêr 5 TOTAAL: 15 TAALVAARDIGHEID: SKRYF EN AANBIED Hierdie nasienriglyn moet saam met die aangehegte Afrikaans EAT- assesseringsrubrieke vir AFDELINGS A, B en C gebruik word. LET WEL: Kandidate word nie addisioneel gepenaliseer vir afwykings nie, want die rubrieke maak daarvoor voorsiening. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 5 ANALISE VAN VRAESTEL AFDELING A: OPSTEL 1.1 Die familievete. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied, byvoorbeeld verhalend/ beskrywend/bespiegelend/beredeneerd/argumenterend. • ʼn Opstel kan ook die elemente van verskillende opsteltipes bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse van die familievete wat tussen die ma en haar susters bestaan. Die kandidaat kan in sy/haar vertelling die klem laat val op die redes of die gevolge van die vete. Die kandidaat mag ook uitbrei oor die omvang van die vete en watter effek dit op sy/haar verhouding met sy/haar familie het. ➢ Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat oor die familievete tussen die ma en haar susters. Die kandidaat oordink of die uitwerking wat dit op sy/haar familieverhoudings het. Dit is belangrik dat die uiteinde van die bespiegeling by die onderwerp aanpas, naamlik dat die kandidaat besef wat ʼn familievete aan die res van die familie kan doen. ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse die familievete tussen sy/haar ma en die susters en dan ook watter effek die vete op die ander familielede het. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.2 Bloedskenking ... dit kan ʼn lewe red. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied, byvoorbeeld verhalend/beskrywend/bespiegelend/beredeneerd/argumenterend. • ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse die ʼn situasie waar hy/sy ʼn bloedskenking ontvang het. Die kandidaat mag ook op al die aspekte van bloedskenking fokus, maar moet tog tot die slotsom kom dat dit ʼn lewe kan red. ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante, lewendige, kreatiewe wyse ʼn storie waar hy/sy/ iemand ʼn bloedoortapping ontvang het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) ➢ Beredeneerde opstel: Hier beredeneer die kandidaat of bloedskenking jou lewe kan red of nie. Hy of sy sal standpunt inneem teen/vir die feit dat bloedskenking lewe kan red en ook voorbeelde daarvan gee. ➢ Bespiegelende opstel: Hier oordink/wonder die kandidaat of bloedskenking lewens kan red. Hy/Sy mag ook tot die slotsom kom dat dit wel lewens kan red. ➢ Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af standpunt in dat bloedskenking lewens kan red. Die kandidaat moet dan bewyse/redes gee waarom hy/sy so ʼn standpunt inneem. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.3 ʼn Toekoms om na uit te sien. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied, byvoorbeeld verhalend/ beskrywend/bespiegelend/beredeneerd/argumenterend. • ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat die goeie dinge wat sy/haar toekoms inhou. Die kandidaat kan op die positiewe aspekte van die toekoms fokus. ➢ Beredeneerde opstel: Hier redeneer die kandidaat of sy/haar toekoms goeie verwagtinge inhou. ➢ Bespiegelende opstel: Hier oordink/bespiegel die kandidaat oor die toekoms. Die kandidaat wonder of die toekoms goeie of slegte verwagtinge inhou. ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse ʼn storie oor hoe hy/sy hom/haar in die toekoms (bv. tien jaar later) sien. Die storie kan die kandidaat se lewensverhaal wees of fokus op die positiewe dinge van die toekoms. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.4 My vriend(in)/suster/broer/ma/pa se foute het my oë oopgemaak. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied, byvoorbeeld argumenterend/beredeneerd/verhalend/beskrywend/bespiegelend. • ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 7 • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse van ʼn fout wat sy/haar vriend(in)/suster/broer/ma/pa gemaak het en waaruit hy/sy geleer het. ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse ʼn insident/fout/gebeurtenis waar sy/haar vriend(in)/ suster/broer/ma/pa betrokke was en waaruit hy/sy geleer het. ➢ Beredeneerde opstel: Hier moet die kandidaat redes noem waarom dit goed is om uit ander se foute te leer al dan nie. ➢ Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat of jy werklik kan leer uit ander se foute of hy/sy bespiegel oor wat hy/sy uit sy vriend(in)/ma/pa/broer/suster se foute geleer het. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.5 Is dit die moeite werd om na skool oorsee te gaan of moet ek dadelik begin studeer? • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied, byvoorbeeld beredeneerd, argumenterend/bespiegelend/verhalend/beskrywend. • ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse hoekom dit beter is om na skool oorsee te gaan in plaas van om te studeer. ➢ Verhalende opstel: In ʼn verhalende opstel vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse van ʼn gebeurtenis waar iemand eerder oorsee gegaan het in plaas van om te begin studeer. ➢ Beredeneerde opstel: Hier redeneer die kandidaat in ʼn gebalanseerde opstel waarom dit beter is om eerder oorsee te gaan as om dadelik te studeer. ➢ Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af ʼn standpunt in, naamlik: “Dit is beter om oorsee te gaan werk as dadelik te begin studeer” en gee dan grondige redes en motivering vir sy/haar standpunt. ➢ Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder/oorweeg die kandidaat of dit beter is om eers oorsee te gaan of om dadelik te begin studeer. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) 1.6 VISUELE PRIKKELS • Die inhoud van die opstel moet by die visuele prikkel pas. Die nasiener moet onthou dat hierdie visuele prikkels oop is vir ʼn verskeidenheid interpretasies. Die kandidaat se perspektief moet by assessering oorweeg word. • Die vrae is sό geformuleer en die prente sό gekies dat ʼn persoonlike inkleding van die gekose onderwerp/prent van die kandidaat verwag word. • ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. 1.6.1 PRENTJIE: MEISIE MET WATERKAN OP DIE KOP • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Letterlike interpretasie: watertekort, droogte, Karoo. • Figuurlike interpretasie: armoede, kinderarbeid, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.6.2 PRENTJIE: MAN VOOR DIE REKENAAR • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Letterlike interpretasie: rekenaars (tegnologie), werk, ens. • Figuurlike interpretasie: skok, vrees, probleme, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.6.3 PRENTJIE: OUMA OP DIE RUSBANK MET LEESBOEK • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Letterlike interpretasie: Liefde vir lees, lekker stories, rustyd, ens. • Figuurlike interpretasie: geluk, tevredenheid, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 9 AFDELING B: LANG TRANSAKSIONELE TEKS 2.1 BEDANKINGSBRIEF FOKUS Die kandidaat skryf ʼn informele bedankingsbrief aan sy/haar onderwyser wat ʼn belangrike rol in sy/haar skoollewe gespeel het. KENMERKE • Die brief is vriendskaplik. Die inhoud is vriendelik, persoonlik en waarderend van aard. • Die taal en styl van die brief is informeel en gemaklik. • Die kandidaat spreek die onderwyser(es) direk aan. • In die brief, moet die kandidaat dankie sê. • Die toon, styl en keuse moet by die verwantskap tussen die kandidaat en die onderwyser(es) pas, waarderend en informeel wees. • Vermy slordige taal, slengwoorde en sms-taal. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees: Leestekens • Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum • Die adres van die briefskrywer moet regs boaan in blokvorm geskryf word. • Daar behoort nie ʼn reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. Toegewing: ʼn Reël kan tussen die poskode en datum oopgelaat word. • Die datum word voluit geskryf: 20 September 2018. • ʼn Reël word tussen die adres van die sender en aanhef oopgelaat. • Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Verwys na bladsy 10. Die aanhef, afsluiting en slot • Aanhef: “Beste” of “Liewe” word gebruik; dit word teen die linkerkantllyn geskryf. • Groete/ liefdegroete kry ʼn punt aan die einde. • Daar word nie ʼn reël tussen U leerder en die naam oopgelaat nie. • Die omskrywing, bv. U leerder voor die briefskrywer se naam is opsioneel. • Die paragrawe • ʼn Reël word tussen die paragrawe oopgelaat. • Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, byvoorbeeld dat die briefskrywer die onderwyser(es) wil bedank. • Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. Die briefskrywer verduidelik wat die onderwyser(es) vir hom/haar beteken het. • Die slotparagraaf moet die brief saamvat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende Laan 10 Of Sewendelaan 10 Pleknaam Westdene Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit ʼn samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is ʼn samestelling tussen ʼn eienaam en ʼn soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat. (AWS, 2009 bladsy 121). Geen Engels behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. [30] 2.2 HULDEBLYK OOR GUNSTELINGOOM/-TANTE FOKUS Die kandidaat skryf ʼn huldeblyk wat by die begrafnisdiens van sy/haar gunstelingoom/-tante gelewer kan word. KENMERKE • Die huldeblyk handel oor die gunstelingoom/-tante van die kandidaat en die belangrike rol wat die persoon in die kandidaat se lewe gespeel het. • Die volgende besonderhede van die oorledene kan gegee word: naam, ouderdom, datum van afsterwe, oorsaak van dood, herinneringe of hoogtepunte uit die oom/tante se lewe, staaltjies oor die oom/tante, die rol wat die oom/tante in die kandidaat se lewe gespeel het. • Die doel van die huldeblyk is om jou oom/tante se lewe te vereer en om die betekenisvolle bydrae wat hy/sy gelewer het, uit te lig. • Die gehoor moet ʼn geheelbeeld van die oom/tante kry. • Die huldeblyk word in die verlede tyd geskryf wanneer daar na die oom/tante verwys word. • Die toon, styl en woordkeuse is formeel, versagtend, liefdevol, vertroostend, bemoedigend en taktvol van aard. • Kultuurkontekste moet in ag geneem word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 11 FORMAAT • Opskrif Die huldeblyk moet ʼn opskrif hê. Die huldeblyk mag ʼn subopskrif hê. • Die inleidende paragraaf Die huldeblyk moet met ʼn sin (groet) ingelei word wat alle aanwesiges se aandag vasvang. Die inleiding moet oor die waardering/verering van die oom/tante se lewe gaan. Die inleidende sin is baie belangrik. • Paragraaf 2 en verder Die huldeblyk sluit verskillende herinnerings en hoogtepunte in wat persoonlike gebeure en staaltjies oor die oom/tante bevat. Dit word in verskillende daaropvolgende paragrawe bespreek. Elke paragraaf handel (verkieslik) oor ʼn nuwe feit/gedagte. • Slotparagraaf In die slot kan die spreker ook vir die res van die familie sterkte toewens. 2.3 AGENDA EN NOTULE FOKUS Die kandidaat skryf die NOTULE, ʼn verkorte, geskrewe verslag, van alle besprekings tydens hulle matriekkomiteevergadering. KENMERKE • Die notule word altyd in die teenwoordige tyd geskryf. • Gebruik kort sinne. • Die notule stem puntsgewys met die agenda ooreen. • Taal en styl is formeel. • Die naam van die matriekkomitee, datum van die vergadering en plek van die byeenkoms word boaan die notule geskryf. • Die notule moet deur die voorsitter en die sekretaris/sekretaresse onderteken word. FORMAAT • Die naam van die matriekkomitee en datum van die vergadering moet boaan die notule geskryf word. • Die agenda begin altyd met ʼn opening en verwelkoming, die lees van die vorige notule en dan sake wat uit die vorige notule spruit. • Die nuwe sake word dan bespreek. • Alle besluite moet genotuleer word. • Mag opskrikte en koeëlpunte gebruik. • Die agenda moet ook plek maak vir enige ander sake wat lede wil bespreek; daarom is die laaste punt gewoonlik: Algemeen. • Die agenda bevat ook die datum van die volgende vergadering en die laaste punt sal die Afsluiting wees. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) 2.4 DIALOOG FOKUS Die kandidate skryf die gesprek tussen twee persone wat ’n misverstand ondervind het, in dialoogvorm. Die een persoon moet verskoning vra dat hy/sy ʼn afspraak gemis het en vind later uit dat dit ʼn misverstand was. KENMERKE • Die dialoog handel oor die gesprek tussen die kandidaat en die persoon met wie hy/sy ʼn afspraak gehad het. • Elke spreekbeurt dra by tot die tema van die dialoog. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel. • Die spreekbeurte volg op mekaar om ʼn aaneenlopende gesprek te vorm. • Toon, styl en woordkeuse is hoflik, maar selfgeldend. FORMAAT • Kandidaat mag ʼn konteks skets voordat die dialoog geskryf word. • Die sprekers (kandidaat en ander persoon) word netjies onder mekaar teenaan die linkerkantlyn aangedui in blokvorm. • Die naam van die kandidaat kan met “Ek” vervang word. • Na elke naam is ʼn dubbelpunt. • Geen aanhalingstekens word gebruik nie. • Laat ʼn reël na elke spreekbeurt oop. • Die spreekbeurte is in blokvorm. • Ekstra inligting word tussen hakies voor die spreker se woorde geskryf of waar dit toepaslik is. [30] LET WEL: Alle woorde in die inhoud behalwe die name van die sprekers word getel. ONTLEDING VAN LANG TRANSAKSIONELE TEKS Die vrae is sό geformuleer dat ʼn persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. TOTAAL AFDELING B: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 13 AFDELING C: KORTER TRANSAKSIONELE TEKS VRAAG 3 3.1 ADVERTENSIE FOKUS Die kandidaat ontwerp ʼn advertensie wat mense oortuig om hulle graad 8 leerders vir ʼn sportkliniek in te skryf. KENMERKE • Die advertensie is ʼn inligtingsblad wat mense moet uitnooi om die sportkliniek by te woon. • Dit teiken die nuwe graad 8 leerders. • Die leser moet die advertensie maklik verstaan. • Die inligting moet logies uiteengesit word. • Hierdie advertensie berus op die sogenaamde ABBA-beginsel: ➢ Die advertensie moet die leser se aandag trek deur verskillende lettertipes en lettergroottes. ➢ Die leser se belangstelling moet gewek word deur middel van interessante inhoud en uitleg. ➢ Visuele aspekte en gevoelstaal is ook hier ter sprake. ➢ Hierdie advertensie moet ’n begeerte by die leser wek om die sportkliniek by te woon. ➢ As die advertensie in sy doel slaag, sal die leser tot aksie oorgaan en vir die sportkliniek inskryf. • Toon, styl en woordkeuses moet die lesers oorreed om sportkliniek by te woon. FORMAAT • Die volgende inligting moet op die advertensie verskyn: ➢ Hoe kan ons baat vind deur die sportkliniek by te woon? ➢ Wanneer vind dit plaas? ➢ Waar vind dit plaas? ➢ Wat is die koste daaraan verbonde? ➢ Kontakbesonderhede vir verdere navrae. [20] 3.2 POSKAART FOKUS Die kandidaat skryf ʼn poskaart aan sy/haar beste maat om van haar ervaring op die tropiese eiland met ʼn bekende persoonlikheid te vertel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) KENMERKE • Die poskaart is ʼn informele skryfstuk wat spreek van die kandidaat se ervaring in die realiteitsprogram op die tropiese eiland. • Gevoelens/ervarings wat beleef is, word beskryf. • Die poskaart word in die eerste persoon geskryf. • Die inhoud ondersteun die kandidaat se gevoelens en ervarings tydens die realiteitsprogram. • Toon, styl en woordkeuse moet die inhoud ondersteun. FORMAAT • Elke poskaart moet die datum hê wat boaan geskryf word. • Die adres van die ontvanger kom aan die regterkant. • Reëls word ook nie tussen verskillende paragrawe oopgelaat nie. • Skryf kort en bondig, net die nodige inligting word gegee. • Die styl kan informeel wees. • Die uiteensetting van elke inskrywing mag in paragraafvorm wees. [20] 3.3 INSTRUKSIES FOKUS Die kandidaat skryf instruksies/wenke neer wat ʼn matriekleerder kan gebruik om sy/haar punte te verbeter. KENMERKE • Die instruksies/wenke moet logies uiteengesit word. • Die inligting is bedoel om leiding te gee. • Sinne word kort en kragtig geformuleer sonder omhaal van woorde. • Dit kan in paragraafvorm aangebied word. • Instruksies/wenke kan ook in die toekomende tyd aangebied word. • Die styl, toon en woordkeuse moet by die wenke pas. FORMAAT • Die wenke moet maklik verstaanbaar uiteengesit word. • Die uiteensetting kan soos volg aangebied word: puntsgewys/ reëls oopgelaat/ ander aanduiders soos koeëlpunte/ paragraafvorm. • Dit kan ’n opskrif hê. • Instruksies/wenke moet in volsinne aangebied word. • Die sinne kan met werkwoorde begin. • Gebruik persoonlike voornaamwoorde i.p.v. eiename. • Gebruik oorsaak en gevolg. [20] ONTLEDING VAN KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE Die vrae is sό geformuleer dat ʼn persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 15 LET WEL: • Gebruik altyd die rubriek by die nasien van die opstel (Vraestel 3, AFDELING A). • Punte van 0–50 is in VYF hoofvlakomskrywings verdeel. • Die kriteria vir Inhoud, Taal en Styl is verder in elk van die vyf vlakomskrywings in ʼn hoë- en laevlaksubkategorie verdeel, met die toepaslike verspreiding van punte en die omskrywings. • Struktuur word nie deur die verdeling in ʼn hoë en lae vlak beïnvloed nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 BEPLANNING - Respons is - Respons baie goed; - Respons bevredigend. - Wisselvallige - Respons heeltemal uitsonderlik/treffend en getuig van - Idees redelik samehang in irrelevant. bo verwagting. vaardigheid. samehangend en respons. - Idees deurmekaar (Respons en idees) Organisering van - Idees is intelligent, - Idees heeltemal oortuigend. - Idees onduidelik, nie en nie op idees vir beplanning; volwasse en stem relevant, interessant - Redelike organisasie en oorspronklik nie. onderwerp Bewustheid van leser tot nadenke. en lewer bewys van redelik samehangend, - Min bewys van gefokus nie. doel, gehoor en Hoë vlak - Uitsonderlike volwassenheid. insluitend inleiding, organisasie en - Vaag en konteks organisasie en - Organisasie baie liggaam en samehang. herhalend. samehang, goed en samevatting/slot. - Geen organisasie insluitend inleiding, samehangend, nie en is 30 PUNTE liggaam en insluitend inleiding, onsamehangend. samevatting/slot. liggaam en samevatting/slot. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Respons uitmuntend, - Respons goed; - Respons - Respons is - Geen poging maar uitsonderlik getuig van bevredigend, maar grootliks aangewend om in treffende eienskappe vaardigheid. verval soms in irrelevant. ooreenstemming van ’n opstel ontbreek. - Idees relevant, onduidelikheid. - Idees begin los met onderwerp te - Idees intelligent en interessant. - Idees redelik staan en kan wees nie. volwasse. - Organisasie goed en - samehangend en verwarrend wees. - Heeltemal Downloaded from hlayiso.com Lae vlak - Knap organisasie en samehangend, oortuigend. - Skaars ’n bewys irrelevant en samehang, insluitend insluitend inleiding, - ’n Mate van van organisasie ontoepaslik. inleiding, liggaam en liggaam en organisasie en en samehang. - Deurmekaar en samevatting/slot. samevatting/slot. samehang, geen fokus nie. insluitend inleiding, liggaam en samevatting/slot. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

16 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] (vervolg) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende TAAL, STYL EN 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 REDIGERING - Toon, register, styl en - Toon, styl, register - Toon, register, styl en - Toon, register, styl - Taal woordeskat hoogs en woordeskat baie woordeskat gepas vir en woordeskat nie onverstaanbaar. Toon, register, styl en gepas vir doel, gehoor gepas vir doel, doel, gehoor en gepas vir doel, - Toon, register, woordeskat is geskik en konteks. gehoor en konteks. konteks. gehoor en konteks styl en vir doel/effek en - Taalgebruik getuig - Taalgebruik effektief - Gepaste taalgebruik nie. woordeskat konteks; van vertroue, en ’n deurlopende om betekenis oor te - Taalgebruik baie minder gepas indrukwekkend gepaste toon word dra. basies. vir doel, gehoor Woordkeuse; Hoë vlak - Toon retories treffend gebruik. - Toon is gepas. - Toon en en konteks. Taalgebruik en en effektief. - Grammatika en - Retoriese middele woordkeuse - Woordeskat so konvensies, - Grammatika en spelling grootliks gebruik om betekenis skaars toepaslik. beperk dat dit punktuasie, spelling feitlik foutvry. foutvry. te versterk. - Baie beperkte onmoontlik is grammatika, spelling - Knap gedaan. - Baie goed gedoen. woordeskat. om sin te maak. 13 10 7 4 15 PUNTE - Taalgebruik - Taalgebruik - Voldoende taalgebruik, - Taalgebruik uitstekend en toon is toepaslik en oor die maar teenstrydighede onvoldoende. retories effektief. algemeen effektief. word opgemerk. - Weinig indien enige - Grammatika en - Toon gepas en - Toon oor die algemeen sinsverskeidenheid. spelling feitlik foutvry. effektief. gepas en beperkte - Woordeskat baie - Baie goed tot knap - Enkele foute in gebruik van retoriese beperk. Lae vlak gedaan. grammatika en middele. spelling. - Goed gedoen. STRUKTUUR 5 4 3 2 0–1 - Uitstekende - Logiese - Relevante detail - Sommige punte - Noodsaaklike Kenmerke van teks; ontwikkeling van ontwikkeling van ontwikkel. geldig. punte ontbreek. Paragraafontwikkeling onderwerp. details. - Sinne en paragrawe - Sinne en - Sinne en - Uitsonderlike detail. - Samehangend goed gekonstrueer. paragrawe foutief. paragrawe foutief. en sinskonstruksie Downloaded from hlayiso.com - Sinne en paragrawe - Sinne en - Opstel maak nog - Opstel maak nog - Opstel maak nie uitsonderlik paragrawe logies effens sin. sin. sin nie. 5 PUNTE gekonstrueer. en toon variasie. VERSPREIDING VAN - PUNTE 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 17 ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING B) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [30 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 BEPLANNING EN - Respons - Respons baie goed - Respons voldoende - Basiese respons - Respons toon geen FORMAAT uitsonderlik, bo en demonstreer goeie en toon voldoende toon geringe kennis kennis van verwagting. kennis van kenmerke kennis van van kenmerke van kenmerke van die - Idees intelligent en van die soort teks. kenmerke van die die soort teks soort teks nie Respons en idees; volwasse. - Behou fokus – geen soort teks - Aanduiding van - Betekenis onduidelik Organisering van idees vir - Grondige kennis afwyking nie. - Nie heeltemal fokus, maar met met groot afwyking. beplanning; Doel, van kenmerke van - Samehang in inhoud gefokus nie – afwykings - Geen samehang in gehoor, kenmerke/ die soort teks en idees; baie goed enkele afwykings - Inhoud en idees nie idees en inhoud nie konvensies - Skryfwerk behou uitgebrei met detail - Redelike samehang altyd samehangend - Baie min detail en konteks fokus. wat die onderwerp in inhoud en idees nie. ondersteun die - Samehang in ondersteun. - Sommige detail - Min detail onderwerp. inhoud en idees. - Gepaste formaat met ondersteun die ondersteun die - Nodige reëls van 18 PUNTE - Idees behoorlik onbeduidende foute. onderwerp. onderwerp formaat nie uitgebrei met detail - Formaat oorwegend - Nodige reëls van toegepas nie. wat die onderwerp gepas, maar met formaat vaagweg ondersteun. enkele foute. toegepas - Gepaste en - Kritiese foute akkurate formaat. begaan. TAAL, STYL EN 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 REDIGERING - Toon, register, - Toon, register, styl - Toon, register, styl - Toon, register, styl - Toon, register, styl styl en en woordeskat baie en woordeskat is en woordeskat en woordeskat stem Toon, register, styl, woordeskat geskik vir doel, geskik vir doel, minder geskik vir nie ooreen met doel, doel/effek, gehoor en hoogs geskik gehoor en konteks. gehoor en konteks doel, gehoor en gehoor en konteks konteks; vir doel, gehoor - Grammatika oor - Enkele konteks. nie. en konteks. die algemeen grammatikafoute - Grammatika - Besaai met foute en Taalgebruik en konvensies; - Grammatika korrek en goed - Voldoende onakkuraat met verward Woordkeuse; akkuraat en gekonstrueer. woordeskat etlike foute. - Woordeskat nie Punktuasie en spelling goed - Baie goeie - Foute belemmer nie - Basiese geskik vir doel nie Downloaded from hlayiso.com gekonstrueer. woordeskat betekenis nie. woordeskat - Betekenis ernstig 12 PUNTE - Feitlik foutloos. - Oorwegend - Betekenis belemmer. foutloos. belemmer. VERSPREIDING VAN 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 PUNTE Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

18 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2018) ASSESSERINGSRUBRIEK VIR KORTER TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING C) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [20 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 BEPLANNING EN - Respons uitsonderlik, - Respons baie goed en - Respons voldoende en - Basiese respons - Respons toon geen FORMAAT bo verwagting. demonstreer goeie toon voldoende kennis toon geringe kennis kennis van - Idees intelligent en kennis van kenmerke van kenmerke van die van kenmerke van kenmerke van die Respons en idees; volwasse. van die soort teks. soort teks. die soort teks soort teks nie - Grondige kennis van - Behou fokus – geen - Nie heeltemal gefokus - Aanduiding van - Betekenis onduidelik Organisering van afwyking nie. nie – enkele afwykings fokus, maar met met groot afwyking idees; kenmerke van die soort teks. - -Samehang in inhoud - Redelike samehang in afwykings - Geen samehang in Kenmerke/konvensies en idees; baie goed inhoud en idees - Inhoud en idees nie idees en inhoud nie en konteks - Skryfwerk behou fokus. uitgebrei met detail wat - Sommige detail altyd samehangend - Baie min detail - Samehang in inhoud die onderwerp ondersteun die nie ondersteun die en idees. 12 PUNTE ondersteun. onderwerp. - Min detail onderwerp - Idees behoorlik - Gepaste formaat met - Formaat oorwegend ondersteun die - Nodige reëls van uitgebrei met detail onbeduidende foute. gepas, maar met enkele onderwerp formaat nie toegepas wat die onderwerp foute. - Nodige reëls van nie ondersteun. formaat vaagweg - Gepaste en akkurate toegepas formaat. - Kritiese foute begaan TAAL, STYL EN 7–8 5–6 4 3 0–2 REDIGERING - Toon, register, styl en - Toon, register, styl en - Toon, register, styl en - Toon, register, styl - Toon, register, styl woordeskat hoogs woordeskat baie geskik woordeskat is geskik vir en woordeskat en woordeskat stem Toon, register, styl, geskik vir doel, gehoor vir doel, gehoor en doel, gehoor en konteks minder geskik vir nie ooreen met doel, woordeskat geskik vir en konteks. konteks. - Enkele grammatika- doel, gehoor en gehoor en konteks doel en konteks; - Grammatika akkuraat - Grammatika oor die foute konteks nie Taalgebruik en en goed gekonstrueer. algemeen korrek en - Voldoende woordeskat - Grammatika - Besaai met foute en - Feitlik foutloos goed gekonstrueer. - Foute belemmer nie onakkuraat met verward konvensies - Baie goeie woordeskat. betekenis nie etlike foute - Woordeskat nie Woordkeuse; - Basiese woordeskat geskik vir doel nie - Oorwegend foutloos. Downloaded from hlayiso.com Punktuasie en spelling - Betekenis belemmer - Betekenis ernstig 8 PUNTE belemmer VERSPREIDING VAN 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 PUNTE Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com