AFRIKAANS FAL P3 MEMO GR12 SEPT 2021_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2021 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 NASIENRIGLYN PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 20 bladsye wat drie rubrieke insluit.

Downloaded from hlayiso.com 2 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) SKRYF EN AANBIED ALGEMENE RIGLYNE BY DIE ASSESSERING VAN VRAESTEL 3 1. Gebruik die rubrieke soos volg: AFDELING A: VRAAG 1 OPSTEL AFDELING B: VRAAG 2.1 VRIENDSKAPLIKE BRIEF VRAAG 2.2 HULDEBLYK VRAAG 2.3 KOERANTARTIKEL VRAAG 2.4 ONDERHOUD AFDELING C: VRAAG 3.1 PLAKKAAT VRAAG 3.2 DAGBOEKINSKRYWING VRAAG 3.3 AANWYSINGS 2. Bestudeer die rubrieke baie deeglik. Let veral daarop dat beplanning, formaat, redigering en struktuur by die rubrieke ingesluit is. 3. As ʼn onderwerp misgetas is, word die kandidaat streng gepenaliseer m.b.t die inhoud (ʼn baie lae punt), maar die taal word normaalweg nagesien. 4. Indien ʼn skryfstuk grootliks uit die vraestel saamgeflans word of dele van opdragte uit die vraestel net so oorgeskryf word, ontvang die kandidaat geen punte nie. Kommentaar sal wees: Nie eie werk nie/Saamgeflans. Indien dele van die skryfstuk wel die kandidaat se eie werk is, word hierdie dele volgens die laagste kode geassesseer. 5. Voorgeskrewe nasiensimbole (bladsy 3) moet by die nasien van ʼn skryfstuk gebruik word. 6. Die kandidaat word nie gepenaliseer indien hy/sy minder as die minimum of meer as die maksimum woorde gebruik nie. 7. Visuele tekste: VRAAG 1.6.1–1.6.3.  Die titel en die visuele prikkel behoort bymekaar aan te sluit.  Indien die titel nie by die visuele prikkel pas nie, maar die inhoud spreek steeds die visuele prikkel aan, word die titel geïgnoreer.  Die onderwerpe kan verhalend, beskrywend, bespiegelend, beredenerend of argumenterend wees. Die prente dien slegs as prikkels. 8. By die nasien van die inhoud van skryfstukke word ʼn holistiese benadering gevolg; m.a.w. ons fokus nie rigied op die verkeerde spelling van ʼn afsonderlike woord(e) binne die konteks van die sin nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 3 SIMBOLE/TEKENS BY DIE NASIEN Die volgende simbole/tekens behoort gebruik te word: VERDUIDELIKING SIMBOOL BESKRYWING Woordorde (…) → Hakies/pyltjie Spelfout = Twee strepies onder ʼn woord Woordkeuse / Haal met ʼn streep deur Tydfoute T (in kantlyn) Hoofletter T Woord(e) weggelaat Λ Weglaatteken Taalfoute _____ Enkelstreep onder die taalfout Paragraafindeling // Dubbele skuinsstreep Paragraaf is een lang, [ Begin van nuwe sin lomp sin Woorde uit ander tale/ X Trek X oor die verkeerde woord nie-funksionele / vreemde woorde  Standaardafrikaans bly die norm.  Gebruiksafrikaans moet vermy word.  Aanvaar terminologie waarvoor Afrikaans nog nie ekwivalente het nie.  Aanvaar ook gemotiveerde Afrikaanse streekswoorde/ streeksuitdrukkings. Erkenning van √ (bo die woord) Regmerkie bokant goeie taaljuweeltjies taalgebruik, idees of uitdrukkings. Herhaling hh (in kantlyn) Dubbele hh Onduidelik/ ∫ (in die kantlyn) Kronkelstreep onverstaanbaar Saamgeflans uit die O Omkring vraestel Punktuasie Vr (in die kantlyn) Hoofletter V en kleinletter r Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) NEERSKRYF VAN PUNTE 1. Gebruik die korrekte rubriek vir elke tipe skryfstuk. 2. Assesseer die leerder se skryfstukke na aanleiding van die vyf VAARDIGHEIDSVLAKKE volgens: AFDELING A: INHOUD en BEPLANNING (30 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (15 punte) en STRUKTUUR (5 punte). AFDELING B: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (18 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (12 punte). AFDELING C: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (12 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (8 punte). 3.  Bepaal heel eers in watter hoofvlakomskrywing die skryfstuk val, byvoorbeeld KNAP.  Bepaal vervolgens of die skryfstuk in die hoë-of laevlaksubkategorie val, byvoorbeeld KNAP Hoog.  Assesseer dan watter punt die skryfstuk verdien. Skryf slegs een punt neer, byvoorbeeld uit die kategorie (22–24) kies en skryf die nasiener 22 uit 30 vir Inhoud en Beplanning.  Dieselfde werkswyse word by Taal, Styl en Redigering gevolg. 4. Hou die puntetoekenning by die kategorieë in gedagte. Dis ʼn hulpmiddel. 5. Vir AFDELING B en C: Evalueer eers die leerder se skryfstuk volgens INHOUD, BEPLANNING EN FORMAAT, byvoorbeeld UITSONDERLIK, GEMIDDELD of ONVOLDOENDE is. Bepaal daarna watter punt toegeken moet word. Skryf net EEN punt neer. Dieselfde geld vir TAAL, STYL EN REDIGERING. 6. Skryf die punte soos volg neer: AFDELING A Kode Punt I/B Knap + 22 T/S/R Uitsonderlik – 13 S Knap 4 TOTAAL: 39 AFDELING B Kode Punt I/B/F Gemiddeld 10 T/S/R Elementêr 5 TOTAAL: 15 TAALVAARDIGHEID: SKRYF EN AANBIED Hierdie nasienriglyn moet saam met die aangehegte Afrikaans EAT- assesseringsrubrieke vir AFDELINGS A, B en C gebruik word. LET WEL: Kandidate word nie addisioneel gepenaliseer vir afwykings nie, want die rubrieke maak daarvoor voorsiening. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 5 ANALISE VAN VRAESTEL AFDELING A: OPSTEL 1.1 Ons lewe in onsekere tye, maar ons is hoopvol.  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes:  Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse van dit wat die tye so onseker maak en hoekom hy/sy voel dat daar tog nog hoop is. Die kandidaat kan in sy/haar vertelling die klem laat val op die dinge wat ons onseker laat voel en hoekom ons hoopvol is ten spyte daarvan. Die kandidaat mag ook uitbrei oor hoekom ons moet hoopvol bly al bly ons in onsekere tye.  Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat oor die onsekere tye waarin ons leef en of dit wel onsekere tye is en waarom ons hoopvol is. Die kandidaat kan ook bespiegel oor wat sy/haar idee van die onsekerheid van ons tye is. Die kandidaat oordink waarom ons hoopvol moet wees ten spyte van die onsekere tye waarin ons lewe.  Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat dit wat die tye waarin ons leef so onseker maak. Die kandidaat beskryf ook waarom ons hoopvol is en brei uit oor hoekom ons optimisties moet bly ten spyte van ons onsekerheid. Die kandidaat kan ook uitbrei oor die dinge wat hy/sy doen om positief te bly in hierdie onsekere tye.  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.2 Ek het ʼn beurs vir my studies gewen!  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes:  Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse hoe hy/sy ʼn beurs vir sy/haar studies gewen het. Daar kan uitgebrei word oor by watter kompetisie ingeskryf is en wat gedoen moes word om te wen. Die kandidaat kan ook die reёls van die kompetisie beskryf en hoekom hy/sy gekwalifiseer het.  Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante, lewendige, kreatiewe wyse ʼn storie waar hy/sy by ʼn kompetisie ingeskryf het en sonder verwagting ʼn beurs gewen het. Daar kan uitgebrei word oor wat die kompetisie behels het en wat verwag is om te kwalifiseer. Die kandidaat kan vertel van die rigting waarin hy/sy wil studeer en hoekom dit so ideaal is dat hy/sy die beurs gewen het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021)  Bespiegelende opstel: Hier dink die kandidaat oor die beurs wat hy/sy gewen het en hoe dit sal help om sy/haar studies te voltooi. Daar kan bespiegel word oor hoekom die beurs kan help om sy/haar studies te voltooi. Die kandidaat kan ook bespiegel oor beurse en hoe dit kandidate met finansiёle probleme met hul studies kan help.  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.3 Ek mis ons vakansies by die see.  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes:  Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat sy/haar vakansies by die see en hoekom hy/sy dit mis. Die kandidaat kan fokus op waar hy/sy gewoonlik vakansies gaan hou het en hoekom hy/sy dit mis. Die kandidaat kan uitbrei oor hoekom dit so spesiaal was en hoekom hy/sy dit mis.  Bespiegelende opstel: Hier oordink/bespiegel die kandidaat oor vakansies by die see en hoekom dit so gewild is. Die kandidaat kan redes en feite gee oor hoekom mense vakansies by die see verkies.  Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse ʼn storie oor hul vakansies by die see en hoekom daar daarna terug verlang word. Daar kan in die vertelling uitgebrei word oor ʼn spesifieke vakansie of vakansies en hoekom die persoon dit nou mis.  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 7 1.4 My liggaam, my keuse ...  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes:  Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse ʼn storie toe hy/sy ʼn keuse oor sy/haar liggaam moes maak. Die kandidaat kan in die vertelling uitbrei oor die wroeging, al dan nie, oor die keuse wat gemaak moes word.  Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse keuses oor ons liggame en hoekom dit in die hande van die individu is. Die kandidaat mag onderwerpe soos aborsies, dwelm- en drankmisbruik asook tatoes aanraak.  Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat oor keuses wat oor jou liggaam gemaak moet word en wie hierdie verantwoordelikheid van die keuse moet dra. Die kandidaat kan ook bespiegel oor hoekom dit belangrik is dat mense die gevolge van hul keuses moet aanvaar.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.5 Kan ons land bekostig om nog lewens aan COVID-19 te verloor?  Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes:  Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af ʼn standpunt in, naamlik: “Ons land kan bekostig om nog lewens aan COVID-19 te verloor, of “Ons land kan nie bekostig om nog lewens aan COVID-19 te verloor nie. Die kandidaat motiveer sy/haar standpunt deur voorbeelde en statistieke te noem. Die kandidaat gee ook grondige redes vir sy/haar standpunt.  Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse van gevalle waar mense hul lewens aan COVID-19 verloor het en hoekom hy/sy voel genoeg is nou genoeg. Die kandidaat kan uitbrei oor wat alles gedoen kan word om die verlies aan lewens te stop.  Verhalende opstel: In ʼn verhalende opstel vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse ʼn storie waar talle mense hul lewens verloor het as gevolg van COVID-19. Die kandidaat kan in die vertelling uitbrei oor hoe dit hom/haar geraak het en waarom dit belangrik is dat ons nie meer lewens moet verloor nie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021)  Beredeneerde opstel: Hier redeneer die kandidaat in ʼn gebalanseerde opstel waarom dit nodig is om die verlies van nog lewens aan COVID- 19 te stop en wat gedoen moet word om dit moontlik te maak.  Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder/oorweeg die kandidaat of dit moontlik is om die verlies aan lewens as gevolg van COVID-19 te stop.  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. 1.6 VISUELE PRIKKELS  Die inhoud van die opstel moet by die visuele prikkel pas. Die nasiener moet onthou dat hierdie visuele prikkels oop is vir ʼn verskeidenheid interpretasies. Die kandidaat se perspektief moet by assessering oorweeg word.  Die vrae is sό geformuleer en die prente sό gekies dat ʼn persoonlike inkleding van die gekose onderwerp/prent van die kandidaat verwag word.  ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. 1.6.1 PRENTJIE: KETTING MET SLOT  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Letterlike interpretasie: tronke, ʼn geliefde wat agter tralies is, sekuriteit, inperkings, ensovoorts.  Figuurlike interpretasie: ʼn lewe agter tralies op figuurlike vlak, die beperkings wat ons onsself oplê, verbode liefde, ensovoorts.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.6.2 PRENTJIE: DIE STAD  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Letterlike interpretasie: groot stede en die vinnige lewe daarvan, vinnige motors, stad versus platteland, ensovoorts.  Figuurlike interpretasie: die gejaagde stadslewe, ons gejaag na materiёle dinge, ensvoorts.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 9 1.6.3 PRENTJIE: FAMILIE  Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied.  Letterlike interpretasie: Die familie, ʼn gelukkige huisgesin, enkelkinders, ens.  Figuurlike interpretasie: Die belangrikheid van ʼn gelukkige familie, sekuriteit, ens.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) AFDELING B: LANG TRANSAKSIONELE TEKS 2.1 VRIENDSKAPLIKE BRIEF FOKUS Die kandidaat skryf ʼn vriendskaplike brief aan sy/haar broer/suster om hulle in te lig oor hoe dinge by die huis is. Die kandidaat kan uitbrei oor die stres wat hy/sy ervaar as gevolg van die omstandighede tuis. KENMERKE  Die brief is vriendskaplik. Die inhoud is vriendelik, persoonlik en informatief van aard.  Die taal en styl van die brief is informeel en gemaklik.  Die kandidaat spreek die broer/suster direk aan.  In die brief moet die kandidaat vertel van dit wat dinge tuis nie lekker maak nie en uitbrei oor hoe stresvol dit vir hom/haar is.  Die toon, styl en keuse moet by die verwantskap tussen die kandidaat en sy/haar broer/suster pas en moet informeel en liefderyk, dog bekommerd wees.  Vermy slordige taal, slengwoorde en sms-taal. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees: Leestekens  Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum  Die adres van die briefskrywer moet regs boaan in blokvorm geskryf word.  Daar behoort nie ʼn reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. Toegewing: ʼn Reël kan tussen die poskode en datum oopgelaat word.  Die datum word voluit geskryf: 28 September 2021.  ʼn Reël word tussen die adres van die sender en aanhef oopgelaat.  Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Verwys na bladsy 11. Die aanhef, afsluiting en slot  Aanhef: “Beste” of “Liewe” word gebruik; dit word teen die linkerkantlyn geskryf.  Groete/ liefdegroete kry ʼn punt aan die einde.  Daar word nie ʼn reël tussen Jou broer/suster en die naam oopgelaat nie.  Die omskrywing, bv. Jou broer/suster, voor die briefskrywer se naam, is opsioneel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 11 Die paragrawe  ʼn Reël word tussen die paragrawe oopgelaat.  Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, byvoorbeeld dat die briefskrywer die broer/suster wil inlig oor die situasie tuis wat nie lekker is nie.  Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. Die briefskrywer brei uit oor alles wat die situasie tuis problematies maak en oor hoekom dit stresvol is.  Die slotparagraaf moet die brief saamvat. Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende Laan 10 Of Pleknaam Westdene Sewendelaan10 Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit ʼn samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is ʼn samestelling tussen ʼn eienaam en ʼn soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat. (AWS, 2009 bladsy 121). Geen Engels behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. [30] 2.2 HULDEBLYK FOKUS Die kandidaat skryf ʼn HULDEBLYK vir die gunstelingonderwyser/es wat aftree. Die kandidaat kan vertel watter belangrike invloed die onderwyser/es op die leerders se lewens gehad het en wat hy/sy vir die skool beteken het. KENMERKE  Die huldeblyk het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees.  Die volgende besonderhede van die onderwyser/es kan gegee word: naam, van en ouderdom, hoogtepunte van die onderwyser/es se lewe, staaltjies oor die onderwyser/es, die rol wat die onderwyser/es in sy/haar lewe gespeel het en ook wat die onderwyser/es vir die skool beteken het.  Die doel van die huldeblyk moet duidelik wees, naamlik om die persoon te vereer en te onthou.  Die gehoor moet ʼn geheelbeeld van die onderwyser(es) kry. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021)  Die aanslag, inhoud en styl is formeel, versagtend, liefdevol, waarderend van aard.  Kultuurkontekste moet in ag geneem word.  Die toon, styl en woordkeuse moet pas by die aard van die huldeblyk en moet by die verhouding tussen die kandidaat en die onderwyser/es pas.  Vermy slordige taal, slengwoorde en sms-taal. FORMAAT Die formaat van die huldeblyk moet korrek wees. Opskrif  Die huldeblyk moet ʼn opskrif hê.  Die huldeblyk mag ʼn subopskrif hê. Die inleidende paragraaf  Die huldeblyk moet met ʼn sin (groet) ingelei word wat alle aanwesiges se aandag vasvang.  Die inleidende sin is baie belangrik.  Die inleiding moet oor die waardering/verering van die onderwyser/es gaan. Die paragrawe  Die huldeblyk sluit verskillende herinneringe en hoogtepunte wat persoonlike gebeure en staaltjies oor die onderwyser/es bevat. Dit word in verskillende daaropvolgende paragrawe bespreek. Die slotparagraaf moet die huldeblyk saamvat en treffend wees. [30] 2.3 KOERANTARTIKEL FOKUS Die koerantartikel handel oor die talle vermiste kinders in die omgewing en oor hoe daar opgetree moet word om dit te bekamp. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 13 KENMERKE  Die koerantartikel se formaat is duidelik herkenbaar.  Die aanslag is objektief/ saaklik, maar nie streng formeel nie.  Die doel van hierdie teks is om oor ʼn insident te berig of te vertel.  Die skrywer vertel objektief van wat gebeur het.  Die koerantartikel word in die verlede tyd geskryf wanneer daar na die insident verwys word.  Die naam van die persoon wat die artikel skryf, moet verskaf word.  Die koerantartikel word in die derde persoon geskryf.  Feite of inligting moet korrek wees.  Dit is kort en bondig.  Kommentaar van ooggetuies kan ingesluit word. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud handel oor wie, wat, waar, wanneer, hoe, ens.  Die inhoud van die koerantartikel moet die fokus ondersteun.  Die inligting is logies, betroubaar en duidelik uiteengesit.  Slegs die nodigste detail word gebruik om die feite uit te brei. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die toon is saaklik en informatief.  Die taal is saaklik, maar nie streng formeel nie.  Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat.  Die grammatika en spelling geniet aandag.  Die koerantberig kan in die lydende of bedrywende vorm geskryf word en taal moet maklik verstaanbaar wees. FORMAAT  Die meeste feite word opsommend in die eerste paragraaf gegee: Wie, wat, waar, wanneer en waarom, hoe, in watter mate?  Die koerantartikel kan in paragrawe of kolomme aangebied word.  Die wie, wat, waar, wanneer en waarom word in die volgende paragrawe uitgebrei.  Die koerantartikel se titel moet gegee word en dit mag ʼn subtitel hê.  Die slot vat die koerantartikel saam. [30] 2.4 ONDERHOUD FOKUS Die kandidaat skryf die ONDERHOUD tussen hom/ sy en die Instagram ster neer. Die fokus moet val op die planne wat die Instagram ster vir die volgende jaar het. Die kandidaat skryf die gesprek in dialoogvorm neer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) KENMERKE  Die dialoog handel oor die gesprek tussen die kandidaat en die Instagram ster.  Elke spreekbeurt dra by tot die doel van die dialoog, nl. om die Instagram ster uit te vra oor sy/haar planne vir die volgende jaar.  Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel.  Die spreekbeurte volg op mekaar om ʼn aaneenlopende gesprek te vorm.  Duidelike en kort vrae is nodig.  Relevante antwoorde moet verskaf word.  Die kommunikasieproses is gemaklik en natuurlik.  Toon, styl en woordkeuse is vriendelik en hoflik wees en by die aard van die onderhoud pas. FORMAAT  Kandidaat mag ʼn konteks skep voordat die dialoog geskryf word.  Die sprekers (kandidaat en Instagram ster) word netjies onder mekaar teenaan die linkerkantlyn aangedui (blokvorm).  Die naam van die kandidaat kan met “Ek” vervang word.  Na elke naam is ʼn dubbelpunt.  Geen aanhalingstekens word gebruik nie.  Laat ʼn reël na elke spreekbeurt oop.  Die spreekbeurte is in blokvorm.  Ekstra inligting word tussen hakies voor die spreker se woorde geskryf of waar dit toepaslik is. [30] LET WEL: Alle woorde in die inhoud behalwe die name van die sprekers word getel. TOTAAL AFDELING B: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 15 AFDELING C: KORTER TRANSAKSIONELE TEKS VRAAG 3 3.1 PLAKKAAT FOKUS Die kandidaat ontwerp ʼn plakkaat wat mense moet oortuig hoe om tydens die pandemie in die openbaar op te tree. KENMERKE  Die plakkaat is ʼn inligtingsblad wat die moets en moenies van hoe om tydens die pandemie in die openbaar op te tree, demonstreer.  Die teiken is mense in die omgewing sowel as leerders van die skool.  Die leser moet die plakkaat maklik verstaan.  Die inligting moet logies uiteengesit word.  Hierdie plakkaat berus op die sogenaamde ABBA-beginsel:  Die plakkaat moet die leser se aandag trek deur verskillende lettertipes en lettergroottes.  Die leser se belangstelling moet gewek word deur middel van interessante inhoud en uitleg.  Visuele aspekte en gevoelstaal is ook hier ter sprake.  Hierdie advertensie moet ʼn begeerte by die leser wek om reg in die openbaar op te tree tydens die pandemie.  As die advertensie in sy doel slaag, sal die leser tot aksie oorgaan en die nodige doen wanneer hy/sy in die openbaar is.  Toon, styl en woordkeuses moet die leser oortuig om reg op te tree in die openbaar. [20] 3.2 DAGBOEKINSKRYWING FOKUS Die kandidaat doen TWEE dagboekinskrywings oor sy/haar reis na die buiteland.  EEN inskrywing oor die dag van sy/haar vertrek.  EEN inskrywing oor die dag toe hy/sy daar aankom. KENMERKE  Die dagboek is ʼn informele skryfstuk wat spreek van die kandidaat se besoek aan die buiteland.  Gevoelens/ervarings word beskryf.  Die dagboek word in die eerstepersoon geskryf.  Die inhoud ondersteun die kandidaat se gevoelens en ervarings tydens sy/haar besoek aan sy/haar gunsteling land.  Toon, styl en woordkeuse moet die inhoud ondersteun. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 16 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) FORMAAT  Die kandidaat moet TWEE inskrywings maak.  Elke dagboekinskrywing moet die dag en/of datum hê wat boaan geskryf word.  Dis nie nodig om Liewe Dagboek te skryf nie.  Skryf kort en bondig en fokus net op die nodige gedagtes en gevoelens.  Die styl kan informeel wees.  Die uiteensetting van die inskrywing mag in paragraafvorm wees. [20] 3.3 AANWYSINGS FOKUS Die kandidaat gee SEWE aanwysings na plekke op die skool waarin hy/sy dink die ouers sal belangstel. KENMERKE  Die aanwysings moet maklik verstaanbaar uiteengesit word.  Die inligting is bedoel om leiding te gee oor hoe om by die plekke uit te kom.  Toon, styl en woordkeuse moet vriendelik, eenvoudig en duidelik en informatief wees. FORMAAT  Die uiteensetting mag soos volg aangebied word:  Puntsgewys  Reëls moet tussen-in oopgelaat word.  Ander aanduiders soos koeëlpunte kan gebruik word.  Paragraafvorm  Die skryfstuk mag ʼn opskrif hê.  Die aanwysings moet in volsinne aangebied word.  Die sinne hoef nie met werkwoorde te begin nie. Die aanwysings kan met JY ... /Ek ..., ens. begin. [20] TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 17 LET WEL:  Gebruik altyd die rubriek by die nasien van die opstel (Vraestel 3, AFDELING A).  Punte van 0–50 is in VYF hoofvlakomskrywings verdeel.  Die kriteria vir Inhoud, Taal en Styl is verder in elk van die vyf vlakomskrywings in ʼn hoë- en laevlaksubkategorie verdeel, met die toepaslike verspreiding van punte en die omskrywings.  Struktuur word nie deur die verdeling in ʼn hoë en lae vlak beïnvloed nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 BEPLANNING - Respons is - Respons baie goed; - Respons bevredigend. - Wisselvallige - Respons heeltemal uitsonderlik/treffend en getuig van - Idees redelik samehang in irrelevant. bo verwagting. vaardigheid. samehangend en respons. - Idees deurmekaar (Respons en idees) - Idees is intelligent, - Idees heeltemal oortuigend. - Idees onduidelik, nie en nie op Organisering van volwasse en stem relevant, interessant - Redelike organisasie en oorspronklik nie. Hoë vlak idees vir beplanning; onderwerp Bewustheid van leser tot nadenke. en lewer bewys van redelik samehangend, - Min bewys van gefokus nie. doel, gehoor en - Uitsonderlike volwassenheid. insluitend inleiding, organisasie en - Vaag en konteks organisasie en - Organisasie baie liggaam en samehang. herhalend. samehang, goed en samevatting/slot. - Geen organisasie insluitend inleiding, samehangend, nie en is 30 PUNTE liggaam en insluitend inleiding, onsamehangend. samevatting/slot. liggaam en samevatting/slot. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Respons uitmuntend, - Respons goed; - Respons - Respons is - Geen poging maar uitsonderlik getuig van bevredigend, maar grootliks aangewend om in treffende eienskappe vaardigheid. verval soms in irrelevant. ooreenstemming van ’n opstel ontbreek. - Idees relevant, onduidelikheid. - Idees begin los met onderwerp te - Idees intelligent en - Idees redelik staan en kan Lae vlak interessant. wees nie. volwasse. - Organisasie goed en - samehangend en verwarrend wees. - Heeltemal - Knap organisasie en samehangend, oortuigend. - Skaars ’n bewys irrelevant en samehang, insluitend insluitend inleiding, - ʼn Mate van van organisasie ontoepaslik. inleiding, liggaam en liggaam en organisasie en en samehang. - Deurmekaar en samevatting/slot. samevatting/slot. samehang, geen fokus nie. insluitend inleiding, liggaam en samevatting/slot. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 18 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] (vervolg) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende TAAL, STYL EN 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 REDIGERING - Toon, register, styl en - Toon, styl, register - Toon, register, styl en - Toon, register, styl - Taal woordeskat hoogs en woordeskat baie woordeskat gepas vir en woordeskat nie onverstaanbaar. Toon, register, styl en gepas vir doel, gehoor gepas vir doel, doel, gehoor en gepas vir doel, - Toon, register, woordeskat is geskik en konteks. gehoor en konteks. konteks. gehoor en konteks styl en Hoë vlak vir doel/effek en - Taalgebruik getuig - Taalgebruik effektief - Gepaste taalgebruik nie. woordeskat konteks; van vertroue, en ʼn deurlopende om betekenis oor te - Taalgebruik baie minder gepas indrukwekkend gepaste toon word dra. basies. vir doel, gehoor Woordkeuse; - Toon retories treffend gebruik. - Toon is gepas. - Toon en en konteks. Taalgebruik en en effektief. - Grammatika en - Retoriese middele woordkeuse - Woordeskat so konvensies, - Grammatika en spelling grootliks gebruik om betekenis skaars toepaslik. beperk dat dit punktuasie, spelling feitlik foutvry. foutvry. te versterk. - Baie beperkte onmoontlik is grammatika, spelling - Knap gedaan. - Baie goed gedoen. woordeskat. om sin te maak. 13 10 7 4 15 PUNTE - Taalgebruik - Taalgebruik - Voldoende taalgebruik, - Taalgebruik uitstekend en toon is toepaslik en oor die maar teenstrydighede onvoldoende. retories effektief. algemeen effektief. word opgemerk. - Weinig indien enige Lae vlak - Grammatika en - Toon gepas en - Toon oor die algemeen sinsverskeidenheid. spelling feitlik foutvry. effektief. gepas en beperkte - Woordeskat baie - Baie goed tot knap - Enkele foute in gebruik van retoriese beperk. gedaan. grammatika en middele. spelling. - Goed gedoen. STRUKTUUR 5 4 3 2 0–1 - Uitstekende - Logiese - Relevante detail - Sommige punte - Noodsaaklike Kenmerke van teks; ontwikkeling van ontwikkeling van ontwikkel. geldig. punte ontbreek. Paragraafontwikkeling onderwerp. details. - Sinne en paragrawe - Sinne en - Sinne en - Uitsonderlike detail. - Samehangend goed gekonstrueer. paragrawe foutief. paragrawe foutief. en sinskonstruksie - Sinne en paragrawe - Sinne en - Opstel maak nog - Opstel maak nog - Opstel maak nie uitsonderlik paragrawe logies effens sin. sin. sin nie. 5 PUNTE gekonstrueer. en toon variasie. VERSPREIDING VAN 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 PUNTE Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2021) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 19 ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING B) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [30 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 BEPLANNING EN - Respons - Respons baie goed - Respons voldoende - Basiese respons - Respons toon geen FORMAAT uitsonderlik, bo en demonstreer goeie en toon voldoende toon geringe kennis kennis van verwagting. kennis van kenmerke kennis van van kenmerke van kenmerke van die - Idees intelligent en van die soort teks. kenmerke van die die soort teks. soort teks nie. Respons en idees; volwasse. - Behou fokus – geen soort teks. - Aanduiding van - Betekenis onduidelik Organisering van idees vir - Grondige kennis afwyking nie. - Nie heeltemal fokus, maar met met groot afwyking. beplanning; Doel, van kenmerke van - Samehang in inhoud gefokus nie – afwykings. - Geen samehang in gehoor, kenmerke/ die soort teks en idees; baie goed enkele afwykings. - Inhoud en idees nie idees en inhoud nie. konvensies - Skryfwerk behou uitgebrei met detail - Redelike samehang altyd samehangend - Baie min detail en konteks. fokus. wat die onderwerp in inhoud en idees. nie. ondersteun die - Samehang in ondersteun. - Sommige detail - Min detail onderwerp. inhoud en idees. - Gepaste formaat met ondersteun die ondersteun die - Nodige reëls van 18 PUNTE - Idees behoorlik onbeduidende foute. onderwerp. onderwerp. formaat nie uitgebrei met detail - Formaat oorwegend - Nodige reëls van toegepas nie. wat die onderwerp gepas, maar met formaat vaagweg ondersteun. enkele foute. toegepas. - Gepaste en - Kritiese foute akkurate formaat. begaan. TAAL, STYL EN 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 REDIGERING - Toon, register, - Toon, register, styl - Toon, register, styl - Toon, register, styl - Toon, register, styl styl en en woordeskat baie en woordeskat is en woordeskat en woordeskat stem Toon, register, styl, woordeskat geskik vir doel, geskik vir doel, minder geskik vir nie ooreen met doel, doel/effek, gehoor en hoogs geskik gehoor en konteks. gehoor en konteks doel, gehoor en gehoor en konteks konteks; vir doel, gehoor - Grammatika oor - Enkele konteks. nie. en konteks. die algemeen grammatikafoute - Grammatika - Besaai met foute en Taalgebruik en konvensies; - Grammatika korrek en goed - Voldoende onakkuraat met verward Woordkeuse; akkuraat en gekonstrueer. woordeskat etlike foute. - Woordeskat nie Punktuasie en spelling. goed - Baie goeie - Foute belemmer nie - Basiese geskik vir doel nie gekonstrueer. woordeskat betekenis nie. woordeskat - Betekenis ernstig 12 PUNTE - Feitlik foutloos. - Oorwegend - Betekenis belemmer. foutloos. belemmer. VERSPREIDING VAN 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 PUNTE Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

20 Downloaded from hlayiso.com AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2021) ASSESSERINGSRUBRIEK VIR KORTER TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING C) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [20 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 BEPLANNING EN - Respons uitsonderlik, - Respons baie goed en - Respons voldoende en - Basiese respons - Respons toon geen FORMAAT bo verwagting. demonstreer goeie toon voldoende kennis toon geringe kennis kennis van - Idees intelligent en kennis van kenmerke van kenmerke van die van kenmerke van kenmerke van die Respons en idees; volwasse. van die soort teks. soort teks. die soort teks. soort teks nie. - Grondige kennis van - Behou fokus – geen - Nie heeltemal gefokus - Aanduiding van - Betekenis onduidelik Organisering van afwyking nie. nie – enkele afwykings. fokus, maar met met groot afwyking idees; kenmerke van die soort teks. - Samehang in inhoud en - Redelike samehang in afwykings. - Geen samehang in Kenmerke/konvensies idees; baie goed inhoud en idees. - Inhoud en idees nie idees en inhoud nie. en konteks - Skryfwerk behou fokus. uitgebrei met detail wat - Sommige detail altyd samehangend - Baie min detail - Samehang in inhoud die onderwerp ondersteun die nie. ondersteun die en idees. 12 PUNTE ondersteun. onderwerp. - Min detail onderwerp. - Idees behoorlik - Gepaste formaat met - Formaat oorwegend ondersteun die - Nodige reëls van uitgebrei met detail onbeduidende foute. gepas, maar met enkele onderwerp. formaat nie toegepas wat die onderwerp foute. - Nodige reëls van nie. ondersteun. formaat vaagweg - Gepaste en akkurate toegepas. formaat. - Kritiese foute begaan. TAAL, STYL EN 7–8 5–6 4 3 0–2 REDIGERING - Toon, register, styl en - Toon, register, styl en - Toon, register, styl en - Toon, register, styl - Toon, register, styl woordeskat hoogs woordeskat baie geskik woordeskat is geskik vir en woordeskat en woordeskat stem Toon, register, styl, geskik vir doel, gehoor vir doel, gehoor en doel, gehoor en konteks minder geskik vir nie ooreen met doel, woordeskat geskik vir en konteks. konteks. - Enkele grammatika- doel, gehoor en gehoor en konteks doel en konteks; - Grammatika akkuraat - Grammatika oor die foute. konteks. nie. Taalgebruik en en goed gekonstrueer. algemeen korrek en - Voldoende woordeskat - Grammatika - Besaai met foute en - Feitlik foutloos. goed gekonstrueer. - Foute belemmer nie onakkuraat met verward. konvensies - Baie goeie woordeskat. betekenis nie. etlike foute. - Woordeskat nie Woordkeuse; - Basiese woordeskat geskik vir doel nie. - Oorwegend foutloos. Punktuasie en spelling - Betekenis belemmer. - Betekenis ernstig 8 PUNTE belemmer. VERSPREIDING VAN 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 PUNTE Kopiereg voorbehou