Afrikaans FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 NOVEMBER 2019 NASIENRIGLYNE PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 20 bladsye wat drie rubrieke insluit. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 2 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne ALGEMEEN 1. Gebruik die assesseringsrubrieke soos volg: AFDELING A: VRAAG 1 OPSTEL AFDELING B: VRAAG 2.1 INFORMELE BRIEF VRAAG 2.2 CV en DEKBRIEF VRAAG 2.3 KOERANTBERIG VRAAG 2.4 INFORMELE TOESPRAAK AFDELING C: VRAAG 3.1 ADVERTENSIE VRAAG 3.2 DAGBOEKINSKRYWINGS VRAAG 3.3 RIGTINGAANWYSINGS 2. Bestudeer en bespreek die rubrieke baie deeglik. Let veral daarop dat beplanning van idees, formaat, redigering van woord- en sinstrukture en struktuur by die rubrieke ingesluit is. 3. As 'n onderwerp misgetas is, word die kandidaat se antwoordeboek na die senior nasiener verwys. Die kandidaat moet volgens die rubrieke baie laag op inhoud aangeslaan word. Indien daar twyfel oor 'n onderskeidingskandidaat se skryfstuk(ke) bestaan, moet dit ook met die senior nasiener bespreek word. 4. Indien 'n skryfstuk grootliks uit die vraestel saamgeflans word of dele van opdragte uit die vraestel net so oorgeskryf word, ontvang die kandidaat geen punte nie. Kommentaar sal wees: Nie eie werk nie/Saamgeflans. 5. Indien dele van die skryfstuk wel die kandidaat se eie werk is, assesseer hierdie dele volgens die laagste vaardigheidsvlak. 6. Die nasiener moet die voorgestelde nasiensimbole (bl.3) gebruik by die nasien van 'n skryfstuk. 7. Die kandidaat word nie gepenaliseer indien hy/sy minder as die minimum of meer as die maksimum woorde gebruik nie. 8. Visuele tekste: Vraag 1.6.1–1.6.3  Die titel en die visuele prikkel behoort by mekaar aan te sluit.  Indien die titel nie by die visuele prikkel pas nie, maar die inhoud spreek steeds die visuele prikkel aan, word die titel geïgnoreer.  Die onderwerpe kan verhalend, beskrywend, bespiegelend, beredeneerd of argumenterend wees. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 3 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne SIMBOLE/TEKENS BY DIE NASIEN Die volgende simbole/tekens behoort deur alle provinsies gebruik te word: VERDUIDELIKING SIMBOOL BESKRYWING Woordorde ( ) Hakies en pyltjie Spelfout = Twee kort strepies onder 'n woord Woordkeuse / Haal met 'n streep deur Tydfoute T (in die kantlyn) Hoofletter T Woord(e) weggelaat ^ Weglaatteken Taalfoute _____ Enkelstreep onder die taalfout Paragraafindeling // Dubbele skuinsstreep Paragraaf is een lang, lomp [ Begin van 'n nuwe sin sin Woorde uit ander tale/nie- X Trek ʼn X bo die verkeerde woord. funksionele/vreemde woorde - Standaardafrikaans bly die norm. - Gebruiksafrikaans moet vermy word. - Aanvaar terminologie waarvoor Afrikaans nog nie ekwivalente het nie. Erkenning van taaljuweeltjies  (bo die woord) Regmerkie bo goeie taalgebruik, idees of uitdrukkings. Herhaling hh (in die kantlyn) Dubbele hh Onduidelik/Onverstaanbaar ∫ (in die kantlyn) Kronkelstreep Saamgeflans uit vraestel Vr (in die kantlyn) Hoofletter V kleinletter r Punktuasie O Omkring NEERSKRYF VAN PUNTE 1. Gebruik die korrekte rubriek vir elke tipe skryfstuk. 2. Assesseer die kandidaat se skryfstukke na aanleiding van die vyf VAARDIGHEIDSVLAKKE volgens: AFDELING A: INHOUD en BEPLANNING (30 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (15 punte) en STRUKTUUR (5 punte) AFDELING B: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (18 punte) en TAAL, STYL en REDIGERING (12 punte) AFDELING C: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (12 punte) en TAAL, STYL en REDIGERING (8 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 4 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 3.  Bepaal eers in watter vaardigheidsvlak die skryfstuk val, byvoorbeeld KNAP.  Bepaal vervolgens of die skryfstuk in die hoë- of laevlaksubkategorie val, byvoorbeeld KNAP hoog.  Assesseer dan watter punt die skryfstuk verdien. Die nasiener skryf slegs een punt neer. Uit die kategorie (22–24) skryf die nasiener byvoorbeeld net 22 uit 30 vir Inhoud en Beplanning neer.  Dieselfde werkswyse word by Taal, Styl en Redigering gevolg. 4. Hou die puntetoekenning by die onderskeie vaardigheidsvlakke in gedagte. Dis 'n hulpmiddel. 5. Let daarop dat AFDELING B en C nie onderskei tussen hoë en lae vlakke nie. 6. Skryf die punte soos volg neer: AFDELING A Kode Punt AFDELING B Kode Punt IB Knap + 22 IBF Gemiddeld 10 TSR Uitsonderlik - 13 TSR Elementêr 5 S Knap 4 TOTAAL: 15 TOTAAL: 39 TAALVAARDIGHEID: SKRYF EN AANBIED Hierdie nasienriglyne moet saam met die aangehegte Afrikaans EAT-assesserings- rubrieke vir AFDELING A, B en C gebruik word. LET WEL: Kandidate word nie addisioneel gepenaliseer vir afwykings nie, want die rubrieke maak daarvoor voorsiening. AFDELING A: OPSTEL 1.1 DIT WAS 'N WONDERWERK  Die kandidaat kan verskillende tipes opstelle aanbied, byvoorbeeld verhalend of beskrywend.  Die opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat.  Hierdie opstel behoort in die verlede tyd geskryf te word.  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat byvoorbeeld op 'n interessante wyse van iets wat hy/sy as 'n wonderwerk ervaar het. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat iets wat hy/sy as 'n wonderwerk ervaar het.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 5 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 1.2 MY TWEE GUNSTELINGFOTOꞌS  Die kandidaat kan verskillende tipes opstelle aanbied, byvoorbeeld beskrywend/verhalend/bespiegelend.  Die opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat.  Hierdie opstel kan in al drie hooftye aangebied word.  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat sy/haar twee gunstelingfoto's op 'n realistiese wyse. Die kandidaat moet duidelik stel waarom dié twee foto's sy/haar gunstelingfoto's is. o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat byvoorbeeld op interessante wyse die storie agter sy/haar twee gunstelingfoto's. Die kandidaat moet duidelik stel waarom dié twee foto's sy/haar gunstelingfoto's is. o Bespiegelende opstel: Hier kan die kandidaat bespiegel oor die waarde van sy/haar twee gunstelingfoto's.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.3 NIKS IS MEER PRIVAAT NIE  Die kandidaat kan verskillende tipes opstelle aanbied, byvoorbeeld bespiegelend/beredeneerd/argumenterend/verhalend/beskrywend.  Die opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat.  Hierdie opstel behoort in die teenwoordige tyd geskryf te word.  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat byvoorbeeld oor die feit dat die wêreld klein geword het en dat tegnologie dit so oorgeneem het, dat niks wat 'n mens doen, werklik meer privaat is nie. Die kandidaat kan hom/haar oor die gevolge hiervan uitspreek. o Beredeneerde opstel: Hier sal die kandidaat in 'n gebalanseerde opstel redeneer of daar enigsins nog privaatheid bestaan en of dit 'n teken van ons tyd is dat niks meer privaat is nie. Die kandidaat moet die standpunt(e) motiveer en kan 'n gevolgtrekking insluit. o Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af standpunt in, nl. dat niks meer privaat is nie en motiveer die standpunt. o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat byvoorbeeld op interessante wyse van iets wat gebeur het wat hom/haar laat besef het dat niks meer privaat is nie. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat byvoorbeeld 'n situasie waarbinne hy/sy besef het dat niks meer privaat is nie.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 6 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 1.4 SÊ JOU KLERE WIE JY IS?  Die kandidaat kan verskillende tipes opstelle aanbied, byvoorbeeld argumenterend/beredeneerd/bespiegelend/beskrywend/verhalend.  Die opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat.  Hierdie opstel kan in die teenwoordige tyd of verlede tyd geskryf word.  Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af standpunt in, nl. dat die klere wat jy dra, sê wie jy is en motiveer die standpunt. o Beredeneerde opstel: Hier sal die kandidaat in 'n gebalanseerde opstel redeneer of die klere wat iemand dra, die persoon definieer. Die kandidaat moet die standpunt(e) motiveer en kan 'n gevolgtrekking insluit. o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder die kandidaat byvoorbeeld of die klere wat jy dra, jou enigsins as mens definieer. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat hom-/haarself of iemand anders se kleredrag en in watter mate dit sê wie hy/sy of die ander persoon is. o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat byvoorbeeld op 'n interessante, selfs grappige wyse, van iets wat gebeur het na aanleiding waarvan 'n mens sou kon sê of jou klere sê wie jy is.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. Klere kan geïnterpreteer word as persoonlike drag, uniform, werksklere, tradisionele drag, ens. Klere moet sentraal in die opstel wees. [50] 1.5 DANKIE!  Die kandidaat kan verskillende tipes opstelle aanbied, byvoorbeeld bespiegelend/verhalend/beskrywend.  Die opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat.  Hierdie opstel behoort in die teenwoordige tyd of verlede tyd geskryf te word.  Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat oor die klein woordjie wat so baie kan sê/so swaar weeg, of oor die verskil wat dit maak as iemand wel ''dankie'' sê. Die kandidaat kan ook bespiegel oor dinge waarvoor 'n mens dankbaar behoort te wees, of uitwys dat daar steeds baie is om voor dankie te sê, selfs al gaan dinge moeilik. o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat byvoorbeeld van 'n insident waarna hy/sy vir iemand dankie moes sê/gesê het. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat byvoorbeeld op 'n lewendige wyse 'n situasie waarin hy/sy hom/haar bevind het en wat hom/haar genoop het om iemand te bedank.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 7 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 1.6 VISUELE PRIKKELS  Die inhoud van die opstel moet by die visuele prikkel pas. Die nasiener moet onthou dat hierdie visuele prikkels oop is vir 'n verskeidenheid interpretasies. Die kandidaat se perspektief moet by assessering oorweeg word, maar slegs wanneer dit by die prikkel aansluit.  Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem.  'n Opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat. 1.6.1 PRENTJIE: MENSE WAT OP DIE MAAT VAN MUSIEK SING EN DANS  Kandidate kan verskillende tipes opstelle aanbied.  Hierdie visuele prikkel kan letterlik of figuurlik geïnterpreteer word: o Letterlike interpretasie: mense wat op die maat van musiek sing en dans, die meeste mense hou van musiek, musiek skep gees, musiekloopbane, ens. o Figuurlike interpretasie: musiek bou brûe/oorbrug verskille, musiek is universeel, musiek bring mense bymekaar, ens.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie.  Die inhoud van die opstel moet 'n deel van die inhoud van die prikkel weerspieël. In hierdie prikkel is dit dans/musiek. [50] 1.6.2 PRENTJIE: MENSE OM 'N TAFEL WAT SAAM 'N LEGKAART BOU  Kandidate kan verskillende tipes opstelle aanbied.  Hierdie visuele prikkel kan letterlik of figuurlik geïnterpreteer word: o Letterlike interpretasie: legkaart bou as 'n stokperdjie, vriende wat saam aan 'n legkaart bou, aktiwiteit om spangees te bou, ens. o Figuurlike interpretasie: deur saam te werk, kan 'n mens probleme oplos, deur samewerking vermag 'n mens soveel meer, ter wille van die groter saak, behoort mense hulle verskille eenkant toe te skuif, ens.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie.  Die inhoud van die opstel moet 'n deel van die inhoud van die prikkel weerspieël. In hierdie prikkel is dit samewerking. [50] 1.6.3 PRENTJIE: TWEE HANDE WAT GELDNOTE VASHOU  Kandidate kan verskillende tipes opstelle aanbied.  Hierdie visuele prikkel kan letterlik of figuurlik geïnterpreteer word: o Letterlike interpretasie: tel jou geld sodat jy kan weet of jy genoeg geld het, hoë lewenskostes, mense wat nie genoeg geld het nie, hanteer jou geld versigtig, begrotings, spaar geld, erkenning aan Nelson Mandela deur sy gesig op ons geldnote te sit, ens. o Figuurlike interpretasie: liefde vir geld, geld het geen waarde nie, geld wat stom is ..., ens.  Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie.  Die inhoud van die opstel moet 'n deel van die inhoud van die prikkel weerspieël. In hierdie prikkel is dit geld. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 8 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne AFDELING B: LANG TRANSAKSIONELE TEKS 2.1 INFORMELE BRIEF FOKUS Die kandidaat se beste maat wil na matriek gaan werk in plaas van studeer. Skryf 'n vriendskaplike brief aan hierdie maat en vertel vir hom/haar wat jy daarvan dink. KENMERKE  Die informele brief se formaat is herkenbaar.  Die aanslag is informeel.  Die doel van hierdie informele brief is hoofsaaklik om raad te gee/om te waarsku.  Die inhoud moet in paragrawe aangebied word.  Die brief behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud handel oor wat die kandidaat van die maat se idee om na matriek te gaan werk in plaas van te studeer, dink. Die kandidaat kan die maat waarsku of vir die maat raad gee.  Die inhoud van die brief moet die fokus ondersteun.  'n Verskeidenheid idees van werk in plaas van studeer (voor-en nadele), word genoem.  Gepaste detail brei die idees (voordeel/nadeel) uit. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees: Leestekens:  Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum:  Die adres van die skrywer word regs, boaan in blokvorm geskryf.  Daar behoort nie 'n reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. Toegewing: 'n Reël kan tussen die poskode en datum oopgelaat word.  Die datum word voluit geskryf: 20 November 2019.  Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Die aanhef, afsluiting en slot:  Aanhef: "Beste" of "Liewe" word gebruik; dit word teen die linkerkantlyn geskryf.  Groete/Liefdegroete kry 'n punt aan die einde. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 9 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne  Daar word nie 'n reël tussen byvoorbeeld Jou vriend/in en die naam oopgelaat nie.  Die omskrywing, bv. Jou vriend/in voor die briefskrywer se naam, is opsioneel. Die paragrawe:  'n Reël word tussen paragrawe oopgelaat.  Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, byvoorbeeld dat die briefskrywer vir die maat wil wys op die voor- en nadele daarvan om na matriek te gaan werk in plaas van studeer.  Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. Die briefskrywer verduidelik aan die maat wat hy/sy as voor- en nadele van werk in plaas van studeer beskou. Die slotparagraaf moet die brief saamvat. Let op die verskillende wyses hieronder waarop die adres geskryf kan word. Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende laan 10 OF Sewende Laan 10 Pleknaam Westdene Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit 'n samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is 'n samestelling tussen 'n eienaam en 'n soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat. (AWS, 2017 bl. 174) Geen Engels, behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die taal en styl van die brief is informeel.  Die toon is belangstellend en raadgewend, of selfs waarskuwend.  Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat.  Die grammatika en spelling geniet aandag. [30] 2.2 CV EN DEKBRIEF FOKUS Die kandidaat skryf 'n dekbrief om aansoek te doen om die pos as leerling- sjef by die restaurant. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 10 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne KENMERKE  Die dekbrief se formaat is herkenbaar.  Die aanslag is formeel.  Die doel van hierdie dekbrief is om die aansoek om die pos as leerling-sjef te ondersteun.  Die inhoud moet in paragrawe aangebied word.  Die brief behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud sluit 'n beknopte opsomming van die inhoud in die CV in en behoort te bevestig dat die aansoeker die ideale kandidaat is vir die pos as leerling-sjef.  Die inhoud van die brief moet die fokus ondersteun.  'n Verskeidenheid volwasse en intelligente idees vorm die inhoud van hierdie brief.  Gepaste detail brei die idees uit. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees. Leestekens  Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum  Die adres van die briefskrywer mag regs boaan in blokvorm geskryf word.  Die bestuurder van die restaurant se adres word links teen die kantlyn in blokvorm geskryf.  Daar behoort nie 'n reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. Toegewing: 'n Reël kan tussen die poskode en datum oopgelaat word.  Die datum word voluit geskryf: 4 November 2019.  'n Reël word tussen die adres van die sender en ontvanger oopgelaat.  Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Die aanhef, afsluiting en slot  Die aanhef word teen die linkerkantlyn geskryf en is formeel.  Die bestuurder word as "Geagte ..."/"Meneer" aangespreek.  Die doel/essensie van die brief word in hoofletters geskryf OF dit kan in kleinletters geskryf en dan onderstreep word.  "Die uwe" en die briefskrywer se handtekening/naam vorm die slot.  Die briefskrywer se voorletters en van kan onder uitgeskryf word.  'n Reël word nie tussen "Die uwe" en die naam/handtekening oopgelaat nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 11 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne Die paragrawe  'n Reël word na elke paragraaf oopgelaat.  Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, nl. dat die brief die aansoek om die pos as leerling-sjef ondersteun.  Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. Die briefskrywer doen aansoek om die pos as leerling-sjef. Hierdie brief vat die dokumente saam.  Die slotparagraaf moet die brief saamvat en treffend wees. Let wel: Verwys na p. 9 vir die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die taal en styl van die brief is formeel.  Die toon is hoflik en oorredend.  Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat.  Die grammatika en spelling geniet aandag. [30] 2.3 KOERANTBERIG FOKUS Die kandidaat skryf 'n koerantberig oor 'n tiener wat 'n baba uit 'n brandende huis gered het. KENMERKE  Die koerantberig se formaat is duidelik herkenbaar.  Die aanslag is objektief/saaklik, maar nie streng formeel nie.  Die doel van hierdie teks is om oor 'n insident te berig/van 'n insident te vertel.  Die skrywer berig oor/vertel objektief van wat gebeur het.  Die koerantberig word in die verlede tyd geskryf wanneer daar na die insident verwys word.  Die naam van die persoon wat die berig skryf, moet verskaf word.  Die koerantberig word in die derde persoon geskryf, nl. hy/sy het ...  Feite of inligting moet korrek wees.  Dit is kort en bondig.  Kommentaar van ooggetuies kan ingesluit word.  Die koerantberig behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud handel oor wie, wat, waar, wanneer, hoe, ens.  Die inhoud van die koerantberig moet die fokus ondersteun.  Die feite/inligting is logies, betroubaar en duidelik uiteengesit.  Net die nodigste detail word gebruik om die feite uit te brei. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 12 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne FORMAAT  Die meeste feite word opsommend in die eerste paragraaf gegee: Wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe, in watter mate?  Die koerantberig kan in paragrawe of kolomme aangebied word.  Die wie, wat, waar, wanneer en waarom word in die volgende paragrawe uitgebrei.  Die koerantberig se titel moet gegee word en dit mag ook 'n subtitel hê.  Die slot vat die koerantberig saam. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die toon is saaklik en informatief.  Die koerantberig kan in die bedrywende of lydende vorm geskryf word en die woorde/taal moet eenvoudig/maklik verstaanbaar wees.  Die taal en styl van die koerantberig is saaklik, maar nie streng formeel nie.  Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat. Emosioneel gelaaide woorde is nie gepas nie.  Die grammatika en spelling geniet aandag. [30] 2.4 INFORMELE TOESPRAAK FOKUS Die kandidaat skryf 'n gepaste informele toespraak wat tydens die matriekgroep se afskeidsete gelewer word. KENMERKE  Die informele toespraak se formaat is duidelik herkenbaar.  Die aanslag is informeel.  Die doel van hierdie teks is om dank en waardering uit te spreek.  Die spreker spreek die graad 11's op gepaste wyse namens die matriekgroep toe.  Die toespraak se inhoud wissel tussen die teenwoordige- en verlede tyd.  Die informele toespraak behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud kan dank, waardering en goeie wense insluit.  Die inhoud van die informele toespraak moet die fokus ondersteun.  Idees kan met detail uitgebrei word, byvoorbeeld deur na bepaalde geleenthede te verwys. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 13 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne FORMAAT  Die toespraak kan in paragrawe aangebied word.  Die spreker verwys na die graad 11ꞌs se ete, hulle ondersteuning en die matrieks se goeie wense vir die graad 11ꞌs se matriekjaar in 2020.  Die slot vat die toespraak saam. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die toon is waarderend.  Die taal en styl van die informele toespraak is informeel.  Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat. Emosioneel gelaaide woorde is gepas.  Die grammatika en spelling geniet aandag. [30] ONTLEDING VAN LANG TRANSAKSIONELE TEKS Die vrae is sό geformuleer dat 'n persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. TOTAAL AFDELING B: 30 AFDELING C: KORT TRANSAKSIONELE TEKS VRAAG 3 3.1 ADVERTENSIE FOKUS Die kandidaat ontwerp 'n advertensie om sy/haar ouma se eetgoed te adverteer. KENMERKE  Die advertensie se formaat is duidelik herkenbaar.  Die aanslag is oorredend/manipulerend.  Die doel van hierdie advertensie is om mense te oorreed om die kandidaat se ouma se eetgoed te koop.  Daar is 'n definitiewe teikenmark, nl. mense wat lekker eetgoed wil koop.  Die nodige inligting word in die advertensie gegee.  Die krag van 'n advertensie lê in sy eenvoud.  Die leser moet die advertensie maklik verstaan.  Hierdie advertensie berus op die sogenaamde ABBA-beginsel: o Die advertensie moet 'n leser se aandag trek deur verskillende lettertipes en lettergroottes. o Die leser se belangstelling moet gewek word deur middel van interessante inhoud en uitleg. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 14 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne o Hierdie advertensie moet 'n begeerte by die leser wek om die ouma se eetgoed te koop, deur middel van manipulerende taal, bv. die gebruik van byvoeglike naamwoorde, intensiewe vorme, leestekens, ens. o As die advertensie in sy doel slaag, sal die leser tot aksie oorgaan en die eetgoed koop. Die advertensie moet hierdie aksie vergemaklik deur volledige inligting soos bv. kontaknommers, ens. te verskaf.  Die advertensie behoort 80–100 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud van die advertensie moet die fokus ondersteun.  Die volgende inligting behoort uit die advertensie te blyk: o Wie is die teikengroep? o Waar word die eetgoed verkoop? o Wat word aangebied? o Wat is die prys van die verskillende tipes eetgoed? o Kontakbesonderhede/Adres FORMAAT  Die advertensie moet aandag trek.  Verskillende lettertipes (fonts) word gebruik.  Verskillende lettergroottes word gebruik.  Die belangrikste inligting trek dadelik die leser se aandag.  Geen omslagtige paragrawe nie.  Inligting kan puntsgewys gegee word. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die toon is manipulerend en spreek die leser direk aan.  Die taal en styl is informeel en gemaklik.  Die woordkeuse is oorredend van aard en getuig van goeie woordeskat.  Die grammatika en spelling geniet aandag.  Funksionele gebruik van leestekens verhoog die waarde van die teks. [20] 3.2 DAGBOEKINSKRYWINGS FOKUS Die kandidaat maak TWEE dagboekinskrywings om uiting te gee aan sy/haar gevoelens oor 'n studiebeurs waarvoor hy/sy aansoek gedoen het:  EEN inskrywing vóór die aankondiging  EEN inskrywing ná die aankondiging KENMERKE  Die dagboekinskrywings se formaat is duidelik herkenbaar.  Die aanslag is persoonlik en informeel.  Die doel van die dagboekinskrywings is om die kandidaat se gevoelens en gedagtes te verwoord.  Die dagboekinskrywings behoort 80–100 woorde te hê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 15 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud sluit in: wat die beurs vir die kandidaat sal beteken, die kandidaat se voornemens indien hy/sy wel die beurs ontvang, opgewondenheid omdat die aansoek suksesvol was of teleurstelling/hartseer omdat die aansoek onsuksesvol was, ens.  Die inhoud van die twee dagboekinskrywings moet die fokus ondersteun.  Gevoelens/gedagtes/ervaring wat beleef word, word beskryf.  Die dagboekinskrywings word in die eerste persoon geskryf.  Plekke, familie en vriende word op die naam genoem. FORMAAT  Elke dagboekinskrywing moet die dag en/of datum hê wat boaan geskryf word.  Die kandidaat moet dagboekinskrywings vir twee dae maak.  Die kandidaat hoef nie met "Liewe Dagboek" te begin nie.  Die uiteensetting van elke inskrywing mag in paragraafvorm wees. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die toon is persoonlik.  Die taal en styl is informeel en gemaklik.  Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat.  Die grammatika en spelling geniet aandag. LET WEL  Assessering moet albei inskrywings as EEN taak in ag neem en moet dus as ꞌn geheel geassesseer word.  Indien een van die inskrywings ontbreek, word die kandidaat by die kategorie INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT gepenaliseer. Die kandidaat kan ꞌn maksimum van 7/12 punte behaal. [20] 3.3 RIGTINGAANWYSINGS FOKUS Die kandidaat gee vir sy/haar ouers rigtingaanwysings hoe om van die skoolhek af tot by die Afrikaansklas te kom. KENMERKE  Die rigtingaanwysings se formaat is duidelik herkenbaar.  Die aanslag is informeel en informatief.  Die doel van hierdie teks is om rigting aan te dui.  Die rigtingaanwysings moet maklik verstaanbaar uiteengesit word.  In hierdie teks kan tipiese bevelsinne gegee word. Dit kan afgewissel word met bakenaanduiding in die vorm van stelsinne.  Die rigtingaanwysings behoort 80–100 woorde te hê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 16 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL  Die inhoud sluit in: bakens, afstand, na watter kant toe gedraai moet word, ens.  Die inhoud van die teks moet die fokus ondersteun.  'n Verskeidenheid logiese aanwysings verduidelik die rigting.  Gepaste detail by die aanwysings dra by tot geslaagde kommunikasie. FORMAAT  Die rigtingaanwysings kan genommer word, met kolpunte aangedui word of slegs as sinne geskryf word.  Die kandidaat kan bakens noem.  Die rigtingaanwysings moet in volsinne aangebied word.  Die sinne hoef nie met werkwoorde te begin nie. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER  Die toon is verduidelikend.  Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik.  Die woordkeuse getuig van die kandidaat se vermoë om met die gebruik van min woorde inligting te gee.  Die grammatika en spelling geniet aandag. [20] ONTLEDING VAN KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE Die vrae is sό geformuleer dat 'n persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 Downloaded from hlayiso.com 17 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne LET WEL:  Gebruik altyd dié rubriek by die nasien van die opstel (Vraestel 3, AFDELING A).  Punte van 0–50 is in VYF hoofvlakomskrywings verdeel.  Die kriteria vir Inhoud, Taal en Styl is verder in elk van die vyf vlakomskrywings in 'n hoë- en laevlaksubkategorie verdeel, met die toepaslike verspreiding van punte en die omskrywings.  Struktuur word nie deur die verdeling in 'n hoë en lae vlak beïnvloed nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 BEPLANNING -Respons is -Respons baie goed; -Respons bevredigend -Wisselvallige -Respons heeltemal uitsonderlik/treffend getuig van vaardigheid -Idees redelik samehang in respons irrelevant (Respons en idees) en bo verwagting -Idees heeltemal samehangend en -Idees onduidelik, nie -Idees deurmekaar Organisering van idees -Idees is intelligent, relevant, baie oortuigend oorspronklik nie en nie op onderwerp vir beplanning; volwasse en interessant en lewer -Redelike organisasie -Min bewys van gefokus nie Hoë vlak bewustheid van doel, stem leser tot bewys van en redelik organisasie en -Vaag en herhalend gehoor en konteks nadenke volwassenheid samehangend, samehang -Geen organisasie -Uitsonderlike -Organisasie baie insluitend inleiding, nie en is 30 PUNTE organisasie en goed en liggaam en onsamehangend samehang, insluitend samehangend, samevatting/slot inleiding, liggaam en insluitend inleiding, samevatting/slot liggaam en samevatting/slot 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Respons uitmuntend, -Respons goed; getuig -Respons -Respons is grootliks -Geen poging maar uitsonderlik van vaardigheid bevredigend, maar irrelevant. aangewend om in treffende eienskappe -Idees relevant, verval soms in -Idees begin los ooreenstemming met van 'n opstel ontbreek interessant onduidelikheid staan en kan onderwerp te wees Lae vlak -Idees intelligent en -Organisasie goed en -Idees redelik verwarrend wees nie volwasse samehangend, samehangend en -Skaars 'n bewys van -Heeltemal irrelevant -Knap organisasie en insluitend inleiding, oortuigend organisasie en en ontoepaslik samehang, insluitend liggaam en -'n Mate van samehang -Deurmekaar en inleiding, liggaam en samevatting/slot organisasie en geen fokus nie samevatting/slot samehang, insluitend inleiding, liggaam en samevatting/slot Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] (vervolg) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende TAAL, STYL EN 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 REDIGERING -Toon, register, styl en -Toon, styl, register en -Toon, register, styl en -Toon, register, styl -Toon, register, styl woordeskat hoogs woordeskat baie woordeskat gepas vir en woordeskat en woordeskat nie Toon, register, styl en gepas vir doel, gehoor gepas vir doel, gehoor doel, gehoor en minder gepas vir gepas vir doel, woordeskat is geskik en konteks en konteks konteks doel, gehoor en gehoor en konteks Hoë vlak vir doel/effek en -Taalgebruik getuig -Taalgebruik effektief -Gepaste taalgebruik konteks nie -Taal onverstaanbaar konteks; van vertroue, -Grammatika en om betekenis oor te -Taalgebruik baie -Woordeskat so woordkeuse; indrukwekkend spelling grootliks dra basies beperk dat dit taalgebruik en -Grammatika en foutvry -Retoriese middele -Woordkeuse skaars onmoontlik is om sin konvensies, spelling feitlik foutvry -Baie goed gedoen gebruik om betekenis toepaslik te maak punktuasie, -Knap gedaan te versterk -Baie beperkte grammatika, spelling woordeskat 13 10 7 4 15 PUNTE -Toon, register, styl en -Toon gepas en -Toon oor die -Taalgebruik woordeskat is effektief effektief algemeen gepas en onvoldoende -Taalgebruik -Taalgebruik toepaslik beperkte gebruik van -Weinig indien enige Lae vlak uitstekend en oor die algemeen retoriese middele sinsverskeidenheid -Grammatika en effektief -Voldoende -Woordeskat baie spelling feitlik foutvry -Enkele foute in taalgebruik, maar beperk -Baie goed tot knap grammatika en teenstrydighede word gedaan spelling opgemerk -Goed gedoen STRUKTUUR 5 4 3 2 0–1 -Uitstekende -Logiese ontwikkeling -Relevante detail -Sommige detail -Noodsaaklike detail Kenmerke van teks; ontwikkeling van van relevante detail ontwikkel relevant ontbreek paragraafontwikkeling onderwerp -Samehangend -Sinne en paragrawe -Sommige sinne en -Sinne en paragrawe en sinskonstruksie -Uitsonderlike detail -Sinne en paragrawe goed gekonstrueer paragrawe foutief foutief gekonstrueer -Sinne en paragrawe logies en toon variasie -Opstel maak nog sin gekonstrueer -Opstel maak nie 5 PUNTE uitsonderlik -Opstel maak nog meer sin nie gekonstrueer effens sin Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 19 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING B) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [30 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 BEPLANNING EN -Respons -Respons baie goed -Respons voldoende -Basiese respons -Respons toon geen FORMAAT uitsonderlik, bo en demonstreer goeie en toon voldoende toon geringe kennis kennis van kenmerke verwagting kennis van kenmerke kennis van kenmerke van kenmerke van die van die soort teks nie Respons en idees; -Idees intelligent en van die soort teks van die soort teks soort teks -Betekenis onduidelik organisering van idees vir volwasse -Behou fokus; geen -Nie heeltemal -Aanduiding van met groot afwyking beplanning; -Grondige kennis van afwyking nie gefokus nie; enkele fokus, maar met -Geen samehang in doel, gehoor, kenmerke van die -Samehang in inhoud afwykings afwykings idees en inhoud nie kenmerke/konvensies soort teks en idees; baie goed -Redelike samehang -Inhoud en idees nie -Baie min detail en konteks -Skryfwerk behou uitgebrei met detail in inhoud en idees altyd samehangend ondersteun die fokus wat die onderwerp -Sommige detail nie onderwerp 18 PUNTE -Samehang in inhoud ondersteun ondersteun die -Min detail -Nodige reëls van en idees -Gepaste formaat met onderwerp ondersteun die formaat nie toegepas -Idees behoorlik onbeduidende foute -Formaat oorwegend onderwerp nie uitgebrei met detail gepas, maar met -Nodige reëls van wat die onderwerp enkele foute formaat vaagweg ondersteun toegepas -Gepaste en akkurate -Kritiese foute begaan formaat TAAL, STYL EN 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 REDIGERING -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl en en woordeskat hoogs en woordeskat baie en woordeskat is en woordeskat woordeskat stem nie Toon, register, styl, geskik vir doel, geskik vir doel, geskik vir doel, minder geskik vir ooreen met doel, woordeskat geskik vir doel gehoor en konteks gehoor en konteks gehoor en konteks doel, gehoor en gehoor en konteks nie en konteks; -Grammatika -Grammatika oor die -Enkele konteks -Besaai met foute en taalgebruik en konvensies; akkuraat en goed algemeen korrek en grammatikafoute -Grammatika verwarrend woordkeuse; gekonstrueer goed gekonstrueer -Voldoende onakkuraat met etlike -Woordeskat nie punktuasie en spelling -Feitlik foutloos -Baie goeie woordeskat foute geskik vir doel nie woordeskat -Foute belemmer nie -Basiese woordeskat -Betekenis ernstig 12 PUNTE -Oorwegend foutloos betekenis nie -Betekenis belemmer belemmer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 20 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne ASSESSERINGSRUBRIEK VIR KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING C) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [20 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 BEPLANNING EN -Respons uitsonderlik, -Respons baie goed -Respons voldoende -Basiese respons -Respons toon geen FORMAAT bo verwagting en demonstreer en toon voldoende toon geringe kennis kennis van kenmerke -Idees intelligent en goeie kennis van kennis van kenmerke van kenmerke van van die soort teks nie Respons en idees; volwasse kenmerke van die van die soort teks die soort teks -Betekenis onduidelik organisering van idees -Grondige kennis van soort teks -Nie heeltemal -Aanduiding van met groot afwyking vir beplanning; kenmerke van die -Behou fokus; geen gefokus nie; enkele fokus, maar met -Geen samehang in doel, gehoor, soort teks afwyking nie afwykings afwykings idees en inhoud nie kenmerke/konvensies -Skryfwerk behou -Samehang in inhoud -Redelike samehang -Inhoud en idees nie -Baie min detail en konteks fokus en idees; baie goed in inhoud en idees altyd samehangend ondersteun die -Samehang in inhoud uitgebrei met detail -Sommige detail nie onderwerp 12 PUNTE en idees wat die onderwerp ondersteun die -Min detail -Nodige reëls van -Idees behoorlik ondersteun onderwerp ondersteun die formaat nie toegepas uitgebrei met detail -Gepaste formaat -Formaat oorwegend onderwerp nie wat die onderwerp met onbeduidende gepas, maar met -Nodige reëls van ondersteun foute. enkele foute formaat vaagweg -Gepaste en akkurate toegepas formaat -Kritiese foute begaan TAAL, STYL EN 7–8 5–6 4 3 0–2 REDIGERING -Toon, register, styl en -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl en woordeskat hoogs en woordeskat baie en woordeskat is en woordeskat woordeskat stem nie Toon, register, styl, geskik vir doel, gehoor geskik vir doel, geskik vir doel, minder geskik vir ooreen met doel, woordeskat geskik vir en konteks gehoor en konteks gehoor en konteks doel, gehoor en gehoor en konteks nie doel en konteks; -Grammatika akkuraat -Grammatika oor die -Enkele konteks -Besaai met foute en taalgebruik en en goed gekonstrueer algemeen korrek en grammatikafoute -Grammatika verwarrend konvensies; -Feitlik foutloos goed gekonstrueer -Voldoende onakkuraat met etlike -Woordeskat nie geskik woordkeuse; -Baie goeie woordeskat foute vir doel nie punktuasie en spelling woordeskat -Foute belemmer nie -Basiese woordeskat -Betekenis ernstig -Oorwegend foutloos betekenis nie -Betekenis belemmer belemmer 8 PUNTE Kopiereg voorbehou