Agricultural Sciences P1 Nov 2016 Memo Afr_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAPPE V1 NOVEMBER 2016 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 9 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 2 DBE/November 2016 NSS – Memorandum AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 B  1.1.2 A  1.1.3 C  1.1.4 C  1.1.5 D  1.1.6 D  1.1.7 A  1.1.8 D  1.1.9 B  1.1.10 C  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 Slegs A  1.2.2 Geeneen  1.2.3 Beide A en B  1.2.4 Slegs B  1.2.5 Slegs A  (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Polineuritis  1.3.2 Tussengasheer/intermediêre gasheer  1.3.3 Anterior  1.3.4 Ontkerning  1.3.5 Pedometer  (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Voor-omsettings-verhouding  1.4.2 Aansteeklike  1.4.3 Skenker/meerderwaardige  1.4.4 Droë  1.4.5 Prolaps  (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 3 DBE/November 2016 NSS – Memorandum AFDELING B VRAAG 2: DIEREVOEDING 2.1 Spysverteringskanale van plaasdiere 2.1.1 Identifikasie van die nieherkouer plaasdier • Plaasdier 2  (1) 2.1.2 Rede Het nie 'n saamgestelde/komplekse maagstelsel nie/enkelmaag  (1) 2.1.3 Tipe voer in die rantsoen van plaasdier 1 Ruvoer  (1) 2.1.4 EEN rede vir hierdie voer • Het 'n hoër ruvesel-/sellulose-inhoud vir die aktiwiteite van die mikro flora in die rumen  (1) 2.1.5 Letter wat die vertering van vesel moontlik maak • A (1) 2.1.6 Verduidelik die rol van gemerkte gedeeltes D en E in vertering • Deel D – Bevat ensieme vir die vertering van grane  (1) • Deel E – Help met die sagmaak en bevogtiging van grane  (1) 2.2 Energievloei in plaasdiere 2.2.1 Identifikasie van A, B en C • A – Metaboliese energie  (1) • B – Mis  (1) • C – Liggaamshitte  (1) 2.2.2 Energie wat vrygestel word BE/Bruto energie  (1) 2.2.3 Formule om die verteerbare energie uit te werk VE = bruto energie – energieverlies in die mis  (1) 2.2.4 Die belangrikheid van Netto Energie • Noodsaaklik vir produksie  • Noodsaaklik vir onderhoud  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 4 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 2.3 Biologiese waarde (BW) van voere 2.3.1 Voer en rede (a) Vismeel (1) Rede Het die hoogste BW(90)/met essensiële aminosure nodig vir groei  (1) (b) Mielies  (1) Rede Het die hoogste energie waarde/energie waarde van 80 wat nodig is vir vetmesting  (1) (c) Gars  (1) Rede Benodig voer met 'n lae BW/BW van 50/energie waarde van 60% is nodig vir onderhoud  (1) 2.3.2 Rede vir die hoё BW van lusern teenoor die van gars • Lusern is 'n peulplant en ryk aan proteïen  • Gars is nie-peulplant met 'n lae proteïeninhoud/ryk aan koolhidrate  (2) 2.4 Voervloeibeplanning 2.4.1 Behoefte van diere vir die jaar: Tydens die droë seisoen Behoefte per dier/dag x aantal diere x 30 dae x 6 maande • 15kg x 30 diere x 30 dae x 6 maande  • = 81 000kg  Behoefte vir die jaar = Reënseisoenbehoefte + Droë seisoen- behoefte (3) • 108 000 kg + 81 000kg = 189 000kg  2.4.2 Totale hoeveelheid beskikbaar in die droë seisoen Beskikbare hulpbronne tydens die droë seisoen is: • 0,15 x 1000 x 42 x 6  • = 37 800kg  (2) 2.4.2 Voervloeiprobleme tydens die droë seisoen • Die behoefte is groter as die voer beskikbaar/voertekort is 37 800kg  • In vergelyking met die behoefte van 81 000kg benodig  (2) 2.4.4 Volhoubare maatstawwe om die tekort reg te stel • Die maak van hooi tydens die reënseisoen  • Stoor van voer in die droë seisoen  • Skot oortollige uit  (Enige 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 5 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 2.5 Gebalanseerde rantsoen 2.5.1 Hoeveelheid mielies en sonneblomoliekoekmeel in 600kg voer • Mielies = 61.29 x 600kg  100 • = 367,74kg  • Sonneblomoliekoekmeel = 38,71 x 600kg  100 • = 232,26kg  (4) 2.5.2 Voer wat 19 dele bydra Mieliemeel  (1) [35] VRAAG 3: DIEREPRODUKSIE, BESKERMING EN BEHEER 3.1 Vloerspasie benodig deur varke 3.1.1 Staafgrafiek Lewende massa van varke en die vloerspasie benodig 60 Vloerspasie benodig (m2) 50 40 30 20 10 0 20 40 60 80 100 120 140 Lewende massa (kg) Kriteria/rubriek/nasienriglyne • Korrekte opskrif  • X-as – korrek gekalibreer met byskrif (Lewende massa)  • Y-as – korrek gekalibreer met byskrif (Vloerspasie benodig)  • Korrekte eenheid (m2/kg)  • Staafgrafiek  • Akkuraatheid  (6) 3.1.2 Tendens in term van vloerspasie benodig en lewende massa • Met 'n toename in lewende massa  is daar ook 'n • Toename in die vloerspasie deur varke benodig  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 6 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.2 Apparaat gebruik om die praktiese bestuurspraktyke mee uit te voer 3.2.1 Identifikasie van die apparaat Rekkietang/kastreertang/illustrator  (1) 3.2.2 TWEE gebruike van die apparaat • Ontstert/stert afsit  • Kastrasie  (2) 3.2.3 Belang van elke bestuurspraktyk Ontstert • Higiëniese doeleindes/voorkom brommer besmettings  • Verbeter reproduksie  (Enige 1) (1) Kastrasie • Beter bestuur/reproduksie doeleindes/ • Alle minderwaardige manlike diere word gekastreer  (1) 3.3 Laai en vervoer van plaasdiere 3.3.1 Fasiliteite om diere na die laaifasiliteit te lei Drukgang  (1) 3.3.2 TWEE aspekte by die ontwerp van 'n drukgang • Hoë/sterk/soliede kante sodat diere nie na buite kan kyk  • Enkel/nou kurwe maar geen skerp kurwes  • Niks wat diere kan benadeel/seermaak/beseer  (Enige 2) (2) 3.3.3 Dokumentasie benodig Permit  (1) 3.3.4 TWEE voorsorg maatreëls om stres te verminder • Hou diere wat vervoer moet word vir 2 of 3 dae bymekaar  • Groepeer diere saam volgens grote/geslag/ouderdom  (2) 3.4 Lewensiklus van die brommer 3.4.1 Naam van die parasiet Brommer  (1) 3.4.2 Die mees skadelike stadium van die siklus Larwestadium  (1) 3.4.3 Die toestande/kondisie wat hierdie aanvalle veroorsaak Brommeraanvalle  (1) 3.4.4 Term gebruik om die wol te verwyder Mikskeer  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 7 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.4.5 DRIE bestuurspraktyke om die besmetting te beheer • Skeer/mikskeer op die regte tyd van die jaar  • Knip en skoon hou van die wol  • Ontstert  • Lam na skeertyd  • Seleksie en teling van bestande rasse  (Enige 3) (3) 3.5 Plantvergiftigings 3.5.1 Voer diere voor hul vervoer word  (1) 3.5.2 Inspeksie van die hooi vir fusarium/fungi  (1) 3.5.3 Pas 'n wisselweidingstelsel toe  (1) 3.6 Dieresiektes 3.6.1 Tipe patogeen Virus  (1) 3.6.2 Gemeenskaplike eienskappe Beide is aansteeklike/dodelike siektes  Beide is ensoötiese siektes  (Enige 1) (1) 3.6.3 TWEE rolle van die staat in die beheer en verspreiding van siektes • Publieke bewusmaking/stel publiek in kennis  • Verbod op invoer/uitvoer  • Voorsien veeartsenydienste  • Die daarstel van kwarantyn areas  (Enige 2) (2) 3.6.4 TWEE ekonomiese implikasies van siektes • Verbod op uitvoer benadeel die ekonomie  • Werksverliese  • Finansiële implikasies/verliese van miljoene rand  • Koste/tyd/arbeid vir medikasie  • Opskorting van produksie  (Enige 2) (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 8 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 4: DIEREREPRODUKSIE 4.1 Grafiek van die semen volume en konsentrasie van plaasdiere 4.1.1 Konsentrasie semen by 'n volume van 6ml • 1 biljoen/ml  (1) 4.1.2 Verwantskap tussen Semenvolume • Die volume van melkrasbulle is hoër  • Die volume van skape is laer  (2) Semenkonsentrasie • Die konsentrasie van melkrasbulle is laer  • Die konsentrasie van skape is hoër  (2) 4.2 Die kleur en kwaliteit van semen 4.2.1 Rede vir die kleur van semen (a) Teenwoordigheid van vars bloed  (1) (b) Teenwoordigheid van ou bloed/infeksie/besmetting  (1) 4.2.2 TWEE negatiewe effekte op semen • Swak voedingstoestande  • Strawwe omgewingstoestande/temperatuur  • Ouderdom  • Siektes  (Enige 2) (2) 4.3 Tegnieke gebruik om die aantal nageslag te verhoog 4.3.1 (a) Kloning  (1) (b) Embrio-oorplanting  (1) (c) Kunsmatige inseminasie  (1) (d) Kloning  (1) 4.3.2 Korrekte stadium van KI Estrus  (1) 4.3.3 Verwantskap tussen ovulasie en die tyd van inseminasie • KI vind plaas 6–14 uur voor ovulasie  • Gee sperme kans om tot by die fallopies buis te beweeg  • Sodat ovum nie te lank daar wag om bevrug te word nie  (3) 4.4 Meerlinggeboortes 4.4.1 Tipe tweeling voorgestel deur A en B • A Disigotiese tweeling  • B Monosigotiese tweeling  (2) 4.4.2 Rede • A – Twee ova is bevrug  • B – Een ovum is bevrug  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 9 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 4.4.3 Proses in voorstelling B Verdeling van dieselfde sigoot  (1) 4.4.4 Rede van geslag tweeling A (1) Bevrugting van twee aparte ova  4.4.5 DRIE faktore vir die voorkoms van meerlinge • Vrugbaarheid/genetika  • Omgewingsfaktore  • Ras  • Voeding  (Enige 3) (3) 4.5 Posisie van die ongebore kalf 4.5.1 Identifikasie van die geboortestadium Voorbereidingstadium  (1) 4.5.2 Toepaslike wetenskaplike term vir kalfprobleme Distokia  (1) 4.5.3 TWEE aksies wat boere kan toepas • Korrigeer die posisie van die kalf voor kalwing  • Hulp van die veearts indien posisie in reg is nie  (2) 4.6 Melklating 4.6.1 TWEE stimuli deur die melker • Was van die uier  • Massering van die uier  • Bekende klanke tydens die melkproses  • Melk-aksie  (Enige 2) (2) 4.6.2 Hormoon vir melklating Oksitosien  (1) 4.6.3 Hormoon wat melklating inhibeer Adrenalien  (1) 4.6.4 Bakteriese siekte van die uier Mastitis  (1) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou