Downloaded from hlayiso.com
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
SEPTEMBER 2018
ONTWERP V1 (TEORIE)
NASIENRIGLYN
PUNTE: 100
Hierdie nasienriglyn bestaan uit 23 bladsye.
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





Design Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2018 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Design Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2018 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.
Design · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2018 · Afrikaans. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Design
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 23
- File size
- 392.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 23
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2018
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
AFDELING A: ONTWERPGELETTERHEID
VRAAG 1: ‘ONGESIENE’ VOORBEELDE
Beantwoord ÓF VRAAG 1.1 ÓF VRAAG 1.2.
1.1 Ken 10 punte in totaal toe
ʼn Maksimum van slegs 2 punte vir elke element/beginsel
Slegs 1 punt per beginsel/element vir identifikasie sonder EFFEK
1.1.1 Ken 8 punte toe
Kies SLEGS 4 elemente/beginsels
Lyn:
Op die voorkant van die rok is dik vetgedrukte wit lyne en buitelyne van
geometriese vorms (driehoek, sirkels, reghoeke) wat ʼn sterk fokuspunt
skep. √ Die opstapeling van vorms op die rok skep ʼn geïmpliseerde
vertikale lyn wat beweging van bo na onder skep. √ Die silhoeët en
statige houding van die figuur vorm ʼn lang geïmpliseerde vertikale
lyn. √ (2)
Eenheid:
Eenheid word behaal deur voortsetting – die vertikale stapeling en
rangskikking van een vorm bo-op die volgende. √ Eenheid word behaal
deur die herhaling van die geometriese vorms asook hul eenvormige wit
kleur. Die nabyheid waarin die vorms op die voorkant van die rok
gegroepeer word, skep ʼn gevoel van eenheid. √ (2)
Uitleg:
Die lyne en vorms is so gerangskik dat hulle die vertikale vorm van die
figuur volg. √ Daar is vertikale lyne aan die kant van die figuur wat die
krommes van die liggaam ooreenstem en as ‘rokbande’ bo haar
skouers optree. √ Daar is driehoeke wat die plasing van haar borste
aandui en ʼn lang horisontale reghoek wat die bo- en onderlyf verdeel. √
Die vorms word op ʼn totemistiese manier gerangskik en pas netjies in
mekaar wat die figuur verleng. √ (2)
Balans:
Die rok is simmetries gebalanseerd aangesien daar gelyke visuele
gewig aan weerskante geskep word deur die spieëlbeeld van lyne en
vorms. √ Dit gee die rok ʼn gevoel van perfeksie en orde. √ Die perfekte
haarstyl en stywe houding met haar arms agter haar rug verbeter die
simmetrie verder. √ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 3
Kontras:
Die wit buitelyne van die vorms word beklemtoon, aangesien hulle met die
sterk swart rok kontrasteer. √ Daar is ʼn kontras in die groottes van die
vorms wat verskeidenheid skep. Die vorms bly roterend, wys in baie
verskillende rigtings op die rok en skep visuele beweging. √ (2)
Gee krediet aan enige goedberedeneerde antwoord.
1.1.2 Ken 2 punte toe
Bauhaus √ – Eenvoud met die gebruik van suiwer geometriese lyne en
vorms √ fokus op die basiese en fundamentele elemente van ontwerp. √ (2)
Gee krediet aan enige goeie beredeneerde antwoord. [10]
V1.1 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIG VRAE PUNTE
Onthou, Herroep, Herken, Noem 1.1.1 1
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik, Beskryf,
1.1.1; 1.1.2 1+1
Klassifiseer
Middel-orde Pas toe, Implementeer, Organiseer 40% 1.1.1; 1.1.2 3+1
Ontleed, Vergelyk, Interpreteer 1.1.1 1
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, Beoordeel 30% 1.1.1 1
Sintetiseer, Regverdig, Skep 1.1.1 1
OF
1.2 Ken 10 punte toe. Maksimum 2 punte per aspek.
Postmodernisme:
Die gebruik van 'n mengsel van verskillende materiale, goedkoop gekleurde draad en
duur vergulde staal. √ Dit is ook baie kleurvol en gee dit ʼn outydse en speelse
gevoel. √ Die vorm van die kam lyk soos ʼn vereenvoudigde vroulike figuur wat ʼn
andromofiese gehalte het. √ (2)
Negatiewe ruimte:
Die meeste van die ontwerp beslaan negatiewe (agtergrond) ruimte wat deur die
draadraam gevorm word. Die ruimte wat deur die draad ingesluit word, skep meer
geometriese vorms soos sirkels en driehoeke en voeg by die gestruktureerde gerifde
vorm van die kam. √ Die hoeveelheid negatiewe areas wat binne die ontwerp ingesluit
word, gee die kam ʼn gevoel van ligtheid en teerheid, aangesien dit nie ʼn soliede
metaalmassa is nie. √ (2)
Gebruik van materiale:
Die vergulde metaalraam gee ʼn gevoel van elegansie en rykdom. √ Dit is reflektief en
kontrasteer teen die matkwaliteit van die gekleurde draad. √ Die draad om die raam
van metaalraam is handgemaak. √ Die draadwerk herinner aan Zoeloe-draadmandjie
weefsel met die gebruik van gekleurde plastiekbedekte draad. Die kleurvolle drade
weerspieël ʼn diverse Suid-Afrikaanse samelewing. √ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
4 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
Struktuur:
Die haarkam bestaan uit drie hoof afdelings – ʼn ronde (kop), middel
chevronvormige (torso) en onderste ‘romp’ van ʼn vroulike figuur. √ Die ontwerp
bestaan uit eenvoudige lyne en vorms (sirkels en driehoeke) wat dit eenvoudig
maak. √ Die vorms is simmetries gerangskik, soortgelyk aan ʼn menslike figuur,
wat perfeksie en orde toon. √ (2)
Funksie:
Die kam is verguld wat aandui dat ʼn sterker metaal in die kern vir ʼn meer praktiese
gebruik kan wees. √ Die draadraam lyk breekbaar as gevolg van die delikaatheid
van die konstruksie wat dit kan laat buig. √ Die bo- en middelste gedeelte het
rowwe draadspoelings, terwyl die bodem suiwer geplateerde metaal is vir maklike
plasing in ʼn persoon se hare. √ As gevolg van die kleurvolle draadwerk kan die
kam uitsluitlik vir dekoratiewe doeleindes gebruik word, aangesien dit die oog
vang. √ (2)
Gee krediet aan enige goeie beredeneerde antwoord. [10]
V1.2 VLAK KOGNITIEWE VAARDIGHEDE GEWIG VRAE PUNTE
Onthou, Herroep, Herken,
1.2.1 1
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, verduidelik, beskryf,
1.2.1 2
klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middel-orde 40% 1.2.1 4
Organiseer
Ontleed, Vergelyk, Interpreteer 1.2.1 1
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, Beoordeel 30% 1.2.1 1
Sintetiseer, Regverdig, Skep 1.2.1 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 5
VRAAG 2: KOMMUNIKASIE DEUR MIDDEL VAN ONTWERP
2.1 Ken 10 punte in totaal toe
2.1.1 Ken 1 punt toe
Mense vrees/bang vir dinge/mense/situasies wat vir hulle onbekend is.
Maar in plaas van vrees, moet mense meer nuuskierig/geïnteresseerd/
weetgierig wees. (1)
2.1.2 Ken 5 punte toe
Die teks (Arabiese skrif) onder die borsbeeld van die figuur is ʼn
voorbeeld van Arabiese kalligrafie wat nie deur baie Westerse kulture
verstaan word nie. Dit is uniek aan die Islamitiese of Moslem-geloof. √
Omdat jy dit nie verstaan nie, mag jy van die kultuur distansieer. √ Die
feit dat die figuur volledig in Arabiese klere aangetrek is (Hijab) toon dat
die persoon se identiteit ontbreek en hierdie is ʼn verbintenis met die
vrees vir die onbekende. √ Dit stel ook ʼn gevoel van geheimsinnigheid
voor. √ Die donker swart kleur van die gedrapeerde Hijab kan
geassosieer word met duisternis en die bose wat die boodskap
weerspieël om die onbekende te vrees. √ Die pienk agtergrondkleur is
stereotipies geassosieer met vroue en vroulikheid, aangesien vroue die
een is wat die Hijab dra. √ Die feit dat die figuur horisontaal in twee
helftes verdeel word, dui aan dat daar twee kante aan die persoon is en
dat hulle nie eendimensioneel is nie. √ Dit mag wees dat die onderste
helfte iets oor die individu, onder die ‘mantel’, openbaar. √ Die feit dat
die vrou van agter gesien word en haar starende blik na regs verlaag
word, dui ook aan dat sy wegkruip of wil wegkruip wat ʼn gevoel van
geheimhouding toon. √ (5)
2.1.3 Ken 2 punte toe
Stereotipes is veralgemenings, of aannames, wat mense oor die
eienskappe van alle lede van ʼn groep maak. √ Dit is stereotipies om te
dink dat Westerse kulture die Arabiese kulture beskou as ʼn kultuur wat
deur ander denominasies/rasse/gelowe gevrees of nie verstaan word
nie. √
Om die Arabiese kalligrafie met ʼn Arabiese vrou te assosieer, is
stereotipies omdat daar mense is van verskillende ander denominasies/
rasse/gelowe wat Arabies kan lees en skryf. √ Nie alle mense wat
Arabies lees/skryf, veral vrouens nie, word ten volle geklee tot die punt
van nie-herkenning in hul klere. √ (2)
2.1.4 Ken 2 punte toe
Die Gestalt-beginsel van Afsluiting √ is duidelik omdat die Arabiese
kalligrafie die vorm van ʼn persoon se bolyf skep. √
Die Gestalt-beginsel van Uniforme Verbinding √ is van toepassing
omdat die teks en die klere beide swart en verenig is. √ (2)
Gee krediet aan enige goeie beredeneerde antwoord. [10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
6 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
KOGNITIEWE
V2.1 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
2.1.1 1
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik,
2.1.2; 2.1.3 1+1
Beskryf, Klassifiseer
Pas toe, Implementeer, 2.1.2; 2.1.3;
Middel-orde 40% 2+1+1
Organiseer 2.1.4
Ontleed, Vergelyk,
2.1.2; 2.1.2 1+1
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 2.1.2 1
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 7
VRAAG 3
Beantwoord OF VRAAG 3.1 of VRAAG 3.2.
3.1 Ken 10 punte toe. Maksimum 2 punte per aspek
3 punte maksimum vir die skryf van 2 afsonderlike paragrawe
Maksimum 30% vir suiwer identifikasie sonder effek
Die kleure wat in die Koons-handsak gebruik word, is eg aan die skildery van
Vincent van Gogh. Die kleure is analogies groen, blou en geel wat 'n harmoniese
effek skep √ terwyl die Mali-handsak gebruik maak van 'n beperkte kleurpalet
van soliede treffende kleure van swart en wit met aksente van rooi en blou. √ Die
ligblou handvatsel en hasie (‘bunny’)-motief van die Koons-handsak pas perfek
by die blou lug om hierdie toebehore aan die sak te verenig √ terwyl die
opvallende rooi handvatsel van die Mali-handsak ʼn opvallende fokuspunt skep
teen die wit geraamde voering van die handsak. √ (2)
Die Koons-handsak was beïnvloed/geïnspireer deur die landskappe van
rollende heuwels en koringvelde beelde wat deur Vincent van Gogh was
vasgevang is, √ terwyl die Mali-handsak sy inspirasie put uit die geometriese
diamantpatrone in Xhosa-kralewerk en Zoeloe-mandjieweef van inheemse Suid-
Afrikaanse stamme. √ (2)
In die Koons-handsak word ʼn warrelende kontoerpatroon √ gevind in die
kenmerkende kwaswerk en onderwerp van 'n Van Gogh-skildery terwyl die Mali-
handsak drie fyn geweefde geometriese diamantvorme op die voorkant van die
sak toon. √ Die Koons-handsak het ʼn goue monogrampatroon wat spaarsamig
geplaas is oor die hele sak wat dit 'n bietjie glans gee √ terwyl die Mali-handsak
'n gedetailleerde swart en wit geometriese diamantpatroon aan die voorkant
bevat, in vaste dele van wit, blou en rooi ʼn grenspatroon. √ (2)
Daar kan aanvaar word dat die teikenmark vir albei handsakke vir vroue is as
gevolg van hul fyn besonderhede wat die besonderhede van die goue letters en
afwerking op die Koons-handsak en die dekoratiewe vergulde gespe op die Mali
handsak insluit. √ Die Koons-handsak is vir iemand wat ʼn waardering vir visuele
kuns of kennis van Post-impressionistiese kuns het, √ terwyl die Mali handsak
vir iemand is wat ʼn Suid-Afrikaanse identiteit waardeer omdat dit patrone van
inheemse Xhosa en Zoeloe-kulture weerspieël. √ (2)
Die produksietegnieke vir beide handsakke kan 'n kombinasie van handwerk
en gemeganiseerde produksietegnieke insluit - die Koons-handsak gebruik
digitale drukwerk van ʼn kunswerk terwyl die hoofdeel van die Mali-handsak
handwerk met leerstroke blyk te wees. √ Beide handsakke het stewige
leerhandvatsels, wat hulle prakties vir daaglikse gebruik maak, dus sal hulle nie
maklik breek of dra nie. √ Beide handsakke het blykbaar net een opening vir
maklike toegang. Die Koons-handsak het ʼn ritssluiter wat die lengte van die
bokant van die sak span terwyl die Mali-handsak die gebruik van ʼn gespe en
band bevat. √ (2)
Gee krediet aan enige goeie beredeneerde antwoord. [10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
8 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
KOGNITIEWE
V3.1 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
3.1 1
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik,
3.1 2
Beskryf, Klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middelorde 40% 3.1 4
Organiseer
Ontleed, Vergelyk,
3.1 1
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 3.1 1
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep 3.1 1
OF
3.2 Ken 10 punte toe. Maksimum 2 punte per aspek
3 punte maksimum vir die skryf van 2 afsonderlike
opstelle/paragrawe
Maksimum 30% vir suiwer identifikasie sonder effek
Hierdie vergelykende opstel vergelyk die (Klassieke) Parthenon in
FIGUUR F met die (Hedendaagse) Boeddha-aanbiddingsterrein in
FIGUUR G. Die kandidaat kan ENIGE ANDER geskikte voorbeelde vir die
vergelyking kies.
Doel en funksie:
Die oorspronklike doel van die Parthenon was om te dien as ʼn heidense tempel
wat aan die godin Athena toegewy was. √ Dit was nie ontwerp om ʼn gemeente
te huisves nie, maar die Atheense skatte. Die Parthenon is ontwerp om van
buite alleen ervaar te word. √ Die doel van die Boeddha-aanbiddingsterrein
was om ʼn gebedsaal te bou wat die aantrekkingskrag van ʼn klip-Boeddha wat
15 jaar gelede gemaak is, verbeter. √ Anders as die Parthenon, word kykers
aangemoedig om die struktuur te betree om die Boeddha-standbeeld binne te
sien. √ (2)
Teikenmark:
Die heidense aanbidders van Athena het nooit die Parthenon binnegekom nie,
maar het slegs ʼn paar oomblikke van die standbeeld van Athena, wat deur
Pheidias ontwerp is, in die binnekamer deur die oop deure raakgesien. Die
aanbidders het ʼn ritualistiese pad gevolg wat hulle om die buitekant van die
tempel gelei het om die oordadig – versierde friese(‘frieze’) en reliëfbeelde te
sien wat die mite en geskiedenis van Athene gevier het. √ Mense wat die na
die Boeddha-standbeeld kom kyk het, gaan deur ʼn lang benaderingstonnel
sodat die afwagting van die standbeeld, wat onsigbaar van buite af sien, te
verhoog. √ Wanneer die saal bereik word, kyk besoekers na die Boeddha, wie
se kop deur 'n ligkrans aan die einde van die tonnel omring word. √ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 9
Uitleg/Plan:
Die eenvoudige, reghoekige uitleg/plan van die Parthenon is amper 70 meter
lank en 30 meter breed, en die fasade is gebou volgens die goue verhouding
van 5 : 8, wat as die mees proporsionele reghoek beskou word. √ Die
driehoekige voet en fries word ondersteun deur 46 Doriese kolomme wat die
gebou omring. Die gebou bestaan uit twee eenvoudige kamers. √ Geringe
aanpassings was aan die afmetings gemaak wat die gebou heeltemal reëlmatig
vir die blote oog laat lyk deur optiese illusie – die suildraer is ʼn effense
konvekse vorm; die kolomme leun almal inwaarts; en die hoofliggaam van die
kolomme het ʼn uitwaartse uitsit. √ Die Boeddha-standbeeld word van onder die
kop met ʼn heuwel van laventelplante gedek. Eers sien mens net die kop van
die beeld wat deur die landskap van die heuwel omring word. √ Die hele
liggaam van die Boeddha kan nie van buite af gesien word nie, wat besoekers
ʼn rustiger waardering vir die Boeddha gee. Die projek kan eerder op die skaal
van landskapontwerp as argitektuur oorweeg word. Een van die plek se sjarme
is hoe goed dit harmonie met die natuurlike landskap behaal. √ (2)
Materiaal en boutegnieke:
Die materiaal wat gebruik is vir die antieke ‘kultus standbeeld’ van die godin
Athena was ivoor en goud. Die tempel is van marmer gemaak. √ Die blokke is
in plek gehou deur brons- of ysterpenne in gesmelte lood, ʼn buigsame stelsel
wat aardbewings kan weerstaan en die plafon is van hout gemaak. √ Die
Boeddha-beeld is 13,5 meter lank en weeg 1 500 ton. Dit is gemaak van fyn,
uitgesoekte soliede klip. √ Gemaak van boë van gevoude beton, die
toegangtonnel is dof verlig om ʼn ‘baarmoederagtige’ atmosfeer te skep, terwyl
die opening in die middel natuurlik aangesteek is en omring word deur
konsertina-vormige betonmure wat na die hemel reik. √ ʼn Watertuin aan die
voet van die heuwel word omring deur lang betonmure en ʼn klein grens van
grys gruis. √ (2)
Verhouding tot die terrein:
Hoog geleë op ʼn heuwel (die Akropolis), is die Parthenon duidelik sigbaar van
die stad daaronder. Die Parthenon moet beskou word as wonderlike
beeldhoukuns, geïnspireer deur die verhoudings van die menslike figuur. √ Die
Boeddha-beeld-aanbiddingsgebied sit op ʼn effense heuwel op 180 hektaar
digbegroeide land wat aan ʼn begraafplaas behoort. √ Die plantegroei, wat
150,000 laventelplante insluit, bied ʼn seisoenale geskikte agtergrond vir die
beeld, verander van groen in die lente tot pers in die somer en uiteindelik wit in
die winter, wanneer die heuwel met sneeu bodem is. √ (2)
Gee krediet aan enige goed beredeneerde inligting. [10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
10 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
KOGNITIEWE
V3.1 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
3.2 1
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik,
3.2 2
Beskryf, Klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middel-orde 40% 3.2 4
Organiseer
Ontleed, Vergelyk,
3.2 2
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30%
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep 3.2 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 11
AFDELING B: ONTWERPGESKIEDENIS
VRAAG 4: INTERNASIONALE ONTWERPGESKIEDENIS
4.1 Ken 20 punte in totaal toe
Ken 10 punte toe vir elke beweging
Kandidate moet gepenaliseer word vir BEPERKTE of GEEN VERWYSING na
die verklaring nie
Ken een gekombineerde punt toe vir die naam van ʼn ontwerper en werk
Indien TWEE ontwerpers se werke bespreek word, ken slegs punte toe vir
‘nuwe’ inligting wat die doelwitte/invloede/eienskappe van die beweging
ondersteun
Hierdie nasienriglyn verskaf ʼn antwoord vir die volgende twee moontlike bewegings:
DIE KUNS- EN KUNSVLYTBEWEGING:
4.1.1 As gevolg van vinnige industrialisasie het geboue, fabrieke, brûe en spoorlyne
teen die einde van die 19de eeu begin verskyn, en vinnige verstedeliking het
dikwels tot krotbuurte in Brittanje en Europa gelei.. Fabrieke was ʼn ernstige
gesondheidsrisiko vir mense, so die tydperk was die begin van sosialisme en
die beskerming van die regte van vakmanne. √ As ʼn opstand teen
industrialisasie in Europa en die ingewikkelde massaprodukte van die
Victoriaanse tyd, was die doel om goeie ontwerp te ontwikkel om onnodige
versiering te elimineer en eenvoudiger te
maak. √
Ontwerpers is beïnvloed deur die natuurlike omgewing – plante, voëls en
dierevorme √ en het sodoende natuurlike materiale soos klip leer, hout en
natuurlike vesels beklemtoon√ en beweeg na die herstel van ‘pure-
craftmanship’ en ʼn beter werkverhouding tussen werker en ontwerper. √
Handwerk soos borduurwerk, houtsneewerk, blokdruk en glasskilderye het
herleef. √ Mense het gekyk na Middeleeuse Kuns, veral die Gotiese
argitektuur van ʼn suiwer, hoër, goddelike samelewing √ en die Engelse
kothuisstyl in huise het plaaslike klip,kaal vloerplanke en binne-dakbalke
kenmerkend van die kothuisstyl vertoon. √
Die kuns en vlytstyl is gekenmerk deur handgehamerde afwerkings as bewys
van eerlike konstruksiemetodes wat op silwer en koper toegepas
is. √ Sommige ambagsmanne het gehamerde afwerkings by
masjiengemaakte items vir estetiese doeleindes bygevoeg. Metaal
werkswinkels het skarniere, handvatsels, metaalklinknaels vir stoffering en
houtkabinete gemaak en dit was vorms van handgemaakte hardeware. √
In 1935 het Frank Lloyd Wright ‘Fallingwater' ontwerp vir die Edgar J.
Kaufmann-familie van Pittsburgh. Die ontwerp van die huis het harmonie
tussen mens en natuur bevorder. Dit hang reg oor die spitsende bergstroom
in perfekte harmonie. √ Dit strek 30 voet hoog bo die rande, hoewel sterk
horisontale lyne en lae plafonne help om ʼn algehele skuilingsgevoel te
behou wat die band tussen die gebou en die natuurlike omheining versterk.√
Die slaapkamers is klein, sommige met lae plafonne om mense aan te
moedig om na die oop sosiale areas, dekke en buitelug te gaan. √ Die
ontwerp bevat breë en ruim vensters en balkonne wat in hul omgewing
uitkom en die verband tussen die binne- en buite-omgewing laat vervaag. √ (10)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
12 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
ART DECO:
Die hoofdoel van Art Deco was om ʼn beter wêreld uit die depressie en
omgewing van WW1 te bou met ʼn futuristiese uitkyk op die lewe. √
Oorlog het ʼn verwoestende impak gehad wat die verhouding tussen sy
mense en die ekonomieë in Europa en Amerika beïnvloed het. √ Art
Deco het ten doel gehad om ʼn gevoel van ontvlugting te skep deur die
onwerklike omgewings wat hulle geskep het √ en het sensasionele,
sorgvrye moderne lewende en gewaagde, groot nuwe ontwerpe totaal
aanvaar het. √ Die beweging het gereageer op die eise van die
masjienera en nuwe materiaal, sowel as die vereistes van
massaproduksie. √ Vroue het meer geanimeerd, modieus en meer
onafhanklik na die Tweede Wêreldoorlog na vore getree, en het
bygedra tot manlik oorheersende velde soos sport en teater. √
Gedurende die 1920’s was daar ʼn gefassineerdheid/beheptheid met Ou
Egipte as gevolg van die ontdekking van Tutankhamen se graf in
1922. √ Ontwerpe is dus beïnvloed deur Egiptiese motiewe soos die
lotusknop en papirus, skarabs en die sfinks. √ Nog ʼn invloed was
antieke Griekse en Romeinse kuns vir hulle elegante houdings,
spierproporsie van ‘perfekte’ klassieke figure en beelde uit die klassieke
mitologie. √ Reis na eksotiese lande soos sommige in Afrika het ook ʼn
invloed gehad op ontwerpe wat verder deur die handel van ivoor- en
diervelle versterk is. √
Die Chrysler-gebou deur die argitek William van Allen √ in New
York was die hoogste gebou in die wêreld ten tyde van sy voltooiing in
1928. Die gebou het tipiese Art Deco-eienskappe vertoon, soos
gestreepte vorms en sigsags (‘zigzags’) afkomstig van Aztec- en Inca-
tempels en Egiptiese Piramides, √ sowel as die uitbundige
sonstraalmotief wat energie simboliseer en opwinding en optimisme vir
die toekoms uitdruk. √ Verskeie argitektoniese besonderhede en veral
die goties-geïnspireerde drake (‘gargoyles’) was die inspirasie vir
Chrysler-motorprodukte soos die enjinkap-siervoorwerpe op die
Chrysler Plymouth. √
Walter Chrysler was die voorsitter van die ‘Chrysler Corporation’ en sy
voorneme was om die gebou as Chrysler se hoofkwartier te bou, om
aan die hoë vraag na motorvoertuie te voldoen. √ Die masjienera het
mense se lewens verander en reise vinniger as vroeër gemaak.
Vaartbelynde vorms van motors en passasierskepe het spoed,
tegnologie en aërodinamika beklemtoon. √ (10)
Gee krediet aan enige ander geldige doelstellings, invloede,
eienskappe sowel as ontwerpers en voorbeelde. [20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 13
KOGNITIEWE
V4.1 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
4.1 4
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, verduidelik,
4.1 2
beskryf, klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middel-orde 40% 4.1 8
Organiseer
Ontleed, Vergelyk,
4.1 3
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 4.1 3
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep
4.2 4.2.1 Ken 2 punte toe
FIGUUR H – Dekonstruktiwisme √
FIGUUR I – Skandinawiese √ (2)
4.2.2 Ken 8 punte toe. Maksimum 2 punte per aspek.
3 punte maksimum vir die skryf van 2 afsonderlike paragrawe
Onderwerp:
FIGUUR H bestaan uit gefragmenteerde geometriese vorms (kubusse)
in verdraaide perspektiewe met oorvlieënde diagonale lyne wat ʼn sin vir
dinamiese beweging skep. √ Die beelde in FIGUUR I wat deur die natuur
geïnspireer is, bestaan uit plant- en diermotiewe, wat kenmerkend van
Skandinawiese tekstielontwerp is, met gestileerde biomorfiese temas. √ (2)
Doelstellings:
In Dekonstruktivisme wil dit voorkom asof die ruimte ‘gesny’ word met ʼn
diagonale fokus, wat ʼn gevoel van fragmentasie, dinamika en visuele
chaos skep, wat duidelik in die voorwerp in FIGUUR H voorkom. √ In
FIGUUR I is ontwerpe gebaseer op die natuur met eenvoudige, minimale
vorms en ontwerpers fokus op die skep van funksionele en pragtige
ontwerpe met skoon lyne. √ (2)
Perspektief:
Daar is verskeie perspektiewe in FIGUUR H wat onstabiliteit en spanning
veroorsaak. √ Die voorwerpe is gelewer met behulp van tweepunt
perspektief met verskeie verdwynpunte wat ʼn gevoel van wanbalans en
dinamiese energie skep. √ Daar is ʼn gebrek aan perspektief in FIGUUR I
wat die tekstiel plat laat lyk. √ Anders as die voorwerpe in FIGUUR H,
oorvleuel die voorwerpe nie of raak aan mekaar sodat elke voorwerp sy
eie persoonlike ruimte het. √ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
14 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
Kleur:
Die kleur wat in FIGUUR H gebruik word, is ʼn koel analogiese
kleurpalet met tinte en skakerings van blou en maroen/pienk vorms
teen ʼn suiwer wit agtergrond wat ʼn gevoel van eenheid binne die chaos
skep. √ FIGUUR 1 bestaan uit helder en vrolike kleure wat ʼn gevoel van
speelsheid en ondeundheid skep. √ Plant- en diervorms in ligte kleure
(oranje, wit, liggeel) skep ʼn lewendige kontras met die koelblou-toon
van die agtergrond. √ (2)
Oorweeg enige ander goed beredeneerde en ondersteunde feite. [10]
KOGNITIEWE
V4.2 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
4.2.1 1
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik,
4.2.2 2
Beskryf, Klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middel-orde 40% 4.2.1; 4.2.2 1+3
Organiseer
Ontleed, Vergelyk,
4.2.2 2
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 4.2.2 1
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 15
AFDELING C: ONTWERP IN ’N SOSIO-KULTUUR- / OMGEWINGS- EN
VOLHOUBARE KONTEKS
VRAAG 5 (20 punte)
Beantwoord OF VRAAG 5.1 of VRAAG 5.2.
5.1 5.1.1 Ken 2 punte toe
Sosiale ontwerp word gedefinieer as ʼn ontwerpproses wat bydra tot
die verbetering van menslike welsyn en lewensbestaan en word
verbind aan ontwerp vir mense se behoeftes eerder as hul
begeertes. √ Die ontwerp in FIGUUR J word beskou as noodsaaklik
vir oorlewing aangesien lugbesoedeling ʼn werklike bedreiging vir die
gesondheid van jong kinders is. √ (2)
Gee krediet vir enige ander goed beredeneerde antwoord.
5.1.2 Ken 2 punte toe
Dit is bedoel om beide spelerig en eenvoudig te wees, met
eenvoudige vorms. √ Dit het helder kleure wat aandag trek. √ Dit is
opvoedkundig – die masker is gemaak van baie verwisselbare dele,
sodat kinders en ouers dit self kan saamstel. √ Deur verskillende dele
van die masker te kleur, is dit bedoel om kinders te leer hoe om met
die masker te werk. √ Die uitruilbare stukke laat ook die kinders toe
om dit aan te pas deur ʼn groter gevoel van eienaarskap voor te stel. √ (2)
5.1.3 Ken 2 punte toe
Nee. Die toestel kan as sosiaal onaanvaarbaar beskou word vanuit 'n
estetiese oogpunt. Die samelewing verwag dat individue moet aanpas
en in die meeste dele van die wêreld is die openbaar dra van ʼn
gesigmasker nie algemene praktyk nie. √ As ʼn praktiese toestel is dit
nie van toepassing in plekke waar luggehalte nie ʼn bedreiging vir
mense is nie. √
Ja. Luggehalte versleg in groot stede as gevolg van lugbesoedeling
(rookmis). Griep-epidemies en lugdraende oordraagbare virusse soos
Ebola word al hoe meer algemeen in die wêreld. √ (2)
Gee krediet enige ander goed beredeneerde antwoord.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
16 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
5.1. Ken 14 punte toe
4 Ken 7 punte per opstel vir elke ontwerper toe
Ken 1 gekombineerde punt toe vir die naam van die ontwerper /
ontwerpagentskap/ateljee en die titel van ʼn produk
SUID-AFRIKAANSE ONTWERPER / ONTWERP-AGENTSKAP /
STUDIO
YTSAI Ontwerp Studio’s, ‘Laerskool Vissershok’. √ (1)
YTSAI is betrokke by verskeie gemeenskapsprojekte in samewerking
met Safmarine – insluitende die kreatiewe omskakeling van ʼn
ontmantelde Safmarine-skeepsvraghouer in ʼn broodnodige klaskamer
vir ʼn landelike Suid-Afrikaanse skool. √ Die klaskamer is gebou om
groen beginsels aan te spreek, sowel as om sosiale funksies te
ondersteun, insluitende ʼn uitsteekdak wat stadiumsitplekke oordek, en in
ʼn vertikale oppervlak vir filmvertonings kan sak. √ Vir slegs 12 m2 bied
die kleurvolle klaskamer ʼn leerruimte vir 25 leerders in Graad R aan. √
Die struktuur dien as ʼn klaskamer in die oggend en ʼn skoolbiblioteek in
die namiddag vir leerders en die gemeenskap. √ Die gebou is
volhoubaar deurdat die lugvloei natuurlik is en geïmplementeer word
deur middel van ʼn gaping tussen die dak en die houer, wat op
elektrisiteit vir verkoeling spaar. √ Die groot dak hou direkte sonlig uit en
verminder hitte terwyl die kleurvolle vensters langs die kante van die
houer kruisventilasie verseker. Staalrame strek uitwaarts uit die houer
na ʼn oulike speelarea met swaaie, toue en ʼn glyplank sowel as ander
prettige items om die kinders te laat hardloop, spring en speel. √ Die
arena-styl sitplekke bied ʼn ruimte vir kinders om te meng en sosialiseer
terwyl hulle middagete geniet en bied ook ʼn goeie plek vir
skoolbyeenkomste. √ Langs die houer is ʼn redelike groot area wat as ʼn
groentetuin dien. √ Hier kan die kinders leer om hul eie kos te laat groei
en ook die skool van vars produkte te voorsien om hul voedingsprogram
verder aan te vul. √ (6)
Ander Suid-Afrikaanse voorbeelde kan insluit: Monkeybiz; Mapula;
Miele; Garth Walker; Streetwires. Gee krediet vir enige ander
relevante voorbeelde en inligting
INTERNASIONALE ONTWERPER / ONTWERP-AGENTSKAP /
STUDIO
Diébédo Francis Keré, Gando Laerskool en Biblioteek'. (1)
Diébedo Francis Karé is ʼn Duits-opgeleide argitek van die klein Wes-
Afrika dorpie Gando in Burkina Faso. In 1998, terwyl hy nog ʼn student
was, het hy ‘Bricks for Gando’ gestig, ʼn liefdadigheidsfondasie wat fokus
op volhoubare argitektuur vir die groei van sy gemeenskap, √ en hy het
fondse ingesamel om ʼn laerskool en biblioteek in sy tuisdorp te bou. √
Die dorpie Gando het 3 000 inwoners wat in klein modderhutte woon,
met blik- of strooidakke, en daar is geen toegang tot lopende water of
elektrisiteit nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 17
Die gemeenskap was oorspronklik skepties oor die gebruik van klei in
die skool se konstruksie, aangesien klei as 'n swak materiaal beskou
word, wat waarskynlik nie die reënseisoen sal oorleef nie, en ʼn stewiger
beton was verkies. Aangesien beton egter beide duur en hoogs
onvanpas sou wees in die hoë temperature van Burkina Faso, het Kéré
klei gebruik wat beide goedkoop en plaaslik beskikbaar is. √ Die klei is
beskerm met ʼn wye dun dak wat oor die gebou opgerig is om dit teen
die reën te beskerm en lug te laat sirkuleer, temperatuur te behou en ʼn
ideale leeromgewing vir Gando se kinders te bied. √
Die mans en vroue van die dorp het gehelp om klippe te breek om die
vloer voor te berei, klippe vir die fondament te versamel en grond plat te
druk vir die skoolmure. Dit het die gemeenskap saamgesnoer. √ Dit het
ook die potensiële groot koste van Europese ingenieurs en bouers
radikaal verminder. √ Deur met die projek te help, het die mense van
die dorp ook opleiding ontvang in ʼn verskeidenheid konstruksie-
tegnieke, hul eie vaardighede ontwikkel, √ en hulle het ʼn geleentheid
gekry om ander bouwerk-geleenthede te bekom. √
In ʼn streek met ʼn geletterdheidskoers wat baie laer is as die nasionale
gemiddeld van 25%, is die meeste leerlinge se ouers ongeletterd en
hulle het geen boeke by die huis nie. Die biblioteek stel leerlinge in
staat om hul kennis te verbreed en ʼn beter begrip van hul skoolvakke
en die wêreld rondom hulle te verkry. √ Dit is ook oop vir nie-studente,
en is dus ʼn waardevolle bron vir die hele gemeenskap. √ Die
eucalyptus-gewel rondom die biblioteek skep ʼn rustige en oop ruimte
waarin leerlinge kan studeer en ontspan. √ Dit is die eerste keer in
Gando dat bloekombome vir konstruksie gebruik was. Die ontwerp van
die dak verteenwoordig ook ʼn tegniese innovasie, aangesien
tradisionele kleipotte in die helfte gesny is en in die plafon geplaas
word, wat die lig in laat en vars lug laat sirkuleer. √ (6)
Ander internasionale voorbeelde sluit in: B.J. Krivaneck; Adriana
Bertini. Gee krediet vir enige ander relevante voorbeelde en
inligting. [20]
KOGNITIEWE
V5.1 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
5.1.1; 5.1.4 1+2
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, verduidelik,
5.1.1; 5.1.4 1+2
beskryf, klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middel-orde 40% 5.1.2; 5.1.4 2+6
Organiseer
Ontleed, Vergelyk,
5.1.4 2
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 5.1.4 2
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep 5.1.3 2
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
18 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
5.2 5.2.1 Ken 2 punte toe
Ja. Die geweefde struktuur van die mandjie maak dit sterk en geskik vir
sy doel as ʼn inkopiesak en vir die vervoer van groot vragte. √ Die
materiaal verweer nie maklik wat dit duursaam en langdurig maak. √
Hulle is gemaak van natuurlike materiale, daarom is dit nie ʼn bedreiging
vir die omgewing nie. √ Die mandjie se vorm maak voorsiening vir ʼn
wye opening om goed vol kruideniersware te maak. √ Die handvatsels
is sterk en dik en maak dit gemaklik om te hanteer en oor lang afstande
van te hou en te dra. √ Versierde patrone en kleurstof-kleure kan in die
geweefde mandjie saamgevoeg word om kontemporêre tendense te
weerspieël. √ (2)
Gee krediet enige ander goed beredeneerde antwoord.
5.2.2 Ken 8 punte toe
Kandidate kies om slegs EEN van hierdie tradisionele
handwerk te bespreek: isiZoeloe-mandjie, isiZoeloe-
pottebakkery, isiZoeloe-kraalwerk, isiXhosa-kraalwerk of
Ndebele-muurskildery
Punte kan SLEGS vir die betrokke aspek toegeken word
VOORBEELD: Zoeloe-kralewerk
Ken 3 punte toe
Materiaal, metodes en prosesse om die handwerkproduk te maak:
Die materiale, metodes en prosesse wat deur Zoeloe-kraalwerkers
gebruik word, toon die gebruik van verskillende soorte materiaal om
kraalwerk na nuwe vlakke te neem deur tradisionele
kraalwerkvaardighede met hedendaagse ontwerpe te kombineer. √
Skep juweliersware en voorwerpe wat die sintuie aansteek met hul
rykdom en kleur √ Sade, klippe, stukkies been, kleurvolle glaskrale en
kosbare edelstene word gebruik. √ Die helderkleurige krale word
kreatief op katoendraad in spesifieke rye vasgemaak met kleur as
betekenis en boodskap. √ (3)
Ken 3 punte toe
ʼn Beskrywing en analise van EEN voorbeeld:
Die kralewerk-liefdesbriewe word deur Zoeloe-vroue gebruik om met
hul mans te kommunikeer. √ Hierdie kommunikasie is gekodeer in
kleure en geometriese driehoekige vorms en bevat gewoonlik ʼn
maksimum van sewe kleure. √ Die drie hoeke verteenwoordig die
vader, moeder en kind. √ Wit verteenwoordig gewoonlik geestelike
liefde, suiwerheid en maagdelikheid. √ Kleurkodering verwys na die
gebruik van verskillende kleure om betekenis in ʼn kode oor te dra.
Kleurkodering aanvaar dat in ʼn gegewe konteks verskillende basiese
kleure ʼn statiese betekenis het, letterlik of figuurlik. √ (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 19
Ken 2 punte toe
Die moontlike funksies van die handwerkproduk:
Tradisionele kralewerk is gebruik as ʼn metode van koloniale handel. √ Dit
was ook ʼn manier van uitdrukking, kommunikasie en storievertelling. √ In
die verlede is patrone en kleure in kraalwerk geweef, wat gevoelens en
idees aan geliefdes en vriende simboliseer. √ Die funksie van die meeste
kralewerk word geskep deur vroue wat in die landelike gebiede van Suid-
Afrika woon. √ Hulle het hulself altyd deur persoonlike versiering uitgedruk
en dit het as uitdrukking gekom om fisieke voorkoms te verbeter. √
Afgesien daarvan, kan kraalwerk hoër status uitdruk √ of magiese
eienskappe om die mens te beskerm teen siekte of skadelike magte. √ (2)
Gee krediet vir enige ander goed beredeneerde antwoord.
5.2.3 Ken 10 punte toe in totaal
Punte kan SLEGS vir die betrokke aspek toegeken word
Die naam van die ontwerper / ontwerpgroep en die naam van die
produk:
Monkeybiz, kralewerk-poppe, sakke, diere, kussingslope en beelde. √ (1)
ʼn Kort beskrywing en ontleding van minstens EEN werk deur te
verduidelik hoe dit die invloed van die tradisionele handwerk
weerspieël:
Monkeybiz koop ryklik gekleurde glassaadkrale in grootmaat en voorsien
dit aan vroue in die townships van Kaapstad.√ Hoë kwaliteit krale word
gebruik vir maksimum glans. √ Die struktuur van elke kralewerkpop is van
draad gemaak en Monkeybiz herwin weggooi-katoenmateriaal afwerkings
van klerevervaardigers as die vulmateriaal vir die kralewerkpoppe en
diere. √ Monkeybiz vat die krale en katoen na die kralewerk kunstenaars en
sodra die kunswerk voltooi is, word die kralewerk-kunsstukke van hulle
versamel. √ Die hoofkunswerke wat deur die kralewerker vervaardig word,
word geïnspireer deur Afrika se wilde diere soos kameelperde, leeus en
olifante. √ Die kralewerkpatrone word beïnvloed deur hul kulturele
agtergrond wat geometriese patrone insluit soos ‘chevron’, strepe en
kruise. √ Die kleure wat gebruik word, is oorwegend helderkleurige
kontrasterende kleure soos swart en wit oranje en blou ens. √ Elke stuk is ʼn
unieke eenmalige kunswerk en word deur die kunstenaar geteken. √ (5)
Die etiese kwessies wat aangespreek word deur die werk van die
ontwerper/ontwerpgroep:
As ʼn nie-winsgewende maatskappy werk Monkeybiz in ʼn kantoorruimte wat
geskenk is en die kunstenaars doen kralewerk by die huis wat hulle in staat
stel om na hul gesinne te kyk en vervoerkoste te vermy. √ Dit is ʼn
volhoubare inkomstegenererende organisasie wat self-
indiensnemingsgeleenthede aan kunstenaars bied en hulle
vaardigheidsopleiding en ondersteuning bied. √ Hulle woon in Kaapstad se
informele nedersettings soos Khayelitsha, Philippi, Mandela Park en ander
gebiede en baie van hulle is MIV-positief. Die kraalprojek bied selfvertroue
aan 450 vroue wat voorheen werkloos was, met 200 vroue op die waglys. √ (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
20 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
Ander voorbeelde sluit in: Haldane Martin, Monkeybiz, Laduma
Ngxokolo. Gee krediet vir enige ander relevante ontwerpers. [20]
KOGNITIEWE
V5.1 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
5.2.2; 5.2.3 1+3
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik,
5.2.2 2
Beskryf, Klassifiseer
Pas toe, Implementeer, 5.2.1; 5.2.2;
Middel-orde 40% 1+3+4
Organiseer 5.2.3
Ontleed, Vergelyk,
5.2.2; 5.2.3 1+1
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 5.2.2; 5.2.3 1+2
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep 5.2.1 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 21
VRAAG 6 (20 punte)
6.1 Ken 6 punte toe
- Aangesien die struktuur met die hand gebou is, is geen masjinerie gebruik
nie, wat tot die besparing van elektrisiteit gelei het en die beperking van
koolstofvrystellings uit brandstofbrandmasjiene. √
- Die boumateriaal was plaaslik beskikbaar op die terrein wat die
koolstofvoetspoor beperk van voertuie wat materiaal oor afstande na en van
die konstruksieterrein vervoer. √
- Die struktuur is in 60 dae opgerig. Daarom het geen langtermyn-bou- en
konstruksieprosesse ʼn negatiewe impak op die omgewing gehad nie. √
- Die ligte houtstruktuur wat die dak oplig, laat lig in die gebou, en genereer
natuurlike ventilasie sodat lugversorgers en elektriese waaiers nie benodig
word nie. √
- Deur natuurlike boumateriaal te gebruik, hoef jy nie nuwe mensgemaakte
materiaal vir die area te vervaardig nie. √
- Daar sal altyd ʼn natuurlike beskikbaarheid van boumateriaal (grond, hout,
plantegroei) wees en sodoende die beginsel van volhoubaarheid bevorder.√
- As die gebou uitmekaar gehaal moet word, sal die materiaal nie ʼn
bedreiging vir die omgewing inhou nie. Hulle sal natuurlik disintegreer. √
- Deur plaaslike inwoners te gebruik om die struktuur te bou, word sterk
gemeenskapsbetrekkinge gevorm en sosiale interaksie aangemoedig. √
- Die stoep strek uit in die tuin en vergroot die skadu ruimtes, sodat mense
buite kan studeer. √ (6)
Gee krediet vir enige ander goed beredeneerde antwoord.
6.2 Ken 14 punte toe
Ken 7 punte per opstel vir elke ontwerper toe
Ken 1 gekombineerde punt toe vir die naam van die ontwerper /
ontwerpagentskap/ateljee en die titel van ʼn produk
Punte kan SLEGS toegeken word vir die relevante aspek van die vraag
INTERNASIONALE ONTWERPER / ONTWERPAGENTSKAP / STUDIO
Die naam van die ontwerper / ontwerpagentskap / ateljee EN die titel van
ʼn produk:
Julie Bargmann, 'Testing the Waters' / 'Vintondale Reclamation Park'.√ (1)
Hoe die ontwerper/ontwerpagentskap of ateljee omgewings- en/of
volhoubare kwessies aanspreek in sy/haar/hul ontwerpproses:
Julie Bargmann word internasionaal erken as ʼn ontwerper wat besoedelde en
industriële terreine in die VSA herwin wat erg geraak is deur byvoorbeeld
mynbou of die storting van vullis. √ Sy ondersoek die kreatiewe potensiaal van
hierdie gedegradeerde landskappe en verander hulle in regeneratiewe
landskappe. √ Sy hou altyd iets van die geskiedenis van die plek/area sodat
mense onthou wat daarmee gebeur het. √ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
22 ONTWERP V1 (EC/SEPTEMBER 2018)
Algemene kenmerke van die ontwerper / ontwerp-agentskap / -ateljee:
Haar metode is om eers die bouterrein te identifiseer en dan met die hulp van ʼn
span geskiedkundiges, ingenieurs, ekoloë, kunstenaars, landskapargitekte en
wetenskaplikes die taak om die bouterrein te ontleed vir vernuwing, begin. √
Suurwater-myndreinering spoel in die strome en riviere en verstik lewensvorme
– sy herwin sulke besoedelde industriële terreine. √ Sy ontwerp landskappe wat
konstruksie met elemente meng wat die fisiese en kulturele geskiedenis van die
bouterreine waarin sy werk, verteenwoordig. √ (2)
Die titel en ʼn kort beskrywing van EEN groot ontwerp/ontwerpprojek:
‘Die Toets van die Waters’ is die transformasie van ʼn voormalige steenkoolmyn
in ʼn park vir suurmynwaterdreinering en gemeenskapsrekreasie. √ Die park
bestaan uit ʼn landmassa wat in ʼn passiewe suurmynwaterdreineringstelsel
(SMD) behandel word, wat die publiek toelaat om die suiwering van die
besoedelde water fisies te sien. √ Soos wat dit deur ʼn reeks retensiebakke en
stortings gaan, verander die kleur van oranje tot groen tot blou-groen. √ Die
park bestaan ook uit ʼn tuin van alternatiewe rye inheemse bome en struike,
asook ontspanningsgeriewe soos piekniekgronde, speelareas en natuurlewe-
roetes. √ (2)
Ander internasionale voorbeelde sluit in: Francis Keré; Martin Kruger.
Gee krediet vir enige ander relevante ontwerpers.
SUID-AFRIKAANSE ONTWERPER/ONTWERPAGENTSKAP / STUDIO
Die naam van die ontwerper/ontwerp agentskap/ateljee EN die titel van 'n
produk:
Porky Hefer, ‘Weaver Nest.’ √ (1)
Hoe die ontwerper / ontwerpagentskap of ateljee omgewings- en / of
volhoubare bekommernisse aanspreek in sy / haar / hul ontwerpproses:
Hefer het op ʼn verskeidenheid driedimensionele vorme van openbare
beeldhouwerk tot produk- en meubelontwerp gefokus. √ Hy neem Afrika aan en
die vaardighede wat geredelik beskikbaar is. Hy daag ons verhoudings met
alledaagse voorwerpe uit en inspireer ons om op 'n ander manier daarna te
kyk. Sy ‘menslike nes’-ontwerpe word geïnspireer deur ‘biomimicy’ (die ontwerp
en produksie van materiale, strukture en stelsels gebaseer op die natuur). √ Sy
ontwerpe kopieer die boutegnieke van weefvoëls. √ (2)
Algemene kenmerke van die ontwerper/ontwerpagentskap/ateljee:
Hefer se geweefde neste is almal handgemaak in Suid-Afrika deur gebruik te
maak van plaaslike materiale en handwerktegnieke. √ Die resultaat is 'n
menslike nes wat buite gebruik word in ʼn boom of binne gehang word. Grootte
wissel en neste kan 1 tot 4 mense akkommodeer. √ Die grootste deel daarvan
word geweef met behulp van buigsame plantstingels wat rondom
staalraamwerke draai, terwyl sommige met leeragtige velle bedek is. √ Hefer
het verskillende materiale van Port Jackson uitheemse plantegroei tot Kubu-riet
tot herwinbare plastiekverpakkingsmateriaal ondersoek, op soek na die mees
volhoubare en effektiewe oplossing. √ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018) ONTWERP V1 23
Die titel en ʼn kort beskrywing van EEN groot ontwerp-/ontwerpprojek:
Die ‘Weaver Nest’ lyk soos die eintlike vinke se nes wat in die natuur
voorkom. √ Die struktuur is ʼn massiewe geweefde struktuur om ʼn staalraam,
wat ten minste twee volwassenes en ʼn kind kan huisves. √ Die nes is opgebou
uit indringerplante, soos Port Jackson-bome, wat omgewings-inisiatiewe soos
die verwydering van uitheemse plantegroei ondersteun. √ Toegang tot die nes
is van die onderkant van die struktuur wat ongeveer 3 meter van die grond af
hang met ʼn touleer. √ (2)
Ander Suid-Afrikaanse voorbeelde sluit in: Heath Nash; Joseph Diliza.
Gee krediet vir enige ander relevante ontwerpers. [20]
KOGNITIEWE
V6 VLAK GEWIG VRAE PUNTE
VAARDIGHEDE
Onthou, Herroep, Herken,
6.2 2
Noem
Laer orde 30%
Verstaan, Verduidelik,
6.1; 6.2 2+2
Beskryf, Klassifiseer
Pas toe, Implementeer,
Middel-orde 40% 6.1; 6.2 2+6
Organiseer
Ontleed, Vergelyk,
6.1; 6.2 1+1
Interpreteer
Hoër orde Evalueer, Reflekteer, 30% 6.2 2
Beoordeel
Sintetiseer, Regverdig, Skep 6.1; 6.2 1+1
TOTAAL AFDELING C: 40
GROOTTOTAAL: 100
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Design Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2018 QP (Afr)

Memorandum
Design Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo (English)

Memorandum
Design Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Design Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo (English)

Memorandum
Design Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Design Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 Memo (Afrikaans)
More from Grade 12 Design

Annual teaching plan
Gr 12 Des ATP 2023 24

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC June 2025 Question Paper (Afrikaans)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Eng)

Question paper
Design Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Design Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper (Eng)

Question paper