Economics Grade 12 Eastern Cape Mock 2015 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2015 EKONOMIE V1 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 13 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 EKONOMIE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae as volg: AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Beantwoord enige TWEE uit die drie vrae. AFDELING C: Beantwoord enige EEN uit die twee vrae. 2. Skryf die vraagnommer boaan elke vraag. 3. Nommer die vrae korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 4. Lees die vrae sorgvuldig en begin elke vraag op ʼn NUWE bladsy. 5. Laat 2−3 reëls tussen onderafdelings van vrae oop. 6. Beantwoord vrae in volsinne en verseker dat die uitleg en inhoud van jou antwoorde ooreenstem met die kognitiewe vereistes van die vrae. 7. Skryf netjies en leesbaar. 8. Slegs die vereiste aantal vrae sal nagesien word in die volgorde waarin dit in die ANTWOORDEBOEK voorkom. 9. Gebruik slegs swart of blou ink. 10. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) EKONOMIE V1 3 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE − 20 MINUTE 1.1 Verskeie moontlike opsies word as antwoorde tot die volgende vrae gegee. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A, B of C) langs die ooreenstemmende vraagnommer (1.1.1−1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.1.1 Belastings en subsidies op ... word in berekening gebring wanneer die BBP teen basiese pryse bereken word. A uitvoere B produksie C kommoditeite 1.1.2 Faktore wat hul oorsprong van buite die plaaslike ekonomiese stelsel het, word na verwys as ... faktore. A inheemse B eksogene C endogene 1.1.3 Dit is NIE een van die probleme van openbare sektor voorsiening NIE: A Prysbeleid B Privatisering C Nasionalisering 1.1.4 Doelbewuste optrede deur die Suid-Afrikaanse Reserwebank om die waarde van die rand te laat daal, staan bekend as ... A devaluasie. B depresiasie. C appresiasie. 1.1.5 Die oprigting van ʼn onderneming deur een land in ʼn ander land, word buitelandse ... genoem. A onderneming B handel C direkte investering 1.1.6 Die regeringsinisiatief wat ingestel is om werkskepping te verhoog, ekonomiese groei te bevorder en inkome te herverdeel: A Asgisa B HOP C GEAR Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com 4 EKONOMIE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) 1.1.7 Ekonomiese ontwikkeling ... A lei tot ʼn toename in armoede. B is dieselfde as ekonomiese groei. C is ʼn toename in die vlak van ekonomiese welsyn. 1.1.8 Die aanwyser wat gebruik word om die prestasie van die ekonomie te meet, word die ... aanwyser genoem. A sosiale B sloerende C ekonomiese (8 x 2) (16) 1.2 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn begrip in KOLOM A pas. Skryf slegs die korrekte letter (A−I) langs die ooreenstemmende vraagnommer (1.2.1−1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, bv. 1.2.9 J. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Ekstrapolasie A staat en semi-staat ondernemings 1.2.2 BNI B ʼn proses waar mense beweeg van plattelandse na stedelike gebiede 1.2.3 Parastatale C ʼn monetêre beleidsinstrument 1.2.4 Belasting D om die voorspellings van toekomstige sakesikluspatrone te baseer op voriges 1.2.5 Verstedeliking E totale inkome ontvang deur permanente inwoners 1.2.6 Rentekoerse F dit is ʼn nywerheidspark wat buite die plaaslike doeane- gebied val 1.2.7 Spesiale G skakel ʼn onderneming in Ekonomiese Sone staatsbesit oor na ʼn besigheid met beperkte aanspreeklikheid en ʼn winsmotief 1.2.8 Herstrukturering H ʼn fiskale beleidsinstrument I nuut opgerigte nywerheid (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) EKONOMIE V1 5 1.3 Gee die ekonomiese term/begrip vir elk van die volgende omskrywings. Skryf slegs die term/begrip langs die ooreenstemmende vraagnommer in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.1 Die vloei van inkome en besteding in ʼn kringloop 1.3.2 Hierdie siklusse word glo veroorsaak deur veranderinge in aktiwiteite in die bou- en konstruksie nywerheid 1.3.3 Optimale toekenning van hulpbronne 1.3.4 Die toepassing van ʼn handelsbeleid waar die staat die invoer van sekere goedere ontmoedig 1.3.5 Daarop gemik om ekonomiese lewensbestaan van sekere gebiede te verhoog 1.3.6 Verkoop van goedere in ʼn buitelandse mark teen prys wat laer is as die produksiekoste in die land van oorsprong (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com 6 EKONOMIE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) AFDELING B Beantwoord enige TWEE vrae uit hierdie afdeling. VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE redes vir regeringsinmenging in die ekonomie. (2 x 1) (2) 2.1.2 Hoe sal jy die begrip vermenigvuldiger verduidelik? (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die volgende grafiek en beantwoord die vrae wat volg. Inflasie % 10 PK1 PK 6 A 2 B D C E 0 2 4 6 8 10 12 14 Werkloosheid % 2.2.1 Benoem die grafiek wat hierbo voorgestel word. (1) 2.2.2 Watter punt op die grafiek toon die oorspronklike natuurlike werkloosheidskoers aan? (1) 2.2.3 Wat is die gevolg van PK1 wat by punt D sny? (2) 2.2.4 Noem enige aanbodkant beleidsmaatreël wat aangewend kan word om PK na PK1 te verskuif. (2) 2.2.5 Verduidelik die verhouding tussen werkloosheid en inflasie in die bostaande grafiek. (4) [10] Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) EKONOMIE V1 7 2.3 Bestudeer die onderstaande tabel en beantwoord die vrae wat volg. NASIONALE REKENINGE SYFERS R (miljard) Finale verbruiksbesteding deur huishouding 1 907,2 Bruto vaste kapitaalvorming 604,4 Veranderinge in voorrade 8,2 Finale verbruiksbesteding deur algemene owerheid 707,0 Oorblywende items 24,6 Bruto binnelandse besteding (A) 2.3.4 Uitvoere van goedere en dienste 891,6 Invoere van goedere en dienste 987,8 Bruto Binnelandse Produk @ markpryse 3 155,2 Primêre inkome van die res van die wêreld 48,5 Primêre inkome aan die res van die wêreld 118,5 Bruto Nasionale Inkome @ markpryse 3 085,2 Verbruik van vaste kapitaal 404,9 Netto Nasionale inkome @ markpryse 2 680,3 [Bron: Bereken uit Suid-Afrikaanse Reserwebank, 2013] 2.3.1 Watter berekeninsmetode van die BBP is in die bostaande tabel toegepas? (2) 2.3.2 Waarom word invoere van die BBB syfers afgetrek? (2) 2.3.3 Wat moet gedoen word om die BBP teen markpryse om te skakel na die BNP teen markpryse? (2) 2.3.4 Bereken die Bruto Binnelandse Besteding in die bostaande tabel, aangedui as (A). (4) 2.4 Bespreek kortliks oneffektiwiteit en ondoeltreffendheid as eienskappe/ kenmerke van openbare sektor mislukking. (4 x 2) (8) 2.5 Hoe kan veranderinge in wisselkoerse gebruik word om betalingsbalans-onewewigtigheid uit te skakel? (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com 8 EKONOMIE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 3: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem TWEE van Suid-Afrika se nywerheidsontwikkeling beleide. (2 x 1) (2) 3.1.2 Hoe sal ʼn toename in arbeidproduktiwiteit ekonomiese groei beïnvloed? (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg. INDUSTRIËLE ONTWIKKELING Die klere-, tekstiel- en motorvoertuigsektore is geïdentifiseer as sleutel strategiese sektore waarvoor die Departement van Handel en Nywerheid sal voortgaan om aansporingskemas te bied, ten einde vervaardigingskapasiteit ʼn hupstoot te gee en om werkskepping te ondersteun. Nywerheidsbeleid-inmenging om ontwikkelingsdoelwitte te ondersteun, sal ondersoek word. Die uitdaging is om die vlak van nywerheidsbeleid-inmenging aansienlik in ʼn klomp sektore te verhoog, en gesamentlik die nodige vermoë in die Departement te bou om hierdie opgradering te kan bestuur. In verband met aansporings vir nywerhede en ondernemings, word verdere werk beplan om die nywerheidsfinansieringsregime in lyn te bring met die nywerheidsbeleidsdoelwitte. Produksie-aansporings in die klere-bedryf en tekstiel- en motorvoertuigsektore, sal toenemend gebaseer word op toelaes, wat dus die afhanklikheid van belastingaansporings sal verminder. [Bron: Jaarboek van Suid-Afrika] 3.2.1 Noem enige EEN sleutelsektor uit die uittreksel. (1) 3.2.2 Wat is die rol van die Departement van Handel en Nywerheid volgens die uittreksel? (1) 3.2.3 Verduidelik die betekenis van die begrip nywerheidsontwikkeling. (2) 3.2.4 Noem TWEE aansporings wat die regering gebruik om nywerheidsontwikkeling aan te moedig. (2 x 1) (2) 3.2.5 Hoekom sou die regering hierdie finansiële aansporings aanbied? (4) Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) EKONOMIE V1 9 3.3 Bestudeer die onderstaande inligting en beantwoord die vrae wat volg. [Bron: Menslike Ontwikkelingsverslag 2013] LEWENSVERWAGTING Mense wat in modern ontwikkelende lande bly, sal oor die algemeen ʼn langer lewensverwagting, gemeet in jare, hê as diegene wat in arm, onderontwikkelde lande woon. Byvoorbeeld, die ‘Development Economics Web Guide’ het lewensverwagtinge in die Verenigde Koninkryk, Ghana en Zambië saamgestel. VK inwoners het ʼn gemiddelde lewensverwagting van ongeveer 78 jaar, wat baie hoër is as Ghana se 56 en Zambië se 41. Faktore wat lewensverwagting beïnvloed, sluit in armoede, genoegsame voedselvoorraad en siektes. ʼn Toename in lewensverwagting dui op verbeterde sosiale en ekonomiese toestande. [Bron: Menslike Ontwikkelingsverslag, 2012] 3.3.1 Wat is die uitwerking van ʼn styging in lewensverwagting? (1) 3.3.2 Wat is die gemiddelde lewensverwagting van mense wat in die Noordverdeel bly? (1) 3.3.3 Noem enige TWEE aanwysers wat gebruik word om lewenstandaard te meet. (2 x 1) (2) 3.3.4 Maak ʼn voorstel hoe om lewensverwagting te verhoog. (2) 3.3.5 Vergelyk die lewenstandaard tussen die Noord- en die Suidverdeel. (4) 3.4 Onderskei tussen ekonomiese groei en ekonomiese ontwikkeling. (2 x 4) (8) 3.5 Evalueer Ruimtelike Ontwikkelingsinisiatiewe in Suid-Afrika. (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com 10 EKONOMIE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem TWEE voorbeelde van nywerheidsontwikkeling-sones in Suid-Afrika. (2 x 1) (2) 4.1.2 Hoe kan ʼn leidende sakesiklusaanwyser in vooruitskatting gebruik word? (1 x 2) (2) 4.2 Bestudeer die onderstaande tabel en beantwoord die vrae wat volg. LOPENDE REKENING 2012 R (miljard) 2013 R (miljard) Jaar Kw 1 Kw 2 Kw 3 4th Kw 4 Goedere 744 802 826 885 901 uitvoere Netto 71 67 70 63 56 gouduitvoere Goedere -854 -941 -983 -1 039 -1 002 invoere Handelsbalans -39 -72 4.2.5 -91 -45 Netto dienste, inkome en lopende -125 -116 -120 -125 -134 oordrag betalings Saldo op lopende -164 -187 -207 -216 -179 rekening Persentasie -5,2 -5,7 -6,2 -6,4 -5,8 van BBP [Bron: SARB Junie 2013 Kwartaallikse Bulletin] 4.2.1 Benoem die sub-rekening wat in bostaande tabel aangetoon word. (1) 4.2.2 Wat beteken ʼn negatiewe syfer as ʼn handelsbalans? (1) 4.2.3 Omskryf die begrip betalingsbalans. (2) 4.2.4 Waarom word netto gouduitvoere aangeteken as ʼn aparte item en nie as deel van die goedere-uitvoer nie? (2) 4.2.5 Bereken die handelsbalans vir die tweede kwartaal van 2012. (4) [10] Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) EKONOMIE V1 11 4.3 Bestudeer die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg. NASIONALE ONTWIKKELINGSPLAN Die Beplanningskommissie het die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) in 2011 aangekondig. Die NOP fokus op die uitdaging om armoede en inkome-ongelykheid in Suid-Afrika te verlig. Die NOP het ʼn duidelike visie dat die privaatsektor die mees belangrikste rolspeler in die ekonomie is. Die regering moet die toestande skep waarbinne die privaatsektor kan blom en werksgeleenthede skep − 11 miljoen teen 2030 teen ʼn jaarlikse ekonomiese groeikoers van 5,4%. [Bron: Jaarboek van Suid-Afrika] 4.3.1 Noem ʼn Wet wat in Suid-Afrika toegepas word om gelykheid te bevorder. (1 x 2) (2) 4.3.2 Verduidelik EEN doelwit van die NOP. (1 x 2) (2) 4.3.3 Op watter manier behoort hierdie doelwitte ontplooi te word? (2) 4.3.4 Verduidelik hoekom jy dink Suid-Afrika hierdie doelwitte van die NOP sal bereik. (2 x 2) (4) 4.4 Onderskei tussen geldmark en kapitaalmark. (2 x 4) (8) 4.5 Evalueer enige TWEE Suid-Afrikaanse benaderings om sakedoeltreffendheid te verbeter. (2 x 4) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com 12 EKONOMIE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) AFDELING C Beantwoord EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling. STRUKTUUR VAN OPSTEL PUNTE- TOEKENNING Inleiding  ʼn Goeie beginpunt sal wees om die begrip of sleutelwoord van die vraag te definieer.  Sluit ander sinne in om die onderwerp te ondersteun.  Moenie ʼn inleidende gedeelte van die vraag insluit nie. Maks. 2  Moenie enige gedeelte van die inleiding in die inhoud herhaal nie.  Vermy dit om in die inleiding te vertel wat in die inhoud bespreek gaan word. Inhoud: Hoofgedeelte: Bespreek in detail/In-diepte bespreking/Ondersoek/Bespreek krities/Ontleed/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/Differensieer/ Maks. 26 Verduidelik/Assesseer/Debatteer Addisionele gedeelte: Gee eie mening/Bespreek krities/Evalueer/Evalueer krities/Teken ʼn grafiek en verduidelik/Gebruik die gegewe grafiek en Maks. 10 verduidelik/Voltooi die gegewe grafiek/Bereken/Lei af/Vergelyk/Verduidelik/Onderskei/Interpreteer/Debatteer kortliks/Hoe/Stel voor/Gebruik die inligting en redeneer, debatteer evalueer ... Slot: Die slot is ʼn samevatting van die bespreking van die onderwerp in die inhoud en word beskou as ’n hoër kognitiewe reaksie.  Die slot kan die vorm aanneem van ʼn eie opinie, voorbeelde om jou bespreking te ondersteun of ʼn teenstellende uitkyk daarop wat bespreek is. Maks. 2  Geen gedeelte van beide die inleiding en die inhoud mag in die slot ingesluit word nie. TOTAAL: 40 Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) EKONOMIE V1 13 VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE Vryhandel het sy voordele, maar lande het vir baie jare struikelblokke daargestel om vrye internasionale handel te beperk. Daarom gebruik meeste lande ʼn mengsel van vryhandel en beskerming.  Bespreek die argumente ten gunste van vryhandel. (26)  Hoekom is dit belangrik vir Suid-Afrika om deel van BRICS te wees? (10) [40] VRAAG 6: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE Sosiale aanwysers meet die vlak of vordering van ontwikkeling oor ʼn tydsperiode en word deur die regering aangewend om beleide te vorm, doelwitte te stel en die sukses van beleide te monitor.  Bespreek Suid-Afrikaanse sosiale prestasies gebaseer op die volgende aanwysers: o Demografie o Voeding en gesondheid o Onderwys o Dienste (26)  Stel VYF oorwegings voor wat in ag geneem moet word wanneer die ekonomie geassesseer word. (10) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai asseblief om