Geography Grade 11 P1 Eastern Cape November 2017 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2017 GEOGRAFIE V1 NASIENRIGLYN Hierdie nasienriglyn bestaan uit 13 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 GEOGRAFIE V1 (EC/NOVEMBER 2017) AFDELING A: FISIESE GEOGRAFIE – DIE ATMOSFEER EN GEOMORFOLOGIE VRAAG 1 1.1 1.1.1 B√ 1.1.2 G√ 1.1.3 D√ 1.1.4 A√ 1.1.5 C√ 1.1.6 F√ 1.1.7 E√ (7 x 1) (7) 1.2 1.2.1 Kruin √ 1.2.2 Talus √ 1.2.3 Pediment √ 1.2.4 Knakpunt 1.2.5 Eskarp √ 1.2.6 Eskarp √ 1.2.7 Kruin √ 1.2.8 Eskarp √ (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2017) GEOGRAFIE V1 3 1.3 1.3.1 A – Ferrel / Middelbreedte-sel √ B – Hadley / Tropiese sel √ (2 x 1) (2) 1.3.2 Ontstaan binne die middelbreedtes tussen 30° en 60° noord en suid √ Lug daal by 30° en styg by 60° in hierdie sel √ (Enige EEN) (1 x 1) (1) 1.3.3 Die ITKS is oor die Kreefskeerkring geleë. √√ (1 x 2) (2) 1.3.4 (a) Tropiese oostewind / Passaatwinde √ (1 x 1) (1) (b) In die suidelike halfrond is die afwyking van winde na links soos lug vanaf ʼn hoogdruk na ʼn laagdruk beweeg √√ OF In die noordelike halfrond is afwyking van winde na regs, soos lug vanaf ʼn hoogdruk na ʼn laagdruk beweeg √√ (Enige EEN) (1 x 2) (2) 1.3.5 Die wind ontstaan in die suidelike halfrond waar die afwyking na links is, soos dit die ewenaar oorsteek wyk dit af na regs √√ (1 x 2) (2) 1.3.6 (a) ITKS√ (1 x 1) (1) (b) Vogbelaaide tropiese oostewinde konvergeer by die ITKS/ekwatoriale laag √√ Intensiewe verhitting veroorsaak vinnige styging van lug en gevolglike kondensasie en die vorming van wolke op ʼn groot vertikale omvang √√ (2 x 2) (4) 1.4 1.4.1 Isobare √ (1 x 1) (1) 1.4.2 1020 hPa√ (1 x 1) (1) 1.4.3 C – Saal √ D – Laagdruk √ (2 x 1) (2) 1.4.4 ITKS het suidwaarts beweeg omdat die Suid-Atlantiese en Suid- Indiese hoogdruksisteme naby die land is √ Die binneland ervaar hoë temperature √ (2 x 1) (2) 1.4.5 (a) Suid √ (1 x 1) (1) (b) Drukgradiënt ontstaan √√, as gevolg van hoogdruk oor die oseaan en laagdruk oor die land √√ Lug begin te beweeg vanaf hoog na laag √√, Coriolis-krag begin om die rigting te beïnvloed √√. Die begin om na links af te wyk √√ volgens die wet van Ferrel √√ en veroorsaak dus suidelike winde in plaas van westewinde by die weerstasies √√ (Enige VIER – Verduideliking is belangrik) (4 x 2) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 GEOGRAFIE V1 (EC/NOVEMBER 2017) 1.5 1.5.1 Horisontaalliggende sedimentêre gesteentes √ (1 x 1) (1) 1.5.2 Dit is steil en geterrasseer. √√ (1 x 2) (2) 1.5.3 Die hellings bestaan uit afwisselende sag en hard gelaagde gesteentes √√ Die harde lae is moeilik om te erodeer en veroorsaak steil kranse √√ Die sagte lae is makliker om te erodeer en veroorsaak meer geleideliker hellings √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 1.5.4 (a) Terugwaartse erosie √ (1 x 1) (1) (b) Die lae onder die bolaag is minder weerstandbiedend √√ Herhaalde onderkelwing in die sagter gesteentes sal uiteindelik veroorsaak dat die harder boonste laag intuimel √√ Herhaalde onderkelwing en intuimeling sal veroorsaak dat ʼn kloof uiteindelik ontstaan √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 1.5.5 Die rivier is te diep vir enige gebruik in landbou √√ Die steil hellings maak die bou van damme moontlik as die water na ander areas gelei kan word √√ (Enige EEN) (1 x 2) (2) 1.6 1.6.1 Lakkoliet √ (1 x 1) (1) 1.6.2 Dit bestaan uit massiewe stollingsgesteentes √ Dit is sampioenvormig √ Dit is aan die magmakamer verbind deur ʼn pyp √ (2 x 1) (2) (a) Afskilfering √ (1 x 1) (1) (b) Uitsetting gedurende die dag en krimping gedurende die nag √√ Herhaling van hierdie proses sal veroorsaak dat die boonste dele van die gesteente afskilfer √√ (2 x 2) (4) 1.6.3 In Fase 1, Groot hoeveelhede magma beweeg na die oppervlakte en die druk van hierdie beweging veroorsaak dat die gelaagde gesteentes opwaarts buig √√ In Fase 2, die gesmelte magma stol en veroorsaak ʼn lakkoliet √√ Gedurende fase 3, word die boonste lae deur verwering en erosie verwyder √√ In fase 4, is die sagter boonste lae weg geërodeer en ontbloot hierdie harde weerstandbiedende koepel aan die aard-oppervlakte √√ (4 x 2) (8) [75] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2017) GEOGRAFIE V1 5 VRAAG 2 2.1 2.1.1 laag √ 2.1.2 Indiese √ 2.1.3 Kreefskeerkring √ 2.1.4 Junie tot September √ 2.1.5 suidwes √ 2.1.6 tropiese √ 2.1.7 makro √ 2.1.8 vloede √ (8 x 1) (8) 2.2 2.2.1 tektoniese aktiwiteit √ 2.2.2 dongaveld √ 2.2.3 koniese koppie √ 2.2.4 basaltplato √ 2.2.5 butte √ 2.2.6 mesa √ 2.2.7 kaprots √ (7 x 1) (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 GEOGRAFIE V1 (EC/NOVEMBER 2017) 2.3 2.3.1 A –Chinook √ B – Föhn √ (2 x 1) (2) 2.3.2 windkant √ (1 x 1) (1) 2.3.3 Aan die windkant van die berg kom kondensasie voor en vog word in die vorm van neerslag vrygestel √√ Soos die wind styg en oor die berg beweeg, word meer vog vrygestel en word uiteindelik droër √√ Aan die lykant veroorsaak dalende lug dat die laaste moontlik vog verdamp soos dit verhit √√ As gevolg van dalende lug aan die lykant is daar geen kondensasie nie √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 2.3.4 Chinook Die warm lug smelt die sneeu gedurende winter √√ Hierdie veroorsaak dat landbou-aktiwiteite kan voortgaan omdat daar water beskikbaar is. √√ Dit veroorsaak ook meer voordelige werksomstandighede gedurende die kouer maande. √√ Gesmelte sneeu kan ook vloede veroorsaak √√ Föhn Die intensiewe hitte oor sentraal Europa maak mense lui en siek √√ Produksie word negatief beïnvloed as gevolg van die fisiese dehidrering van mense √√ Droogtes verdor landbougrond √√ Vure ontstaan op landbougrond √√ (Enige VIER – Toestande op beide kontinente moet bespreek word) (4 x 2) (8) 2.4 2.4.1 Maritiem tropiese lug √ (1 x 1) (1) 2.4.2 Die mT lug van Port Nolloth word deur koue water beïnvloed √ Die mT lug van Durban word deur warm waters beïnvloed √ (2 x 1) (2) 2.4.3 Koue seestrome verlaag temperature en reënval √√ Warm seestrome veroorsaak hoër temperature en reënval √√ (2 x 2) (4) 2.4.4 Gedurende Julie beweeg die ITKS noordwaarts en die direkte sonstrale is in die noordelike halfrond dus is die temperature laer √√ Gedurende Januarie beweeg die ITKS suidwaarts en die direkte sonstrale is oor die Steenbokskeerkring dus die gevolglike hoër temperature √√ (2 x 2) (4) 2.4.5 Bloemfontein is in die binneland geleë met die land wat die temperature beïnvloed √√ Land verhit vinniger as water en stel ook vinniger hitte vry √√ Die land se albedo-effek is baie laag en absorbeer dus die meeste hitte √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2017) GEOGRAFIE V1 7 2.5 2.5.1 A – Cuesta √ B – Homoklinale rug / Hogsback √ (1 + 1) (2) 2.5.2 (a) Terugwyking van die eskarphelling sonder dat die hoogte afneem √ (1 x 1) (1) (b) Weswaarts √ (1 x 1) (1) (c) Onderkelwing sal by die minder weerstandbiedende gesteentes aan die oostelike kant van die landvorme voorkom √√ (1 x 2) (2) 2.5.3 Cuestas Cuestas het ʼn geleideliker duikhelling √√ Landbou aktiwiteite is moontlik as kontoerploeëry toegepas word √√ Nedersettings kan ontwikkel omdat die bou van paaie, spoorlyne, kragdrade, ens. moontlik is √√ Homoklinale rug/Hogsback Homoklinale rûe het ʼn baie steil duikhelling √√ Normale menslike aktiwiteite is óf onmoontlik óf baie moeilik en duur √√ Duikhellings van homoklinale rûe word somtyds vir bosboudoeleindes gebruik √√ (Enige VIER) (4 x 2) (8) 2.6 2.6.1 Grondkruip √ (1 x 1) (1) 2.6.2 Leunende pale / heinings √ Buigende groeipatrone van bome √ Gebreekte steunmuur √ Geterrasseerde helling √ (Enige TWEE) (2 x 1) (2) 2.6.3 (a) 1 cm per jaar (1 x 1) (1) (b) Nat-en droogword van die sandkorrels √√ Verhitting en afkoeling van die sandkorrels √√ (2 x 2) (4) (c) Hoër reënval gaan die beweging versnel omdat omvangryke uitsetting en krimping gaan plaasvind √√ Hoe steiler die helling is, hoe vinniger gaan die grond by die helling af beweeg √√ (2 x 2) (4) 2.6.4 Steiler hellings kan met sement bespuit of bedek word √√ Steunmure walle kan gebou word om die helling te stabiliseer √√ Erg gekraakte gesteentes kan verstewig word deur boute by hulle aan te heg √√ Dreineringspype kan in die helling aangebring word om vinniger dreinering van water uit die grond toe te laat √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) [75] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 GEOGRAFIE V1 (EC/NOVEMBER 2017) AFDELING B: ONTWIKKELING EN NATUURLIKE HULPBRONNE VRAAG 3 3.1 3.1.1 E√ 3.1.2 G√ 3.1.3 A√ 3.1.4 H√ 3.1.5 C√ 3.1.6 I√ 3.1.7 B√ 3.1.8 D√ (8 x 1) (8) 3.2 3.2.1 Moedergesteente √ 3.2.2 R-horison √ 3.2.3 C-horison √ 3.2.4 O-horison √ 3.2.5 A-horison √ 3.2.6 R-horison √ 3.2.7 Reënval √ (7 x 1) (7) 3.3 3.3.1 Menslike Ontwikkelings Indeks √ (1 x 1) (1) 3.3.2 GDP/capita √ Geletterdheid (Opvoeding) √ Lewensverwagting √ (Enige EEN) (1 x 1) (1) 3.3.3 (a) Ontwikkelde lande – Y √√ Ontwikkelende lande – X √√ (2 x 2) (4) (b) Die Gini-koëffisiënt verwys na die oneweredige verspreiding van rykdom in lande, en konsentreer dus net op ekonomiese ontwikkeling √√ Die MOI kombineer sosiale en ekonomiese aanwysers om tussen ontwikkelde en ontwikkelende lande te onderskei √√ Beide aanwysers verskaf ʼn punt uit 1, maar by die MOI is ʼn punt naaste aan 1 meer ontwikkeld teenoor die Gini waar ʼn punt naaste aan 1 baie swak en oneweredige verspreiding van rykdom aandui √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2017) GEOGRAFIE V1 9 3.3.4 Die bevolking is nog jonk en is ʼn ekonomiese las vir die land √√ Jeugdiges kan nie die werksektore betree nie √√ Hoë bevolkingsgroei sal meer druk op natuurlike en menslike hulpbronne plaas √√ Oorkonsentrasie van skole lei tot swak opvoeding en lae vaardigheidsvlakke, wat ʼn negatiewe invloed op toekomstige produksie mag hê √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 3.4 3.4.1 Die balans tussen ʼn land se invoere en uitvoere. √ (Konsep) (1 x 1) (1) 3.4.2 (a) Die houer met invoere is groter √ Die persoon worstel om die uitvoere vas te hou, wat impliseer dat minder uitvoere voorkom √ (Enige EEN) (1 x 1) (1) (b) Kwotas √ Embargo’s √ Subsidies aan boere om meer produkte te produseer √ Tariewe op goedere √ (Enige TWEE) (2 x 1) (2) 3.4.3 Beter handelverhoudings sal gevestig word √√ Geen beperkings op sekere goedere √√ Produkte sal teen ʼn billike prys na ander lande uitgevoer word √√ Meer produksie op ooreengekome produkte gaan na die wêreldmark √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 3.4.4 Dit sal sterker internasionale verhoudinge bou √√ Lande sal buitelandse valuta verdien √√ Verbeterde werksgeleenthede √√ Beter industrialisasie en invoervervanging √√ Dit sal armoede verlig √√ Handel help met kapasiteitsbou √√ Infrastruktuur sal ontwikkel en opgegradeer word √√ Vermenigvuldigingseffek sal in werking kom, waar een ontwikkeling sal lei tot die ontwikkeling van vele ander sektore √√ (Enige VIER) (4 x 2) (8) 3.5 3.5.1 Beligting √ (1 x 1) (1) 3.5.2 Bevolkingstoename sal energieverbruik vermeerder √ (1 x 1) (1) 3.5.3 Meer huishoudings gebruik elektrisiteit √√ ʼn Groter persentasie van Suid-Afrika se huishoudings is verbind aan die elektrisiteitsrooster. √√ (Enige EEN) (1 x 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 GEOGRAFIE V1 (EC/NOVEMBER 2017) 3.5.4 Meer finansiële uitgawes op die uitbreiding van die energierooster en die bou van kragstasies. √√ Druk op die huidige energievoorsiening veroorsaak beurtkrag, wat ekonomiese groei vertraag. √√ Ontginning van meer steenkool sal die hulpbron vinniger uitput met gevolglike werksverliese en afname in uitvoere. √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 3.5.5 Skakel die ligte in vertrekke, waar daar niemand is nie, af √√ Stort eerder as om te bad √√ Stel die warmwatersilinder teen 5 °C laer √√ Gebruik slegs verwarmers wanneer nodig, dra eerder warm klere √√ Gebruik sonkragpanele √√ Vervang die gloeilampies met hoër doeltreffendheid, laer watt gloeilampies √√ Moenie die waterketel te vol maak nie, kook slegs die hoeveelheid wat nodig is √√ Was klere in koue water eerder as warm water √√ Gebruik die wasgoed lyn eerder as die tuimeldroër √√ Gebruik minder ornamentele ligte √√ Maak die yskasdeur minder oop √√ (Enige VIER) (4 x 2) (8) 3.6 3.6.1 Termiese energie / Gebruik van steenkool √ (1 x 1) (1) 3.6.2 Die hulpbron wat deur die industrieë gebruik word is ʼn nie-hernubare hulpbron. √√ (1 x 2) (2) 3.6.3 (a) Koolstofdioksied √ Koolstofmonoksied √ Stikstofoksied √ (Enige EEN) (1 x 1) (1) (b) Aardverwarming √ Suurreën √ (2 x 1) (2) 3.6.4 Mense gebruik aanhoudend ʼn nie-hernubare hulpbron √√ Ontginning van die hulpbron veroorsaak omgewings skade √√ Ekosisteme en habitatte word verwoes √√ Die gasse wat vrygestel word veroorsaak klimaatverandering √√ Biodiversiteit word verwoes √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 3.6.5 Dit is ʼn groot verskaffer van werksgeleenthede. √√ Suid-Afrika het groot steenkoolreserwes en dit verdien buitelandse valuta √√ Steenkool vorm die basis van ander industrieë soos seep vervaardiging, Sasol, ens. √√ Dit is relatief goedkoop om te ontgin en goedkoop om krag op te wek, dus betaal industrieë laer pryse vir energie in vergelyking met ander plekke in die wêreld √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) [75] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2017) GEOGRAFIE V1 11 VRAAG 4 4.1 4.1.1 Kern-periferie model √ 4.1.2 Volhoubare ontwikkelingsmodel √ 4.1.3 Rostow se model √ 4.1.4 Kern-periferie model √ 4.1.5 Rostow se model √ 4.1.6 Volhoubare ontwikkelingsmodel √ 4.1.7 Kern-periferie model √ (7 x 1) (7) 4.2 4.2.1 Hernubaar √ 4.2.2 Nie-hernubaar √ 4.2.3 Hernubaar √ 4.2.4 Hernubaar √ 4.2.5 Hernubaar √ 4.2.6 Nie-hernubaar √ 4.2.7 Nie-hernubaar √ 4.2.8 Nie-hernubaar √ (8 x 1) (8) 4.3 4.3.1 Die proses waar lede van die gemeenskap bymekaar kom om gesamentlike aksie te neem om ontwikkeling te bevorder √ (Konsep) (1 x 1) (1) 4.3.2 Sosio-ekonomiese ontwikkeling vir arm gemeenskappe √ Verbeter die welsyn van huishoudings in landelike gemeenskappe aansienlik √ (2 x 1) (2) 4.3.3 Dit is voorgestel aan talle huishoudings regoor Suidelike Afrika √√ Alle lede van die gemeenskap word genooi om dit by te woon √√ Opleiding dek verskeie modules oor landbou en voedselsekuriteit √√ (Enige EEN) (1 x 2) (2) 4.3.4 Monitering maak seker dat die aardighede wat opgedoen is, korrek geïmplementeer word √√ Dit maak seker dat deelnemers aan die programme enige uitdaging kan hanteer √√ (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 GEOGRAFIE V1 (EC/NOVEMBER 2017) 4.3.5 Dit help met landbou-uitbreiding √√ Dit is gesentreer rondom die ontwikkeling van menslike hulpbronne √√ Dit verhoog organisering en ontwikkel administratiewe vaardighede √√ Help met die verstaan van gesondheid en gesondheidsdienste √√ Help met nasiebou √√ Dit verbeter infrastruktuur en die gebruik van moderne tegnologie √√ Dit verhoog die lewensstandaard en bemagtig vroue √√ (Enige DRIE) (3 x 2) (6) 4.4 4.4.1 Multilateraal √ (1 x 1) (1) 4.4.2 Meer as een organisasie (verskillende mense) is besig om hulp te verskaf. √ (1 x 1) (1) 4.4.3 Die hulp verskaf net ʼn tydelike oplossing vir die probleem, maar het nie ʼn langtermyn voordeel vir die gemeenskap nie √√ (1 x 2) (2) 4.4.4 (a) Humanitêre hulp √ (1 x 1) (1) (b) Die foto illustreer ʼn baie droë omgewing, dus is die hulp tydens droogtegeteisterde tye √√ (1 x 2) (2) 4.4.5 Dit kan die tempo van ekonomiese groei verhoog √√ Help met die ontwikkeling van hulpbronne en voorsiening van energie √√ Bemoedig en help om toepaslike tegniese stelsels te implementeer √√ Verskaf werk in nuwe nywerhede √√ Verminder die behoefte aan sekere ingevoerde goedere √√ Help met landbouproduksie deur die gebruik van moderne tegnologie √√ Voorsien primêre gesondheidsorg soos die voorsiening van inspuitingsprogramme en die opleiding van verpleegkundiges √√ Help met gesinsbeplanning √√ Voorsien aan studente beurse om in die buiteland te studeer √√ Voorsien tegniese bystand aan regerings wat ontwikkelingsprogramme implementeer √√ Kan ook help om menseregte en waardigheid te beskerm √√ (Enige VIER) (4 x 2) (8) 4.5 4.5.1 Wind-energie √ (1 x 1) (1) 4.5.2 Dit maak voëls dood. √ Dit is nie altyd beskikbaar nie. √ (2 x 1) (2) 4.5.3 Geen steenkool of water word gebruik nie √√ Geen uitlating van kweekhuisgasse nie, dus dra dit nie by tot aardverwarming nie √√ Daar is geen giftige of gevaarlike afvalprodukte nie √√ Die gebied onder die windpompe kan gebruik word vir die verbouing van gewasse √√ Boere kan huurgeld van die windkrag-maatskappy kry √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2017) GEOGRAFIE V1 13 4.5.4 (a) Wanneer meer omgewingsvriendelike bronne gebruik word om elektrisiteit op te wek √√ (1 x 2) (2) (b) Nuwe masjinerie moet vervaardig word, wat lei tot verhoogde werksgeleenthede √√ Nie-konvensionele energie kan gegenereer word in kleiner gebiede en streke, wat die ekonomie van afgeleë gebiede verhoog √√ Verhoging van die gebruik van nie-konvensionele energie sal die prys van fossielbrandstof verlaag, wat Suid-Afrika kan bevoordeel √√ (3 x 2) (6) 4.6 4.6.1 Wanneer ons die hulpbron op so manier gebruik dat toekomstige generasies ook uit dieselfde hulpbron voordeel trek. √ (Konsep) (1 x 1) (1) 4.6.2 Herwinning is wanneer ʼn hulpbron gebruik word om ander produkte te maak, en Herverbruik verwys na die gebruik van ʼn hulpbron meer as een keer sonder om dit te vernietig. √√ (1 x 2) (2) 4.6.3 Skep werksgeleenthede en selfstandige geleenthede √√ Nuwe masjiene en fasiliteite verbreed die vaardighede en kennisvlakke van werkers √√ Minder gebruik van produkte, spaar baie geld vir individue, wat êrens anders gebruik kan word. √√ (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 4.6.4 Dit verminder vullisafval √√ Behou natuurlike hulpbronne. √√ Bewaar woude en ander natuurlike habitatte √√ Verminder energieverbruik √√ Verminder besoedeling en aardverwarming √√ (Enige VIER) (4 x 2) (8) [75] GROOTTOTAAL: 225 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief