Economics Grade 11 P1 Gauteng June 2018 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS PROVINSIALE EKSAMEN JUNIE 2018 GRAAD 11 EKONOMIE VRAESTEL 1 TYD: 2 uur PUNTE: 150 13 bladsye b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 2 Vraestel 1 GRAAD 11 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS PROVINSIALE EKSAMEN EKONOMIE Vraestel 1 TYD: 2 uur PUNTE: 150 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDBOEK:  AFDELING A: VERPLIGTEND  AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae.  AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 3. Skryf die vraagnommer bo-aan elke antwoord neer. 4. Lees die vrae aandagtig deur. 5. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 6. Laat 2 – 3 reëls tussen onderafdelings van vrae oop. 7. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde aan die kognitiewe vereistes van die vrae voldoen. 8. Beantwoord slegs die vereiste aantal vrae. Addisionele antwoorde sal nie nagesien word NIE. 9. Gebruik slegs swart of blou ink. 10. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 11. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 3 Vraestel 1 GRAAD 11 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 Verskillende opsies word voorsien as moontlike antwoorde vir die volgende vrae. Kies die antwoord en skryf slegs die letter A – D langs die vraagnommer (1.1.1 – 1.1.8) in die ANTWOORDBOEK neer. 1.1.1 Nominale lone is ʼn maatstaf vir die … A bedrag geld wat ʼn arbeider ontvang. B aantal ure wat arbeiders werk. C toestande waaronder arbeiders werk. D welvaart van arbeiders. 1.1.2 Ekonomiese groei is ʼn toename in die … A besteding deur verbruikers. B invoere vanaf oorsese lande. C die produksie van die land. D besteding deur die owerhede. 1.1.3 Individue wat produksiefaktore gebruik om ʼn besigheid te begin en te bestuur is bekend as …? A kapitaal B entrepreneurs C verbruikers D huishoudings 1.1.4 In die vergelyking van die BBP van een jaar met die van ʼn volgende jaar word die ... gebruik. A BBP teen heersende pryse B BBP teen markpryse C BBP teen konstante pryse D nominale BBP 1.1.5 Produksie waarby slegs die permanente inwoners van ʼn land betrokke is, staan bekend as ... produksie. A volskaalse B internasionale C binnelandse D nasionale b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 4 Vraestel 1 GRAAD 11 1.1.6 ʼn Onderneming wat brandstof uit steenkool vervaardig is ... A Caltex B Sasol C Engen D Shell 1.1.7 ʼn Gemengde ekonomie is een wat bestaan uit … A groot en klein ondernemings. B plase en fabrieke. C goedere en dienste. D ʼn openbare en ʼn private sektor. 1.1.8 ʼn Mineraal wat bekend staan as „swart goud‟ is … A steenkool. B goud. C ystererts. D uranium. (8x2) (16) 1.2 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by die item in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A – I) langs die vraagnommer (1.2.1 – 1.2.8) in die ANTWOORDBOEK neer, byvoorbeeld 1.2.9 J. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Oordragbetalings A Uitgedruk deur reële BBP per kapita, lewensverwagting en vlakke 1.2.2 Lewenstandaard van geletterdheid 1.2.3 Reële vloei B Ouderdomme tussen 15 en 64 jaar 1.2.4 Vervaardiging C Motors, geboue en paaie 1.2.5 Binnelandse mark D Belasting en staatsbesteding 1.2.6 Fiskale beleid E Sekondêre ekonomiese aktiwiteit 1.2.7 Tasbare bates F Ouderdomspensioen is ʼn voorbeeld hiervan 1.2.8 Arbeidsmag G Die vloei van goedere en dienste H Produkte wat binne Suid-Afrika verkoop word. I Primêre ekonomiese aktiwiteite (8x1) (8) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 5 Vraestel 1 GRAAD 11 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommer (1.3.1 – 1.3.6) in die ANTWOORDBOEK neer. (GEEN AFKORTINGS TOEGELAAT NIE) 1.3.1 Lone, huur, rente en wins word verruil vir ... in die ekonomiese kringloop. 1.3.2 Bestudeer die funksionering van die ekonomie as geheel. 1.3.3 Vervoerfasiliteite soos lughawens, paaie en spoorwegstelsel. 1.3.4 Die verwantskap tussen reële produksie en die aantal insette. 1.3.5 Die metode wat gebruik word om nasionale inkome te bereken deur totale besteding op finale goedere en dienste te bereken. 1.3.6 Die totale inkomste van die bevolking, verdeel deur die per kapita inkomste van die bevolking. (6x1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 6 Vraestel 1 GRAAD 11 AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. VRAAG 2 MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae: 2.1.1 Noem enige TWEE kategorieë van finale verbruiksbesteding deur huishoudings. (2x1) (2) 2.1.2 Waarom is kapitaalvorming belangrik vir die ekonomie van Suid- Afrika? (1x2) (2) 2.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. TERSIÊRE AKTIWITEITE: GAUTENG DOMINEER Finansiële, vaste eiendom en besigheidsdiensaktiwiteite Persoonlike en gemeenskapsdiens- aktiwiteite Vervoer, opberging en kommunikasie bates Groot- en kleinhandel, spyseniering en akkommodasie aktiwiteite Konstruksie sektor Elektrisiteit en gasproduksie, asook wateruitsette [Bron: Google.co.za] 2.2.1 Identifiseer die tersiêre aktiwiteit in Gauteng wat die meeste bydra tot die Suid-Afrikaanse ekonomie. (1) 2.2.2 Gee ʼn rede vir die ekonomiese aktiwiteit wat die hoogste persentasie bydra tot die tersiêre sektor. (1) 2.2.3 Verduidelik kortliks die term tersiêre ekonomiese aktiwiteite. (2) 2.2.4 Waarom is dit verkieslik vir ʼn land om ʼn sterker tersiêre sektor as ʼn primêre sektor te hê? (2) 2.2.5 Wat is die rol van vervoer in die versterking van die tersiêre sektor in Gauteng? (2x2) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 7 Vraestel 1 GRAAD 11 2.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Toestand van Entrepreneurskap in Suid-Afrika Die hoof uitvoerende beampte van Riversands Incubation Hub, Tzadzwa Madavo, se dat entrepreneurs gereeld beweer dat ʼn gebrek aan bevondsing hulle terughou. Die top vyf uitdagings wat entrepreneurs ondervind behels die volgende: om kliente en verbruikers te vind (47%); onvermoë om fondse te genereer (43%); gebrek aan riglyne (31%); te veel verspreide belange (30%) en stadige of verlore verkope (21%) HIER IS SEKERE MOTIVERINGSASPEKTE 4% (onvermoë om werk te kry); 8% (belangstelling in hulle produkte / dienste); 10% (dit maak my bly); 14% (ek wou my vaardighede gebruik); 22% (ek wou my eie baas gewees het); 42% (ek het ʼn geleentheid identifiseer) Bron: [Infographic by Seed Academy: Survey 2017] 2.3.1 Identifiseer ʼn moontlike rede vir die daling van entrepreneurskap in SA? (1) 2.3.2 Noem EEN hoofrede waarom deelnemers hulle eie besighede begin het. (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die konsep entrepreneurskap. (2x1) (2) 2.3.4 Verduidelik enige faktor wat die winste van ʼn entrepreneur beïnvloed. (2) 2.3.5 Wat is die belangrikheid van entrepreneurskap in die ekonomie van Suid-Afrika? (4) 2.4 Onderskei tussen hernubare en nie-hernubare hulpbronne. (2x4) (8) 2.5 Hoe kan die ontwikkeling van kleinsakeondernemings die gemarginaliseerdes in Suid-Afrika bevoordeel? (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 8 Vraestel 1 GRAAD 11 VRAAG 3 MAKROEKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae: 3.1.1 Noem enige TWEE voorbeelde van primêre energiebronne wat in Suid-Afrika gebruik word. (2x1) (2) 3.1.2 Waarom is hulpbronne so belangrik in die produksieproses? (1x2) (2) 3.2 Bestudeer die tabel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SUID-AFRIKA SE BRUTO BINNELANDSE PRODUK (BBP) – 2017 R miljoen Vergoeding van werknemers 1 892 721 Netto bedryfsurplus 1 065 200 Vastekapitaalverbruik 560 397 Bruto waarde toegevoeg teen faktorkoste 3 518 318 Ander belasting op produksie 81 307 Ander subsidies op produksie 9 813 Bruto waarde toegevoeg teen basiese pryse 3 589 812 Belasting op goedere 438 785 Subsidies op goedere 15 005 Bruto binnelandse produk teen markpryse 4 013 592 [Aangepas uit die SARB Kwartaallikse Bulletin, Junie 2017] 3.2.1 Identifiseer die metode wat gebruik is om die BBP in die tabel hierbo te bereken. (2x1) (2) 3.2.2 Beskryf kortliks die term bruto binnelandse produk. (2) 3.2.3 Wat is die vernaamste doelwit van subsidies op produksie? (2) 3.2.4 Bereken vastekapitaalverbruik as ʼn persentasie van die BBP teen faktorkoste. Toon ALLE berekeninge. (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 9 Vraestel 1 GRAAD 11 3.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Die werkloosheidskrisis in Suid-Afrika Die werkloosheidkoers in Suid Afrika het toegeneem tot 27.7% gedurende die eerste ses maande van 2017. Hierdie is die hoogste koers sedert September 2006 en daar word verwag dat dit verder in die toekoms gaan toeneem. Dit het ʼn groot impak op die toenemende vlak van armoede in Suid-Afrika. Alhoewel die informele sektor baie uitdagings het, kan dit ʼn positiewe bydrae lewer tot die verligting van armoede, en die verbetering van die lewensgehalte van baie Suid-Afrikaners. Die armoede gaping … Die wat het Die wat nie het nie ARMOEDE [Bron: www.tradingeconomics.com] 3.3.1 Identifiseer die ekonomiese konsep wat deur die uittreksel uiteengesit word. (1) 3.3.2 Verskaf ʼn rede hoekom die ekonomiese konsep op byna elke straathoek vertoon word. (1) 3.3.3 Verduidelik kortlik TWEE sosiale redes vir die hoë werkloosheidkoers in Suid-Afrika. (2x2) (4) 3.3.4 Hoe kan die informele sektor ʼn impak hê op die vermindering van die Werkloosheidskoers in Suid-Afrika? (2x2) (4) 3.4 Onderskei tussen reële beleggings en finansiële belegging. (2x4) (8) 3.5 Hoe kan die regering die probleem rondom grondverdeling oplos? (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 10 Vraestel 1 GRAAD 11 VRAAG 4 MAKROEKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae: 4.1.1 Noem enige TWEE soorte kommunikasie infrastruktuur wat in Suid-Afrika gebruik word. (2x1) (2) 4.1.2 Hoe kan belasting gebruik word om die afwaartse tendens in die ekonomie te herstel? (1x2) (2) 4.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SUID-AFRIKA SE ENERGIEKRISIS AKTIWITEIT/ AANTAL PERSENTASIE “Dinge gaan sommer baie KATEGORIE VERBRUIKERS VERBRUIK erger raak en daarom is dit % belangrik dat ons ʼn beter Huishoudelik 6 846 330 94 insig kry oor ons land se Landbou 99 054 1.4 elektrisiteitstelsel, Eskom. Mynbou 2 003 0.03 Ons kan kyk na ons Vervaardiging 43 952 0.6 verbruikspatrone en pryse, Kommersieël 243 212 3.3 die koste van beurtkrag en Vervoer 2 153 0.3 hoe ons die belaglike Algemeen 36 105 0.5 situasie waarin ons onsself deesdae bevind, kan Totaal 7 272 809 100 ontduik.” – Dirk de Vos [Bron: dailymaverick.co.za] 4.2.1 Identifiseer ʼn rede waarom Eskom beurtkrag implementeer het? (1) 4.2.2 Noem die persentasie van krag wat deur die primêre sektor in Suid-Afrika gebruik word? (1) 4.2.3 Verduidelik kortliks die term beurtkrag in terme van elektrisiteit. (2) 4.2.4 Hoekom gebruik plaaslike verbruikers die meeste krag? (2) 4.2.5 Hoe sal beurtkrag die Suid-Afrikaanse ekonomie beïnvloed? (2x2) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 11 Vraestel 1 GRAAD 11 4.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. EKONOMIESE STELSELS: KAPITALISME OF SOSIALISME? “In sy suiwerste vorm bestaan die VSA vryemarkstelsel sonder enige inmenging VRYEMARK van die regering. GROOT OPENING! Adam Smith het geredeneer dat ʼn Saterdag „onsigbare hand‟ die regte koers sou Okt. 8 aandui vir markkragte en skaars 12 nm – 5 nm produksiefaktore. URE Hiermee het hy bedoel dat dit voorkom Maandae Vrydae asof iemand baie doeltreffende keuses Saterdae maak en besluite neem om die ekonomie 12 nm – 5 nm KOLLEGE SENTRA doeltreffend te laat funksioneer, maar in 235!! werklikheid gebeur dit bloot natuurlik wanneer ʼn aantal mense in ʼn mark as verbruikers optree” [Aangepas uit VERKEN Ekonomie Graad 11, Maskew Miller Longman] 4.3.1 Identifiseer ʼn land wat gebruik maak van bogenoemde ekonomiese stelsel. (1) 4.3.2 Noem EEN voordeel van ʼn vryemarkekonomie. (1) 4.3.3 Verduidelik kortliks die term vrye mark-ekonomie. (2) 4.3.4 Hoe is die markekonomie “self-regulerend”? Motiveer. (2) 4.3.5 Hoekom is kapitalisme nie voordelig vir alle lande en verbruikers nie? (2x2) (4) 4.4 Bespreek die rol van die faktormark in die kringloopdiagram. (4x2) (8) 4.5 Hoe dra Swart Ekonomiese Bemagtiging by tot gemeenskapsdeelname in Suid-Afrika? (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 12 Vraestel 1 GRAAD 11 AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK STRUKTUUR VAN OPSTEL PUNTE- TOEKENNING Inleiding  Die inleiding is ʼn laer-orde respons.  ʼn Goeie beginpunt sal wees om ʼn begrip of sleutelwoord van die vraag te definieer. Maks. 2  Moenie in die inleiding enige gedeelte van die vraag insluit nie.  Moenie enige gedeelte van die inleiding in die inhoud / liggaam herhaal nie.  Vermy deur in die inleiding te herhaal wat jy in die liggaam bespreek het. Liggaam Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede / Diepgaande bespreking/ Ondersoek / Bespreek krities / Analiseer / Vergelyk / Evalueer / Onderskei / Verduidelik / Assesseer / Debatteer Maks. 26 Addisionele gedeelte: Gee eie menings / Bespreek krities / Evalueer / Evalueer krities / Teken ʼn grafiek en verduidelik / Gebruik die gegewe grafiek en verduidelik / Voltooi die gegewe grafiek / Bereken / Lei af / Vergelyk / Verduidelik / Onderskei / Interpreteer / Debatteer kortliks / Maks. 10 Hoe? / Stel voor Slot Enige hoë-orde slot behoort die volgende in te sluit:  ʼn Kort samevatting van dit wat bespreek is, sonder die herhaling van enige feite wat reeds genoem is.  Enige opinie of waarde-oordeel van die feite wat bespreek is. Maks. 2  Addisionele ondersteunende inligting wat die besprekings / ontleding versterk.  ʼn Teenstrydige sienswyse met motivering, indien gevra.  Aanbevelings. TOTAAL 40 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 13 Vraestel 2 GRAAD 11 VRAAG 5 MAKROEKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek die lewering van sosiale dienste aan Suid-Afrika in besonderhede. (26 punte)  Wat kan die Suid-Afrikaanse Regering doen om die lewering van sosiale dienste aan landsburgers te verbeter? (10 punte) [40] VRAAG 6 MAKROEKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek die ekonomiese belangrikheid van die primêre sektor in die ekonomie. (26 punte)  Hoe kan die ontwikkeling van meer arbeidsintensiewe nywerhede Suid-Afrika bevoordeel? (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 EINDE