Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202516 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2025, 16 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2025

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NKANGA 2025 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Ndancedwa ngumhlobo wam loo mini Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makakhankanye iinkcukacha malunga nale mini athetha ngayo. • Unokuchaza igama lomhlobo, nendawo ababekuyo xa wayedinga uncedo. • Makakhankanye isiganeko okanye iziganeko ezabangela ukuba abe ukwimeko yokudinga uncedo. • Makakhankanye isenzo okanye izenzo ezenziwa ngumhlobo wakhe ezaba luncedo neendlela ezamnceda ngayo. • Angakhankanya iimvakalelo zaphambi kokuba afumane uncedo. • Makakhankanye iimvakalelo zakhe zasemva kokuba efumene uncedo. • Anganika amava akhe ngawakufundayo malunga nokubaluleka kokunceda umntu okanye malunga nabahlobo. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.2 Isihloko: Iinjongo zam emva kokufunda ibanga lematriki Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makakhankanye iinjongo zakhe ebomini. • Angakhankanya isizathu (izizathu) sokuba abe nezi njongo anazo emva kokufunda kwakhe ibanga lematriki. • Angabalula iindlela aceba ukuziphumeza ngazo ezi njongo anazo. • Angaxela indlela obunokuchaphazeleka ngayo ubomi bakhe xa zinokufezeka okanye zingafezeki ezi njongo anazo. • Anganika iimeko ezinokuba yingxaki okanye ezinokuba luncedo ekuphumezeni ezi njongo. • Anganika imizekelo yezinto anokuzizuza xa zinokuphumelela ezi njongo. • Angakhankanya izinto aceba ukuzixhobisa ngazo ukuze aziphumeze ezi njongo zakhe zasemva kokufunda ibanga lematriki. • Angavala ngokukhankanya ukubaluleka kokuba ngumntu oneenjongo ebomini. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.3 Isihloko: Ukuba bendinokulibuyisela umva ixesha ... Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika ulwazi oluyimvelaphi malunga namaxesha obomi. • Angakhankanya ukuba kwakusenzeka ntoni, kunjani kweli xesha anqwenela ukubuyela kulo. • Angakhankanya izizathu zokuba azive enqwenela ukulibuyisela umva ixesha. • Angaxela indlela ubomi bakhe elabuchaphazela ngayo eli xesha nendlela elahluke ngayo kwimeko akuyo ngoku. • Anganika amava awazuzileyo ukuze afikelele kwingcinga yokunqwenela ukubuyisela umva ixesha. • Anganika uluvo lwakhe malunga nokulisebenzisa ngokukuko ixesha. • Angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo isihloko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.4 Isihloko: Utshintsho olubalulekileyo endilwenzileyo Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makanike inkcaza ngotshintsho nenjongo yalo. • Makakhankanye olu tshintsho athe walwenza. • Angakhankanya izizathu ezimkhokelele kolu tshintsho alwenzileyo (kuye okanye kwabanye abantu). • Makaveze ukubaluleka kolu tshintsho nefuthe lalo ebomini bakhe okanye babanye abantu. • Angacacisa iindlela athe wancedakala ngazo ngenxa yokuthatha isigqibo esibalulekileyo kuye esize notshintsho. • Angakhankanya abantu okanye iimeko ezithe zanceda okanye zalulutho ukuze abe nakho ukwenza olu tshintsho. • Makaveze imvakale • lo zakhe neemvakalelo zabanye abantu ngolu tshintsho (zisenokuba zezibonisa imincili/unxunguphalo). • Angachaphazela iingxaki athe wahlangabezana nazo neendlela athe wazoyisa ngazo ukuze utshintsho olo lube yimpumelelo. • Angakhankanya izinto eziyinzuzo ebomini bakhe ezibe luncedo nakwabanye abantu ngenxa yolu tshintsho. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.5 Isihloko: Iindumasi kwezomculo zinefuthe elibi nelihle kulutsha Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makanike inkcaza ngeendumasi. • Angakhankanya ifuthe leendumasi. • Angakhankanya iindlela iindumasi eziziphatha ngayo nendima eziyidlalayo ebomini bolutsha. • Ifuthe elihle: Makakhankanye izinto ezenza ukuba iindumasi zibonakale ziluncedo kwaye zithandeka kulutsha. • Anganika imizekelo yezinto ezintle neziluncedo azaziyo ezenziwa ziindumasi. • Angaveza indima edlalwa ziindumasi ukuphuhlisa uluntu jikelele. • Ifuthe elibi: Makakhankanye uxinzelelo oluthi ulutsha lulufumane ngenxa yokufuna ukuphila ubomi obufana nobeendumasi. • Anganika imizekelo yezinto ezimbi nezingeloncedo ezaziwayo ezenziwa ziindumasi. • Makaqukumbele ngokushwankathela izimvo azibekileyo macala ze aveze olwakhe uluvo. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.6 Isihloko: Abantwana abenza imidlalo ngabona baphumelelayo ezifundweni Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcaza ngeemidlalo gabalala. • Angakhankanya imvelaphi yokudlalwa kwemidlalo ezikolweni. • Kwimbono exhasayo: Angabalula ukubaluleka kwemidlalo ezikolweni ukunceda ukulola iingqondo zabafundi, nto leyo ephucula inkqubo yabo kwizifundo. • Angakhankanya indlela imidlalo ephucula ngayo impilo nomdla wokuhamba isikolo kakuhle nekwabagcina abafundi bedlamkile esikolweni, nto leyo ekhokelela kwimpumelelo ezifundweni. • Angakhankanya ukuba ukusebenzisana kwabo kumaqela ezemidlalo kukhokelela ekubeni benze amaqela okuncedisana ngezifundo oko kuphucule indlela abaqhuba ngayo ezifundweni. • Makanike imizekelo kulwazi olukhoyo nakumava akhe ukungqina oku. • Kwimbono echasayo: Angakhankanya ukuphazamiseka kwabafundi kwinkqubo yokufunda ngenxa yokubandakanyeka kwabo kwimidlalo. • Angabalula uxinzelelo ababanalo abafundi oluza nokuzibandakanya kwimidlalo, nto leyo ethi ichaphazele kakubi inkqubo yabo kwizifundo. • Angabalula ukuba ukuphumelela ezifundweni akuxhomekekanga kwimidlalo, ze anike imizekelo ayaziyo yezikolo ezingathathi nxaxheba kwimidlalo kodwa zineziphumo ezigqwesileyo. • Unokuveza ukuba bakho abafundi abangathabathi inxaxheba kwezemidlalo kodwa baphumelela emagqabini. • Anganika imizekelo kulwazi olungqina isihloko namava akhe. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.7 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Anganika inkcaza ngezilwanyana. • Anganika iinkcukacha ezibhekiselele kwiingonyama. • Angakhankanya ukubaluleka kokugcina izilwanyana zasendle zikhuselekile. • Angaveza ubungozi bezilwanyana ebantwini nasendalweni ngokubanzi. • Angakhankanya igalelo lezilwanyana kwindalo jikelele. • Angakhankanya igalelo lobukho bezilwanyana zasendle kwezoqoqosho. • Angabonakalisa iziphumo ezibi zokutshatyalaliswa kwezilwanyana kwizizukulwana ezizayo. • Angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo isihloko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.8 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo: • Makanike ulwazi malunga nobuxhakaxhaka betekhnoloji kule mihla. • Makachaze ngokubaluleka kokukhathalelwa kwamazinyo. • Angakhankanya indima enokudlalwa ziirobhothi ekukhupheni amazinyo endaweni kagqirha wamazinyo. • Angavelela ifuthe lokusetyenziswa kweerobhothi kwimisebenzi eyenziwa ngabantu nendlela enokuchaphazela ngayo iindidi ezahlukileyo zabantu nempilo jikelele. • Angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo isihloko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. • Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. • Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. • Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. • Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. • Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. • Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho). • Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye: • Umviwa uthatha icala ngomba othile. • Uthotho lweengxoxo-oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. • Ukubethelela-isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. • Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Kwisincoko esivelela amacala omabini • Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili. • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. • Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso. • Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta. • Isibuliso – sesifanelekileyo, ileta iya kumhlobo wakhe, ambize ngegama. • Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace. • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umhlobo wakhe. • Umxholo mawube malunga nokuchaza ngohlobo lweshishini afuna ukuliqala kulo nyaka uzayo. • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela. • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30] 2.2 ILETA ESESIKWENI • Iidilesi zimbini yeyomntu obhalayo nalowo ubhalelwayo. • Makaxelwe lowo ubhalelwayo kwedilesi yombhalelwa. • Isibuliso – sesisesikweni- umzekelo: Mhlekazi obekekileyo. • Umcimbi/umba – xa ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwa umgca. • Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhala ileta esesikweni. • Umxholo mawube ngowukuchazela inqununu ngomfundi oxutha ukutya kwabanye abafundi ngexesha lekhefu. • Isiphelo seseleta esesikweni – igama nefani zibhalwe ngokupheleleyo. • Ulwimi malube lolusesikweni. [30] 2.3 INQAKU LEPHEPHANDABA • Isihloko masibe nomtsalane sidlwengule umxhelo. • Igama lomntu obhala inqaku malivele. • Makuqalwe ngesizathu sokubhalwa kweli nqaku. • Umxholo mawube malunga nootsotsi abanyanzelisa ukunikwa imali yokhuseleko ukuze isikolo singaqhekezwa. • Isimbo sokubhala singaba sesichazayo nesikhatshwa zizafobe ukutsala umdla. • Amagama, iindawo, amaxesha obume bendawo kunye nezinye iinkcukacha ezifunekayo mazifakwe kwinqaku elo. • Malibhalwe ngokweekholam. • Makusetyenziswe ulwimi olufanelekileyo. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.4 INGXOXO YABABINI • Intshayelelo mayibe nomdla ityhile okuza kuba ngumxholo ifakwe ezigweqeni. • Makusetyenziswe intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo. • Isithethi sibhalwa ngasekhohlo, zesilandelwe yikholon [:]. • Enye ingcaciso ibhalwa ezigweqeni. • Ithoni nerejista zixhomekeke kunxulumano lwezithethi kunye nesihloko abathetha ngaso. • Makubekho izithethi ezibini eziza kuxoxa ngomba lowo othe wabekwa, omnye exoxela icala akholelwa kulo. • Umxholo mawube yingxoxo ephakathi komfundi notitshala malunga nokuthathwa kweeselfowuni zabafundi xa bezisebenzisa ngaphandle kwemvume eklasini. • Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi. • Ingxoxo mayibonakalise ukukhula, oko kukuthi intetho nganye ibe yimpendulo yobesele kuthethiwe. • Makungafikelelwa esiphelweni ingakhange ifezeke injongo yengxoxo/ isizathu sokubhalwa kwayo. • Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo. • Mazivalelise izithethi iseso sinelizwi lokubulela. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala. • Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 IFLAYA • Isihloko seflaya masibe sesitsala umdla, kusetyenziswe amagama akhethiweyo. • Isayizi yefonti mayahluke ibhalwe ngokugqamileyo. • Mayibe nabantu ejoliswe kubo. • Iinkcukacha ezifunekayo mazibhalwe ngokucacileyo. Umzekelo, igama le ephu, iimpawu zayo ezibalulekileyo, iindlela zokufikelela xa ubani efuna ukuyithenga, njalo njalo. • Umxholo mawube malunga nokwazisa nge-ephu yakhe yezibalo ayisunguleyo. • Mayiveze uncedo lwale nkonzo kubantu ekujoliswe kubo. • Imifanekiso nemizobo ayabelwa manqaku. [20] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE KA-WHATSAPP • Makuvele igama lomntu othunyelelwa umyalezo phezulu kwisikrini sefowuni yomthumeli. • Makuvele inombolo yomntu othunyelelwa umyalezo ukuba igama lakhe alikho efowunini yomthumeli. • Makuvele umhla kunye nexesha othunyelwa ngalo. • Umxholo mayibe ngowokukhumbuza ngezifundo zesiXhosa eziya kuba ngeMigqibelo esikolweni sabo nokubaluleka kwazo. • Amazwi athundezayo/akhuthazayo anokusetyenziswa. [20] 3.3 IZALATHISI • Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale. • Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela. • Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini. • Iimpawu zendlela, amagama eendawo eziqaphelekayo ecaleni kwendlela mazikhankanywe. • Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko. Qaphela: Nokuba umviwa usebenzise enye indlela akazi kunyityelwa manqaku. [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke Umgangatho ongentla (Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango unamathelwano 30 AMANQAKU olunemfezeko 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi 15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 15 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko 18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 16 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo. umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala 12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana -Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa -Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe isihloko yokubhala -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo -Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile 8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all