NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NKANGA 2025
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2025 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2025, 16 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 467.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
NSC November Exam 2025
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Ndancedwa ngumhlobo wam loo mini
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo
ilandelayo:
• Makakhankanye iinkcukacha malunga nale mini athetha
ngayo.
• Unokuchaza igama lomhlobo, nendawo ababekuyo xa
wayedinga uncedo.
• Makakhankanye isiganeko okanye iziganeko ezabangela
ukuba abe ukwimeko yokudinga uncedo.
• Makakhankanye isenzo okanye izenzo ezenziwa ngumhlobo
wakhe ezaba luncedo neendlela ezamnceda ngayo.
• Angakhankanya iimvakalelo zaphambi kokuba afumane
uncedo.
• Makakhankanye iimvakalelo zakhe zasemva kokuba efumene
uncedo.
• Anganika amava akhe ngawakufundayo malunga
nokubaluleka kokunceda umntu okanye malunga nabahlobo.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.2 Isihloko: Iinjongo zam emva kokufunda ibanga lematriki
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini
ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Makakhankanye iinjongo zakhe ebomini.
• Angakhankanya isizathu (izizathu) sokuba abe nezi njongo
anazo emva kokufunda kwakhe ibanga lematriki.
• Angabalula iindlela aceba ukuziphumeza ngazo ezi njongo
anazo.
• Angaxela indlela obunokuchaphazeleka ngayo ubomi bakhe
xa zinokufezeka okanye zingafezeki ezi njongo anazo.
• Anganika iimeko ezinokuba yingxaki okanye ezinokuba
luncedo ekuphumezeni ezi njongo.
• Anganika imizekelo yezinto anokuzizuza xa zinokuphumelela
ezi njongo.
• Angakhankanya izinto aceba ukuzixhobisa ngazo ukuze
aziphumeze ezi njongo zakhe zasemva kokufunda ibanga
lematriki.
• Angavala ngokukhankanya ukubaluleka kokuba ngumntu
oneenjongo ebomini.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.3 Isihloko: Ukuba bendinokulibuyisela umva ixesha ...
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo
ilandelayo:
• Anganika ulwazi oluyimvelaphi malunga namaxesha obomi.
• Angakhankanya ukuba kwakusenzeka ntoni, kunjani kweli
xesha anqwenela ukubuyela kulo.
• Angakhankanya izizathu zokuba azive enqwenela
ukulibuyisela umva ixesha.
• Angaxela indlela ubomi bakhe elabuchaphazela ngayo eli
xesha nendlela elahluke ngayo kwimeko akuyo ngoku.
• Anganika amava awazuzileyo ukuze afikelele kwingcinga
yokunqwenela ukubuyisela umva ixesha.
• Anganika uluvo lwakhe malunga nokulisebenzisa ngokukuko
ixesha.
• Angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo
isihloko.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.4 Isihloko: Utshintsho olubalulekileyo endilwenzileyo
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo
ilandelayo:
• Makanike inkcaza ngotshintsho nenjongo yalo.
• Makakhankanye olu tshintsho athe walwenza.
• Angakhankanya izizathu ezimkhokelele kolu tshintsho
alwenzileyo (kuye okanye kwabanye abantu).
• Makaveze ukubaluleka kolu tshintsho nefuthe lalo ebomini
bakhe okanye babanye abantu.
• Angacacisa iindlela athe wancedakala ngazo ngenxa
yokuthatha isigqibo esibalulekileyo kuye esize notshintsho.
• Angakhankanya abantu okanye iimeko ezithe zanceda
okanye zalulutho ukuze abe nakho ukwenza olu tshintsho.
• Makaveze imvakale
• lo zakhe neemvakalelo zabanye abantu ngolu tshintsho
(zisenokuba zezibonisa imincili/unxunguphalo).
• Angachaphazela iingxaki athe wahlangabezana nazo
neendlela athe wazoyisa ngazo ukuze utshintsho olo lube
yimpumelelo.
• Angakhankanya izinto eziyinzuzo ebomini bakhe ezibe
luncedo nakwabanye abantu ngenxa yolu tshintsho.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.5 Isihloko: Iindumasi kwezomculo zinefuthe elibi nelihle kulutsha
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/
xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Makanike inkcaza ngeendumasi.
• Angakhankanya ifuthe leendumasi.
• Angakhankanya iindlela iindumasi eziziphatha ngayo nendima
eziyidlalayo ebomini bolutsha.
• Ifuthe elihle: Makakhankanye izinto ezenza ukuba iindumasi
zibonakale ziluncedo kwaye zithandeka kulutsha.
• Anganika imizekelo yezinto ezintle neziluncedo azaziyo
ezenziwa ziindumasi.
• Angaveza indima edlalwa ziindumasi ukuphuhlisa uluntu
jikelele.
• Ifuthe elibi: Makakhankanye uxinzelelo oluthi ulutsha
lulufumane ngenxa yokufuna ukuphila ubomi obufana
nobeendumasi.
• Anganika imizekelo yezinto ezimbi nezingeloncedo ezaziwayo
ezenziwa ziindumasi.
• Makaqukumbele ngokushwankathela izimvo azibekileyo
macala ze aveze olwakhe uluvo.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.6 Isihloko: Abantwana abenza imidlalo ngabona baphumelelayo
ezifundweni
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/
xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Anganika inkcaza ngeemidlalo gabalala.
• Angakhankanya imvelaphi yokudlalwa kwemidlalo
ezikolweni.
• Kwimbono exhasayo: Angabalula ukubaluleka kwemidlalo
ezikolweni ukunceda ukulola iingqondo zabafundi, nto leyo
ephucula inkqubo yabo kwizifundo.
• Angakhankanya indlela imidlalo ephucula ngayo impilo
nomdla wokuhamba isikolo kakuhle nekwabagcina abafundi
bedlamkile esikolweni, nto leyo ekhokelela kwimpumelelo
ezifundweni.
• Angakhankanya ukuba ukusebenzisana kwabo kumaqela
ezemidlalo kukhokelela ekubeni benze amaqela
okuncedisana ngezifundo oko kuphucule indlela abaqhuba
ngayo ezifundweni.
• Makanike imizekelo kulwazi olukhoyo nakumava akhe
ukungqina oku.
• Kwimbono echasayo: Angakhankanya ukuphazamiseka
kwabafundi kwinkqubo yokufunda ngenxa
yokubandakanyeka kwabo kwimidlalo.
• Angabalula uxinzelelo ababanalo abafundi oluza
nokuzibandakanya kwimidlalo, nto leyo ethi ichaphazele
kakubi inkqubo yabo kwizifundo.
• Angabalula ukuba ukuphumelela ezifundweni
akuxhomekekanga kwimidlalo, ze anike imizekelo ayaziyo
yezikolo ezingathathi nxaxheba kwimidlalo kodwa
zineziphumo ezigqwesileyo.
• Unokuveza ukuba bakho abafundi abangathabathi inxaxheba
kwezemidlalo kodwa baphumelela emagqabini.
• Anganika imizekelo kulwazi olungqina isihloko namava akhe.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.7 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/
xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Anganika inkcaza ngezilwanyana.
• Anganika iinkcukacha ezibhekiselele kwiingonyama.
• Angakhankanya ukubaluleka kokugcina izilwanyana zasendle
zikhuselekile.
• Angaveza ubungozi bezilwanyana ebantwini nasendalweni
ngokubanzi.
• Angakhankanya igalelo lezilwanyana kwindalo jikelele.
• Angakhankanya igalelo lobukho bezilwanyana zasendle
kwezoqoqosho.
• Angabonakalisa iziphumo ezibi zokutshatyalaliswa
kwezilwanyana kwizizukulwana ezizayo.
• Angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo
isihloko.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
1.8 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi: Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo.
Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/
xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:
• Makanike ulwazi malunga nobuxhakaxhaka betekhnoloji kule
mihla.
• Makachaze ngokubaluleka kokukhathalelwa kwamazinyo.
• Angakhankanya indima enokudlalwa ziirobhothi ekukhupheni
amazinyo endaweni kagqirha wamazinyo.
• Angavelela ifuthe lokusetyenziswa kweerobhothi
kwimisebenzi eyenziwa ngabantu nendlela enokuchaphazela
ngayo iindidi ezahlukileyo zabantu nempilo jikelele.
• Angasitolika ngokwentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo
isihloko.
[Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
• Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo
okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, izihlomelo, neziphuhlisayo
ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo,
neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxela icala elinye:
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo-oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.
• Ukubethelela-isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Kwisincoko esivelela amacala omabini
• Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
• Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
• Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.
• Isibuliso – sesifanelekileyo, ileta iya kumhlobo wakhe, ambize ngegama.
• Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
• Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umhlobo wakhe.
• Umxholo mawube malunga nokuchaza ngohlobo lweshishini afuna
ukuliqala kulo nyaka uzayo.
• Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.
• Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30]
2.2 ILETA ESESIKWENI
• Iidilesi zimbini yeyomntu obhalayo nalowo ubhalelwayo.
• Makaxelwe lowo ubhalelwayo kwedilesi yombhalelwa.
• Isibuliso – sesisesikweni- umzekelo: Mhlekazi obekekileyo.
• Umcimbi/umba – xa ubhalwe ngoonobumba abancinci ukrwelelwa umgca.
• Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhala ileta esesikweni.
• Umxholo mawube ngowukuchazela inqununu ngomfundi oxutha ukutya
kwabanye abafundi ngexesha lekhefu.
• Isiphelo seseleta esesikweni – igama nefani zibhalwe ngokupheleleyo.
• Ulwimi malube lolusesikweni. [30]
2.3 INQAKU LEPHEPHANDABA
• Isihloko masibe nomtsalane sidlwengule umxhelo.
• Igama lomntu obhala inqaku malivele.
• Makuqalwe ngesizathu sokubhalwa kweli nqaku.
• Umxholo mawube malunga nootsotsi abanyanzelisa ukunikwa imali
yokhuseleko ukuze isikolo singaqhekezwa.
• Isimbo sokubhala singaba sesichazayo nesikhatshwa zizafobe ukutsala
umdla.
• Amagama, iindawo, amaxesha obume bendawo kunye nezinye iinkcukacha
ezifunekayo mazifakwe kwinqaku elo.
• Malibhalwe ngokweekholam.
• Makusetyenziswe ulwimi olufanelekileyo. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
2.4 INGXOXO YABABINI
• Intshayelelo mayibe nomdla ityhile okuza kuba ngumxholo ifakwe
ezigweqeni.
• Makusetyenziswe intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo.
• Isithethi sibhalwa ngasekhohlo, zesilandelwe yikholon [:].
• Enye ingcaciso ibhalwa ezigweqeni.
• Ithoni nerejista zixhomekeke kunxulumano lwezithethi kunye nesihloko
abathetha ngaso.
• Makubekho izithethi ezibini eziza kuxoxa ngomba lowo othe wabekwa,
omnye exoxela icala akholelwa kulo.
• Umxholo mawube yingxoxo ephakathi komfundi notitshala malunga
nokuthathwa kweeselfowuni zabafundi xa bezisebenzisa ngaphandle
kwemvume eklasini.
• Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
• Ingxoxo mayibonakalise ukukhula, oko kukuthi intetho nganye ibe
yimpendulo yobesele kuthethiwe.
• Makungafikelelwa esiphelweni ingakhange ifezeke injongo yengxoxo/
isizathu sokubhalwa kwayo.
• Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo.
• Mazivalelise izithethi iseso sinelizwi lokubulela. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe
yamibini, umakishe owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo
kuphela.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IFLAYA
• Isihloko seflaya masibe sesitsala umdla, kusetyenziswe amagama
akhethiweyo.
• Isayizi yefonti mayahluke ibhalwe ngokugqamileyo.
• Mayibe nabantu ejoliswe kubo.
• Iinkcukacha ezifunekayo mazibhalwe ngokucacileyo. Umzekelo, igama le
ephu, iimpawu zayo ezibalulekileyo, iindlela zokufikelela xa ubani efuna
ukuyithenga, njalo njalo.
• Umxholo mawube malunga nokwazisa nge-ephu yakhe yezibalo
ayisunguleyo.
• Mayiveze uncedo lwale nkonzo kubantu ekujoliswe kubo.
• Imifanekiso nemizobo ayabelwa manqaku. [20]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE KA-WHATSAPP
• Makuvele igama lomntu othunyelelwa umyalezo phezulu kwisikrini
sefowuni yomthumeli.
• Makuvele inombolo yomntu othunyelelwa umyalezo ukuba igama lakhe
alikho efowunini yomthumeli.
• Makuvele umhla kunye nexesha othunyelwa ngalo.
• Umxholo mayibe ngowokukhumbuza ngezifundo zesiXhosa eziya kuba
ngeMigqibelo esikolweni sabo nokubaluleka kwazo.
• Amazwi athundezayo/akhuthazayo anokusetyenziswa. [20]
3.3 IZALATHISI
• Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale.
• Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela.
• Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini.
• Iimpawu zendlela, amagama eendawo eziqaphelekayo ecaleni kwendlela
mazikhankanywe.
• Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko.
Qaphela: Nokuba umviwa usebenzise enye indlela akazi kunyityelwa
manqaku. [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku
ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke
Umgangatho ongentla
(Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene
nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni
Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye
ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye
Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe
ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala
abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano
kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano
nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango
unamathelwano
30 AMANQAKU olunemfezeko
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile
kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo
zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela
kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
& NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista,
Umgangatho ongentla
Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama
kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga
isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala
kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama
Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile
izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba
zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into
nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo
13 10 7 4
Umgangatho ongezantsi
15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa
ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye
umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi
-Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa
-Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama
-Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele
ngokubalaseleyo
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo
Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele
kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo
nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi
kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi
ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU -Isincoko
asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 15 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni
yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho
Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana
kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo
iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa
zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko
18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe
kwaye ichanekile ezingephi ezininzi
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo,
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye
injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga
nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo
Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu
kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho
zimpazamo
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 16 DBE/Nkanga 2025
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo.
umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka
lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala
12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho
akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana
-Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo
ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
-Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko
zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe
isihloko yokubhala
-Ifomathi ifanelekile
kwaye ichanekile
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama
Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga
nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye
Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo
nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo
Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida
Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani
kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo
-Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile
8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November 2020 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2024 QP

Question paper