Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220259 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2025, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2025

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NKANGA 2025 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 80 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.) 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/ nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela. 4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe ingqalelo. 5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi- sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe. 6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo. 7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi. 8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.1 ISICATSHULWA A 1.1.1 Enye indlela yokuzigcina usempilweni kukuzilolonga.√ (1) 1.1.2 Sesokuba sibenobuvila obugqithisileyo.√ (1) 1.1.3 Kukuba nempilo ngokwasenyameni.√ Kukuba nempilo ngokwasengqondweni.√ Kukuba nempilo ngokwasemphefumlweni.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 1.1.4 Kukuba sikwenze ukuzilolonga kube yinxalenye yempilo bethu.√ (1) 1.1.5 Kukuhamba imiganyana emifutshane.√ Kukuzibandakanya neziko lokuzilolonga elifana nejim.√ Kukuzibandakanya namaqela ezemidlalo.√ Kukwenza iyoga.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 1.1.6 Eyokuba zikho nezinye iindlela zokuzilolonga ezingakhanka- nywanga√√/eyokuba iindlela zokuzilolonga aziphelelanga kwezi sele zixeliwe.√√ (2) 1.1.7 Kungokuba kukhulisa amandla okuphefumla ngokulula√/ kungokuba kwehlisa uxinzelelo ngokwasengqondweni√/kungokuba kwehlisa ukuxhalaba okugqithisileyo√/kwenza ukuba izihlunu zithambe√/kwehlisa uxinzelelo lwegazi.√ (1) 1.1.8 Kukonke oku kwenza ngcono impilo yomntu ngandlela zonke√√/ Kukonke oku kuyenza ibe bhetele impilo yomntu ngandlela zonke.√√ (2) 1.1.9 B√/B kuthatha ixesha elincinane√/kuthatha ixesha elincinane.√ (1) 1.1.10 Kunjalo, kuba ukuzilolonga kwenza umzimba uvelise iikhemikhali ezizi-endofini ezibulala iintlungu.√ (1) 1.1.11 Kukuzilolonga ngokuphakamisa iintsimbi.√ Kukuzilolonga ngokusebenzisa oomatshini abathile bokuzilolonga.√ (2) 1.1.12 Kucetyiswa ukuba bangenza izivumelwano zokuqeshiselwa oomatshini neentsimbi zokuzilolonga.√√ (2) 1.1.13 Yeyokuba xa izixhobo zokuzilolonga zingakhuselekanga zingayingozi√√/yeyokuba izixhobo zokuzilolonga zikhe zingakhuseleki.√√ (2) 1.1.14 Kunjalo, kuba umzimba awufuni kuxheshwa ufuna umntu azilolonge ngokwezinga lokulolongeka okulo umzimba wakhe ukuze angabi nakwenzakala√√/kuba akufuneki umntu azixheshe kwasekuqaleni xa esaqala ukuzilolonga.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.1.15 Iphumelele, kuba ibonisa ukubaluleka kweendlela zokuzilolonga neziphumo zako ezifana nokucutheka koxinzelelo emzimbeni nasengqondweni kwakunye nolwazi lokhuseleko xa umntu ezilolonga.√√ OKANYE Ayiphumelelanga, kuba ayizibonisi iintlobo zokuzilolonga eziyingozi neziphumo ezibi ezingaguqula ubomi bomntu ngendlela embi xa athe akakulumkela ukwenzakala xa asebenzisa zona.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) 1.2 ISICATSHULWA B 1.2.1 Kukuphakamisa kwabo izixhobo zokuzilolonga.√ Yindlela abemi ngayo ngokwemizimba yabo.√ Ziimpahla abazinxibileyo.√ [Nasiphi isibini kwezi.] (2) 1.2.2 Yeyokukhuthaza ukuba abantu bafune ukuhlala besempilweni ngokuzilolonga√√/yeyokukhuthaza ukuba abantu bagcine imizimba ihlale yomelele ngokuzilolonga√√/yeyokubonisa ukuba ukuzilolonga kuyonwabeleka.√√ (2) 1.2.3 Bonwabile√/bayavuya√kuba bancumile.√ (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha ushwankathelo Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo. Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo: • Ulwabiwo-manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye). o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo. o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1. o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2. o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3. • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo. o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi. o 4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE. o 2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku olwimi ABE MABINI. QAPHELA • Ubalo-magama: o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60 inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO 1. 'Sela amanzi utye nokutya 1. Sela amanzi utye nokutya okunesondlo okunezakhamzimba ngokomlinganiselo ngokomlinganiselo onguwo. ofanelekileyo.' 2. 'Ziphathele ukutya okuphekwe ekhaya xa 2. Phatha ukutya okuphekwe ekhaya utye usiya emsebenzini okanye esikolweni.' kona emsebenzini okanye esikolweni. 3. 'Zinike ixesha elaneleyo lokuphumza 3. Ziphumze ngokwaneleyo ingqondo nomoya wakho.' ngokwasengqondweni nangokwasemoyeni. 4. 'Hlaziya ingqondo yakho nomzimba 4. Vuselela ingqondo nomzimba ngokuvuka ngokuvuka ekuseni ufumane impepho.' ekuseni ubethwe yimpepho. 5. 'Qiniseka ukuba uthatha ikhefu 5. Qiniseka ngokuthatha ithutyana lokolula elifutshane wolule umzimba rhoqo xa umzimba qho xa umsebenzi ukuhlalisa usebenza ixesha elide uhleli phantsi.' phantsi ixesha elide. 6. 'Yenza iyoga ukwehlisa ixhala, ukupholisa 6. Yenza iyoga ukuthoba ixhala noxinzelelo ingqondo, noxinzelelo lwezihlunu.' lwengqondo nolwezihlunu. 7. 'Yomeleza ingqondo yakho ngokusoloko 7. Yomeleza ingqondo ngokuhlala unethemba lokuhle.' unethemba. [59 amagama] [50 amagama] QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI Ukumakisha iCANDELO C 1. Upelo • Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. • Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo. 2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo. UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO 3.1 Kumthengi.√ (1) 3.2 Kukugqamisa ulwazi olubalulekileyo ukuze luqapheleke lula kumthengi√/ kukutsala iliso lomthengi.√ (1) 3.3 A√/A oluqhathayo√/oluqhathayo.√ (1) 3.4 ... uzuze okuninzi!√ (1) 3.5 Yeyokuba abathengi bayibone le mveliso ithengiswayo√√/yeyokuba abathengi babone ukuba le mveliso ifumaneka kwinkonkxa enjani.√√ (2) 3.6 Yindawo efumaneka kuyo le mveliso√√/lolwexabiso lale mveliso kwisibhengezo-ntengiso√√/iinkcukacha ngeendlela zokunxibelelana kulowo ufuna ukuyithenga le mveliso okanye ofuna iinkcukacha ezithe vetshe ezimalunga nayo√√/lulwazi malunga nodidi lwabantu ebalungeleyo√√/lulwazi malunga nomyinge wobungakanani efumaneka ngawo le mveliso√√/lulwazi malunga nokuba yenziwe ngantoni.√√ (2) 3.7 Kuluncedo, kuba uyabona ukuba baninzi abantu abasebenzisa le mveliso nto leyo enokumenza ayithembe kwaye afune ukuyithenga.√√ OKANYE Akuloncedo, kuba akuveliswanga ukuba zizirivyu ezincomayo okanye ezigxekayo na.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 4: IKHATHUNI 4.1 Babini.√ (1) 4.2 Usityhilela ukuba uSkip kuyamothusa oku kuthethwa nguNkqayi√/ukuba akakukholelwa oku kuthethwa nguNkqayi.√ (1) 4.3 ...ndicuthe...√ (1) 4.4 Kukuqaqambisa iingcinga zakhe.√√/kukuqaphelisa ofundayo iingcinga zikaNkqayi.√√ (2) 4.5 Kwisakhelo soku-1 umlomo kaSkip uvuleke kancinci kanti kwisakhelo sesi-3 uvuleke kakhulu√√/kwisakhelo soku-1 umlomo kaSkip uvuleke kancinci amazinyo awavelanga kanti kwesesi-3 uvuleke kakhulu kwavela amazinyo.√√ (2) 4.6 D√/D efihlakeleyo√/efihlakeleyo.√ (1) 4.7 Kulungile, kuba bukho ubungqina bokuba ukuzilolonga kunceda ukuba umntu angakhawulezi aguge, nanjengoko kusomeleza umzimba.√√ OKANYE Akulunganga, kuba ukuzilolonga akuyithinteli inkqubo yendalo yokuguga√√/ kuba ukuzilolonga akwenzi ukuba umntu aphele engagugi.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 5: IPROZI 5.1 5.1.1 xa√ (1) 5.1.2 ... kule mihla√ (1) 5.1.3 izitepusi√ iilifti√ (2) 5.1.4 Ngokunjalo√ kukwabalulekile ukulumkele√ ukwenzakala. (2) 5.1.5 C√/C esimbaxa√/esimbaxa√ (1) 5.1.6 Sisimeli nobumba.√ (1) 5.1.7 Iingcali zathi mabazilolonge kangangemizuzu eli-150 ngeveki√√/ Iingcali zathi masizilolonge kangangemizuzu eli-150 ngeveki.√√ (2) 5.1.8 ... imisetyenzana.√ (1) 5.1.9 Sandulela isibizo esiyinjongosenzi√√/siphambi kwesibizo esiyinjongosenzi.√√ (2) 5.1.10 Ukuqubha kwenza wonwabe nosapho lwakho.√ (1) 5.2 5.2.1 Siza kunceda umhlobo wethu√√/ Siza kunceda mhlobo wethu.√√ (2) 5.2.2 Izandla ziyahlambana√√/Izandla ziyosulana.√√ (2) 5.2.3 Aba baza kuhamba nomhlobo wabo ngomso.√√ (2) [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha NP ZF

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all