Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2023
AMANQAKU: 80
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isixhosa. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 585.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023
NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:
ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30)
ICANDELO B: Ushwankathelo (10)
ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (40)
2. Phendula YONKE imibuzo.
3. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
4. Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.
5. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.
6. Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.
7. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
8. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:
ICANDELO A: Imizuzu engama-50
ICANDELO B: Imizuzu engama-20
ICANDELO C: Imizuzu engama-50
9. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023
NSC
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
1.1 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA A
IMIDLALO IPHUHLISA IZAKHONO ZOBOMI
1 Phantse bonke abantwana badlala imidlalo okanye benza imidlalwana
enyakazisa neyomeleza umzimba njengokuba bekhula. Kusesikolweni
okanye kungexesha lokuzonwabisa apho abantwana bazibandakanya
nezemidlalo. Imidlalo yinto abahlala beyonwabela abantwana abaninzi.
Kuyancomeka oko, ngakumbi kweli xesha siphila kulo, apho uninzi 5
lwabantwana lusuke luchithe ixesha elininzi luhleli phantsi. Oku
kubangelwa kukuba bexabise imidlalwana edlalwa ngezixhobo
zetekhnoloji. Nangona kunjalo, ayikokuzuza ukomelela
ngokwasemzimbeni kuphela into eyenza imidlalo ibaluleke.
Ukuzibandakanya kwezemidlalo kuluncedo ekukhuliseni 10
nasekuphuculeni izakhono ezithile ebantwini. Izakhono ezifana
nezokunxibelelana nabanye abantu, ukumilisela ingqondo
nokusebenzisana ngentlonipho nabanye abantu. Ezi ke zezinye
zezakhono ezibalulekileyo neziyimfuneko kubomi bethu bonke
singabantu. 15
2 Kuninzi okubalulwa ziingcali neenjinga zezemidlalo ngokubaluleka
kwezemidlalo ekwakheni isimo somntu. Phakathi kwezimvo zazo
kungabalulwa oku kulandelayo: Ukuhlonipha abaphathi neenkokeli;
ukukwazi ukuzilawula nokuziphatha. Ziqhuba zithi iingcali, imidlalo
ikhulisa ukuzithemba, ukuzola naxa iimeko zikuhambela kakubi; 20
ukumela oko ukufunayo; ukumilisela ingqondo, nezinye. Aziyishiyi
intsebenziswano yamalungu eqela nokwamkela ngesidima
ukungaphumeleli. Akukho bani ongayiphikisa inyaniso yokuba zezinye
zezakhono ezibalulekileyo ebomini ezi.
3 Xa kujongwa iintlobo ngeentlobo zemidlalo kuphawuleka ukuba uhlobo 25
ngalunye lunezakhono oluziphuhlisayo. Umdlali wekhrikethi oyibhowula
edumileyo wase-Indiya uBumrah, uthi lo mdlalo uthatha iintsuku eziliqela
ngokwemveli yawo. Kulo mdlalo, abadlali banikana amathuba,
kuyalindwana ngokubhethisha. Loo nto ithetha ukuba ngeli xa omnye
umdlali ebhethisha, abanye abadlali balindile. Uthi ke uBumrah, ngenxa 30
yoko lo mdlalo ubafundisa ukuba nomonde abantu, nokukwazi ukunika
abanye abantu amathuba. Ngubani ongayaziyo into yokuba okuninzi
ebomini kuphumezeke ngokuba nomonde?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023
NSC
4 Esinye sezakhono ezibalulekileyo ebomini kukomelela
ngokwasengqondweni nangokwasemoyeni. Umdlalo wentenetya 35
(tennis) usifuna kakhulu isakhono sokomelela nakweliphi izinga umdlali
akulo. Ngumdlalo onesantya esikhawulezayo nosebenzisa
amandlakazi. Uvunywa ziingcali ukuba ufuna unyamezelo olukhulu.
Umntu kufuneka akhulise ukomelela kwezihlunu, okwamalungu
okuphefumla nonyamezelo lwasengqondweni. Njengeminye imidlalo, 40
umdlalo wentenetya unenzuzo kowudlalayo ngenxa yokuphuhla kwezi
zakhono zobomi.
5 Qwalasela umdlalo webhola ekhatywayo (isoka). Iqela lalo mdlalo
lenziwa ngamalungu alishumi elinanye. Umdlalo wesoka unyanzelisa
ukuba amalungu eqela ali-11 amamele, aqonde imiyalelo; 45
azilungelelanise ngokwawo. Ngoko ke kulo mdlalo kubalulekile
ukunxibelelana kwamalungu ngokufezekileyo ukuze kufezekiseke
injongo ephambili yeqela. Lo mdlalo ubafundisa inkathalo noxanduva
abantwana besebancinane. Ukwabafundisa ukubaluleka kwempumelelo
yeqela lilonke, ngaphezu kwempumelelo yomntu omnye. Ngoko ke xa 50
ulilungu leqela kufanele ukuba ubeke phambili iqela hayi isiqu sakho.
6 Umdlalo wombhoxo (irabhi) waziwa njengowona mdlalo ugadalala. Nkqu
seyidlalwa ngabantwana abancinane, isebenzisa ubugadalala. Obu
bugadalala buye bunyukele ngokobudala babadlali, kangangokuba kude
kuliwe ngamanye amaxesha ebaleni. Umdlalo wombhoxo usebenzisa 55
isantya esikhawulezayo, umzimba kunye neemvakalelo, ngakumbi
ezokucaphuka okuye kukhokelele kuxambuliswano phakathi
kwabadlali. Kulapha kuwo apho bafunda ukuzibamba nokulawula
imisindo abadlali. Iingxabano ziyenzeka ebomini. Into ebalulekileyo
yindlela elungileyo yokuzisombulula. Sisakhono esibalulekileyo ebomini, 60
isakhono sokukwazi ukusombulula iingxaki ngaphandle kokulwa.
7 Inani labantu abaziimbaleki (ii-athilethi) liye linyuka ngokunyuka kwaye
ukubaleka kuye kuthandwa ngabantu. Ii-athilethikhi zenza ukuba umntu
abe yedwa amaxesha amaninzi. Imbaleki ayixhomekeki eqeleni koko
kwisiqu sayo. Ngoko ke kufuneka ikwazi ukuzilawula, yomelele 65
ngokwasengqondweni nasemzimbeni. Ukuzilolonga eyedwa umntu
kukhuthaza ingqiqo yokuba ebomini elowo umntu unogqatso lwakhe.
Kubalulekile ke oko kwixesha esiphila kulo labantu nabantwana abaphila
ubomi obunoxinzelelo lokungafuni kogqithwa. Umntu ufunda ukumilisela
ingqondo kwigowuli azibekele yona, esenza ngokwamandla neziphiwo 70
zakhe. Ngoko ke umntu, kwii-athilethiki ufunda ukubaleka olwakhe
ugqatso lobomi ngomonde.
8 Eliyinyani leli lokuba imidlalo, nkqu nemidlalo yemveli, ayiyo nto nje
yokuzonwabisa nokuchitha ixesha. Inendima eyidlalayo ebomini,
ngakumbi ekuphuhliseni nasekwakheni izimo nezimilo zethu singabantu. 75
[Sithatyathwe ku-www.info@inspiresports.com saguqulelwa, saze salungiselelwa
uviwo.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023
NSC
Jonga kumhlathi 1
1.1.1 Xela indawo abazibandakanya kuyo nezemidlalo abantwana
ngokwalo mhlathi. (1)
1.1.2 Nika isizathu sokuba uninzi lwabantwana luchithe ixesha luhleli
phantsi ngokwalo mhlathi. (1)
1.1.3 Khankanya zibe MBINI izakhono ezikhuliswa kukuzibandakanya
nezemidlalo. (2)
Jonga kumhlathi 2
1.1.4 Nika zibe MBINI izimvo ezikhankanywa ziingcali kulo mhlathi
malunga nokubaluleka kwemidlalo. (2)
1.1.5 Lisixelela ntoni igama elibhalwe ngqindilili kwisivakalisi
esingezantsi ngokubhekiselele kumalungu eqela?
'Aziyishiyi intsebenziswano yamalungu eqela …' (2)
Jonga kumhlathi 3
1.1.6 Chaza ukuba umdlalo wekhrikethi uwufundisa njani umonde
ebantwini ngokwalo mhlathi. (2)
1.1.7 Nika injongo yokusetyenziswa kombuzo-buciko kulo mhlathi. (2)
Jonga kumhlathi 4
1.1.8 Lizisa ngcinga ni ngokubhekiselele kumdlalo wentenetya igama
'amandlakazi' elibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa? (2)
1.1.9 Khankanya zibe MBINI iindawo adinga ukomelela kuzo umdlali
wentenetya ngokwalo mhlathi. (2)
Jonga kumhlathi 5
1.1.10 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:
Igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi esingezantsi
lisetyenziselwe ukubonakalisa unobangela …
'... kubalulekile ukunxibelelana kwamalungu ngokufezekileyo ukuze
kufezekiseke injongo ephambili yeqela.'
A nesenzeko
B nesiphumo
C nesizathu
D nesichasi (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023
NSC
Jonga kumhlathi 6
1.1.11 Xela ukuba kutheni kusithiwa umdlalo wombhoxo ngowona
ugadalala ngokwalo mhlathi. (1)
1.1.12 Siluncedo njani kubomi bemihla ngemihla isakhono esifunyanwa
kumdlalo wombhoxo? (2)
Jonga kumhlathi 7
1.1.13 Tolika inkcaza engezantsi ngokomxholo walo mhlathi.
'... esenza ngokwamandla neziphiwo zakhe.' (2)
Jonga kwitekisi yonke
1.1.14 Ingaba ulwazi olufumaneka kwesi sicatshulwa luphumelele
ukukuguqula ingqondo malunga nezemidlalo? Xhasa impendulo
yakho. (2)
1.2 Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
[Uthatyathwe ku-www.indigenousgames.com]
1.2.1 Xela ukuba mangaphi amaqela akweli bala likulo mfanekiso uze
uxhase impendulo yakho. (2)
1.2.2 Ngqina ukuba lo mdlalo wokucumba iitoti udinga ukuba abadlali
bawo bamilisele ingqondo. (2)
1.2.3 Cacisa ngokolwazi olusemfanekisweni ukuba inkunkuma ikhe ibe
luncedo ngamanye amaxesha. (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023
NSC
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
ISICATSHULWA C esingezantsi simalunga noncedo lwentsebenziswano
kwimpumelelo yeshishini.
Funda isicatshulwa C esingezantsi uze ubhale iingongoma eziphambili ezimalunga
noncedo lwentsebenziswano kwimpumelelo yeshishini.
IMIYALELO
1. Bhala isishwankathelo sibe kwimo yeengongoma ungadluli kumagama
angama-60.
2. Nombola izivakalisi zakho ukusuka ku-1 ukuya ku-7.
3. Sebenzisa izivakalisi ezipheleleyo ukubhala iingongoma.
4. Sebenzisa AMAZWI AKHO kangangoko unako.
5. Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ekupheleni
kwesishwankathelo.
ISICATSHULWA C
INTSEBENZISWANO ILUNCEDO KWIMPUMELELO YESHISHINI
Kukho iindaba ezimnandi ezithi kukho ubungqina obubonisa ukuba intsebenziswano
ibalulekile ekwenzeni ishishini eliqaqambileyo. Ibalulekile kakhulu kumashishini ngezi
zizathu:
Intsebenziswano isisiseko senjongo ephambili yenkampani ekuphuhliseni imveliso.
Oko kuphuhla kwemveliso kwenza inkampani ikhule ngokukhula, nto leyo eyenza
ukuba ikwazi ukugcina abasebenzi, iphumeze neenjongo zayo. Xa ingekho
intsebenziswano iinzame ezenziwa yinkampani ziphumelela nzima.
Intsebenziswano kwishishini idala umanyano phakathi kwabasebenzi neenkokeli, oko
kuphumelelise ishishini. Oku kungenxa yokuba intsebenziswano ibasela umoya
wobunye phakathi kwamalungu eqela labasebenzi abasebenza kunye. Oko kwenze
ukuba izinga lenkampani lokuvelisa iimveliso ezikumgangatho ophezulu linyuke.
Ukuxabisana nokuhloniphana kwabasebenzi kunye neenkokeli kukhulisa
intsebenziswano. Intsebenziswano ibenza abasebenzi basebenzele ukuba babe
yinxalenye yempumelelo yenkampani lonke ixesha. Oku kwenziwa kukuba wonke
umntu utsho awonwabele umsebenzi wakhe kuba esebenza nabantu
abamhloniphileyo.
Impumelelo yeshishini ikwaxhomekeke kakhulu kwindlela abathembakele ngayo
abasebenzi balo. Intsebenziswano ikhuthaza ukuba abasebenzi bathembakale
kwinkampani nakubaxhasi bayo kutsho kuqaqambe ishishini. Kaloku ukuthembakala
kwabasebenzi kubaxhasi kubenza bayithembe inkampani batsho bayixhase ngakumbi.
Konke oko kuyimpumelelo yeshishini.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023
NSC
Intsebenziswano yenza ukuba kubekho ubudlelwane obuhle phakathi kweenkokeli
nabasebenzi, obugcina igama lenkampani lilihle. Igama elihle lenkampani likhokelela
kwimpumelelo yalo. Intsebenziswano ke ngoko yenza ukuba abasebenzi nabo
babonwe njengabameli bempumelelo yenkampani yabo. Intsebenziswano ikhulisa
umnqweno wokuphucula izakhono kubasebenzi, ze oko kukhulise ngakumbi ishishini.
Ngenxa yentsebenziswano, ishishini lingakwazi ukuwogqitha amanye amashishini
elikhuphisana nawo ngempumelelo. Intsebenziswano idala ukubona ngeliso elinye,
kujoliswe kumbono omnye oyimpumelelo yeshishini, ngumntu wonke okulo. Ngoko ke
iluncedo ekwenzeni ukuba ishishini liggwese.
[Sithatyathwe ku-www.pirelli.com yaza yaguqulelwa, yalungiselelwa uviwo.]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023
NSC
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO
Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA D
[Sithatyathwe ku-www.bing.com yaguqulelwa, yaza yahlelwa]
3.1 Zibhekisa kubani izenzi, 'gxila, zama, sela, kholwa' ezikwesi sibhengezo-
ntengiso? (1)
3.2 Xela into eluncedo ngayo le mveliso kumthengi. (1)
3.3 Nika isilogani sale mveliso. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 10 DBE/Novemba 2023
NSC
3.4 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:
Ingcinga eziswa yinkcaza ethi, 'Iyinkqubo ephuculweyo' kwisibhengezo-
ntengiso yeyokuba i-Powerade inotshintsho oluyenze yakumgangatho …
kunakuqala.
A ophantsi.
B ophezulu.
C ofanayo.
D ongalunganga. (1)
3.5 Xela injongo yokubekwa komfanekiso womdlali ecaleni kwemveliso
ethengiswayo. (2)
3.6 Nika intsingiselo yegama 'ezimka' ngokomxholo wesi sibhengezo-ntengiso. (2)
3.7 Ingaba esi sibhengezo-ntengiso singakwenza ukuba uthathe isigqibo
sokuyithenga le mveliso? Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 11 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA E
[Ithatyathwe ku-www.@Brian Crane yaguqulelwa, yalungiselelwa uviwo]
4.1 Xela ukuba sahluke ngantoni ISAKHELO SESIBINI kwezinye izakhelo kule
khathuni. (1)
4.2 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Igama 'useza' elikwintetho
kaSteve KWISAKHELO SOKU-1 linika intsingiselo yokuba isenzo athetha
ngaso ...
A sesenzekile.
B asizukwenzeka.
C asikenzeki.
D siyenzeka. (1)
4.3 Cacisa ukuba kutheni uSteve esivulile isandla sakhe KWISAKHELO SESI-3. (2)
4.4 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zikwizibiyeli.
Intetho kaSteve EKWISAKHELO SESI-2 malunga nemisebenzi yendoda
iqulethe (ingcinga ebethelelekileyo/ukugweba phambi kokuba uve). Xhasa
impendulo yakho. (2)
4.5 Xela ukuba uvakalelwa njani uSteve yintetho kaPat KWISAKHELO SESI-4.
Xhasa impendulo yakho. (2)
4.6 Ingaba luluncedo kuSam olu lwazi aluxelelwa nguSteve? Xhasa impendulo
yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 12 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 5: IPROZI
5.1 Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo ebuzwe kuso.
ISICATSHULWA F
UBUNTU
Eli gama, 'ubuntu' lithande ukuxhaphaka kuba lisetyenziswa kwiimeko
ngeemeko kobu bomi sibuphilayo. Lingachazwa ngokuchazwa, kodwa intetho
ebusaci ethi, 'Umntu ngumntu ngabantu,' ilichaza ngokufutshane kodwa
ngokupheleleyo. Le ntetho iziziseko sokwakhiwa kwamakhaya nabanye
amaziko okwakha uluntu. Iyintetho ekhuthaza ukuba ekhayeni umzali 5
nomntwana bahloniphane; ummelwane nommelwane bahloniphane;
umntwana nomntwana bahloniphane. Lilonke, wonke umntu unikwa isidima
esipheleleyo ngokufanelekileyo. Wonke umntu uyazi ukuba ubomi bomnye
umntu makabuhloniphe njengoko ehloniphe obakhe. Wonke ubani uyazi
ukuba impumelelo yekhaya iza ngokusebenzisana, ubunye 10
nobufelandawonye.
Umntwana oqeqeshwe phantsi kolungiselelo lobuntu uthi naxa sele emdala
athabathe inxaxheba kwimibutho eyakha isizwe, awahloniphe amalungelo
abanye abantu.
[Sithatyathwe kwincwadi, Amavo Obuntu, MMM Duka, amaphepha 39–40 saza sahlelwa,
salungiselelwa uviwo]
5.1.1 Khetha igama elisisimelabizo sokukhomba kwesi sivakalisi
silandelayo.
Eli gama ubuntu lithande ukuxhaphaka kuba lisetyenziswa
kwiimeko ngeemeko. (1)
5.1.2 Xela isibizo esibhekiselele kuso isakhi u-'li' esibhalwe ngqindilili
kule nkcaza ingezantsi.
Igama ubuntu lingachazwa ngokuchazwa kodwa intetho ebusaci
ethi, 'Umntu ngumntu ngabantu,' ilichaza ngokufutshane kodwa
ngokupheleleyo. (1)
5.1.3 Bhala kwakhona esi sivakalisi silandelayo ulungise iziphene
ezikhoyo kuso.
Le ntetho iziziseko sokwakhiwa kwamakhaya nabanye amaziko
okwakha uluntu. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 13 DBE/Novemba 2023
NSC
5.1.4 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Intsingiselo
eziswa sisakhi u-bu- kwigama elikrwelelwe umgca ngaphantsi
kwisicatshulwa yeyokuba le ntetho …
A iyaphikisana nesaci.
B ayifuneki kwisaci.
C iyangqinelana nesaci.
D iyelelene nesaci. (1)
5.1.5 Khetha isibizo esisebenze njengentloko yesivakalisi kwesi
sivakalisi singezantsi.
Uyawahlonipha umntwana amalungelo abanye abantu. (1)
5.1.6 Fakela ikoma kwindawo efanelekileyo kwesi sivakalisi silandelayo.
Ubuntu buquka inceba uvelwano nothando. (1)
5.1.7 Sisetyenziswe njani isimelabizo soquko esibhalwe ngqindilili
kwisivakalisi esilandelayo?
Lilonke, wonke umntu unikwa isidima esipheleleyo
ngokufanelekileyo. (2)
5.1.8 Chonga isenzi esikwimo yesixando kwesi sivakalisi silandelayo uze
uxele udidi lwaso.
Umntwana uqeqeshwa phantsi kolungiselelo lobuntu. (2)
5.1.9 Nika ixesha lesenzi esibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
silandelayo.
Le ntetho ikukhuthazile ukuba ekhayeni umzali nomntwana
bahloniphane. (1)
5.1.10 Guqula esi sivakalisi singezantsi sibe kwimo yokuyalela.
Umntwana makahloniphe abantu. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 14 DBE/Novemba 2023
NSC
5.2 Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA G: UMFANEKISO
[Uthatyathwe ku-www.allcreatures.org yaze yalungiselelwa uviwo]
5.2.1 Sebenzisa isihlanganisi esikwizibiyeli ukudibanisa ezi zivakalisi
zingezantsi.
Masikhathalele izilwanyana. Izilwanyana zisikhathalele. (ukuze) (2)
5.2.2 Yakha isivakalisi esinentsingiselo ephuhlileyo usebenzisa la
magama angezantsi.
bantu, inja, ukukhathalela, aba, bobabini, bayancedisana. (2)
5.2.3 Guqula esi sivakalisi sibe kwimo yombuzo.
Qala ngolu hlobo: Zisikhathalele ...
Izilwanyana nazo zisikhathalele. (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November 2020 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2023 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum