Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202314 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2023, 14 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2023 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe SINYE. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala.  QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.  Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Batshintsha ubomi bam ngaloo mini Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Iinkcukacha ngale mini.  Isiganeko/ iziganeko ezathi zehla ngayo.  Makanike inkcaza ngale mini.  Indlela obatshintsha ngayo ubomi bakhe ngenxa yesi siganeko.  Iimvakalelo zakhe ngokutshintsha kobomi bakhe ngenxa yesi siganeko.  Isifundo esinokufundwa kwindlela obatshintsha ngayo ubomi bakhe. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.2 Isihloko: Iqonga lonxibelelwano endilithandayo Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Angaqala ngokuchaza iindidi zamaqonga onxibelelwano.  Makanike inkcaza ngeqonga lonxibelelwano alithandayo.  Izizathu ezimenza ukuba alithande.  Anganika amava akhe ngeli qonga lonxibelelwano.  Anganika isilumkiso malunga nokusetyenziswa kwalo.  Angabalula inzuzo, ekhuthaza ukusetyenziswa kwalo olu didi lweqonga lonxibelelwano. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.3 Isihloko: Ngosuku lwam lokuqala ndibhala iimviwo zematriki ... Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angachaza/camngca/ velela amacala omabini /xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Inkcaza ngosuku lwakhe lokuqala ebhala iimviwo zematriki.  Intsingiselo yolu suku ebomini bakhe.  Okona kwakubalulekile kuye ngolu suku.  Anganika iimvakalelo zakhe zolu suku namava awawafumanayo.  Unokuvelela indlela inkqubo yakhe eluviweni ngolu suku ebenefuthe ngayo malunga nokulungela iintsuku ezilandelayo zoviwo. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.4 Isihloko: Okuhle nokubi ngesibonelelo sikarhulumente sama-R350 Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/ velela amacala omabini /xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika inkcaza/ ulwazi oluyimvelaphi malunga nesi sibonelelo sikarhulumente semali engama-R350.  Angachaza isizathu sokuba urhulumente akhuphe esi sibonelelo semali engama-R350.  Makaveze icala elihle necala elibi malunga nesibonelelo sikarhulumente.  Kwicala elihle angakhankanya; ukuxhamla kwabantu abangaphangeliyo kwesi sibonelelo/izinto ezizezinye ezithi zenziwe ngale mali isisibonelelo sikarhulumente ukuphucula impilo yabo bayifumanayo/ukunceda kwayo kwabaqale amashishini amancinane ngayo.  Kwicala elibi angachaza; iingxaki zokuba abantu baqhele ukuxhomekeka nokukhuthaza ubuvila/ukusetyenziswa kwaso ngurhulumente endaweni yokuveza amathuba emisebenzi/ukuthobeka kwezidima zabantu/ukusenga kwesi sibonelelo sikarhulumente kuvimba wemali yabarhafi beli lizwe.  Angalumkisa anike neengcebiso malunga neendlela zokuyinyusa okanye ukuyisebenzisa kakuhle imali esisibonelelo sikarhulumente. Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.5 Isihloko: Akakho umntu ophila yedwa ebomini Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/ velela amacala omabini /xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika amagqabantshintshi ngentlalo yabantu ngokubanzi.  Amava akhe ngeendlela abaphila ngazo abantu.  Iinkcukacha zokuphila wedwa/zokuphilisana nabanye abantu ebomini.  Ubungozi bokuphila wedwa ebomini.  Angakhuthaza abantu ukuba baphile nabanye ebomini.  Angabonisa ukuba banakho abantu ukuziphilela bodwa ebomini, kwiimeko ezithile. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.6 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala omabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Angathetha ngeendidi zemisebenzi ngokubanzi.  Angachaza udidi lomsebenzi wezandla ngokwasemfanekisweni.  Angakhankanya imisebenzi ebifudula isenziwa ngabantu besini esithile.  Anganika ulwazi ngemeko yezopolitiko eMzantsi Afrika nebangele ukuba abantu basetyhini nabo baxhamle kumathuba avulelekileyo kwimisebenzi ethile.  Amava okanye ulwazi malunga nokunqongophala kwemisebenzi.  Anganika iingcebiso malunga nokunokwenziwa ukuze ulutsha olungabasetyhini lufumane imisebenzi ebikade yonganyelwe ngabantu abangamadoda kuphela.  Iinkcukacha ngezakhono ezifunekayo nezinokuba- luncedo kumanina.  Umviwa angasitolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo isihloko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.7 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala omabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika ulwazi ngemvelaphi yesixhobo sokuphehla umbane ngokwasemfanekisweni.  Angachaza iimeko zokunqongophala kwezakhiwo eziphehla umbane.  Angathetha ngeentlobo ezintsha zokuzisa umbane nezinokuba sisisombululo kwingxaki yombane.  Anganika inzuzo efumaneka ekusebenziseni isola njengesisombululo kucimo-kongiwa kombane.  Angachaza ifuthe lemozulu kwiindawo ezisebenzisa isola.  Unokuchaphazela ifuthe elibi leengxaki zombane kwezoqoqosho nakwintlalo yoluntu ngokubanzi, kungenjalo avelele uncedo lobuxhakaxhaka bokuphehla umbane kwezoqoqosho.  Angathetha ngeengxaki zombane.  Umviwa angasitolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo isihloko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.8 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lwesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala omabini/ xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika ulwazi malunga namaxesha onyaka ngokubanzi.  Angathetha ngexesha lasebusika neempawu ezibonakalisa ukufika kweli xesha lonyaka.  Angaveza ubuhle bendalo xa kukho ikhephu nenzuzo yabo eluntwini.  Angathetha ngengqele/ngekhephu nefuthe layo kwimpilo yabantu.  Angakhankanya indlela ezichaphazeleka ngayo ezinye izilwanyana ngexesha lasebusika.  Angabalula iindidi zekhephu ngokweendawo elifumaneka kuzo ehlabathini.  Angathetha ngawakhe amava ngexesha lasebusika okanye ikhephu.  Angabalula iimvakalelo zakhe ngexesha lasebusika.  Umviwa angasitolika ngokwentsingiselo efihlakeleyo isihloko. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.  Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.  Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.  Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale.  Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.  Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.  Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.  Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.  Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.  Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.  Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.  Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.  Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo:  Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.  Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.  Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.  Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).  Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye:  Umviwa uthatha icala ngomba othile.  Uthotho lweengxoxo–oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.  Ukubethelela–isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula.  Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.  Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.  Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha Isincoko esivelela amacala omabini:  Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili.  Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.  Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.  Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala.  Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.  Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso.  Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube MNYE. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala.  Ubude bomhlathi omde mabube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO  Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.  Isibuliso – sesifanelekileyo, ileta iya kumhlobo wakhe.  Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.  Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhalela umhlobo wakhe.  Umxholo mawube malunga nokuvelana nomhlobo wakhe owenzakeleyo nongakwazanga ukubhala iimviwo.  Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.  Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha 2.2 ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO  Iidilesi zimbini (eyokuqala isekoneni kwicala lasekunene yile yalo ubhala ileta, eyesibini isekhohlo yile yalo ileta iya kuye.)  Isibuliso esindilisekileyo.  Umcimbi okhankanya isicelo somsebenzi (isithuba sethutyana).  Umhlathi wokuqala ochaza injongo yale leta ihambelana nokubhalwe kumcimbi ukwaveza nomthombo ebesibhengezwe kuwo esi sithuba mawuvele.  Kumhlathi olandelayo makuvele ulwazi analo lokwenza lo msebenzi, izakhono nobuchule anabo, iziqinisekiso zemfundo neenjongo zakhe ngawo.  Umhlathi oqukumbelayo ukhombisa lowo ufunda ileta ngeenkcukacha ezibhalwe kwiSivi.  Isiphelo esichanekileyo esihambelana nohlobo lweleta, sibandakanya igama nefani yalo mntu ofaka isicelo.  ISivi mayiquke ezi zinto zilandelayo: Iinkcukacha ngaye. Umhla wokuzalwa, ubuzwe, inombolo yesazisi, idilesi, inombolo yemfonomfono, isini osiso, isimo sempilo.  Makuvele ukuba unolwazi neziqinisekiso zeelwimi ezikhankanywe kwisibhengezo (IsiXhosa nesiNgesi).  Iziqinisekiso zemfundo anazo: zihlengahlengiswe ngokweminyaka. [30]  Amava anawo omsebenzi kunye nezinto anomdla kuzo.  Abantu abanokunika ulwazi ngaye (abantu abanokukungqina). 2.3 I-OBHITSHUWARI  Igama elipheleleyo; umhla wokuzalwa; indawo awazalelwa kuyo, abazali bakhe; ukukhula kwakhe, umhla wokusweleka.  Ukufunda kwakhe; ukusebenza kwakhe ukuba ebesebenza.  Izinto azibalule ngazo kwezemidlalo.  Usapho alushiya ngasemva (abazali, iqabane lakhe, abantwana, abantakwabo).  Amazwi amkhaphayo. [30] 2.4 INTETHO ENGEKHO SESIKWENI  Mabakhankanywe abantu abakhoyo xa isithethi sibulisa.  Isithethi sizazise.  Mayivele imo yesithethi novakalelo lwaso.  Usuku, umhla nendawo mazixelwe.  Injongo yentetho mayixelwe.  Mayivakale intshayelelo, isiqu nesiphelo.  Umxholo mawube ngowokuthi ndlela-ntle kwinqununu yesikolo ethetha egameni labafundi.  Ulwimi malube lolungekho sesikweni. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube MNYE, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala.  Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 ISIBHENGEZO-NTENGISO  Isihloko sesibhengezo-ntengiso masibe sesitsala umdla, kusetyenziswe amagama akhethiweyo.  Isayizi yefonti mayahluke ibhalwe ngokugqamileyo.  Masibe nabantu esijoliswe kubo.  Iinkcukacha ezifunekayo mazibhalwe ngokucacileyo.  Umxholo mayibe ngowokwazisa ngenkonzo yewayifayi esimahla.  Masiveze uncedo lwale nkonzo kubantu ekujoliswe kubo.  Masichaze indlela yokunxibelelana nalapho ifumaneka khona inkonzo le yaziswayo.  Imifanekiso nemizobo ayinamanqaku iwabelwayo. [20] 3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE KA-WHATSAPP  Makuvele igama lomntu othunyelelwa umyalezo phezulu kwisikrini sefowuni yomthumeli.  Makuvele inombolo yomntu othunyelelwa umyalezo ukuba igama lakhe alikho efowunini yomthumeli.  Makuvele umhla kunye nexesha othunyelwa ngalo.  Umxholo mayibe ngowokhumbuza umhlobo wakhe ngomsebenzi ekufuneka wenziwe ngolu suku.  Amazwi athundezayo/akhuthazayo anokusetyenziswa. [20] 3.3 IZALATHISI  Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale.  Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela.  Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini.  Iimpawu zendlela, amagama ezitrato neendawo eziqaphelekayo ecaleni kwendlela mazikhankanywe.  Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko. [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha QAPHELA:  Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.  Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.  Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.  Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke Umgangatho ongentla (Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango unamathelwano 30 AMANQAKU olunemfezeko 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi 15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko 18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com I IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Novemba 2023 NSC – Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo. umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala 12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana -Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa -Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe isihloko yokubhala -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo -Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile 8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all