Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/
NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN
GESKIEDENIS V1
2022
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 150
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 27 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2022 papers 





View all



%202024%20Question%20Paper%20X05_hlayiso.com_--7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5/v1-5ae80cf63fec0975a316/card.webp)

History Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo (Afrikaans)
Grade 12 History Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2022 (Afrikaans), 27 pages. Read online or download the free PDF.
History · Grade 12 · NSC June Exam · 2022. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- History
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 27
- File size
- 492.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 27
This exam
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 2 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
1. 1. BRONGEBASEERDE VRAE
1.1 Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
ontwikkel:
Kognitiewe Gewigstoekenning
Historiese vaardighede
Vlakke van vrae
Onttrek inligting uit bronne
Selektering en organisasie van relevante inligting 30%
VLAK 1
uit bronne (15)
Definieer historiese begrippe/terme
Interpretasie van bewyse uit bronne
40%
VLAK 2 Verduidelik inligting verkry uit bronne
(20)
Analiseer bewyse uit bronne
Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne
Skakel met bronne om bruikbaarheid,
betroubaarheid, eensydigheid en beperkings vas
30%
VLAK 3 te stel
(15)
Vergelyk en kontrasteer interpretasies en
perspektiewe in die bronne en kom tot
onafhanklike gevolgtrekkings
1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:
By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir enige
ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of voorbeelde.
Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar aan die
vereistes van die vraag voldoen is.
In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede waaraan
aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in kursiefgedrukte
skrif aangedui
1.3 Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae
Gebruik 'n regmerk () vir elke korrekte antwoord.
Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes
en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat neerkom op een rede en
twee punte toegeken word ().
Indien 'n vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies () aangedui.
Paragraafvraag
Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die inhoud en
die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word wanneer punte
toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word wanneer 'n antwoord op 'n
paragraafvraag geassesseer word:
Lees die paragraaf en plaas 'n kolpunt (.) by elke punt binne-in die teks waar
die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord.
Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat in staat
was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 3 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die paragraaf aan
die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1,2, of 3) soos aangedui in die
holistiese rubriek en gee 'n kort kommentaar bv.
___________ . __________________________ . _________________________
_____________________________________________ . _________________
√√√√ Vlak 2
Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt op
die kantlyn regs onder, bv. 32
50
Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
antwoordboek oorgedra word.
2. OPSTELVRAE
2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate:
In staat sal wees om hul argument op 'n logiese en samehangende wyse te
stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om 'n redelike reeks feite of
'n effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde vraag te
beantwoord. Dit is noodsaaklik dat 'n opstel 'n inleiding, 'n samehangende en
gebalanseerde liggaam van bewyse en 'n slot het.
2.2 Nasien van opstelvrae
Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as dit wat
ingesluit is by 'n riglyn vir nasien van 'n spesifieke opstel.
2.3 Globale assessering van 'n opstel
Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat
die onderwyser die opstel as 'n geheel sal bepunt sonder om die hoofpunte
afsonderlik te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder aan om 'n
oorspronklike argument aan te bied deur relevante bewyse te gebruik om 'n
argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om slegs
inhoud (feite) neer te skryf om 'n vlak 7 (hoë punt) te behaal nie. Hierdie
benadering sal leerders ontmoedig om opstelle voor te berei en te reproduseer
sonder om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien
van opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders
as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die volgende
val:
Die leerder se interpretasie van die vraag
Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse (relevant inhoudseleksie)
Die konstruksie/daarstelling van 'n argument (beplan, gestruktureer en 'n
onafhanklike argument)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 4 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.4 Assesseringsprosedures van die opstel
2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel nagesien word.
2.4.2 Tydens die eerste deurlees van die opstel moet regmerkies toegeken word
vir 'n relevante inleiding (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die
nasienriglyne), vir elke hoofaspek/liggaam van die opstel wat die argument
ondersteun (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die nasienriglyne) en 'n
relevante slotopmerking (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die
nasienriglyne)
Bv. In 'n opstel waar daar 5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.
2.4.3 Hou die PEEL struktuur in gedagte in die assessering van 'n opstel.
P Punt: Die kandidaat lei die opstel in met 'n argument/'n duidelike
hoofpunt.
Elke paragraaf moet 'n punt bevat wat die hoofpunt (argument) wat in
die inleiding gemaak is, ondersteun.
E Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou met
die vraag wat gevra is.
E Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur inhoud te
selekteer wat relevant is tot die argument. Relevante voorbeelde
moet gegee word om argument vol te hou.
L Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument deurgaans in
die opstel onderhou word en samehangend geskryf is.
2.4.3 Die volgende simbole MOET gebruik word in die assessering van 'n opstel:
• Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik gekontekstualiseer nie
^
• Verkeerde stelling _________________
• Irrelevante stelling |
|
|
• Herhaling R
• Analise A√
• Interpretasie 1√
• Argument LOA
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 5 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.5 Die matriks
2.5.1 Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle
By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die matriks
voorsien word. Tydens die assessering van 'n opstel moet beide die inhoud en die
aanbieding in ag geneem word. 'n Punt word toegeken by die snypunt van die
inhoud en aanbieding, gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke.
(a) Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter mate
die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak (op die matriks) vas te
stel.
I VLAK 4
(b) Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks) van die
aanbieding bepaal.
I VLAK 4
A VLAK 3
(c) Ken 'n algehele punt toe met behulp van die matriks.
I VLAK 4
A VLAK 3 }26–27
KOMMENTAAR
Sommige weglatings in die inhoudsdekking
Poog om 'n argument te handhaaf
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 6 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
GLOBALE NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE: TOTAAL: 50
VLAK 7 VLAK 6 VLAK 5 VLAK 4 VLAK 3 VLAK 2 VLAK 1*
AANBIEDING Baie goed Baie goed Goed beplande en Argument beplan Toon soms bewys Poging Weinig of geen
beplande en beplande en gestruktureerde en gestruktureer. van 'n aangewend om poging om die
gestruktureerde gestruktureerde opstel. Bewyse tot 'n gestruktureerde en antwoord te opstel te
opstel. Goeie opstel. 'n Poog om 'n sekere mate beplande struktureer. struktureer nie.
sintese van Relevante duidelike argument gebruik om argument. Poog Grootliks
inligting. Het 'n argument is te ontwikkel. argument te om 'n argument vol beskrywend of
goed gevolg. Bewyse Gevolgtrekking ondersteun. te hou. poog om argument
INHOUD gebalanseerde, gebruik om die gemaak uit Slotsom bereik op Gevolgtrekking nie te ontwikkel. Geen
oorspronklike argument te bewyse om die grond van bewyse. duidelik poging om 'n
argument verdedig. Poog om argument te ondersteun deur gevolgtrekking te
ontwikkel met 'n onafhanklike ondersteun. bewyse nie. maak nie.
bewyse. Argument gevolgtrekking uit
deurgaans die bewyse te
volgehou en maak om die
verdedig. argument te
Onafhanklike ondersteun.
gevolgtrekking
gemaak uit
bewyse om die
argument te
ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten 47–50 43–46
volle relevante tot
argument wat gevolg
is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie 43–46 40–42 38–39
relevante tot argument
wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud 38–39 36–37 34–35 30–33 28–29
toereikend en
relevante.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige
weglatings of
30–33 28–29 26–27
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit 26–27 24–25 20–23
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend
beantwoord. Inhoud
20–23 18–19 14–17
skraal.
VLAK 1*
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad 14–17 0–13
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.
* Riglyne vir die toekenning van 'n punt vir Vlak 1:
Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
Inhoudseleksie sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer
nie = 1–6
Vraag ontoereikend en vaag beantwoord ; klein poging om die opstel te struktureer = 7–13
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 7 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE
VRAAG 1: HOE HET DIE MARSHALL-PLAN GEPOOG OM DIE EUROPESE
EKONOMIE NA DIE VERWOESTING VAN DIE TWEEDE
WÊRELDOORLOG TE HERSTEL?
1.1
1.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron1A - V1]
'dit voorgekom asof die algemene ekonomiese situasie besig was om
agteruit te gaan.'
'Die herstel tot op daardie tydstip is deur die vermindering van plaaslike
aandele en buitelandse beleggings gefinansier.'
'Kapitaal was toenemend onbeskikbaar vir investering/belegging.'
Handel tussen Europese nasies was stagnant (enige 2 x 1) (2)
1.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A - V1]
'voedseltekorte'
'werkloosheid'
'teenspoed wat met die oorlog en herstel geassosieer is' (enige 2 x 1) (2)
1.1.3 [Definisie van 'n konsep in eie woorde uit Bron 1A – V1]
'n Politieke teorie/ideologie gebaseer op die skrywes (idees) van Karl
Marx wat daarop gemik was om 'n klaslose samelewing te stig
Kommunisme kan na verwys word as 'n ekonomiese sisteem waarin die
staat grond, industrieë, eiendom en rykdom van die bevolking besit en
beheer
Enige ander relevante antwoord (enige1 x 2) (2)
1.1.4 [Interpretasie van bewyse in Bron 1A – V2]
Kommunistiese oorname van kapitalistiese lande soos Frankryk en Italië
was 'n dreigement vir die VSA
VSA kan hulpeloos wees om die verspreiding van kommunisme in Europa
te keer
VSA kan belangrike handelslande verloor
VSA besighede kon negatief affekteer word/kapitalistiese bedreiging
Dit sou die beeld van die VSA as ‘n wêreldmag in gedrang bring.
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.2
1.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron1B – V1]
Om te verseker:
'individuele vryheid'
'vrye instansies'
'ware onafhanklikheid'
‘deur goeie ekonomiese toestande' te herstel.’ (enige 2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 8 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
1.2.2 [Verduideliking van 'n term uit Bron 1B – V2]
Die reg van individuele lande om te kies of hulle wil/of nie wil deelneem
aan die Marshall-plan nie
Oos-Europese lande moet vir hulself besluit of hulle aan die Marshall-plan
wil deelneem sonder die inmenging van Rusland
Individuele vryhede wat Europese nasies moet geniet buite normale
regerings- beperkinge of wette
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
1.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
'Aan die onmiddellike behoefte aan voedsel, medisyne en behuising te
voldoen'
'Industriële en landbouproduksie te verhoog deur vinnig fabrieke,
spoorweë, brûe, ens. te herbou'
'Inflasie teen te staan en om finansiële stabiliteit te vestig'
''n Gemeenskaplike mark vry van nasionale handelsbeperkinge te skep'
(enige 2 x 1) (2)
1.2.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron1B – V1]
Verbetering van:
'Europese produksie'
'Besigheidsorganisasie'
'arbeid-bestuursverhoudinge' (enige 2 x 1) (2)
1.2.5 [Interpretasie van bewyse in Bron 2A – V2]
Om bystand gelyk onder hulle te verdeel as 'n manier om Europa as 'n
geheel te heropbou/Europese nasies wou nie bystand gelyk deel nie
Om tot 'n vergelyk te kom oor verskille as 'n manier om Europa as 'n
geheel te heropbou en nie individuele lande te heropbou nie/Europese
nasies het nie saam gestem op hoeveel bystand elke land toegestaan
moes word nie
VSA wou Europa as 'n eenheid heropbou teen die uitbreiding van
kommunisme
VSA wou Wes-Europa as 'n kapitalistiese sfeer van invloed teen
kommunisme verseker
VSA vasberade om te verhoed dat geen Europese land kommunisme sou
aanneem nie.
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.3
1.3.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
Europa is gedurende die Tweede Wêreldoorlog verwoes/Europa is
vernietig
Europa het die Marshall-plan (buitelandse hulp) nodig gehad om
ekonomies te herstel van die gevolge van die Tweede Wêreldoorlog
Om Europa ekonomies te herstel, sal 'n groot uitdaging vir die Marshall-
plan wees
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 9 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
1.3.2 [Analise van bewyse uit Bron 1C – V2]
Om te kenne te gee dat Europa se ekonomie moet tot voor-oorlogse
vlakke herstel word/Om te kenne te gee dat Europa 'n lewenslyn deur
middel van die Marshall-plan ontvang om haar weg terug tot herstel te
vind.
Om te wys dat die Marshall-plan 'n manier was wat Europa kan gebruik
om hul ekonomieë te heropbou
Om te wys dat die VSA die enigste supermoondheid was wat Europa se
ekonomie kan heropbou en herstel
Dit verwys na die aanvaarding van kapitalisme om te verhoed dat hulle
slagoffers van kommunisme word
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
1.4
1.4.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron1D – V1]
'ooglopende (duidelike) voorbeeld van die manier waarop die beginsels
van die Verenigde Nasies geskend word
‘van die manier waarop die organisasie geïgnoreer word.’ (2 x 1) (2)
1.4.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
Europese lande sou van die VSA afhanklik word
Die VSA het baie druk op Europese lande geplaas om aan die Marshall-
plan deel te neem in plaas daarvan om lande toe te laat om hul eie
herstelprogramme te implementeer
Die VSA kon die interne sake van Europese state voorskryf indien hulle
die Marshall-plan aanvaar het
Die VSA het dit as 'n Koue Oorlogstrategie gebruik om lande te forseer
om kapitalisme in plaas van kommunisme te kies
Die VSA sou Europese lande ekonomiese en polities beheer
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.4.3 [Bepaal die beperkinge van Bron 1D – V3]
Die bron is BEPERK omdat:
Die skrywer, 'n Sowjet- Minister van Buitelandse Sake het die Marshall-
plan in 'n negatiewe lig beskou/taal/Sowjet propaganda in verhouding tot
die Marshall-plan is negatief bv. 'sogenoemde Marshall-plan'
Die bron is bevooroordeeld teen die implementering van die Marshall-plan
(VSA) wat voorgestel word ‘n skending van die beginsels van die
Verenigde Nasies
Die bron wys nie die positiewe bydrae van die Marshall-plan in die
heropbou van Europa nie
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 10 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
1.5 [Vergelyking van Bronne 1B en 1D om verskille vas te stel - V3]
Bron 1B is geskryf vanuit 'n Amerikaanse oogpunt (Marshall-plan sal
Europa ekonomies heropbou) terwyl Bron 1D vanuit 'n Sowjet-oogpunt
geskryf is (Marshall-plan het die beginsels van die Verenigde Nasies
geskend)
In Bron 1B was die Marshall-plan gemik op individuele vryheid terwyl in
Bron 1D die VSA daarvan beskuldig van die verspreiding van verligting tot
die individuele behoeftige lande as gevolg van politieke druk
In Bron 1B is die Marshall-plan gemik op 'egte onafhanklikheid' met die
herstel van deeglike ekonomiese omstandighede terwyl in Bron 1D die
Marshall-plan beoog om Europese lande onder die ekonomiese beheer
van die VSA te plaas
In Bron 1B is die Marshall-plan gemik op die skepping van 'n
gemeenskaplike mark vrye van nasionale handelsgrense terwyl die VSA in
Bron 1D op hierdie lande staat gemaak het om afhanklik te wees op die
belange van Amerikaanse monopolieë.
Bron 1B wil die skrywer hê dat Europa kollektief saam moet werk terwyl
Vyshinsky in Bron 1D verklaar dat die VSA Europa in twee kampe skeur.
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
Europa was na die Tweede Wêreldoorlog verwoes/Europa was geruïneer
(Bronne 1A en 1C)
Dollar tekort het beteken dat Europa nie vir hul invoere uit Amerika kon
betaal nie ( Bron 1A)
Die Marshall-plan sou die ekonomie van Europa herstel en daarom die
kommunistiese bedreiging in Europa verhoed ( Bron 1A)
Die Marshall-plan was deur Amerika in 1947 ingestel ( Bron 1B)
Die Marshall-plan was gemik op ekonomiese strategieë en hervormings
om Wes Europa te heropbou ( Bron 1B)
Kontant toelae en lenings was aangebied om noodsaaklike goedere te
koop ( Bron 1B)
Die Marshall-plan wou Europa se 'pad terug' na ekonomiese herstel
aanwys ( Bron 1C)
Die spotprent wys die Marshall-plan as 'n lewenslyn aan vir die Europese
lande ( Bron 1C)
Die Marshall-plan was Amerika se manier om kapitalisme in Europa te
vestig (eie kennis)
Die Marshall-plan was 'n manier om die industrieë van Europa te
monopoliseer (eie kennis)
Enige ander relevante antwoord
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 11 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:
Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. kan nie
bewys hoe die Marshall-plan gepoog het om die Europese
PUNTE
VLAK 1 ekonomie te herstel na die verwoesting van die Tweede
0–2
Wêreldoorlog nie.
Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf nie.
Bewyse is meestal relevant en hou grootliks verband met die
onderwerp, bv. toon begrip oor hoe die Marshall-plan
gepoog het om die Europese ekonomie te herstel na die PUNTE
VLAK 2
verwoesting van die Tweede Wêreldoorlog. 3–5
Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
skryf.
Gebruik relevante bewyse, bv. toon 'n deeglike begrip oor
hoe die Marshall-plan gepoog het om die Europese
ekonomie te herstel na die verwoesting van die Tweede PUNTE
VLAK 3
Wêreldoorlog. 6–8
Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf
en toon begrip van die onderwerp.
(8
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 12 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 2: HOE HET BUITELANDSE MOONDHEDE VANAF 1974 BY DIE
ANGOLESE BURGEROORLOG BETROKKE GERAAK?
2.1
2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron2A - V1]
'Die omverwerping van die outoritêre regime in Portugal op 25 April 1974'
(1 x 2) (2)
2.1.2 [Verduidelikking van 'n konsep binne die konteks van Bron 2A – V2]
'n Politieke stelsel waarin Portugal ('n groot moondheid) politieke en
ekonomiese beheer oor Angola uitgeoefen het
Enige ander relevante antwoord (1 x 2) (2)
2.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
'wat vrede vir Angola belowe het’
' 'n werkbare politieke toekoms '
' 'n oorgangsregering bemagtig (in staat gestel) om Angola vanaf 31
Januarie 1975 te bestuur tot en met die verkiesings.’ (enige 2 x 1) (2)
2.1.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
Hulle het ideologiese en etniese verskille gehad
Hulle het gedink dat hulle Angola self kan regeer
Die leiers het mekaar nie 'vertrou' nie
Daar was 'n gevoel dat Portugal die MPLA begunstig het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.2
2.2.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
Om die oomblik vas te vang toe die Alvor Ooreenkoms onderhandelinge
in sessie was
Om aan die wêreld te wys dat Portugal die einde van koloniale beheer oor
Angola fasiliteer het
Om te wys dat die leiers 'n poging aangewend het om vreedsaam te
onderhandel
Om te wys dat al drie bevrydingsbewegings die vredesonderhandelings
ooreenkoms bygewoon het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
Na die omverwerping van die outokratiese regime in Portugal op 25 April
1974 het Portugal aangekondig dat hulle hul beheer oor Angola sou
beëindig.
Portugese onttrekking uit Angola impliseer dat die Angolese
bevrydingsbewegings hulle moes voorberei om oor te neem
(magsoorname)
Portugal wou die oorgang van mag van al drie bevryheidsbewegings
beheer
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 13 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.3
2.3 [Vergelyking van Bronne 2A en 2B om vas te stel hoe hulle mekaar
ondersteun - V3]
Bron 2A noem dat die drie bevrydingsbewegings die Alvor ooreenkoms in
Portugal onderteken het terwyl Bron 2B die ondertekening van die
ooreenkoms tussen die Portugese amptenare en die
bevrydingsbewegings visualiseer.
Bron 2A noem dat 'n troika of drie leiers van die bevrydingsbewegings 'n
oorgangsregering tot stand wil bring terwyl Bron 2B die leiers van die drie
bevrydingsbewegings wat die oorgangsregering tot stand sou bring, uit
beeld.
Bron 2A noem dat die bevrydingsbewegings vrede en 'n werkende
politieke toekoms vir Angola belowe terwyl Bron 2B die uiteensetting van
die politieke toekoms van Angola wat in sessie is, uit beeld.
Beide bronne verklaar dat die ooreenkoms op 15 Januarie 1975
onderteken was.
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.4
2.4.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
'ongeveer 230 Kubaanse militêre raadgewers teen die laat lente van 1975
vier People's Armed Forces for the Liberation of Angola (FAPLA)-
opleidingskampe opgestel en beman het.'
'die MPLA 'n verdere 200 Kubaanse infanterie-instrukteurs in Luanda
verwelkom'
'Kubaanse skepe het teen laat September en vroeg Oktober met swaar
wapens en honderde soldate in Angolese hawens begin aankom'
'Kuba het begin om op groot skaal gevegstroepe per lug vanaf Havana na
Luanda te vervoer'
'gehelp om duisende Kubaanse gevegstroepe in te vlieg om MPLA-
rekrute in die gebruik van gesofistikeerde (moderne) Sowjet-wapentuig op
te lei en om dit uiteindelik ook te beman. Dit het T54- en T34-tenks
ingesluit’
'die mobiele 122 mm-vuurpyllanseerders ('Stalin's Organs') wat deur
Kubane hanteer is (enige 2 x 1) (2)
2.4.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
'Die Russe het groot Antonov-22-vragvliegtuie, wat wapens bevat het,
direk na Luanda gevlieg’
‘gehelp om duisende Kubaanse gevegstroepe in te vlieg om MPLA-
rekrute in die gebruik van gesofistikeerde (moderne) Sowjet-wapentuig op
te lei en om dit uiteindelik ook te beman. Dit het T54- en T34-tenks
ingesluit.' (2 x 1) (2)
2.4.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
Hulle het gehelp dat:
die MPLA beheer oor Angola oor neem
die MPLA hul mededingende bevrydingsbewegings suksesvol verslaan
het (die FNLA)
die MPLA 'n kommunistiese regime in Angola tot stand gebring het.
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 14 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.4.4 [Vasstelling van bruikbaarheid van Bron 2C – V3]
Die bron is BRUIKBAAR OMDAT:
Dit ‘n uittreksel uit ‘n boek is wat geskryf was deur ‘n geskiedkundige, J
Marcum
Dit ontbloot die redes vir die betrokkenheid van Kuba en die Sowjetunie in
die Angolese Burgeroorlog
Dit beskryf die aard van hul militêre betrokkenheid in die Angolese
Burgeroorlog
Dit werp lig op hoe die MPLA as regerende party in Angola oorgeneem
het/nederlaag van die FNLA
Dit wys dat die aansien van beide lande versterk was as gevolg van die
MPLA wat die burgeroorlog gewen het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.5
2.5.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D – V1]
'het hulle Sowjet- en Kubaanse betrokkenheid beskou as deel van 'n
kommunistiese plan om suidelike Afrika te domineer.'
'Hulle het geglo dat Angola, ... waarskynlik 'n wegspringplek vir
nasionalistiese guerrillas van die Suidwes-Afrikaanse-Volkorganisasie
(SWAPO) was om Suidwes-Afrika (Namibië), aan te val.'
'Wat die Suid-Afrikaners gehoop het om te vermag, was die instelling van
'n gematigde pro-Westerse regering in Luanda wat ontvanklik (oop) vir
Suid-Afrikaanse belange sou wees.'
‘Die Angolese teater het Suid-Afrika ook die geleentheid gebied om sy
waarde as 'n betroubare (lojale) anti-kommunistiese streeksmag aan die
VSA te toon en om sy posisie by die Amerikaanse regering te versterk’
(enige 2 x 1) (2)
2.5.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron2D – V1]
'FNLA'
'UNITA' (2 x 1) (2)
2.5.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
Hulle wou hul betrokkenheid geheim hou
Hulle wou nie die buurlande teen hulle verenig nie
Om plaaslike en internasionale reaksie teen die Suid-Afrikaanse regering
te vermy
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.5.4 [Definisie van 'n term uit Bron 2D – V1]
Die reg van 'n land om homself self te regeer sonder buitelandse
inmenging
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 15 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
Die einde van kolonialisme in Angola gee aanleiding tot 'n magstryd tussen
die MPLA, FNLA en UNITA wat deur buitelandse magte ondersteun was
(Bron 2A)
Alvor ooreenkoms het nie lank geduur nie weens die ideologiese en
etniese verskille (eie kennis en Bron 2A)
Mislukking van die Alvor ooreenkoms gee aanleiding tot volskaalse
burgeroorlog tussen die MPLA en FNLA oor beheer van Luanda (die
hoofstad) (Bron 2A)
Die bewegings het nou uitsluitlik buitelandse bystand gesoek om hul
posisies te versterk (Bron 2A)
MPLA het Kubaanse eweknieë gewerf nadat die Chinese die FNLA-magte
opgelei het (Bron 2C)
Kubaanse skepe wat swaar wapens en honderde soldate vervoer het, het
in Angolese hawens aangekom ( Bron 2C)
Russiese Antonov-22 vervoer vliegtuie wat gebruik word om
gesofistikeerde Sowjet-wapens af te lewer het T54 en T34 tenks ingesluit
(Bron 2C)
Kubaanse en Russiese betrokkenheid was 'n keerpunt in die burgeroorlog
- oorwinning vir die MPLA verseker ( Bron 2C)
Rusland het 'n vastrapplek in Suider-Afrika gekry (Eie kennis)
Russiese militêre superioriteit was deurslaggewend in die uitkoms van die
Burgeroorlog (Bron 2C)
Suid-Afrika het ingetree omdat hulle die Sowjet en Kubaanse
betrokkenheid as deel van 'n kommunistiese plan beskou het om Suidelike
Afrika te oorheers (Bron 2D)
SA het ingetree om SWAPO-aanvalle te stop (Bron 2D)
SA wou steun van Westerse lande werf deur 'n anti-kommunistiese posisie
in Afrika in te neem (Bron 2D)
SA, aangemoedig deur die VSA, het besluit om vir UNITA en FNLA te
steun (Bron 2D)
Enige ander relevante antwoord
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 16 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:
Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. kan
nie bewys hoe vreemde moondhede in die Angolese
PUNTE
VLAK 1 burgeroorlog vanaf 1975 betrokke geraak het nie.
0–2
Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf
skryf nie.
Bewyse is meestal relevant en hou grootliks verband
met die onderwerp, bv. toon begrip van hoe vreemde
moondhede in die Angolese burgeroorlog vanaf PUNTE
VLAK 2
1975 betrokke geraak het. 3–5
Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf
te skryf.
Gebruik relevante bewyse, bv. toon deeglike begrip van
hoe vreemde moondhede in die Angolese
PUNTE
VLAK 3 burgeroorlog vanaf 1975 betrokke geraak nie.
6–8
Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
(8)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 17 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: WATTER UITDAGINGS HET SITSTAKINGBETOGERS TEENGEKOM
IN HULLE POGINGS OM OPENBARE GERIEWE GEDURENDE
DIE 1960's IN DIE VERENIGDE STATE VAN AMERIKA TE
DESEGREGEER?
3.1
3.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron3A – V1]
'Suidelike rassesegregasie' (1 x 2) (2)
3.1.2 [Definisie van 'n histories konsep in jou eie woorde uit Bron 3A – V1]
Beleid van die skeiding van mense volgens ras, godsdiens, geslag ens.
Enige ander relevante antwoord (1 x 2) (2)
3.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
'Nashville Student Movement (NSC)'
'Nashville Christian Leadership Council (NCLC)' (2 x 1) (2)
3.1.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
Stem saam
Die eienaars het die reg gehad want dit is hulle winkels – daarom kan
hulle besluit wie om te bedien (Vryheid van keuse)
Die eienaars het slegs die bestaande wetsorde wat destyds algemeen
was, gevolg
Winkeleienaars het geglo dat rassediskriminasie en segregasie
aanvaarbaar was en deur die regering van Tennessee ingestel was
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2)
Stem nie saam
Winkeleienaars het diskriminasie en rassisme beoefen
Winkeleienaars het swartes se reg tot vryheid van keuse weerhou
Hulle optrede het die grondwet van die VSA weerspreek wat die
onvervreembare regte van Afro-Amerikaners verskans het.
Hulle optrede was teen die Amerikaanse grondwet en die Atlantiese
Handves wat basiese menseregte aan almal, ongeag ras, gewaarborg het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.2
3.2.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
Om te wys:
dat die protesaksie by Nashville nuuswaardig en baie belangstelling gelok
het
vir die wêreld/publiek dat die sitstakingbetogings vreedsaam was
die diskriminasie en segregasie wat swartes in die VSA moes verduur
dat blankes die veldtog beskou het as 'n gebeurtenis wat nasionale
veiligheid bedreig
die vasberadenheid van swartes om diskriminasie en segregasie van
openbare geriewe te beeindig
Enige ander relevant antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 18 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
3.2.2 [Analise van bewyse in Bron 3B – V2]
Dit wys:
dat die konserwatiewe blanke Amerikaners (winkel eienaars) swart
Amerikaners as 'n bedreiging vir publieke veiligheid beskou het
dat die konserwatiewe winkeleienaars gewillig was om hul winkels te sluit
eerder as om desegregasie af te dwing
dat desegregasie nie maklik bereik sou word nie
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
3.3
3.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C - V1]
‘borde op te hang wat aandui: 'Gesluit – In belang van publieke Veiligheid'
'Geen Oortreding – Ons behou die reg voor om die publiek te bedien soos
ons goeddink (2 x 1) (2)
3.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C - V2]
Polisie het nie die wette van die land implementeer en beskerm nie
Blanke oortreders van geweld was geag om hul domein teen swart
Amerikaner indringers te beskerm.
Dit was slegs 'n verlenging van polisiewreedheid, diskriminasie en
segregasie teen swart Amerikaners wat teen daardie tyd heersend was
Hulle het die wet oortree
Die polisie was rassisties teenoor swart Amerikaners
Enige ander relevante antwoord (Enige 2 x 2) (4)
3.3.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
' Hy het die studente skuldig bevind’
‘hulle is elk met $150 (dollar) beboet
‘plus hofkoste beboet' (enige 2 x 1) (2)
3.4 [Vergelyking van bewyse in Bronne 3B en 3C om vas te stel hoe hulle mekaar
ondersteun– V3]
Beide bronne toon die rassistiese houding van konserwatiewe blankes
Beide bronne beeld die sitstakingprotes uit as ‘n aksie wat openbare
veiligheid bedreig
Beide bronne wys die geskrewe teken ‘gesluit’ 'in belang van openbare
veiligheid' as 'n poging om swart Amerikaners te verhinder om restaurante
binne te gaan
Beide bronne wys dat blanke kelnerinne nie swart Amerikaners bedien het
nie
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.5
3.5.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
' Dit is gestig volgens die beginsel dat alle mense gelyk geskape is, en dat
die regte van elke mens ingekort word wanneer die regte van een mens
bedreig word. (1 x 2) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 19 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
3.5.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
'hotelle'
restaurante'
'teaters'
'kettingwinkels' (enige 2 x 1) (2)
3.5.3 [Verduideliking van 'n term binne die konteks uit Bron 3D - V2]
Die toekenning van dieselfde burgerregte aan alle mense van kleur wat
binne die grense van die VSA woon
Daar moet geen diskriminasie en segregrasie teenoor enige ras wees nie
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
3.5.4 [Interpretasie van informasie uit Bron 3D - V2]
Omdat die Amerikaanse grondwet erken het dat alle mense gelyk is
President Kennedy was simpatiek met die stryd van die
Burgerregtebeweging/Kennedy het die eise vir burgerregte deur swart
Amerikaners akkommodeer
Kennedy het ander nasies probeer oorreed dat demokrasie beter as
kommunisme was
Kennedy wou die beeld van die VSA onder die res van die wêreld
bevorder.
Om die ondersteuning van swart Amerikaners te wen
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.5.5 [Assesseer betroubaarheid van Bron 3D – V3]
Die bron is BETROUBAAR OMDAT:
Dit 'n primêre bron is wat eerstehandse informasie (President Kennedy
se toespraak) gee
Die skrywer van die toespraak JF Kennedy was - die president van die
VSA
Die datum van die bron (11 Junie 1963) ooreen stem met die tyd
raamwerk van sitstakingproteste in die VSA
Die datum van die toespraak stem ooreen met die tydperk toe Kennedy
president van die VSA was
Dit lig werp op hoe President Kennedy die sitstakingsveldtogte
ondersteun het – deur wette te aanvaar wat openbare geriewe oop gestel
het
Die informasie in bron kan bevestig word deur Bron 3A wat verwys na
hoe die sit-staking plaasgevind het in reaksie tot rasse segregasie, 3B
wat studente uitbeeld wat ‘n sitstaking uitvoer en 3C, wat die reaksies
teen die sitstakings verduidelik.
Die doel van die bron was om mense in te lig oor die stappe wat hy sou
volg om swart Amerikaners gelyke behandeling te gee
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 20 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
3.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
Suidelike rassesegregasiewette in die 1960's veroorsaak sitstaking
protesoptrede. (Bron 3A)
Swart Amerikaners begin met sitstakings om openbare geriewe te
desegregeer (Bron 3A)
Nashville-middagetetoonbanke het swart Amerikaners op grond van ras
geskei (Bron 3A)
Winkeleienaars het geweier om swart Amerikaanse studente te bedien
(Bron 3A)
Middagetetoonbanke was gesluit/geslote tekens was opgeplak (Bron 3A
en 3B)
Sitstakings was beskou as 'n bedreiging vir openbare veiligheid (Bron 3B)
Konserwatiewe blankes het weggebly van middagetetoonbanke wat deur
swart Amerikaners beset was (Bron 3B)
Vreedsame swart Amerikaanse betogers was deur blanke tieners
aangeval (Bron 3C)
Oortreders was nie arresteer nie (Bron 3C)
Swart Amerikaanse sitstakingbetogers was arresteer en beboet (Bron 3C)
Die gereg het die studente in die steek gelaat (Bron 3C)
Kennedy het Amerikaners herinner van die beginsel van gelykheid wat in
die Amerikaanse grondwet verskans is (Bron 3D)
Ten spyte van die konserwatiewe druk het Kennedy die Burgerregtewet
deurgevoer (eie kennis)
Enige ander relevante antwoord
Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:
Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. kan nie
bewys watter uitdagings die sitstakingbetogers
teëgekom het in hul pogings om openbare geriewe in
PUNTE
VLAK 1 die Verenigde State van Amerika gedurende die 1960's
0–2
te desegregeer nie
Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf
nie.
Bewyse is meestal relevant en hou grootliks verband met
die onderwerp, bv. toon begrip van watter uitdagings die
sitstakingbetogers teëgekom het in hul pogings om
PUNTE
VLAK 2 openbare geriewe in die Verenigde State van Amerika
3–5
gedurende die 1960's te desegregeer.
Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
skryf.
Gebruik relevante bewyse, bv. toon 'n deeglike begrip
van watter uitdagings die sitstakingbetogers teëgekom
het in hul pogings om openbare geriewe in die
PUNTE
VLAK 3 Verenigde State van Amerika gedurende die 1960's te
6–8
desegregeer.
Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
(8)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 21 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: OPSTELVRAE
VRAAG 4: DIE UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG: GEVALLESTUDIE –
VIËTNAM
[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]
SINOPSIS
Kandidate moet verduidelik of hulle met die stelling saam stem of nie. Deur met die
stelling saam te stem, moet hulle verduidelik hoe die militêre taktieke en strategieë wat
deur die Verenigde State van Amerika (VSA) teen die Viëtkong gebruik het misluk het
om Viëtnam te stop om 'n kommunistiese staat te word. Indien kandidate nie met die
stelling saamstem nie moet hulle, hul argument met relevante historiese bewyse
ondersteun .
HOOFASPEKTE
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem deur aan te dui of hulle met die
stelling saam stem of nie. Hulle moet ook 'n raamwerk verskaf van hoe hulle, hul
argument gaan ondersteun.
UITBREIDING
Fokus op die strategieë van beide die VSA en die Viëtkong.
Omstandighede onmiddellik voor die oorlog:
o Die verdeling van Viëtnam en die stigting van die Viëtkong
o Redes vir die VSA se betrokkenheid: inperking en die domino teorie
VSA se eerste betrokkenheid in Suid-Viëtnam – stuur wapens en militêre adviseurs
teen die Viëtkong (Viëtnamese kommuniste)
Ho Chi Minh Roete was deur die Viëtminh gebruik (kommuniste guerrillas van
Noord Viëtnam) om die Viëtkong te ondersteun – Help om die Viëtkong met
wapens en kos te voorsien
VSA stel 'Veilige Dorp' beleid in/Hamlet strategie/Villagisation (hervestiging van
mense in dorpe) – probeer om guerrilla vegters van die mense te
isoleer/afsondering (1963)
Veilige dorp beleid het misluk omdat die Viëtkong binne die dorpe gewerk het
Die Gholf van Tonkin insident en beslissing (1964)
Die VSA het gevoel dat die oorlog in Viëtnam nie 'n konvensionele oorlog soos die
Tweede Wêreldoorlog was nie
VSA het 3 500 soldate op 8 Maart 1965 en grond troepe na Viëtnam gestuur/ die
guerrilla taktieke het die konvensionele strategie verward gemaak
Operasie Ranch Hand (1962 – 1971) – gebruik van chemiese ontblaring (Agent
Oranje om die oerwoud te verwoes) en Agent Blou (om plant produkte en voedsel
te verwoes om die Viëtkong te verswak)
Gebruik van chemiese wapens het die VSA ongewild gemaak en baie lande het
die VSA veroordeel
President Johnson het Operasie Rolling Thunder in Maart 1965 ingestel om die
Viëtkong vinnig te verslaan
Guerrilla oorlogvoering deur die Viëtminh en Viëtkong (moeilik om guerrillas van
dorp bewoners te onderskei – boere/kleinboere)
Viëtkong reageer met Tet Offensief (1968) – verrassingsaanval op 100 dorpe
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 22 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Aantal VSA soldate wat sterf vermeerder – gee aanleiding tot anti-oorlogbetogings
Hoogs effektiewe gebruik van guerrilla taktieke deur die Viëtkong
VSA stuur jong en onervare soldate na Viëtnam
VSA gebruik soek en vernietig sendings (My Lai-massamoord) om dorpies te
verwoes wat die Viëtkong ondersteun
Dit het aanleiding gegee tot 'n groot aantal burgerlike sterftes - wat 'n oproep was
vir meer ondersteuning vir die Viëtkong
VSA gruweldade en My Lai-massamoorde (Maart 1968) het publieke sentiment
teen die oorlog laat draai
Noord Viëtnam het militêre ondersteuning van die USSR en China ontvang so het
die Viëtminh en Viëtkong toegang verkry tot moderne wapens
Guerrilla oorlogvoering was effektief deur die Viëtkong gebruik, ondersteun deur
die Viëtminh van die noorde en gebruik taktieke soos fop stelsels, ondergrondse
tonnels, soek en vernietig taktiek, sabotasie
Die Viëtkong het hul ondersteuning vergroot as gevolg van die taktieke wat hulle
teen die VSA soldate gebruik het
Die Viëtnamese was verenig in die verdediging van hul land
Viëtnamisasie: President Nixon het vorendag gekom met 'n beleid van strategiese
onttrekking uit Viëtnam. Ook genoem WHAM (Winning the Hearts and Minds of
the Viëtnamese) dui die mislukking van die VSA aan om Viëtnam te stop om 'n
kommunistiese staat te word en haar gevolglike onttrekking
VSA onttrek alle troepe teen 1973 (President Nixon het die Parys Vredes-
ooreenkoms op 27 Januarie 1973 onderteken) – beëindig VSA betrokkenheid in
die Viëtnam-oorlog
Noord Viëtnam neem beheer oor Saigon in 1975
Viëtnam was verenig onder kommunistiese beheer
Enige ander relevante antwoord
Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot. [50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 23 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLE-STUDIE – DIE KONGO
[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]
SINOPSIS
Kandidate moet krities bespreek of die politieke, ekonomiese, maatskaplike en
kulturele beleide wat Mobutu Sese Seko vanaf 1960s tot 1970s geimplimenteer het, sy
goeie leierskap eienskappe gedemonstreer het
HOOFASPEKTE
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem deur aan te dui of beleide wat deur
Mobutu Sese Seko ingestel was sy goeie leierskap eienskappe demonstreer. Hulle
moet aandui hoe hulle beoog om hul antwoord te ondersteun.
UITBREIDING
Politieke beleide
Koloniale nalatenskap: (as agtergrond informasie)
o Paternalisme – Kongolese was as kinders behandel – met geen
verantwoordlikheid in administrasie of verteenwoordiging in die regering nie
België het nie voorbereidings getref vir ware oorgang of vir 'n nuwe leierskap om
oor te neem nie
Kongo raak onafhanklik op 30 Junie 1960 met Joseph Kasavubu as President en
Patrice Lumumba as Eerste Minister. Joseph Kasavubu het verkies dat Kongo 'n
federale staat moes wees terwyl Patrice Lumumba vir 'n sterk sentrale nasionale
regering was/Lumumba was ook in konflik met Moise Tshombe
Kongo het met baie politieke onstabiliteit begin – met Tshombe gefokus op
sesessie van Katanga vir sy onafhanklikheid
Mobutu neem mag oor vanaf Kasavubu met 'n staatsgreep in 1965 (ambisieuse)
Hy slaag daarin om 'n soort politieke stabiliteit te bewerkstellig (gebaseer op
outoritarisme)
In 1967 het Mobutu daarin geslaag om die Katanga rebellie te stop en sy land 'n
nuwe grondwet as 'n een party staat onder sy party te gee, die Popular Movement
for the Revolution (MPR)
Kongo het 'n een party staat binne die eerste vyf jaar na verkryging van
onafhanklikheid geword met alle opposisie onderdruk (outokraties)
Mobutu het 'n persoonlikheidskultus ontwikkel (Mobutuism) (swak leierskap)
Mobutuïsme het Kongo 'n outokratiese staat onder homself as 'n militêre diktator
gemaak (swak leierskap)
Hy was deur die VSA ondersteun omdat hy beskou was as 'n anti-kommunisties
bondgenoot
Hy het 'n sterk gesentraliseerde regering geskep en alle aanstellings, bevordering
en toekenning van regerings fondse beheer,
Hy het 'n beleid van Zaïrenasie ingestel, 'n beleid wat geskoolde buitelanders
vervang het of diegene wat strategiese bestuursvlak poste beklee het met
ongeskoolde plaaslike leiers vervang-wat aanleiding gee tot die wanadministrasie
en wanbestuur in politieke leierskapsrolle
Hy het nepotisme toegelaat (kleptokrasie)
Mobutu het 'lewenslange president' gebly tot sy dood in 2007
Enige ander relevante antwoord
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 24 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Ekonomiese beleide
Koloniale nalatenskap: (as agtergrondinligting)
o Uitbuiting – Belgiese vooruitgang gebaseer op ontginning van katoen, rubber
plantasies, en myne (koper, tin & diamante) deur koloniale maatskappye; wins
van die minerale (myne) gebaseer op die uitbuiting van Kongolese werkers
o Tydens onafhanklikheid was Kongo beskou as die mees ontwikkelde land maar
hul ekonomiese rykdom was deur deur buitelandse eienaars besit.
Het 'n kapitalistiese ekonomie van België oorgeërf
Aanvanklik die ekonomie oorgelaat in die hande van wit setlaars en buitelanders
Die land se ryk natuurlike hulpbronne van koper, kobalt, diamante en ander
minerale en het buitelandse investering gelok
Nasionalisasie: Mobutu het die land se kopermynnywerheid genasionaliseer en het
die winste van die koper industrie gebruik om sy 10 jaar industriële plan te finansier
Nasionaliseer buitelandse maatskappye sonder vergoeding
Buitelandse maatskappye onder die beheer van sy bondgenote en familie lede
geplaas
Zaïrenasie ingestel (buitelanders vervang met Zaïrese burgerlikes) (goeie leierskap
– bemagtig plaaslike inwoners en vaderlikheid/paternalisme)
Zaïrenasie gee aanleiding tot korrupsie, diefstal en wanbestuur (swak leierskap)
Die ekonomie is gekarakteriseer deur nepotisme en elitisme (Skep 'n groot gaping
tussen die elite en gewone burgers/ryk en arm) (swak leierskap)
Swak ekonomiese beleide gee aanleiding tot afname van die land se infrastruktuur
soos paaie .
Mobutu het kleptokrasie geskep – waarin 'n groep aangestelde staatsamptenare
hul posisies misbruik het vir finansiële gewin (korrupsie – swak leierskap)
Mobutu was forseer om Retrosessie in te stel (terugkeer van buitelandse eienaars)
(nie-effektiwiteit van Zaïrenasie)
Baie min buitelandse eienaars het teruggekeer
Kongo se ekonomie het in duie gestort (swak ekonomiese beleide)
Kongo het van buitelandse hulp en investering afhanklik geraak bv. Wêreld Bank
Enige ander relevante antwoord
Maatskaplik en kulturele beleide
Koloniale nalatenskap: (as agtergrond informasie)
o Elitisme aangemoedig: Opvoeding van 'n klein elite aangemoedig wat geskoei
was op 'n Westerse styl van kennis en vaardighede
o Swak opvoeding stelsel wat nie die Kongolese bevoordeel nie of hulle met
vaardighede bemagtig het nie
o Frans as 'n onderrig taal in skole gebruik
o Teen onafhanklikheid het Kongo 14 universiteit gegradueerdes uit 14 miljoen
mense gehad
Implementeer 'n beleid van Authenticité (Egtheid) (oorspronklik om inheemse
gebruike en geloofstelsels aan te moedig) om koloniale invloed uit te wis en
Zaïrese 'n begrip van trots vir hul eie kultuur te gee. Ook verwys na Afrikanisme
(goeie leierskap)
o Christelike name met Afrika name vervang bv. Die Kongo was Zaïre in 1971
herdoop; Leopoldville het Kinshasa geword, Elisabethville het Lubumbashi
geword, en Stanleyville Kisangani geword; Mobutu het ook sy naam verander
van Joseph-Desire Mobutu na Mobutu Sese Seko Kuku Ngbedu Waza Banga,
bedoelende, 'The All-Conquering Warrior Who, Because of his Endurance and
Inflexible Will To Win, Will go from Conquest to Conquest Leaving Fire in His
Wake.' (positiewe verandering in lyn met de-dekolonisasie)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 25 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Kleredrag: dra van Westerse styl pakke was onwettig (deur 'n wet afgekondig) en
vervang met 'abacos' (A bas le ostumes'), bedoelende 'weg met die klere pak'
(goeie leierskap)
Plaaslike musiek aangemoedig (goeie leierskap)
Mobutu het demokrasie as 'n buitelandse/vreemde ideologie tot Afrika beskou– hy
het soos 'n Hoofman regeer in tradisionele Afrika styl en dit gebruik om sy eie
outoritêre posisie te versterk
Frans het die onderrig taal gebly en die onderwys stelsel het aangehou om die
stedelike elite te bevoordeel (swak leierskap – gebrek aan vooruitsiendheid)
Na onafhanklikheid, primêre onderwys en skool toelating gestyg vanaf 1,6 miljoen
in 1960 tot 4,6 miljoen in 1974 (goeie leierskap) /Toe staat befondsing deur Mobutu
onttrek word, ouers moes begin betaal en primêre onderwys het begin afneem
(swak leierskap)
Onderwysers en hospitaal amptenare het vir maande onbetaal gewerk as gevolg
van swak ekonomiese en politieke praktyke (swak leierskap)
Enige ander relevante antwoord
Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot [50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 26 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6: BURGERLIKE VERSET VANAF DIE 1950's TOT DIE 1970's: DIE
SWARTMAGBEWEGING
[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]
SINOPSIS
Kandidate moet verduidelik tot watter mate die Swartmagfilosofie suksesvol was om
swart Amerikaners te organiseer om diskriminasie en segregasie in die VSA
gedurende die 1960's teen te staan. Hulle moet hul argument met relevante historiese
voorbeelde ondersteun.
HOOFASPEKTE
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt in neem deur te verduidelik tot watter mate
die Swartmagfilosofie suksesvol was om swart Amerikaners te organiseer om
diskriminasie en segregasie in die VSA gedurende die 1960's teen te staan Hulle
moet ook 'n raamwerk verskaf van hoe hulle, hul argument gaan ondersteun. .
UITBREIDING
Omstandighede in die VSA: (Agtergrondinligting)
o Swart Amerikaner nog steeds ekonomies en polities in die VSA gebrekkig as
gevolg van diskriminerende (Jim Crow) wette
o Gebrek aan 'n sin van trots as gevolg van sosio-ekonomiese omstandighede
(Lewe in ghetto's en krot woonbuurtes/swak behuising/onvoldoende geriewe)
o Swart Amerikaners het ongeduldig met die stadige pas van verandering geword
en die impak van die Burgerregtebeweging gedurende die 1960's
o Swart Amerikaners onderhewig aan polisiebrutaliteit - gee aanleiding tot die
groei van nasionalistiese gevoelens.
Swartmagfilosofie verkondig selfgelding, self-ondersteuning; swart trots; beheer
van beleide binne hul eie gemeenskappe (verkondig deur Stokely Carmichael);
swart Amerikaners hulself beskerm teen polisiewreedheid; swartes sal vryheid van
wit gesag nastreef, bevordering van Afro-haarstyl en Afrika-kleredrag en die
slagspreek 'Black is beautiful' uitgedink (het daarin geslaag om die
minderwaardigheidskompleks uit te wis)
1966 Bobby Seale en Huey Newton stig die Black Panther Party (BPP) vir Self-
verdediging – teen polisiewreedheid (slaag daarin om swart Amerikaners aan te
moedig om selfversekerd te wees)
Aanvaar die Tienpuntplan om hul maatskaplike, politieke en ekonomiese
doelstellings vir die opheffing van die swart Amerikaanse gemeenskap te dek
Die Black Panther Party het voedingskemas, kindersorg, en geletterde programme
in swart gemeenskappe georganiseer – die voedingskemas het hongerte onder die
jeug uitgewis en prestasie in die skool verbeter (armoede uitgewis)
BPP-kindersorg projekte het omgesien na die mediese behoeftes van swart
Amerikaners in swart gemeenskappe
BPP-lede het die strate patrolleer om polisieaktiwiteit te monitor (polisieer die
polisie) en hul self te verdedig teen polisie wreedheid
BPP het aangedring dat swart geskiedenis in die skole aangebied word
Malcolm X het gewapende selfverdediging teen wit onderdrukking aangemoedig
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V1 27 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Hy het geargumenteer dat bloedvergieting nodig vir 'n rewolusie was (swart
nasionalisme) en hy het selfrespek en selfdissipline aangemoedig
Het die konsep 'Swart Trots' aangemoedig (selfwaarde/selfrespek/selfhelp)
Het swart Amerikaners aangemoedig om wit Amerikaanse gesag teen te staan in
die strewe na vryheid, geregtigheid en gelykheid deur alle moontlike maniere
Ondersteun die gebruik van geweld as 'n metode van selfverdediging teen diegene
wat swart Amerikaners aanval
Stokely Carmichael het geglo dat die niegewelddadige strategie misluk het weens
die voortslepende geweld teen swart Amerikaners
Het die uitsluiting van wit 'liberaliste' as 'n filosofie vir swart Amerikaners
aangemoedig
Hy verkondig die idee dat die VSA in verskillende swart en wit lande op verdeel
moet word
Hy was teen die VSA se betrokkenheid in die Viëtnam-oorlog
Impak: die opvallendste vorme van rassediskriminasie was beëindig
Rassegeweld en spanning het afgeneem
Swart Amerikaners is tot openbare ampte verkies
Behuising en geriewe vir swart Amerikaners is verbeter
Swart geletterdheid en afhanklikheid op staatstoelae het verminder
Regstellende-aksie-beleide vir federale indiensneming was in plek gesit
Enige ander relevante antwoord
Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot. [50]
TOTAAL: 150
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Addendum
History Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Addendum (English)

Question paper
History Grade 12 P1 NSC June 2022 Question Paper (Afrikaans)

Memorandum
History Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo (Afrikaans)

Memorandum
History Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo (English)

Addendum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2022 Addendum (Eng)

Question paper
History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2022 QP (Eng)
More from Grade 12 History

Study guide
Workguide Case Study Strategies

Addendum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Question paper
History Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 QP (Afr)
%202024%20Question%20Paper%20X05_hlayiso.com_--7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5/v1-5ae80cf63fec0975a316/card.webp)
Question paper
History Grade 12 P1 Gauteng Prelim 2024 Question Paper (Eng)

Addendum