Downloaded from hlayiso.com
SENIOR SERTIFIKAAT/
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
GESKIEDENIS V2
NOVEMBER 2020
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 150
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 23 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2020 papers 





View all




%202024%20Question%20Paper%20X05_hlayiso.com_--7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5/v1-5ae80cf63fec0975a316/card.webp)
History Grade 12 Paper 2 NSC November 2020 Memo (Afrikaans)
Grade 12 History Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2020 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.
History · Grade 12 · NSC November Exam · 2020. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- History
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2020
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 23
- File size
- 469.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 23
This exam
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 2 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
1. BRONGEBASEERDE VRAE
1.1 Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
ontwikkel:
Kognitiewe Gewigstoekenning
Historiese vaardighede
Vlakke van vrae
Onttrek inligting uit bronne
Selektering en organisasie van relevante inligting 30%
VLAK 1
uit bronne (15)
Definieer historiese begrippe/terme
Interpretasie van bewyse uit bronne
40%
VLAK 2 Verduidelik inligting verkry uit bronne
(20)
Analiseer bewyse uit bronne
Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne
Skakel met bronne om bruikbaarheid,
betroubaarheid, eensydigheid en beperkings vas
30%
VLAK 3 te stel
(15)
Vergelyk en kontrasteer interpretasies en
perspektiewe in die bronne en kom tot
onafhanklike gevolgtrekkings
1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:
By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir enige
ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of voorbeelde.
Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar aan die
vereistes van die vraag voldoen is.
In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede waaraan
aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in kursiefgedrukte
skrif aangedui.
By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate krediet
kry vir enige ander relevante antwoord.
Daar word van leerders verwag om 'n standpunt in te neem in die
beantwoording van 'tot watter mate' vrae om enige punte te verdien
1.3 Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae
Gebruik 'n regmerk () vir elke korrekte antwoord.
Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes
en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat neerkom op een rede en
twee punte toegeken word ().
Indien 'n vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies () aangedui.
Paragraafvraag
Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die inhoud en
die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word wanneer punte
toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word wanneer 'n antwoord op 'n
paragraafvraag geassesseer word:
Lees die paragraaf en plaas 'n kolpunt (.) by elke punt binne-in die teks waar
die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord.
Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat in staat
was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 3 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die paragraaf aan
die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1 2 of 3) soos aangedui in die
holistiese rubriek en gee 'n kort kommentaar bv.
___________ •___________________________________________________
_________________•____________________________• ________________
√√√√ Vlak 2
KOMMENTAAR
Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt op
die kantlyn regs onder, bv. 32
50
Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
antwoordeboek oorgedra word.
2. OPSTELVRAE
2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate:
In staat sal wees om hul argument op 'n logiese en samehangende wyse te
stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om 'n redelike reeks feite of
'n effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde vraag te
beantwoord. Dit is noodsaaklik dat 'n opstel 'n inleiding, 'n samehangende en
gebalanseerde liggaam van bewyse en 'n slot het.
2.2 Nasien van opstelvrae
Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal word deur
die handboeke wat by 'n spesifieke sentrum gebruik is.
Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as dit wat
ingesluit is by 'n riglyn vir nasien van 'n spesifieke opstel.
2.3 Globale assessering van 'n opstel
Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat
die onderwyser die opstel as 'n geheel sal bepunt sonder om die hoofpunte
afsonderlik te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder aan om 'n
oorspronklike argument aan te bied deur relevante bewyse te gebruik om 'n
argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om slegs
inhoud (feite) neer te skryf om 'n vlak 7 (hoë punt) te behaal nie. Hierdie
benadering sal leerders ontmoedig om opstelle voor te berei en te reproduseer
sonder om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien
van opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders
as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die volgende
val:
Die leerder se interpretasie van die vraag
Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse (relevant inhoud-seleksie)
Die konstruksie/daarstelling van 'n argument (beplan, gestruktureer en 'n
onafhanklike argument)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 4 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
2.4 Assesseringsprosedures van die opstel
2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel nagesien word.
2.4.2 Tydens die eerste deurlees van die opstel moet regmerkies toegeken word
vir 'n relevante inleiding (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die
nasienriglyne), vir elke hoofaspek/liggaam van die opstel wat die argument
ondersteun (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die nasienriglyne) en 'n
relevante slotopmerking (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die
nasienriglyne)
Bv. In 'n opstel waar daar 5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.
2.4.3 Hou die PEEL-struktuur in gedagte in die assessering van 'n opstel.
P Punt: Die kandidaat lei die opstel in met 'n argument/'n duidelike
hoofpunt.
Elke paragraaf moet 'n punt bevat wat die hoofpunt (argument) wat in
die inleiding gemaak is, ondersteun.
E Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou met
die vraag wat gevra is.
E Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur inhoud te
selekteer wat relevant is tot die argument. Relevante voorbeelde
moet gegee word om argument vol te hou.
L Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument deurgaans in
die opstel onderhou word en samehangend geskryf is.
2.4.3 Die volgende simbole MOET gebruik word in die assessering van 'n opstel:
• Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik gekontekstualiseer
nie
^
• Verkeerde stelling _________________
• Irrelevante stelling |
|
|
• Herhaling R
• Analise A√
• Interpretasie I√
• Argument LOA
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 5 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
2.5 Die matriks
Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle
By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die matriks
voorsien word. Tydens die assessering van 'n opstel moet beide die inhoud en die
aanbieding in ag geneem word. 'n Punt word toegeken by die snypunt van die
inhoud en aanbieding, gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke.
(a) Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter mate
die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak (op die matriks) vas te
stel.
I VLAK 4
(b) Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks) van die
aanbieding bepaal.
I VLAK 4
A VLAK 3
(c) Ken 'n algehele punt toe met behulp van die matriks.
I VLAK 4
A VLAK 3 }26–27
KOMMENTAAR
Vraag herkenbaar in antwoord.
Toon soms bewys van 'n gestruktureerde en beplande argument.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 6 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE: TOTAAL: 50
VLAK 7 VLAK 6 VLAK 5 VLAK 4 VLAK 3 VLAK 2 VLAK 1*
AANBIEDING Baie goed Baie goed Goed beplande en Argument beplan Toon soms bewys Poging Weinig of geen
beplande en beplande en gestruktureerde en gestruktureer. van 'n aangewend om poging om die
gestruktureerde gestruktureerde opstel. Bewyse tot 'n gestruktureerde en antwoord te opstel te
opstel. Goeie opstel. 'n Poog om 'n sekere mate beplande struktureer. struktureer nie.
sintese van Relevante duidelike argument gebruik om argument. Poog Grootliks
inligting. Het 'n argument is te ontwikkel. argument te om 'n argument vol beskrywend of
goed gevolg. Bewyse Gevolgtrekking ondersteun. te hou. poog om argument
INHOUD gebalanseerde, gebruik om die gemaak uit Slotsom bereik op Gevolgtrekking nie te ontwikkel. Geen
oorspronklike argument te bewyse om die grond van bewyse. duidelik poging om 'n
argument verdedig. Poog om argument te ondersteun deur gevolgtrekking te
ontwikkel met 'n onafhanklike ondersteun. bewyse nie. maak nie.
bewyse. Argument gevolgtrekking uit
deurgaans die bewyse te
volgehou en maak om die
verdedig. argument te
Onafhanklike ondersteun.
gevolgtrekking
gemaak uit
bewyse om die
argument te
ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten
volle relevante tot 47–50 43–46
argument wat gevolg
is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoud-seleksie 43–46 40–42 38–39
relevante tot argument
wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud 38–39 36–37 34–35 30–33 28–29
toereikend en
relevante.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige
weglatings of
30–33 28–29 26–27
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit 26–27 24–25 20–23
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend
beantwoord. Inhoud 20–23 18–19 14–17
skraal.
VLAK 1*
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad 14–17 0–13
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.
* Riglyne vir die toekenning van 'n punt in Vlak 1:
Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
Inhoud-seleksie sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te
struktureer nie = 1–6
Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; klein poging om die opstel te struktureer = 7–13
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 7 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE
VRAAG 1: WAAROM HET SWART SUID-AFRIKAANSE STUDENTE IN 1976
GEPROTESTEER?
1.1
1.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A - V1]
'African National Congress (ANC)'
'Pan Africanist Congress (PAC)' (2 x 1) (2)
1.1.2 [Definisie van 'n historiese konsep in Bron 1A - V1]
Swartbewussyn was 'n filosofie/ideologie wat:
Selfvertroue/selfvergelding bevorder het
Swart trots aangemoedig het/om trots te wees om swart te wees
Swart Suid-Afrikaners geïnspireer het om onafhanklik te wees selfstandig
te wees
Gelykheid, geregtigheid, trots en eenheid aanmoedig
Geestesvryheid van wit onderdanigheid beklemtoon het
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
1.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A - V1]
'die huidige onderwysstelsel Eurosentries (op Europese waardes, gebruike
en tradisies gegrond) was
'Afrikane se prestasies ondermyn (verswak) het' (2 x 1) (2)
1.1.4 [Interpretasie van bewyse in Bron 1A – V2]
Om beheer en outoriteit oor swart Suid-Afrikaners te handhaaf
Om onderwys te gebruik om te verseker dat swart Suid-Afrikaners
onderdanig aan die wit minderheidsregering bly/ goedkoop arbeidsmark
Om taal te gebruik as 'n manier van indoktrinasie in 'n poging om wit
meerderwaardigheid te handhaaf
Om te verseker dat swart Suid-Afrikaners nie kritiese denkers sou
word nie
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.2
1.2.1 [Interpretasie van bewyse in Bron 1B – V2]
Om die publiek in te lig dat leerders van Phefeni Junior Sekondêre
Skool besig was met 'n optog teen die instelling van Afrikaans as
onderrigmedium/ Dit was nuuswaardig
Om aan te dui dat leerders van Phefeni Junior Sekondêre Skool
protesteer/ om aan te dui dat daar ʼn gedetermineerde opposisie teen
Afrikaans as onderrigmedium was
Om die publiek in te lig oor die gewelddadige aard van die staking by
Phefeni Junior Sekondêre Skool
Om die apartheidsregering internasionaal aan die kaak te stel
Enige ander relevante antwoord enige 1 x 2) (2)
1.2.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
'… op 'n bandopnemer van die adjunk-prinsipaal, mnr. Nhlapo beslag gelê
het en met aanranding gedreig'
'… het hulle die prinsipaal se kantoor en klaskamers met klippe bestook…'
‘Hulle het die skoolhoof gedreig en Afrikaanse handboeke uitgegooi’
(enige 2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 8 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
1.2.3 [Vasstelling van die bruikbaarheid van Bron 1B – V3]
Die bron is BRUIKBAAR omdat:
Dit insig gee oor waarom leerders by Phefeni Junior Sekondêre Skool tot
gewelddadige protesaksie oorgegaan het
Dit eerstehandse inligting gee oor hoe die gebeure by Phefeni Junior
Sekondêre Skool ontvou het
Dit inligting gee hoe die leerders by Phefeni Junior Sekondêre Skool
gereageer het op die instelling Afrikaans as onderrigmedium
Dit inligting gee dat leerders van Phefeni Junior Sekondêre Skool verenig
was/gedetermineerd in hulle protesaksie
Dit aandui dat daar volgehoue opstande by Phefeni Junior Sekondêre
Skool was
Dit verskaf die name van die mense wat betrokke was, die datums en
ander gebeurtenisse wat gelei het tot die Soweto opstande
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.3
1.3.1 [Interpretasie van bewyse in Bron 1C - V2]
Dit toon dat die leerders glimlag/gelukkig was toe hulle begin het met die
optog om teen Afrikaans as onderrigmedium by skole in Soweto te
protesteer
Die foto toon leerders wat gedissiplineerd en ordelik was terwyl hulle die
optog aangepak het
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
1.3.2 [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – V2]
Die leerders marsjeer teen die instelling van Afrikaans as onderrigmedium
Die leerders het ʼn protesoptog onderneem om Bantoe onderwys/ die
owerhede uit te daag
Die leerders het gevoel dat as hulle die Afrikaanse taal leer dit hulle
onderdanig aan wit Suid-Afrikaners sou maak
Die leerders kon nie die Afrikaanse taal verstaan nie en het daarom hulle
eksamens gedruip
Die leerders het aan protesaksie deelgeneem teen die sosio-ekonomiese
omstandighede van swart Suid-Afrikaners
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.4
1.4.1 [Interpretasie van bewyse in Bron 1D – V2]
Die polisie wou die totaal tot 'n minimum (23 gedood) hou om sodoende
nie te sleg te lyk nie/ genadeloos
Die amptelike getalle deur die polisie het getoon dat hulle hul rol in die
doodmaak van leerders in die Soweto-opstande wou verdoesel
Die polisie wou getalle laag hou om internasionale verleentheid te voorkom
Die nie-amptelike getalle sou meer geweld aanhits
Die nie-amptelike getalle sou polisiebrutaliteit aan die kaak stel
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 9 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
1.4.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
'Die leerders het ... die optog in 'n gewelddadige opstand verander'
'Motors te rol'
'Voertuie aan die brand te steek'
'Geboue aan die brand te steek'
'Simbole van die apartheidsregime aan die brand te steek' (enige 4 x 1) (4)
1.4.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
'Die polisie was nie gereed vir 'n optog van daardie omvang nie'
'die apartheidsregime het nie die verspreiding van onrus en massa-
opstande voorsien (verwag) nie …'
‘hulle het die vlak van ontevredenheid (ongelukkigheid) onderskat’
(enige 1 x 2) (2)
1.4.4 [Interpretasie van bewyse in Bron 1D – V2]
Die Soweto-opstande het die apartheidsregime uitgedaag om die
ongelykhede van die verlede aan te pak/hulle is gedwing om hulle beleid te
heroorweeg
Die Soweto-opstande was 'n keerpunt omdat jong leerders bereid was om
die mag van die apartheidstaat aan te durf
Die apartheidsregime is onkant betrap/het nie die mobilisering van
leerders verwag nie/het die optog onderskat
Internasionaal het Suid-Afrika 'n negatiewe reputasie gekry wat direk die
ekonomie geaffekteer het
Die Soweto-opstande het die vryheidstryd in Suid-Afrika laat opvlam
Baie internasionale maatskappye het gereageer deur die instel van
sanksies en disinvestering in Suid-Afrika
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
1.5 [Vergelyking van bewyse in Bron 1C en 1D - V3]
Bron 1C toon leerders wat vreedsaam teen die implementering van
Afrikaans as onderrigmedium protesteer terwyl Bron 1D staaf dat
leerders gewelddadig gereageer het gedurende die optog nadat die polisie
hulle aangeval het
Bron 1C toon nie polisieteenwoordigheid gedurende die optog nie terwyl
Bron 1D staaf dat die polisie op leerders begin skiet het en ongeveer 200
gedood het
Bron 1C toon hoe die leerders die apartheidsregime uitgedaag het om
die taalbeleid te verander terwyl in Bron 1D het die apartheidsregime nie
daarin geslaag om hulle onregverdige diskriminerende beleid van die
Bantoe Onderwyswet te hersien nie
Bron 1C toon leerders wat protesteer terwyl Bron 1D die reaksie van die
polisie aandui
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 10 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
1.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:
Die Swartbewussynsfilosofie (SB) het die selfrespek van swart Suid-
Afrikaanse leerders 'n hupstoot gegee (Bron 1A)
SASO en SASM het 'n belangrike rol gespeel om swart Suid-Afrikaanse
leerders bewus te maak om op te staan vir hulle regte (Bron 1A)
Die leerders het die Bantoe-onderwysstelsel wat op Europese waardes,
gebruike en tradisies gebaseer was, uitgedaag (Bron 1A)
Die leerders het die taalbeleid van die apartheidsregering uitgedaag
(eie kennis)
Swart Suid-Afrikaanse leerders wou saamstaan en die apartheidsregime
uitdaag (eie kennis)
Die onderwysers het nie Afrikaans as onderrigmedium verstaan nie en tog
is daar van hulle verwag om in die taal te onderrig (eie kennis)
The World-koerant het die leerders se ontevredenheid oor die instelling
van Afrikaans as onderrigmedium beklemtoon (Bron 1B)
Die foto toon leerders wat eis dat 'Afrikaans afgeskaf moet word'
(Bron 1C)
15 000 tot 20 000 swart Suid-Afrikaanse leerders het teen die
implementering van Afrikaans as onderrigmedium geprotesteer (Bron 1D)
Die Soweto-opstande het die brutaliteit van die apartheidsregime aan die
res van die wêreld ontbloot en Suid-Afrika in 'n negatiewe lig gestel (eie
kennis)
Enige ander relevante antwoord
Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:
Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon geen
of min begrip van waarom swart Suid-Afrikaanse PUNTE
VLAK 1
leerders in 1976 geprotesteer het. 0–2
Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf nie.
Bewyse is meestal relevant en hou verband met die
onderwerp, bv. toon begrip van waarom swart Suid-
PUNTE
VLAK 2 Afrikaanse leerders in 1976 geprotesteer het.
3–5
Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
skryf.
Gebruik relevante bewyse, bv. demonstreer 'n deeglike
begrip van waarom swart Suid-Afrikaanse leerders in
PUNTE
VLAK 3 1976 geprotesteer het.
6–8
Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf
en toon begrip van die onderwerp.
(8)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 11 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 2: HOE HET DIE WAARHEIDS-EN-VERSOENINGSKOMMISSIE (WVK)
DIE MOORD OP POLITIEKE AKTIVISTE SOOS DIE CRADOCK VIER
HANTEER?
2.1
2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A - V1]
'die behoefte om 'n instelling vir die herstel van geregtigheid tot stand te
bring wat baie slagoffers ontneem is wat gedurende die apartheidsregering
doodgemaak is'
'herstellende eerder as vergeldende geregtigheid'
Om genesing vir die baie slagoffers en hulle families... te bring
(enige 1 x 2) (2)
2.1.2 [Interpretasie van bewyse in Bron 2A – V2]
Die WVK se doel was om genesing te bring tussen die slagoffer en die
oortreder/om waardigheid te herstel
Genesing tussen die slagoffer en die oortreder kon lei tot versoening en
vervolgens vergifnis
Die WVK wou 'n nuwe Suid-Afrika bou gebaseer op vergifnis eerder as
haat/om wraak te voorkom
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.1.3 [Definisie van 'n historiese konsep in Bron 2A – V1]
Die verlening van amptelike kwytskelding vir persone wat politiek-
verwante/ gemotiveerde misdade gepleeg het
Enige ander relevante antwoord (1 x 2) (2)
2.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A - V1]
'Johan van Zyl'
'Eric Taylor'
'Gerhardus Lotz'
'Nicholas van Rensburg'
'Harold Snyman'
'Hermanus du Plessis' (enige 3 x 1) (3)
2.2
2.2.1 [Interpretasie van bewyse in Bron 2B – V2]
Om beide oortreders en slagoffers te nooi om voor die WVK te verskyn
en oor menseregteskendings te getuig
Om die publiek in te lig oor die misdade wat gedurende apartheid
gepleeg is
Om mense aan te moedig om die waarheid te praat oor hulle
betrokkenheid by politieke moorde
Om die publiek in te lig dat WVK-verhore landswyd plaasvind
Om die doel van die WVK uit te lig – om die waarheid te vertel en
versoening
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.2.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B - V1]
'Moord'
'Ontvoering'
'Marteling' (enige 2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 12 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
2.2.3 [Interpretasie van bewyse in Bron 2B – V2]
Die WVK moedig:
Oortreders aan te moedig om die waarheid te vertel/volle onthulling
Apartheidsagente/Veiligheidspolisie aan om na vore te kom en slagoffers
te vertel oor die gebeure rondom hulle geliefdes
Genesing en versoening aan
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.3
2.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C - V1]
'Mnr. Goniwe'
'Mnr. Mhlauli' (2 x 1) (2)
2.3.2 [Interpretasie van bewyse in Bron 2C – V2]
Hy wou die misdaad wat hy gepleeg het, verdoesel
Hy wou geen bewyse met betrekking tot die dood van politieke aktiviste
agterlaat nie
Om politieke aktiviste te ontmoedig om betrokke te raak by politieke
aktiwiteite teen die apartheidsregime
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.3.3 [Vasstelling van die bruikbaarheid van Bron 2C – V3]
Die bron is BRUIKBAAR omdat:
Dit beklemtoon hoe die veiligheidspolisiemanne die Cradock Vier
dopgehou het
Dit gee die name van die veiligheidspolisiemanne wat by die
waarneming betrokke was
Dit fokus op hoe die veiligheidspolisiemanne mnr. Goniwe en mnr. Mhlauli
hanteer het
Dit noem hoe mnr. Goniwe en mnr. Mhlauli vermoor is
Dit nuwe insig (getuienis) gee oor hoe die veiligheidspolisie die Cradock
Vier doodgemaak het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.4
2.4.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D - V1]
' veiligheidspolisiemanne ... amnestie ... geweier' (1 x 1) (1)
2.4.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D - V1]
'hulle nooit die volle waarheid … onthul het nie'
'Die kommissie kon dus nie 'n verband sien tussen die daad en politieke
motiewe nie' (2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 13 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
2.4.3 [Interpretasie van bewyse in Bron 2D – V2]
Goniwe se broer en sy familie kon nou berus ten opsigte van die moord op
Mathew Goniwe en ander politieke aktiviste
Die WVK was 'n onafhanklike liggaam wat vry was van alle politieke
inmenging en het daarom 'n regte besluit geneem deur nie amnestie te
verleen aan die oortreders wat verantwoordelik was vir die moord op die
Cradock Vier nie
Goniwe se broer het gevoel dat regverdigheid geskied het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.5 [Vergelyking van bewyse in Bron 2B en 2D - V3]
Beide Bron 2B en 2D meld die misdade wat gepleeg is (moord; ontvoering
en marteling) tydens ondervraging
Bron 2B skets die brutale misdade (moord, ontvoering en marteling) wat
die apartheidspolisie gepleeg het teen politieke aktiviste en Bron 2D wys
hoe die veiligheidspolisiemanne politieke aktiviste hanteer het (ontvoering)
In Bron 2B word die oortreders genooi om na die WVK te kom en te
verduidelik hoe hulle deur politieke aktiviste ontvoer is en Bron 2D dui die
rol aan wat die veiligheidspolisiemanne gespeel het in die ontvoering en
moord van politieke aktiviste toe hulle voor die WVK verskyn het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
2.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:
Die WVK is gestig om die doelwitte, fasilitering van rehabilitasie en herstel
van mens- en burgerwaardigheid van slagoffers van gruwelike mense-
regteskendings te verseker (Bron 2A)
Die WVK het ten doel gehad om herstellende geregtigheid eerder as
vergeldende geregtigheid te bereik (Bron 2A)
Die WVK het ten doel gehad om afsluiting te bring vir die families van
slagoffers as oortreders die volle waarheid vertel (Bron 2A)
Die WVK het 'n platform daargestel vir slagoffers en oortreders om hulle
stories oor menseregteskendings te vertel (eie kennis)
Gedurende die WVK-verhore het van die waarheid uitgekom soos hoe die
Cradock Vier doodgemaak is (eie kennis)
In sommige gevalle het oortreders vergifnis gesoek en die families met
antwoorde voorsien (eie kennis)
Die WVK gebruik plakkate om beide oortreders en slagoffers te nooi om
voor die WVK te verskyn en oor menseregteskendings te getuig (Bron 2B)
By die WVK-verhore is oortreders deur staatsprokureurs ondervra oor hoe
politieke aktiviste ontvoer en doodgemaak is (Bron 2C)
Die veiligheidspolisiemanne wat verantwoordelik was vir die moord op die
Cradock Vier is amnestie geweier (Bron 2D)
Enige ander relevante antwoord
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 14 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:
Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon geen
of min begrip oor hoe die WVK die moord op politieke PUNTE
VLAK 1
aktiviste soos die Cradock Vier hanteer het. 0–2
Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf nie.
Bewyse is meestal relevant en hou verband met die
onderwerp, bv. toon begrip oor hoe die WVK die moord
PUNTE
VLAK 2 op politieke aktiviste soos die Cradock Vier hanteer het.
3–5
Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
skryf.
Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n deeglike
begrip oor hoe die WVK die moord op politieke aktiviste
PUNTE
VLAK 3 soos die Cradock Vier hanteer het.
6–8
Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf
en toon begrip van die onderwerp.
(8)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 15 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: WATTER IMPAK HET GLOBALISERING OP SUID-AFRIKA GEHAD?
3.1
3.1.1 [Definisie van 'n historiese konsep in Bron 3A - V1]
Globalisering verwys na tegnologiese, politieke en ekonomiese
veranderings wat gelei het daartoe dat die wêreld anders funksioneer as
20 jaar gelede
Globalisering beskryf die manier waarop mense, idees en goedere
wêreldwyd vinniger en goedkoper verskuif word
Enige ander relevante antwoord (enige 1 x 2) (2)
3.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
'Omgewing'
'Kultuur'
'Politieke stelsels'
'Ekonomiese ontwikkeling en voorspoed'
'Menslike fisiese welstand in gemeenskappe' (enige 2 x 1) (2)
3.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
'Toenemende oorgrenshandel'
'Toenemende beleggings en migrasie'
'Buitelandse beleggings ... amper verdubbel' (3 x 1) (3)
3.1.4 [Interpretasie van bewyse in Bron 3A - V2]
Kommunikasietegnologie soos die internet stel mense in staat om regdeur
die wêreld dadelik met mekaar in verbinding te kan wees
Kommunikasie soos die internet het mense regdeur die wêreld toegelaat
om ten alle tye met mekaar in verbinding te wees
Reis tussen lande het goedkoper en vinniger geword
Die oordrag van geld en handel is 24/7 beskikbaar as gevolg van
innoverende tegnologie
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.2
3.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
'Ryker'
'Voorspoedig'
'Modern' (enige 2 x 1) (2)
3.2.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
'Om hulle komparatiewe voorsprong te verander'
'Om die waardeketting te klim' (enige 2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 16 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
3.2.3 [Interpretasie van bewyse in Bron 3B - V2]
Die eienaars van produksiemiddele wou hulle profyt maksimaliseer
(verhoog)
Werkgewers regverdig die indiensneming van laaggeskoolde arbeiders
deur vir hulle lae lone te betaal
Werkers is in kompetisie vir laaggeskoolde werksgeleenthede en dit het dit
moontlik gemaak vir werkgewers om hulle lone laag te hou
Werksgeleenthede vereis nie spesialisasie nie en daarom kan werkgewers
bekostig om lone laag te hou
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.3
3.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
'Globalisering 'n dryfveer van groter ongelykheid in lande soos Suid-Afrika
is' (1 x 1) (1)
3.3.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
‘Die kwessie van ongelykheid aan die spits van beleid moet wees’
'Nuwe vorme van maatskaplike veiligheidsnette'
'Ekonomiese insluiting geskep moet word' (enige 2 x 1) (2)
3.3.3 [Interpretasie van bewyse in Bron 3C - V2]
Die gaping tussen lone van laaggeskoolde en geskoolde arbeiders was
groot
Loonverhogings tussen laaggeskoolde en geskoolde arbeiders was
ongelyk
Geskoolde arbeiders het gewoonlik beter voordele gehad as laag
geskoolde arbeiders
Laaggeskoolde arbeiders is vatbaarder vir werkloosheid as geskoolde
arbeiders
Tegnologie is gebruik deur die rykes om hulle profyt te verhoog en dit het
hulle meer verryk as laaggeskoolde werkers
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.3.4 [Vasstelling van die bruikbaarheid van Bron 3C – V3]
Die bron is BRUIKBAAR omdat:
Gordhan in sy toespraak staaf dat globalisering bygedra het tot verhoogde
vlakke van ongelykheid in Suid Afrika
Gordhan voorgestel het dat die regering 'n beleid moes opstel om die
ongelykheid in die arbeidsmark aan te pak
Globalisering bygedra het daartoe dat die gaping tussen wenners (rykes)
en verloorders (armes) groter word
Dit staaf dat ekonomiese transformasie veronderstel was om die
meerderheid tot voordeel te strek tog is net die minderheid bevoordeel
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 17 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
3.4
3.4.1 [Interpretasie van bewyse in Bron 3D – V3]
Die spotprent toon dat globalisering verantwoordelik was vir die gaping wat
al hoe groter word tussen ryk en arm
Die spotprent toon 'DIEGENE WAT HET' is in die minderheid in
verhouding met 'DIEGENE WAT NIE HET NIE' wat in die meerderheid is
Die spotprent toon dat globalisering ongelykheid veroorsaak
Die spotprent toon dat globalisering 'DIEGENE WAT HET' verryk ten koste
van 'DIEGENE WAT NIE HET NIE'
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.4.2 [Interpretasie van bewyse in Bron 3C - V2]
(Diegene wat het) - Mense wat die produksiemiddele besit/'die rykes'
(Diegene wat nie het nie) - Mense wat armoedig is soos die werkloses en
behoeftiges (armes)
Enige ander relevante antwoord (2 x 2) (4)
3.5 [Vergelyking van bewyse in Bron 3B en 3C – V3]
Beide Bron 3C en 3D toon dat globalisering bygedra het tot ongelykheid in
Suid-Afrika
Beide Bron 3C en 3D toon dat globalisering verantwoordelik was vir die
stigting van 'verloorders' (armes) en 'wenners' (rykes)
Beide Bron 3C en 3D toon dat globalisering die minderheid (rykes)
bevoordeel het en nie die meerderheid (armes) nie
Beide Bron 3C en 3D toon dat globalisering 'DIEGENE WAT HET' (ryk) en
'DIEGENE WAT NIE HET NIE' (arm) gestig het
Enige ander relevante antwoord (enige 2 x 2) (4)
3.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:
Globalisering het ʼn impak op Suid-Afrika gehad in die volgende:
Verhoogde handel, belegging en migrasie (Bron 3A)
Bygedra tot vooruitgang in Inligtingstegnologie (IT) wat in ruil die lewens
van mense verander het (Bron 3A)
Dit het inkomste en lewenstandaarde van armes verbeter (Bron 3B)
Bygedra daartoe dat die lone van laag-geskoolde arbeiders laag gebly het
(eie kennis)
Veroorsaak verhoogde ongelykheid (Bron 3C)
Bygedra tot die werkloosheid van 'n groot aantal mense (eie kennis)
Die verryking van 'n minderheid en het bygedra tot die verarming van die
meerderheid (Bron 3D)
Het bygedra dat die gaping tussen ryk en arm groter word (Bron 3D)
Het tot gevolg dat die 'WAT HET' ryker word terwyl die 'WAT NIE HET
NIE' armer word (Bron 3D)
Het gelei tot hoër vlakke van werkloosheid, armoede en maatskaplike
uitdagings (eie kennis)
Enige ander relevante antwoord
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 18 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:
Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon geen
of min begrip van die impak wat globalisering op Suid- PUNTE
VLAK 1
Afrika gehad het. 0–2
Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf nie.
Bewyse is meestal relevant en hou verband met die
onderwerp, bv. toon begrip van die impak wat
PUNTE
VLAK 2 globalisering op Suid-Afrika gehad het.
3–5
Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
skryf.
Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n deeglike
begrip van die impak wat globalisering op Suid-Afrika
PUNTE
VLAK 3 gehad het.
6–8
Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf
en toon begrip van die onderwerp.
(8)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 19 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: OPSTELVRAE
VRAAG 4: BURGERLIKE VERSET, 1970's TOT 1980's: SUID-AFRIKA: DIE
KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980's
[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]
SINOPSIS
Kandidate moet aandui of hulle saamstem of nie saamstem nie dat dit die intense druk
van verskillende internasionale anti-apartheidsorganisasies was wat gelei het tot die
uiteindelike val van die apartheidsregime in die 1980's.
HOOFASPEKTE
Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem of hulle saamstem al dan nie dat dit
die intense druk van verskillende internasionale anti-apartheidsorganisasies was
wat gelei het tot die uiteindelike val van die apartheidsregime in die 1980's. Hulle
moet toon hoe hulle beoog om die vraag te beantwoord.
Indien kandidate saamstem kan hulle die volgende aspekte by hulle opstel
insluit:
UITBREIDING
Redes vir die druk van die Anti-Apartheidsbeweging (AAM) in die 1970's en 1980's
in reaksie op PW Botha se hervormings in Suid-Afrika (Kort agtergrond)
In die1980's het die International Defence and Aid Fund (IDAF) fondse beskikbaar
gestel vir noodtoestand-inhegtenisnemings/smokkel R200 miljoen na Suid-Afrika/
skep 'n netwerk van skenkers wat die vrylating van politieke gevangenes befonds
het/Vanaf Januarie 1985 het IDAF 16 551 regsake (bv. detensies, gewone
wetsvervolgings van straataktiviste) befonds
Sportboikotte: In 1981 het Nieu-Seeland teen die 'rassistiese' Springboktoer
betoog/die Suid-Afrikaanse Sportraad (SACOS) het politieke bande met die UDF en
COSATU tot stand gebring/slagspreuk 'Geen normale sport in 'n abnormale
gemeenskap' nie/Teen die laat 1980's is SA verban uit 90% van wêreldsport
Kulturele Boikotte: Internasionale kunstenaars – slegs nie-segregasie gehore/
Kunstenaars teen Apartheid is in Brittanje gestig deur Dali Tambo en Jerry
Dammers/Die British Actors' Union Equity het die gebruik van televisieprogramme
wat sy lede ingesluit het, verbied/In 1985 het die VSA se 'Artists United against
Apartheid' geweier om in Suid-Afrika op te tree en het geld vir bevrydingsbewegings
ingesamel/Die 1986 Freedom Festival in Londen is deur 'n gehoor van 250 000
bygewoon/musikante het hulle solidariteit met die mense in SA getoon/sprekers van
die ANC, SWAPO en die British Anti-Apartheid Movement het die skare
toegespreek
Akademiese Boikotte: Geleerdes het geweier om na Suid-Afrika te reis/Uitgewers
het geweier om Suid-Afrikaanse manuskripte te publiseer/Geen samewerking van
geleerdes nie/Buitelandse uitgewers het geweier om toegang te gee tot
inligting/Internasionale konferensies het Suid-Afrikaanse geleerdes verbied/
Buitelandse instellings het Suid-Afrika akademiese toegang geweier en het geweier
om Suid-Afrikaanse grade te erken
Verbruikersboikotte: Suid Afrika het 'n ekonomiese resessie gedurende die 1980's
beleef/Anti-apartheidsgroepe het die publiek aangemoedig om SA produkte te
boikot/Ierse werkers het geweier om vrugte uit Suid-Afrika te hanteer/Invoer van
natuurlike produkte uit Suid-Afrika – steenkool, yster, staal – is verbied
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 20 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
Disinvestering: Dit was as gevolg van die Soweto-opstande en die dood van Steve
Biko/Swede was die eerste industriële land wat in SA disinvesteer het/In die 1980's
het buitelandse beleggings met 30% gedaal/Teen 1980 het Brittanje alreeds van die
Simonstad marinewerf (hawe) disinvesteer/General Motors en Barclays Bank het uit
Suid-Afrika onttrek/In die 1980's het die Suid-Afrikaanse ekonomie gesukkel omdat
beleggers die land verlaat het/Die rand het gedevalueer/Die uitwerking van die AAM
protesaksie het 'n negatiewe effek op die Suid-Afrikaanse regering/Tussen 1985 en
1990 het meer as 200 Amerikaanse maatskappye uit Suid-Afrika onttrek/
Die Universiteit van Kalifornië het beleggings van meer as drie biljoen dollars uit
Suid-Afrika onttrek
Sanksies: In die 1980's het die Sullivan Principle (werkers van alle VSA
maatskappye moet gelyk behandel word) die basis gevorm vir disinvestering-
veldtogte/Leerderopstande in die 1980's het die onttrekking van VSA
handelsmaatskappye aangevuur/In 1982 het die Verenigde Nasies (VN) apartheid
veroordeel en gevra vir sanksies teen SA
o In 1985 het Amerikaanse Bank – Chase Manhattan Bank – bande met Suid-
Afrika verbreek/Die Johannesburgse Aandelemark (JSE) het vir vier dae gesluit/
Die waarde van die rand het gedaal met 35% van 54 tot 34 sent teenoor die
dollar/In 1985 het die Europese Ekonomiese Gemeenskap nuwe beleggings in
SA verban
o In 1986 het die Amerikaanse Kongres 'n wet aanvaar wat alle nuwe beleggings
en lenings in Suid-Afrika verbied het/Groot maatskappye soos General Electric,
Pepsi Cola, General Motors, Mobil en IBM het hul aktiwiteite in Suid-Afrika
gestop/Die VSA het gedreig om wapenverkope aan Suid-Afrika te staak/In 1986
het die Anti-Apartheidswet van die VSA veroorsaak dat Europa en Japan
sanksies teen Suid-Afrika instel/Internasionale banke het vertroue in Suid-Afrika
se ekonomie verloor
o In 1987 het Israel gestem om nie langer hulle bestaande verdedigingskontrakte
met SA te verleng nie/In 1988 het een vyfde van Britse en 184 van Amerikaanse
maatskappye uit SA onttrek as gevolg van druk van aandeelhouers/Barclays
Bank het sy aandele verkoop as gevolg van druk van die Britse publiek/Die SA
ekonomie het aanhou stagneer en het slegs 'n groei van 1,1% getoon
o Brittanje het opgehou om wapens aan Suid-Afrika te verkoop
o Ierland het opgehou om steenkool van Suid-Afrika te koop
Die rol van Internasionale Vakbonde: Die AAM het 'n handelsverbod op SA
geplaas/Die Ierse Kongres van Vakbonde het die apartheidsregime in SA
teëgestaan
Politieke en finansiële krisis in SA het voortgeduur/Westerse nasies het groot druk
op SA geplaas om apartheid te beëindig/Die apartheidsregime het geen keuse
gehad as om in alle erns onderhandelings met anti-apartheidsorganisasies te begin
nie
Die veldtog om Mandela vry te laat: Wembley Stadium/Verenigde Nasies/VN
Veiligheidsraad en VN Algemene Vergadering het 'n oproep gedoen om die
vrylating van Nelson Mandela
Die rol van die frontliniestate: Verskaf basisse vir opleiding van vryheidsvegters;
veroordeel Suid-Afrika se apartheidsbeleid by die VN
Enige ander relevante antwoord
Slot: Kandidate moet hul argument met 'n relevante slot saamvat.
Indien kandidate nie saamstem met die stelling nie, moet hulle hul argument met
relevante bewyse ondersteun [50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 21 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE
AANVAARDING VAN DIE VERLEDE
[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]
SINOPSIS
Kandidate moet krities bespreek hoe die onderhandelingsproses tussen verskillende
politieke partye 'n belangrike rol gespeel het in die totstandkoming van 'n demokratiese
Suid-Afrika in 1994.
HOOFASPEKTE
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle opstelle insluit:
Inleiding: Kandidate moet die stelling krities bespreek en aandui hoe hulle beoog om
die vraag te beantwoord.
UITBREIDING
De Klerk neem die leierskap van die Nasionale Party in 1989 oor (agtergrond
kortliks)
De Klerk lewer sy baanbrekerstoespraak op 2 Februarie 1990 in die parlement
Politieke en burgerlike organisasies soos die ANC en SAKP is ontban
De Klerk besluit om Nelson Mandela op 11 Februarie 1990 uit die tronk vry te laat
wat die weg baan vir onderhandelings
NP- en ANC-afvaardiging op 2 Mei 1990 gelei deur FW de Klerk en Nelson Mandela
- Groote Schuur Minuut onderteken
ANC stem op 6 Augustus 1990 in om die gewapende stryd te laat vaar –
Pretoria Minuut word onderteken
Negentien (19) politieke partye bestaande uit 300 afgevaardigdes het by die
Wêreldhandelsentrum ontmoet - KODESA 1
Rol van politieke partye in die oplossing van insidente van geweld wat op die
Witwatersrand en Natal uitgebreek het
Slegs Blanke Referendum en sy rol
Verskeie politieke partye weier om saam te stem met 'n nuwe grondwet-liggaam
en tussentydse regering – mislukking van KODESA 2
Rol van verskillende politieke partye in die Boipatong-slagting (17 Junie 1992)
en sy gevolge
Bhisho-slagting (7 September 1992) het die samespreking onder verskillende
politieke partye ontspoor
Memorandum van Begrip geteken op 26 September 1992 tussen Roelf Meyer
(NP) en Cyril Ramaphosa (ANC) – impak van die onderhandelingsproses
Die sluipmoord op Chris Hani (10 April 1993) en die rol wat Nelson Mandela
gespeel het in die kalmering van die nasie
Veelparty Onderhandelingsforum is gestig – het 'n belangrike rol gespeel in die
onderhandelingsproses
Die Sonsondergangklousule (The Sunset Clause) soos voorgestel deur Joe
Slovo het die dooie punt in onderhandelings verbreek
Verskillende politieke partye stem saam oor die datum vir Suid-Afrika se eerste
demokratiese verkiesing – 27 April 1994
ANC wen 1994-verkiesing en Nelson Mandela word die eerste swart Suid-
Afrikaanse President
Enige ander relevante antwoord
Slot: Kandidate moet hul argument met 'n relevante slot saamvat. [50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 22 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6: DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN 'N NUWE
WÊRELDORDE: DIE GEBEURE VAN 1989
[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]
SINOPSIS
Kandidate moet verduidelik tot watter mate die val van die Sowjetunie in 1989 bygedra
het tot politieke veranderinge wat in Suid-Afrika plaasgevind het. Hulle moet 'n
standpunt inneem en hulle argument met relevante bewyse ondersteun.
HOOFASPEKTE
Kandidate kan die volgende aspekte in hulle opstelle insluit:
Inleiding: Kandidate moet aandui tot watter mate die val van die Sowjetunie in 1989
bygedra het tot politieke veranderinge wat in Suid-Afrika plaasgevind het.
UITBREIDING
Disintegrasie van die Sowjetunie teen die einde van 1989 (Glasnost en
Perestroika)
Die val van die Berlynse Muur en sy impak
Kommunisme word nie langer beskou as 'n 'wêreldwye bedreiging' nie
Veranderings in die Sowjetunie het bygedra tot die beëindiging van apartheid
Die val van die Sowjetunie het 'n politieke impak gehad op beide die ANC en die
Nasionale Party
Die ANC kon nie langer staatmaak op die USSR om hulle ekonomies en militêr
te ondersteun nie
Gorbachev was ten gunste van 'n vreedsame magsoordrag in Suid-Afrika
Die disintegrasie van die Sowjetunie het beteken dat die Nasionale Party regering
sy siening moes verander ten opsigte van die African National Congress
Die val van kommunisme en die Slag van Cuito Cuanavale het 'n belangrike impak
gehad op die Suid-Afrikaanse regering se standpunt om nie 'met kommuniste te
praat' nie
Die Suid-Afrikaanse regering het besluit om uit Angola te onttrek en 'n skikking oor
Namibië te bereik
Die vreedsame oorgang van meerderheidsregering in Namibië het beide die ANC
en die Suid-Afrikaanse regering aangespoor om te praat
Die Nasionale Party se bewering dat hy as 'n skans teen kommunistiese
uitbreiding in Suidelike Afrika optree het onrealisties begin raak
Westerse wêreldmoondhede het die skuif dat Suid-Afrika sy probleme vreedsaam
en demokraties opgelos het, ondersteun
Dit het duidelik geword dat die Nasionale Party nie langer sy wit oorheersende
regering in Suid-Afrika kon onderhou nie
Invloedryke Nasionale Party-lede het begin besef dat apartheid nie die antwoord
was vir die nodige wit kapitalistiese ontwikkeling nie
Daar was geen twyfel dat die aanhoudende onderdrukking van swart Suid-
Afrikaners nie politieke stabiliteit sou verseker nie
PW Botha kry 'n beroerte en word opgevolg deur FW de Klerk
FW de Klerk het begin aanvaar dat swart Suid-Afrikaners se stryd teen apartheid
nie 'n sameswering was onder leiding van Moskou nie
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2 23 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
Op 2 Februarie 1990 het De Klerk ' 'n nuwe regverdige grondwetlike bedeling'
aangekondig
Dit het De Klerk in staat gestel om in samesprekings met die vryheidsbewegings
betrokke te raak
Die vrylating van Nelson Mandela op 11 Februarie en sy impak
Enige ander relevante antwoord
Slot: Kandidate moet hul argument met 'n relevante slot saamvat. [50]
TOTAAL: 150
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Addendum
History Grade 12 P2 NSC November 2020 Addendum (Afrikaans)

Memorandum
History Grade 12 Paper 2 NSC November 2013 Memo (Afrikaans)

Memorandum
History Grade 12 Paper 2 NSC November 2012 Memo (Afrikaans)

Question paper
History Grade 12 P1 NSC November 2020 Question Paper (Eng)

Addendum
History Grade 12 P2 NSC November 2023 Addendum (English)

Question paper
History Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper (Afr)
More from Grade 12 History

Study guide
Workguide Case Study Strategies

Addendum
History Grade 12 Paper 1 North West Mock 2025 Addendum

Addendum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Question paper
History Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 QP (Afr)
%202024%20Question%20Paper%20X05_hlayiso.com_--7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5/v1-5ae80cf63fec0975a316/card.webp)
Question paper