Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
NOVEMBA 2016
AMANQAKU: 70
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha angama-21.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2016 QP
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exams 2016, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2016 · isixhosa. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC November Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 424.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
NSC November Exams 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Uncwadi / Literature (Set Works)20 marks
- Question 1.2Uncwadi / Literature (Set Works)17 marks
- Question 2.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)19 marks
- Question 2.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)78 marks
- Question 3.1Uncwadi / Literature (Set Works)20 marks
- Question 3.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)17 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2016
NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.
2. MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
ukuyiphendula.
3. Eli phepha LINAMACANDELO amaNE:
ICANDELO A: Inoveli (35)
ICANDELO B: Idrama (35)
ICANDELO C: Amabali amafutshane (35)
ICANDELO D: Isihobe (35)
4. Phendula IMIBUZO EMIBINI iyonke: umbuzo NGAMNYE ukhethwa
NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane OMABINI.
ICANDELO D: IMIBONGO
Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.
5. Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni KWECANDELO NGALINYE ngononophelo.
7. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
8. Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
9. Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 KWICANDELO
NGALINYE.
10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2016
NSC
IPHEPHA LESIQULATHO
Eli phepha liza kunceda abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo abafuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.
ICANDELO A: INOVELI
Phendula imibuzo ekwinoveli oyifundisiweyo.
INANI LOMBUZO AMANQAKU IPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa 35 5
2. Umqol' uphandle 35 8
ICANDELO B: IDRAMA
Phendula imibuzo ekwidrama oyifundisiweyo.
3. Ndiyekeni 35 11
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
4.1 'Umntu akalahlwa' 17 15
4.2 'Ngumntu onjani lo?' 18 16
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
5.1 'Intyatyambo' 17 18
5.2 'Umanyano' 18 20
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2016
NSC
ITSHEKHLISTI
INANI LEMIBUZO
AMANANI PHAWULA
ICANDELO EPHENDU
EMIBUZO (√)
LWAYO
A: Inoveli
1–2 1
(Kusa Kusihlwa)
(Umqol' uphandle)
OKANYE
B: Idrama
3 1
(Ndiyekeni)
OKANYE
C: Amabali amafutshane
4 1
('Ngumntu onjani lo?')
('Umntu akalahlwa')
OKANYE
D: Isihobe
5 1
('Umanyano')
('Intyatyambo')
QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2016
NSC
ICANDELO A: INOVELI
UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela
1.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA A
Uyise kaMpumelelo yena ebesebhetele kwezi ntsuku kangangokuba
ebecinga ukuphindela emsebenzini ngoMvulo. Naye uqabuke sekubethe
isiqingatha emva kwentsimbi yesibhozo, yamkhathaza le nto kuba
ebethanda ukuvukela evenkileni yakhe xa eziva engcono. Namhlanje
ubebanjezelwe ngamaphupha athe akuwazikisa akawathanda. Akakhange 5
azikhathaze ngokuwaxelela inkosikazi yakhe.
Uphuphe ngathi uvuswa kukukhala kwesikhova athe akukroba wafika sihleli
ngcu phezu kwale ndlu yabo. Uthe akusigxotha, sasuka sandanda apha
enkundleni sagqibela ngokuthi ngcu phezu kwemoto yakhe. Uthe akusileqa
apha sabuya saya kungena evenkileni. Uphume nesikhuni somlilo 10
wasigibisela ngaso yasuka yantumekeka ngumlilo yonke ivenkile. Khangela
ke ukuziphosa kuyo ezama ukusindisa impahla encediswa ngabantu.
Ithe yakungena inkosikazi suka lwavaleka nocango olu lukhulu batshixeleka
ngaphakathi. Batsha. Uthe etoshatosha ezama ukuvula suka waphaphama
kanti sekusile kwaye kusemini. Eli phupha ulixelele uYolisa. NoThamsanqa 15
ufike wamxelela ukufika kwakhe ukusuka emzini wakhe. Umntu
ongakhange axelelwe yimazi le kuba kaloku ibisesisifu.
Le ngxabano yabo yeveki ephelileyo yavakala ebantwini ngokubanzi kuba
kaloku umphembi wayo wakha wazihambahambisa ukuza kuva ukuba izele
nkomo ni na. Uthe akuhletyelwa yitshomikazi le, wayisasaza ngakumbi 20
elokishini.
1.1.1 Wayesenza msebenzi mni uLungile? (1)
1.1.2 Yintoni eyayibangela le ngxabano kaLungile noNomakhwezi? (2)
1.1.3 Xela ingxaki awafika uLungile ikho evenkileni ngexesha
awayebuya esibhedlele. (1)
1.1.4 Khetha impendulo echanekileyo ibe nye kwezi zingezantsi.
Injongo yokusetyenziswa kweli phupha likaLungile lokutshela
evenkileni kule noveli:
A Kukubonisa umfundi isiganeko esingazukwehla ebalini.
B Kukukrobisa umfundi kwisiganeko esiza kwehla ebalini.
C Kukubonisa umfundi ukungalungi kwamaphupha ebalini.
D Kukukrobisa umfundi kwiingxaki zamaphupha ebalini. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2016
NSC
1.1.5 Nika umfanekiso-ngqondweni ozotywa ligama elibhalwe ngqindilili,
uze uxele ukuba uqaqambisa ntoni. (2)
1.1.6 Chaza intsingiselo yegama 'ibisesisifu' kwisicatshulwa. (1)
1.1.7 Khankanya imiba ibe MIBINI awathetha ngayo uLungile kumyolelo
wakhe. (2)
1.1.8 Xela igama lalo mphembi kuthethwa ngaye kwisicatshulwa. (1)
1.1.9 Cacisa ukuba isivakalisi esingezantsi simtyhila njengomlinganiswa
onjani lo mphembi kuthethwa ngaye.
Uthe akuhletyelwa yitshomikazi le, wayisasaza ngakumbi
elokishini. (1)
1.1.10 Tshatisa inqanaba lesakhiwo sebali ELIKUKHOLAM B nesiganeko
ESIKUKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Ukubhubha kukaNozililo A Inqanaba lengabula-
noMakhwetshu. zigcawu.
(b) Ukuthenga kukaLungile B Inqanaba lokuyondelelana
ivenkile kaMosia. kwebali.
C Inqanaba lokusonjululwa
kwezinto.
(2 x 1) (2)
1.1.11 Nika indima edlalwa nguYolisa kule noveli, ze uxhase impendulo
yakho. (2)
1.1.12 Xela isiganeko esibonisa ukuba wakha wasengxakini uMpumelelo
eBlythswood. (2)
KUNYE
1.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA B
Obukeleyo akazange awuhlanganise umlomo kukubona izifundiswa
zikhunge owazo. Kwakumbejembeje zizinxibo zeembasa ezinomsila
kwangathi kumhla kwathweswa izidanga eYunivesithi. Wayekho
noGqirha Sanqela. Zenziwa iintetho ngoogqirha abaziwayo bencoma
betyibela umsebenzi owenziwe nguMpumelelo. 5
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2016
NSC
'Xa ndibona lo mbono uphambi kwam, ndiziva ndingenakho ukungathi
namhlanje isizwe esiNtsundu sifikelele kwinqanaba eliphezulu ebomini
baso, inqanaba lokunonophela abantwana baso ngokubafundisa. Le nto
iyimfundo ayinalishwa naphi na. Yenza ukuba abantu bazane, bathandane,
babukane. Kumnandi kanye xa ndibona nale nginginya yabantwana 10
besikolo abeze apha, kuba ezingqondweni zabo namhlanje kuzobeka
umfanekiso wento abahlala bethetha ngayo ootitshala babo ndawonye
nabazali. Baza kumka besazi ukuba ekunyamezeleni kukho umvuzo.'
'Nali elakho, mfo kaNtsibande, kaMehlwenkomo, thole lasemaJwarheni
iqashiso likuwe namhlanje. Ubize abantu wathi mabeze ekhaya apha baze 15
kuvuyisana nawe kuba ugqibile ukufunda, baze kukunika amathamsanqa
nakweli xhobongwana leshishini owalishiyelwa nguyihlo. Aba bantu
abezanga kuba bebizwe nguwe. Bebengenakuza kuba abakwazi
ngesizathu sokuba ungumntwana, imveku ezalwa izolo oku engazi nto
ngobomi. Beze kuba besazi uyihlo uLungile. Nawe ke hlala ekhondweni 20
likayihlo ubakhonze, ubathande ubabuke. Indlela yokubakhonza kukuhlala
enyanisweni nasekuthandazeni. Ndisatshaya.'
Olu dlwabevu lwentetho belusenziwa ngugqirha owaziwayo eThekwini,
uGqirha Masibane.
1.2.1 Xela ukuba litheko lantoni eli liqhubeka kwisicatshulwa. (1)
1.2.2 Yintoni enxulumanisa uGqirha Sanqela noMpumelelo? (1)
1.2.3 Xela udidi lwesafobe olukwisivakalisi esikrwelelwe umgca
ngaphantsi. (1)
1.2.4 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sisivakalisi
esibhalwe ngqindilili. (2)
1.2.5 Ngqina ukuba uGobidolo ungumlinganiswa ongqukuva. (2)
1.2.6 Xela iyelenqe elenziwe nguNozililo ngale mini yeli theko ze uchaze
nesiphumo salo. (2)
1.2.7 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli ze uxhase impendulo
yakho.
Udidi elulo le noveli (Yinoveli eyithrila/Yinoveli engemiba yentlalo/
Yinoveli yophando). (2)
1.2.8 Nika umxholwana ovezwa kwesi sicatshulwa. (2)
1.2.9 Chaza ukuba isenzo sokutshiswa kukaNozililo sasibangelwa
yimpindezelo. (2)
1.2.10 Nika imfundiso yale noveli. (2)
[35]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2016
NSC
UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani
2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA C
'NguLinda Monti ke lo ndiza kuniyalela ukuba nimfuduse ngobunono
obukhulu kweli zulwana lakhe lasemhlabeni, nimthathe nimse kwiminquba
yetolongo apho aya kuhlala eselugcinweni olungqingqwa, de kufike umhla
aya kujongana nesityholo esimfaneleyo emva kophando endisalwenzayo.'
Akubangakho uphenduleyo. UHlobo uvule ucango lwegumbi awayekulo 5
uLinda, wayalatha ngomnwe lo nzwakazi. Yayisathe tywaa phezu kwalaa
mandlalo wayo, entla. Asuke ajongana amadoda ngumothuko, kucaca
ukuba ebomini akazanga awufumane umyalelo wokubamba enje ngaleyo
inzwakazi.
Ibe nguHlobo othe gqada: 'Ndiv'intwembi, nkosazana, impangelo iyandi- 10
nyanzela ukuba ndingabi nalusini ngemihla enje ngale. Uyazi nawe,
impangelo yimpangelo. Sowunceda ngokuphakama, unxibe ngendlela
eyothi ingqinelane neemeko owofikela kuzo emva kwemiqobo yeentsimbi –
ejele ke ngoko. Uyazazi izinto obuhleli uzenza kweli phakade. Umele ngoko
ukuba ubusoloko uyilindele le mini, usazi ukuba ngenye imini woze 15
ulindwendwele eli khaya lezihange. Ndiyathemba ukuba njengencutshe
kwezehombo, kulaa tyesi yakho yempahla akho amadlavana afudumeleyo
abekelwe lo mhla usidenge.'
'Mfo! Bendingakwazi ukuba ukrwada kangaka!!' Uwakhonkothile uLinda loo
mazwi, exhuma ukuphakama emandlalweni wakhe. 20
2.1.1 Xela ukuba ngoobani aba bantu uHlobo abayalela ukuba bafuduse
uLinda. (1)
2.1.2 Chaza ukuba kutheni uHlobo eyalela ukuba uLinda afuduswe. (2)
2.1.3 Xela isiganeko esilandela oku kuqhubeka kwesi isicatshulwa. (2)
2.1.4 Nika umfanekiso- ngqondweni ozotywa ligama elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (1)
2.1.5 Tshatisa inqanaba lesakhiwo sebali ELIKUKHOLAM B nesiganeko
ESIKUKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Ukutyelela kukaHlobo A Inqanaba lovuthondaba.
eMoonglow.
B Inqanaba lokuyondelelana
Ukufunyanwa kwetape kwebali.
(b) recorder nguHlobo.
C Inqanaba lesiphelo.
(2 x 1) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2016
NSC
2.1.6 Xela isafobe esikwisivakalisi esikrwelelwe umgca ngaphantsi. (1)
2.1.7 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli ze uxhase impendulo
yakho.
Udidi lomlinganiswa alulo uThembisa Ntlokonkulu kule noveli
(Ngumchasi/Ngumlinganiswa oyintloko/Ngunxantathu). (2)
2.1.8 Chaza ukuba ibinzana elingezantsi lityhila ntsingiselo ni ngoLinda
Monti.
... njengencutshe kwezehombo. (2)
2.1.9 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli ze uxhase impendulo
yakho.
Udidi elulo le noveli (Yinoveli eyithrila/Yinoveli engemiba yentlalo/
Yinoveli yophando). (2)
2.1.10 Ngqina ukuchaneka kokuvalelwa kukaLinda kwikhaya 'lezihange'. (2)
KUNYE
2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA D
'Niyawaxokisana, bantu belokishi; akukho tyala lakha lamiswa seyifikile
neJaji.'
Abanye: 'Kaloku iJaji ayizele tyala likaLinda kuphela.' Abanye: 'Kuthiwa
likhulu, madoda: iJaji igqibe ekubeni libe lelokugqibela kumatyala abelinde
umjikelo wayo.' 5
Ngokwenene ke kwakunjalo. Isicelo sokuba libe lelokugqibela senziwa
nguMtshutshisi kuba esithi: 'Kukho ubungqina obuthile ekusafuneka ndibu-
cweye namangqina.'
Lalanele ke ithuba loko kucweya kuba kwamanye amatyala kwakuthe-
lekelelwa ukuba ijaji yothatha isithuba seeveki ezintathu. 10
Ubunyaniso bento yokuba limisiwe ityala baqala ukungqinwa ngababeze
kuphulaphula, ngokungamboni nangetshengele oyena mntu wayenya-
nzelekile ukuba abekho-uHlobo. Bengazinje, loo Hlobo wayeyeyona ndoda
ichwayitileyo kwelo Monti ngaloo mini, ezonwabele eofisini yakhe. Kaloku
ngezolo wayede wayifumana into ebekade eyizungula-itape recorder; 15
eyifumene isadlala. Yinto awayeyive kuloo tape recorder eyayimonwabisile.
Awayeyivile wayeyazi yedwa, engafuni kuyiphalaza nasemapoliseni,
nakwigqwetha lommangalelwa. Inye awasuka wayicela yeyokuba
makumiswe ityala. Wonke ke umntu wayejonge kuye ngomdla. NoLizzie,
unobhalana wakhe owayeqhele ukutyhilelwa iimfihlo, wafa namthanyana 20
kwezaloo mini iindaba.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2016
NSC
Athi amapolisa ukuze aqonde ukuba ikho ayimithiyo uHlobo, eva isicelo
sakhe sokuba imoto yakhe mayifakelwe unomathotholo wokusasaza
ngomoya, esithi ufuna abenakho ukuthetha nomzi wamapolisa nangaliphi
na ixesha, nakweyiphi na indawo. 25
2.2.1 Xela indawo abakuyo aba balinganiswa bathetha kwesi
sicatshulwa. (1)
2.2.2 Nika isizathu sokuba uHlobo abe yeyona ndoda ichwayitileyo. (2)
2.2.3 Chaza ukuba simtyhila njengomlinganiswa onjani uHlobo isivakalisi
esibhalwe ngqindilili. (2)
2.2.4 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sisivakalisi
esingezantsi.
'... imoto yakhe mayifakelwe unomathotholo wokusasaza
ngomoya ...' (2)
2.2.5 Khetha impendulo echanekileyo ibe nye kwezi zingezantsi.
Injongo yokuba umbhali alufihle ulwazi olufumaneke kwitape
recorder ekuqaleni kwebali kukudala imo ...
A yempixano kumfundi wale noveli.
B yonxunguphalo kumfundi wale noveli.
C yokonwaba kumfundi wale noveli.
D yosizi kumfundi wale noveli. (1)
2.2.6 Chaza ukuba uThembisa Ntlokonkulu ulusebenzise njani ulwazi
analo ngeenkcukacha zikamakazi kaEddie. (2)
2.2.7 Nika intsingiselo eziswa libinzana elingezantsi.
'... wafa namthanyana' (2)
2.2.8 Xela ukuba nguwuphi umxholwana ovezwa kwesi sicatshulwa. (2)
2.2.9 Chaza indima edlalwa nguLizzie kule noveli ze uxhase impendulo
yakho. (2)
2.2.10 Sinika mfundiso ni ngabahlobo isenzo sokubulawa kukaEddie
ngamalungu aseMoonglow? (2)
[35]
AMANQAKU ECANDELO A: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2016
NSC
ICANDELO B: IDRAMA
UMBUZO 3: NDIYEKENI – DM Jongilanga
3.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA E
(Kusuku olulandelayo ngorhatya, kungena uNdila endlwini kaFuneka
Matiwane kwa-N. U. 3. Ufike uFuneka eyedwa lingekho iqabane lakhe
uZanele Nxusani.)
NDILA: Funie girl! (Ebulisa)
FUNEKA: Hallow Dicksie. Uyazi ukuba kule mihla usuke wanqaba 5
wachasela okwethamsanqa. Inene ndibe uphindele esuthwini.
NDILA: Kanene ufane uthethe wena. Uyandihleka kuba ndiphelelwe
emsebenzini? Ngenye imini uya kuze uqonde ukuba ubomi
ngumxube wezothuso namayeyeye.
FUNEKA: Hayi wethu, musa ukulixhoma epalini iswili lakho. Asinto esiya 10
kulala sitye yona leyo. Into elungileyo kukufuna umqolomba
ungene kuwo ngexesha lezothuso uphume ngethuba leziqabu.
NDILA: Kungenzeka ukuba ndize kungena komnye.
FUNEKA: Ulumke hlez' uthi kanti lo sowubhudl' umoya.
NDILA: Noko andicingi ukuba ndingashiywa nanguwe enyanyeni. 15
Uncedo lufumaneka kwabasemzini kunabasekhaya.
FUNEKA: Ukuba ufuna imali utsho ebhatyini mtshana.
NDILA: Kuwe imali yinto yonke and like all gold diggers, you will fold up
your tent and desert a gold mine that has given you comfort and
position when its yield ceases to be of commercial value. 20
FUNEKA: Hayi wethu ndiyaqhula.
NDILA: Uyaqal'ukuthetha. Uyayazi into yokuba ndiphelelwe
emsebenzini kwaye ndicinga ukuba uyazazi nezizathu.
FUNEKA: Lilonke?
3.1.1 Xela iinkcukacha zibe MBINI ezifumaneka kwizalathisi zeqonga
kwesi sicatshulwa. (2)
3.1.2 Nika isizathu sokuba uNdila andwendwele uFuneka. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2016
NSC
3.1.3 Xela isiganeko esilandela le ngxoxo ikwisicatshulwa nesiphumo
saso. (2)
3.1.4 Ngubani igama lenkosikazi kaNdila? (1)
3.1.5 Xela isafobe esikula mazwi alandelayo.
'... usuke wanqaba wachasela okwethamsanqa.' (1)
3.1.6 Mfanekiso-ngqondweni mni ozotywa libinzana elibhalwe ngqindilili
kwintetho kaFuneka? (1)
3.1.7 Tshatisa inqanaba lesakhiwo sebali ELIKUKHOLAM B nesiganeko
ESIKUKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Ukugwetywa kukaNdila, A Inqanaba lokuyondelelana
uFuneka noZanele. kwebali.
(b) Ukurhoxa kukaLoni B Inqabana lengabula-
emsebenzini. zigcawu.
C Inqanaba lesiphelo.
(2 x 1) (2)
3.1.8 Wakhalela ntoni uLoni xa wayegxothwa nguZanele noFuneka? (2)
3.1.9 Nika umxholwana ovezwa kwesi sicatshulwa. (2)
3.1.10 Xela ukuba luluphi uhlobo lwedrama olu, ze uxhase impendulo
yakho. (2)
3.1.11 Nika into ibe NYE engalunganga kwindlela aziphethe ngayo
uMadala kulo mdlalo. (1)
KUNYE
3.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA F
(Sibona uMaziko isandla sikaMawonga Loni singena emzini kaMadala
usihlalo wekomiti yesikolo.)
MAZIKO: Kamnandi.
MADALA: Heke titshala. Seluzithabathela isitulo eso, akukho bantwana
apha. Isaphila inkosi yakho? 5
MAZIKO: Iyaphila ingaphili noko.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2016
NSC
MADALA: Uthini na mfo kaMaziko?
MAZIKO: Ndikuxelela inyaniso. Akusekho mntu tu. Ndilapha nje yiloo nto
kanye.
MADALA: Eyiphi mfo wam? 10
MAZIKO: Awu! Wenzani kaloku bawo? Ndathi ndisandlala umcimbi
wathanda ukundinquphela?
MADALA: Hayi mfo wam andinqupheli, ndingagabangxi, intokunayo
ngekuba ndithi zalela elubala.
MAZIKO: Sekumasuku bawo ndihambela lo mcimbi kweli khaya. 15
MADALA: Owuphi kanene? Makhe sikhumbuzane kuba zininzi, zaye
azilali mbethe.
MAZIKO: Kudala bawo ndikuxelela ngoLoni ochitha isikolo. Phofu nditsho
kuba inguwe. Lo mfo wayeka ukusebenza, yonke into
isemagxeni kum. Ndingxamele ukusinda-sindana kungoku nje. 20
MADALA: Ke lilonke uthi mandithini?
MAZIKO: Mboneleni icebo uLoni. Andinakwenza umdovu womsebenzi
ndingamkeli ngawo.
MADALA: Ucebisa ukuba senze ntoni ke wena titshala?
MAZIKO: Awu! Uya kuthini kaloku bawo ukuzenza ibhenqa ulizingela. 25
Ndize kukuvusa njengelungu lekomiti, nalungu lekomiti usihlalo.
MADALA: Kaloku titshala kufuneka xa undulula umcimbi uqiniseke ngawo.
Andimntu uthanda ukubamba intulo ngomsila.
MAZIKO: Uthetha ukuba animboni ukuba uLoni utshila ngesidanga
sikaNdila? Iziphumo zizibi nje le minyaka mithathu, nithi 30
zibangwa yintoni?
3.2.1 Xela injongo kaMaziko yokundwendwela kwaMadala. (2)
3.2.2 Chaza ukuba atyhila simo sini ngoLoni amazwi kaMaziko athi,
'Akusekho mntu tu'. (2)
3.2.3 Nika igama lale nkosi kuthethwa ngayo. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2016
NSC
3.2.4 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi.
Injongo kaMaziko yokuzixakekisa ngoLoni:
A Kukumenza umhlobo.
B Kukudala iyelenqe.
C Kukudala intsebenziswano.
D Kukuxabisa umsebenzi. (1)
3.2.5 Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sisivakalisi
esikrwelelwe umgca ngaphantsi. (1)
3.2.6 Nika intsingiselo eziswa yintetho kaMadala ethi, 'zalela elubala'. (2)
3.2.7 Ngqina ukufaneleka kokugwetywa kukaFuneka. (2)
3.2.8 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli ze uxhase impendulo
yakho.
Udidi lomlinganiswa alulo uJerry kule noveli (Ngumchasi/
Nguvalithuba/Ngunxantathu). (2)
3.2.9 Chaza esi sidanga sikaNdila atshila ngaso uLoni ngokukaMaziko. (1)
3.2.10 Xela isizathu sokuba uMaziko athethe la mazwi abhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa. (1)
3.2.11 Ucinga ukuba yintoni injongo yombhali ngalo mdlalo? (2)
AMANQAKU ECANDELO B: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2016
NSC
ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
UMBUZO 4: NDAKUYICELA IVUTHIWE– LL Ngewu no Z Siguqa
4.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA G
UMNTU AKALAHLWA
UNobesuthu noNomtha babonile ukuba mabangachithi xesha babe
bephendulana noyise, kuba ilizwi lakhe belingawi phantsi, yaye babeyazi
ukuba nonina obezama ukubathethelela angaphuma yena kuqala kuloo mzi.
Baphindele kwigumbi labo lokulala baqokelela kwanto yabo, bayithatha loo
mithwalo ibingenakuthwalwa kuba kaloku bebesebethwele imilomo. 5
Baphumile ngobo busuku balinikela umva ikhaya bengazi ukuba baza
kulalisa phi. Bagqibe kwelokuba baye eTsilithwa kwayisekazi uTyhobeka.
Bafike eTsilithwa ezinzulwini zobusuku bengagodoli beqhaqhazela.
Babenga-qhaqhazeliswa yingqele yobusika kuphela, koko naluloyiko lwale
nto ibehleleyo. Ekufikeni kwabo kwaTyhobeka basothule isikhalo, balila 10
begixa ngokungathi babhungisene. Ngubani ke phofu owaziyo ukuba
babenga-bhungisananga? Esi sikhalo sikhawuleze sakhatshwa yinja
ebingazanga izibalule ngokukhonkotha, kodwa namhlanje yenze
umkhulungwane.
Nakuba uTyhobeka ebekhanyisile nje ngofinyafuthi, isibane esibalule-kileyo 15
kubantu baseTsilithwa, uye waqhwitha wakha umkhanyo efuna
ukuqinisekisa ukuba ngoobani kanye aba. Uncine amehlo okomntu ofa
lungcume, koko amehlo anorhatyazo endod'enkulu, akamncedanga
ukubaqonda abo bantu. Koko kunkolonkoloza uncedwe nguMthwakazi,
umfazi wakhe, othe, 'Yise kaMandla ngabantwana bakaMaMthi aba'. 'Tyhini 20
madoda! Umfo wethu utshabile? Yinto yanini leyo?' 'Utata akatshabanga
bawokazi. Silapha nje usigxothile', uphendule uNomtha. 'Unigxothe ebusuku
apha? Unigxothele ntoni kodwa uMathidala?'
4.1.1 Xela ilali eliqhubeka kuyo eli bali. (1)
4.1.2 Chaza ukuba simtyhila njengomlinganiswa onjani uMathidala
isivakalisi esinomgca ngaphantsi. (2)
4.1.3 Chaza umahluko kwisohlwayo sokukhulelwa esafunyanwa
nguNobesuthu noNomtha kunye nesikaThandile. (2)
4.1.4 Chaza imo ababekuyo uNobesuthu noNomtha ngobusuku abafika
ngabo kwaTyhobeka. (1)
4.1.5 Chaza isimo sentlalo saseTsilithwa. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2016
NSC
4.1.6 Tshatisa inqanaba lesakhiwo sebali ELIKUKHOLAM B nesiganeko
ESIKUKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Ukuya kukaTyhobeka A Inqanaba lengabula-zigcawu.
kwaMathidala.
B Inqanaba lokusonjululwa
(b) Ukumitha kukaNomtha kwezinto.
noNobesuthu.
C Inqanaba lokuyondelelana
kwebali.
(2 x 1) (2)
4.1.7 Chaza indima edlalwe ngumlinganiswa onguTyhobela kweli bali. (2)
4.1.8 Chaza ukuba singqamana njani isenzo sikaMathidala sokugxotha
iintombi zakhe nesihloko sebali. (2)
4.1.9 Xela umfanekiso-ngqondweni otyhilwa libinzana elibhalwe
ngqindilili ngezantsi.
'... basothule isikhalo balila begixa ...' (1)
4.1.10 Nika umxholo weli bali. (2)
4.1.11 Xela udidi lwempixano olubonakala kwintlalo kaMathidala
neentombi zakhe. (1)
4.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
ISICATSHULWA H
NGUMNTU ONJANI LO?
Kuphakame ufafa lomfana weza ngqo kumfundisi, wafika wamnika
iphetshana. Ulijonge nje kancinci umfundisi eli phetshana, kwabonakala
ngohlobo alityhilizele phaya ngalo ukuba kumcimbi wokufunda umfundisi lo
akazingci nganto. Umile lo mfana ejonge ntsho kumfundisi, ngokungathi
ulindele impendulo yencwadi ebemgqithisele yona. Ude umfundisi 5
wasebezela lo mfana wathi kuye, 'Siza kuqala ngomthandazo. Kodwa lo
mntu ndize kumngcwaba ngumntu onjani?' Umfana akawuphendulanga lo
mbuzo kamfundisi, koko uye wajonga kude.
Umfundisi uyalele ukuba kuculwe iculo elithi: 'Yesu Langa lomphefumlo.'
Umthanjiswa uyenzele lula le rhamente kuba kumqolo ngamnye ubethi 10
ngqe ngaphambili awufunde okwesitshingitshane umqolo. Nakuba
umfundisi ebenzele lula abantu kubekho madoda athile axhathise kuhlobo
lokucula ngoohawu hawu abaninzi. Ukhe wawuphosa umfundisi omnye
umqolo ecatshukiswe yinto angabanga nako ukuyinyamezela. Ukhombe
eny' indoda wakhwaza wathi, 'Thul'isankwane eso akukho sembholorhweni 15
apha!' Babekho abakhe bangena ngengoma kumcimbi wesankwane koko
banqandwa kukugigitheka kwentsini, kubonakala ukuba kuyahlekwa
nokuba kufiwe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2016
NSC
Emva kweli culo umfundisi wenze umthandazo wentloko apho avakele
ngokubetha kolwimi ukuba le yenye yezinto ayiqeqeshelweyo kwisikolo 20
sobufundisi ukuba wayefikelele phofu kuso. Emva komthandazo umaneli
uhlabele umthandazo weNkosi.
4.2.1 Xela isiganeko esiqhubeka kwesi sicatshulwa. (1)
4.2.2 Nika isizathu sokuba ufafa lomfana lume lujonge ngqo kumfundisi. (2)
4.2.3 Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili. (1)
4.2.4 Babebangaphi abantwana bakaManduleli? (1)
4.2.5 Chaza okutyhilwa kukuphinda-phindwa kombuzo othi, 'Ngumntu
onjani lo?' kweli bali. (2)
4.2.6 Yintoni eyabulala uManduleli? (1)
4.2.7 Xela isizathu sokuba uManduleli angangcwatywa ngosuku
olwalumiselwe ukuba angcwatywe ngalo. (2)
4.2.8 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi.
Injongo yombhali yokuwuchaza njengo 'hawu hawu' umculo
wamadoda ...
A Kukukhumbuza abantu ngendlela izinja ezikhonkotha ngayo.
B Kukubonisa ukuba amadoda ayecula kamnandi.
C Kukukhuthaza indlela awayecula ngayo amadoda.
D Kukuphoxisa ngendlela awayecula ngayo amadoda. (1)
4.2.9 Cacisa okutyhilwa yile ntetho ingezantsi ngoManduleli.
'... ubeyindoda phakathi kwamadoda kuba nje enxiba ibhulukhwe.' (2)
4.2.10 Ingaba ifanelekile indlela amadoda awayeziphethe ngayo
kumngcwabo kaManduleli? Xhasa impendulo yakho. (2)
4.2.11 Nika imfundiso yeli bali. (2)
AMANQAKU ECANDELO C: 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2016
NSC
ICANDELO D: ISIHOBE
Phendula imibuzwana YOMIBINI.
UMBUZO 5: VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela-Umhleli
5.1 Funda lo mbongo ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
INTYATYAMBO – M Mbutuma
1 Ewe, ntyatyambo, kha usibonise,
2 Ewe kaloku, kha usixelele:
3 Elona xesha lokuba ume,
4 Ililiphi n' elona ziko lakho,
5 Aph'umnt' angakha khona,
6 Uphin' owona mthombo wakho,
7 Aph' umnt' angazikholisa khona,
8 Aph'angahlal' azikhelele,
9 Aph' angazidid' akruquke.
10 Baxolil' abahamb' emimangweni,
11 Kub' ubaph' ukuyol' emathafeni,
12 Babukel' ubuhle nehombo yakho.
13 Ubaxolisil' abazingeli bakho,
14 Balibala bebuk' ubuhle bakho.
15 Uzidlamkisil' iinyamakazi,
16 Ziphaphile zinokuqavakazi,
17 Zidl' obakh' ubuncuthu,
18 Zikunye neentaka zezulu,
19 Zidl' incind' emyoli kakhulu.
20 Ziindid' ezininz' iintyatyambo.
21 Ulinganiswa nomXesibe nabaMbo.
22 Kant' umthinjan' ukwenz' ihombo,
23 Ukwenz' uvunywe lilizwe
24 Ngomsebenzi wakho wobuzwe.
25 Waa, ntyatyambo, uvunyiwe,
26 Ngenene ngevumb' uthandiwe,
27 Kanti ngobuhl' uvunyiwe.
28 Ngomfaneleko wesamele.
29 Ndikubona futh' emifuleni
30 Aph' uhlal' emafuku-fukwini.
31 Ngokungath' usekuwahombiseni
32 Loo manz' anzongo-nzongo ezizibeni.
33 Phezu kwamachib' uyakhonya
34 Ujikwa-jikwa kuhle yimimoya,
35 Ningqungqe kuhle nivum' ingoma,
36 Adungek' amanzi sel' eman'encoma,
37 Induluk' imisinga al' amanxwema.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2016
NSC
38 Zon' izitiya sel' izezakho
39 Kub' uman' ufunyanw' apho.
40 Zon' iibhekile namagogogo
41 Neembodlelana zikubeka kuzo,
42 Zide zikufak' ezindlwini.
43 Ubune kukuhlal' endlwini
44 Buphel' ubuhle kuni
45 Kuwe imvuthuluka kwakuni
46 Nilahlwe ubuhle bungasekho kuni.
5.1.1 Nika izinto zibe MBINI imbongi enqwenela ukuzazi ngentyatyambo
kwisitanza sokuqala. (2)
5.1.2 Xela udidi lwesafobe esisetyenziswe kumqolo woku-1 nowesi-2. (1)
5.1.3 Tshatisa uhlobo lophinda-phindo lwezandi OLUKUKHOLAM B
nemiqolo olubonakala kuyo EKUKHOLAM A.
KHOLAM A KHOLAM B
(a) Umqolo woku-1 nowesi-2. A Imvano-siphelo.
(b) Umqolo we-10 nowe-11. B Imvano-siqalo.
C Imfano-zandi.
(2 x 1) (2)
5.1.4 Nika umongo wesitanza sesibini. (2)
5.1.5 Chaza injongo yokusetyenziswa kwesikhuzo u-'waa' kumqolo
wamashumi amabini anesihlanu. (2)
5.1.6 Khetha umqolo ozoba umfanekiso-ngqondweni weempumlo
kwisitanza sesithathu. (1)
5.1.7 Tolika okuthethwa ngumqolo wama-22. (1)
5.1.8 Xela indawo efumaneka kuyo intyatyambo kumqolo wama-29. (1)
5.1.9 Lizoba umfanekiso-ntelekelelo mni igama, 'Ujikwa-jikwa'
elikumqolo wama-34? (1)
5.1.10 Chonga umqolo onika uluvo lokuba intyatyambo izithimbile izitiya. (1)
5.1.11 Nika umyalezo ogqithiswa yimbongi kwimiqolo 43–46. (2)
5.1.12 Xela injongo yokusetyenziswa kophawu loshiyelelo lwesikhamiso
kulo mbongo. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2016
NSC
5.2 Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
UMANYANO – ZS Qangule
1 Ubuhlobo babo yindima yobobo,
2 Ubuhle babo ngamagqabi ehlobo.
3 Zimvo zabo bubunzulu bolwandle,
4 Qilimba lwazo ntsimbi yesinyithi.
5 Izivondoviya zemihla zenza ingxolo,
6 Zigxutsha kutsho kube bubutyobo.
7 Bona basala beme njengezikhondo,
8 Kaloku ezantsi iingcambu zibambene.
9 Zavela ziphefumlelana ngamoya mnye,
10 Kuba zingqubeka matyeni manye.
11 Ningalibali zintshula mbewini inye,
12 Kwasekuqaleni zihamba ndlela inye,
13 Bathi igazi liyajiya kunamanzi,
14 Kanti iingcambu ziyakufunxa okumanzi
5.2.1 Chaza isakhiwo sangaphandle salo mbongo. (2)
5.2.2 Nika umfanekiso-ngqondweni otyhilwa kumqolo woku-1 nowesi-2,
ze uxele ukuba uqaqambisa ntoni ngomanyano. (2)
5.2.3 Chaza ukuba yintoni izivondoviya. (1)
5.2.4 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo.
Iingcambu ekuthethwa ngazo kumqolo wesi-8 zingumqondiso ...
A wesityalo.
B womanyano.
C wokungazalani.
D wobubi. (1)
5.2.5 Kunika ntsingiselo ni ukuphinda-phindwa kuka '-nye' kwioktheyivu
yalo mbongo? (2)
5.2.6 Xela ukuba igama elinomgca ngaphantsi kumqolo we-10 libhekisa
entwenini ngokubhekiselele kumxholo walo mbongo. (2)
5.2.7 Nika injongo yokusetyenziswa kwamagama alinganayo kumqolo
ngamnye. (2)
5.2.8 Siqaqambisa ntoni isenzi u 'zibambene' ngokwalo mbongo? (1)
5.2.9 Chaza ukuba unxulumana njani umqolo we-13 nomxholo
wombongo. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2016
NSC
5.2.10 Ludidi luni lombongo olu? (1)
5.2.11 Ucinga ukuba yintoni injongo yembongi ngalo mbongo? (2)
AMANQAKU ECANDELO D: 35
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2016 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2014 QP

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2016 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum