Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202315 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2023, 15 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2023 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/Novemba 2014 NSC – Imemorandam Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala.  QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.  Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Yaba mnandi yonke loo mini Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika inkcaza ngemini enye eyayimnandi.  Angathetha ngesiganeko okanye iziganeko zolu suku ezabangela ukuba iphele imnandi.  Angakhankanya izinto awazifundayo ngale mini.  Isiphelo esimnandi eyaphela ngaso loo mini. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.2 Isihloko: Iindlela zokusebenzisa itekhnoloji ikungenisele imali Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Angathetha ngeendidi zetekhnoloji.  Uncedo lwetekhnoloji gabalala.  Ushishino olusebenzisa itekhnoloji.  Ukuthimbeka kwabantu yitekhnoloji njengethuba lokukuvulela ushishino ngayo.  Ukunxulumana kwabantu besabelana ngolwazi kwezoshishino kusetyenziswa itekhnoloji.  Imingcipheko eziswa lolu hlobo loshishino. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.3 Isihloko: Elam ingomso ... Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angachaza/camngca/velela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Anganika inkcaza ngengomso lakhe.  Izizathu ezihlupheza umnqweno wokuba alibone ngohlobo oluthile ingomso lakhe.  Amava akhe angaphambili.  Angabalula okusele kwenzekile ukuhlakulela eli ngomso.  Imingeni alindele ukuhlangabezana nayo ukuphumeza eli ngomso. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.4 Isihloko: Iithoyi ziyabatshintsha abantwana Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Angathetha ngeendidi zeethoyi zokudlalisa abantwana.  Iithoyi ezinokuchaphazela ubomi babantwana ngendlela embi.  Iithoyi ezinokubuchaphazela ubomi babantwana ngendlela elungileyo.  Iithoyi njengezixhobo zokusetyenziselwa ukukhulisa ingqondo yomntwana.  Iithoyi njengezixhobo zokuntama iimeko zentlalo emakhaya.  Iithoyi njengezixhobo zokufundisa. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.5 Isihloko: Kuninzi umntu anokukufunda kwizilwanyana Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Angakhankanya iindidi zezilwanyana neendlela eziphila ngazo.  Anike ulwazi olunokufumaneka kwizilwanyana.  Angabalula igalelo eluntwini ngolwazi olufunyanwa kwizilwanyana, anokufunda kuzo umntu.  Izinto ezinokwenziwa ngabantu ukulondoloza ezo zilwanyana.  Imfundiso neengcebiso zokukhusela ulwazi. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.6 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo: Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Angathetha ngeentaba namawa ngokwasendalweni.  Angabalula uthando lwendalo.  Ukhenketho/ ukhenketho nosapho.  Angathetha ngobugorha nokumelana nobunzima ebomini.  Ubukhalipha bokwenza izinto ezingelula.  Ixabiso lendalo kwimfundo nasempilweni yethu. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.7 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo:  Angathetha ngexesha ngokubhekiselele kwimizuzu yewotshi.  Angabalula ixesha ngokubhekiselele kwimihla yobomi.  Anganika intsingiselo yexesha ngokwasezimbalini.  Angachaza ixesha ngokwamaxesha onyaka.  Ukubaluleka kwexesha.  Ixesha njengesixhobo sokulawula intlalo yoluntu.  Okuhle nokubi ngokwahluka kwamaxesha.  Imfundiso malunga nexesha. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.8 Isihloko: Umviwa makanike isihloko sesincoko sakhe. Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/velela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Anganika inkcaza ngemvelaphi yembasa.  Angathetha ngomculo kunye nokhuphiswano.  Angakhankanya iindidi zomculo.  Indima yomculo ekumanyeni isizwe.  Umculo njengolunye uhlobo lomsebenzi.  Umculo njengolwimi lukawonke-wonke kwihlabathi.  Amathuba avulwa lukhuphiswano lomculo. [Naziphi izimvo zomviwa ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu:  Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.  Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.  Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale.  Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.  Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.  Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.  Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku:  Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.  Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.  Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.  Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.  Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo:  Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.  Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.  Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.  Ubukhulu becala esi sincoko siyacamngca. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza nokuzoba imeko ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).  Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye:  Umviwa uthatha icala ngomba othile.  Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.  Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula.  Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.  Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.  Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha Kwisincoko esivelela amacala omabini:  Inkcazelo inokuba ngengxoxo ephambili.  Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.  Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.  Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala.  Unokuxoxela okuthile echasa/evuma enika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.  Isiphelo – ingasisishwankathelo neengcebiso.  Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala.  Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA ESESIKWENI  Iidilesi zimbini, eyombhali neyombhalelwa.  Isibuliso esindilisekileyo.  Umcimbi okhankanya isicelo sesipho-mali.  Makuvele injongo yale leta ihambelane nokubhalwe kumcimbi.  Khankanya umthombo ebesibhengezwe kuwo esi sipho-mali.  Makukhankanywe icandelo alinqwenelayo.  Khankanya okwanelisa iimfuno kokulindelekileyo.  Ulwimi, ithoni nerejista mazibe zezifanele ileta esesikweni.  Makubonakale ukuhambelana kweleta nesibhengezo, iinkcukacha zombhalelwa njengoko zivela kwisibhengezo.  Isiphelo sibe seseleta esesikweni. [30] 2.2 INGXOXO YABABINI  Intshayelelo mayibenomdla ityhile okuza kuba ngumxholo ifakwe ezigweqeni.  Makusetyenziswe intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo.  Isithethi sibhalwa ngasekhohlo, zesilandelwe yikholon [:].  Enye ingcaciso ibhalwa ezigweqeni.  Ithoni nerejista zixhomekeke kunxulumano lwezithethi kunye nesihloko abathetha ngaso.  Makubekho izithethi ezibini eziza kukuxoxa ngomba lowo othe wabekwa, omnye exoxela icala akholelwa kulo.  Umxholo mawube phakathi komzali notitshala malunga nokunikwa kwabafundi/ abantwana umsebenzi wasekhaya.  Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.  Ingxoxo mayibonakalise ukukhula oko kukuthi, intetho nganye ibeyimpendulo yobesele kuthethiwe.  Makungafikelelwa esiphelweni ingakhange ifezeke injongo yengxoxo/isizathu sokubhalwa kwayo.  Makuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo.  Mazivalelise izithethi iseso sinelizwi lokubulela. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.3 I-IMEYILE  Makuvele idilesi ye-imeyile yombhalelwa ongudade okanye umntakwabo neyombhali.  Makuvele isizathu sokubhalwa kwe-imeyile ngokufutshane, esokuvuyisana naye njengoSihlalo omtsha wekomiti yabafundi.  Isibuliso sesingekho sesikweni.  Ingaqala nangaluphi uhlobo kuba kukho ukuqhelana kwesibini esibhalelanayo.  Isiqu - kungenwa emxholweni kusetyenziswa ulwimi lokuvuyisana nokuncoma.  Isiphelo - sesibonakalisa ukusondelelana kombhali nombhalelwa. [30] 2.4 INQAKU LEPHEPHANDABA  Makunikwe isihloko esicacileyo nesivakalayo.  Iinkcukacha ezibalulekileyo mazibesekuqaleni.  Kwiinkcukacha ezibalulekileyo makuphenduleke imibuzo engundoqo.  Makuvele isihlokwana esicacileyo.  Inqaku malitsale umdla.  Umba ekubhalwa ngawo mawucace gca.  Umxholo mawube ngokungabikho kokhuseleko, kwindawo ahlala kuyo.  Makuvele isishwankathelo somxholo wenqaku.  Umyalezo mawugqithiswe ngokuvakalayo. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala.  Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 IPOWUSTA  Makulandelwe ifomathi efanelekileyo.  Isihloko masitsale umdla ngokuchonga amagama ngobuchule.  Makusetyenziswe isayizi yeefonti ezahlukeneyo ngobuchule.  Makucace ukuba ipowusta ijoliswe koobani.  Makusetyenziswe ulwimi olunika umdla ukuze ifundeke.  Makuvele iinkcukacha malunga nendawo, umhla, ixesha.  Makusetyenziswe ulwimi oluqhathayo nolurhwebeshayo. [20] 3.2 UMYALEZO OMFUTSHANE KA-WHATSAPP  Makuvele igama okanye inombolo yomthumeli phezulu kwesikrini sefowuni.  Makuvele umhla kunye nexesha ofunyenwe ngalo umyalezo.  Makuvele igama leqela elithunyelelwa umyalezo.  Umxholo mayibe ngowokungaphumeleli kwintlanganiso, njengenkokeli yeli qela.  Izizathu zokungaphumeleli kwintlanganiso mazivele. [20] 3.3 IZALATHISI  Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale.  Izalathisi mazinikwe ngeengongoma okanye ngokomhlathi.  Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini.  Iimpawu zendlela neendawo eziqaphelekayo ecaleni kwendlela mazikhankanywe.  Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko. [Ukuba umviwa usebenzise enye indlela echanekileyo esuka esikhululweni sebhasi ukuya esibhedlele makanikwe amanqaku.] [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 11 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha QAPHELA:  Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.  Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.  Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.  Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke Umgangatho ongentla (Impendulo kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/ yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango unamathelwano 30 AMANQAKU olunemfezeko 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 12 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 & NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista, Umgangatho ongentla Ukuhambelana nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo 13 10 7 4 Umgangatho ongezantsi 15 AMANQAKU -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi -Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama -Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele ngokubalaseleyo ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko 5 AMANQAKU -Isincoko asinangqiqo UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 13 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko 18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe kwaye ichanekile ezingephi ezininzi ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu ncam nenjongo kwakunye kwaphela nenjongo, Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo imeko kwakunye injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko nabantu ekujoliswe kubo kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho zimpazamo 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/2023 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo. umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala 12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana -Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa -Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe isihloko yokubhala -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ncam nenjongo, abantu azifanelananga nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko imeko kwakunye Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nabantu ekujoliswe kubo nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo -Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile 8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all