Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
2023
AMANQAKU: 80
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2023, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · isixhosa. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 515.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions26 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2023
SC/NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:
ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30)
ICANDELO B: Ushwankathelo (10)
ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (40)
2. Phendula YONKE imibuzo.
3. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
4. Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.
5. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.
6. Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.
7. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
8. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:
ICANDELO A: Imizuzu engama-50
ICANDELO B: Imizuzu engama-20
ICANDELO C: Imizuzu engama-50
9. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2023
SC/NSC
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
1.1 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA A
ABANTWANA MABAYAZI IMALI
1 Imali yenye yezinto ezixabisekileyo nezithandwayo ngabantu kuba
ibenza bube lula kakhulu ubomi kule mihla. Kubalulekile ke ukuba xa
umntu ethe wanayo, nokuba incinci okanye ininzi kangakanani na,
azimisele ukuyisebenzisa ngendlela efanelekileyo. Akakho umntu
ozalwa enolwazi malunga nobuchule bokusebenzisa imali. Uyabufunda 5
umntu, aziqhelise ade aphumelele, akwazi ukuyisebenzisa kakuhle.
Liyanda inani labantwana abakwaziyo ukuzenzela ingeniso eyimali.
Ngumsebenzi womzali ngamnye ke ngoko ukuqinisekisa ukuba
umntwana wakhe unabo ubuchule bokonga imali. Oku kungenxa
yokuba ezikolweni akukho sifundo sixhobisa abantwana abasaqalayo 10
ngolwazi lokusebenzisa imali. Kanti ke, elenyani lelokuba umthi
ugotywa usemtsha.
2 Kubalulekile ukufundisa abantwana ngeendlela zokonga imali kuba
bona bafundiseka lula kakhulu. Iingxelo zophando zithi abantwana
abaneminyaka emithathu ubudala sebekwazi ukulubamba ulwimi 15
olusetyenziswayo xa kuthethwa ngemali. Esona sigama basazi
msinyane sesithetha ngokuyonga nangokuyichitha. Iingxelo
zabaphandi zikhuthaza ukuba abantwana bafundiswe
kwasebuncinaneni ngobuchule bokusebenzisa imali. Zithi oku
kungenxa yokuba xa sele eneminyaka esixhenxe, izakhono 20
zokuyisebenzisa ziba sezakhekile. Yintoni ke ngoko enokwenza
ukuba umzali angamfundisi esemncinane umntwana ukonga
imali? Ukwenza oko kungamenza ukuba, akuba emdala umntwana
akwazi ukuthatha izigqibo ezifanelekileyo malunga nendlela
yokusebenzisa imali. 25
3 Ukubafundisa abantwana ukonga imali kubanika inkululeko
engummangaliso kwaye kuyamnceda nomzali. Kaloku akakho umzali
onokonwatyiswa kukubukela umntwana wakhe othi emva
kokuwusebenzela nzima umvuzo wakhe asuke ayimoshe yonke loo
mali. Abazali basebenza nzima belungiselela ikamva labantwana babo 30
ukuze obabantwana ubomi bube bhetele kunobo bebuphilwa ngabo.
Kungoko kubalulekile ukuba abantwana bafundiswe ukonga imali
beselula ukuze bangadlali ngelifa xa bathe bashiywa ngabazali.
Inkululeko yabantwana ngokwezemali iqala kanye mhla bayazi
inyaniso yokubaluleka kokuyonga. 35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2023
SC/NSC
4 Abazali bonga imali ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba kwakuvela
ingxaki abasokoli. Obo bulumko kufanele ukuba babufundise
abantwana babo. Kukho ubungqina bokuba ubutyebi bemali obusele
buqokelelwe ngabazali buphuncuka kwizizukulwana ezilandelayo,
ngakumbi esesibini nesesithathu. Oku kwenzeka kuba eso 40
zizukulwana siphosiwe kukubukela kwabadala ubuchule
bokusebenzisa imali. Abantwana abathe babufundiswa ubuchule
bokusebenzisa imali, ababuyi bayilahle loo mfundiso.
5 Ukubhajetha sesinye sezakhono ezingundoqo kubuchule
bokusebenzisa imali. Xa abantwana bekhula bekwazi ukubeka bucala 45
imali kwimalana abanayo, loo nto ibenza bathi naxa sebesamkela
imivuzo yabo bakuxabise ukonga imali. Ungakuqinisekisa njani ukuba
kwikhaya lakho bukho ubuchule bokusebenzisa imali? Abantu bacinga
ukuba kufuneka ube usisityebi ukuze ubenabo. Akunjalo! Ubuchule
kukuba umntu aqale kwangoku, onge nokuba likhulu leerandi. 50
Abantwana bona banokukhuthazwa ukuba babe neengxowana
zokugcina imali okanye ii-'piggy bank'. Bakuba bekhulile bavulelwe
ii-akhawunti zebhanki. Ukubenza ukuba bahlale benomdla kulondolozo
lwemali abantwana, kukubanika imvume yokuzilawula ngokwabo
ii-akhawunti zabo. Loo nto iyakwenza ukuba umdla wabo wokonga 55
uhlale ukwiqondo eliphezulu.
6 Umzali onomnqweno wokubanabantwana abanobuchule bokonga imali
uqala ngokubangumzekelo yena kuqala ukuze abantwana bakope
kuye. Ukhuthaza nabantwana ukuba bathathe inxaxheba kwibhajethi
yosapho ukuze bafunde ngokonga imali enenzuzo yexesha 60
elifutshane neyexesha elide. Baninzi abantu abasokolayo ebomini
ngenxa yokoyiswa kukulawula iimali zabo. Abo ngabenza inkcitho
bengenamali iselugcinweni. Ngoko ke kubalulekile ukuba baqale
bafundiswe umahluko phakathi kwezinto eziziimfuno kunye nezinto
ezizizidingo beselula. 65
7 Lilonke, nakuba kungekho ndlela inye ekunokumiswa yona kubuchule
bokusebenzisa imali, abantwana bona kumele bafundiswe ngendlela
yokuyisebenzisa ngokufanelekileyo. Abazali banokukhetha kwiindlela
ezininzi ezicetyiswayo badibanise kumava abo. Ikhaya ngalinye ke
ngoko linokusebenzisa indlela elilungeleyo ukuqeqesha abantwana 70
ekuyazini imali. Ukwazi imali kukuyisebenzisa ngokufanelekileyo.
[Sithatyathwe kwiphephandaba, Mail & Guardian, 24 Epreli 2020 saza saguqulelwa,
salungiselelwa uviwo.]
Jonga kumhlathi 1
1.1.1 Kutheni ibonwa njengento exabisekileyo imali kule mihla? (1)
1.1.2 Xela into ekuthiwa akazalwa enolwazi lwayo umntu malunga
nemali. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2023
SC/NSC
1.1.3 Kutheni kusithiwa ngumsebenzi womzali ukufundisa umntwana
wakhe ukonga imali? (2)
Jonga kumhlathi 2
1.1.4 Ngokweengxelo zophando luluphi ulwazi abanalo ngemali …
(a) abantwana abaneminyaka emithathu? (1)
(b) abantwana abaneminyaka esixhenxe? (1)
1.1.5 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi.
Umbuzo buciko obhalwe ngqindilili kulo mhlathi uqulethe ulwimi …
A olucengayo.
B oluqukayo.
C oluqhathayo.
D oludlelelayo. (1)
Jonga kumhlathi 3
1.1.6 Nika into ekuthiwa ayinakumonwabisa umzali ngokwalo mhlathi. (1)
1.1.7 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zikwizibiyeli.
Ulwazi olukwisivakalisi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kulo
mhlathi (lungunobangela/lusisiphumo). Xhasa impendulo yakho. (3)
Jonga kumhlathi 4
1.1.8 Xela into abafanele ukuba abazali bayifundise abantwana babo. (1)
1.1.9 Lisixelela ntoni ngesizukulwana sesibini nesesithathu igama,
'ngakumbi' elikrwelelwe umgca kwesi sivakalisi singezantsi?
'... buphuncuka kwizizukulwana ezilandelayo, ngakumbi esesibini
nesesithathu.' (2)
Jonga kumhlathi 5
1.1.10 Xela injongo yokusetyenziswa kwegama, 'Akunjalo' elibhalwe
ngqindilili kulo mhlathi. (2)
1.1.11 Nika iindlela zibe MBINI zokukhuthaza abantwana baqalise ukonga
imali. (2)
1.1.12 Kuluncedo njani ukunika abantwana imvume yozilawula ngokwabo
ii-akhawunti zabo zemali? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2023
SC/NSC
Jonga kumhlathi 6
1.1.13 Kubaluleke ngantoni ukuba umzali abe ngumzekelo yena kuqala
ebantwaneni bakhe ngendlela yokusebenzisa imali? (1)
1.1.14 Xela ulwazi abalufumanayo abantwana xa bethatha inxaxheba
kwibhajethi yosapho. (2)
Jonga kwitekisi yonke
1.1.15 Ingaba ulwazi olufumaneka kule tekisi luyabaxhobisa nabantu
abadala ngeendlela zokusebenzisa imali? Xhasa impendulo yakho. (2)
1.2 Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
[Uthatyathwe ku-myessay.com]
1.2.1 Yintoni ebonisa ukuba izandla ezivele kulo mfanekiso zezabantu
abangalinganiyo ngokobudala? (2)
1.2.2 Ngcinga ni eziswa bubukho bezandla ezingaphantsi kwezi
ziqulethe iglasi enemali? (2)
1.2.3 Ngqina ukuba okusemfanekisweni kuyahambelana nokonga imali. (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2023
SC/NSC
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
ISICATSHULWA C esingezantsi simalunga neengcebiso zokuzuza inkululeko
ngokwasezimalini.
Funda ISICATSHULWA C esingezantsi uze ubhale iingongoma eziphambili unika
iingcebiso ngeendlela zokuzuza inkululeko ngokwasezimalini.
IMIYALELO
1. Bhala isishwankathelo sibe kwimo yeengongoma ungadluli kumagama
angama-60.
2. Nombola izivakalisi zakho ukusuka ku-1 ukuya ku-7.
3. Sebenzisa izivakalisi ezipheleleyo ukubhala iingongoma.
4. Sebenzisa AMAZWI AKHO kangangoko unako.
5. Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ekupheleni
kwesishwankathelo.
ISICATSHULWA C
NAWE UNGAKHULULEKA NGOKWASEZIMALINI
Xa kuthethwa ngenkululeko ngokwasezimalini, kuxelwa ulawulo oluzinzileyo lwemali
yakho, ungenaxhala lamatyala okanye iindleko ezinokuthi gqi zingalindelekanga. Nawe
kunjalo nje ungayizuza le nkululeko ngokulandela ezi ngcebiso:
Qala uziqonde ukuba umi njani ngokwasemalini ukuze ukwazi ukwenza utshintsho
olunokukunceda. Ukwenza oku ngokuqala udwelise onke amatyala akho ukusukela
kwelemali enkulu ukuya kwelemali encinci. Linyathelo elinzima eli kodwa likubeka
endaweni.
Kubone njengento entle ukuba nemali eyaneleyo kuba oko kwakukukhuthaza ukuba
uphucule amathuba okuyifumana nokuyigcina. Ukuxinwa ngamatyala kungakwenza
ucinge kakubi ngemali, ungayiboni njengesixhobo sokukuphumeza kumaphupha akho.
Cinga kakuhle xa ucinga ngayo.
Bhala phantsi iinjongo zakho zokuzuza imali kunye noonobangela bokungabi nayo
ngokwaneleyo. Oku kuya kukhulisa umnqweno wakho wokukhululeka
ngokwasepokothweni. Kubalulekile kaloku ukuba sisebenzele ukufikelela kwinqanaba
elithile ebomini.
Ingxaki yabantu kukungayijongi inkcitho abayenzayo, bangaziqondi nezinto
abayichitha kuzo imali. Yithathele ingqalelo indlela oyisebenzisa ngayo imali, uqaphele
nezinto ezingeyomfuneko oyichitha kuzo. Lilonke, ziqeqeshe kwindlela
yokuyisebenzisa.
Qiniseka ukuba uqala ngokuzamkelisa wena kuqala, ngalo lonke ixesha ufumana
umvuzo okanye ingeniso. Oku kwakukunceda ukuba ubenemali ebekwe elugcinweni,
ngeli xa ngenye ubhatala amatyala.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2023
SC/NSC
Maninzi amabali ezityebi ezikhetha ukuziphilela ubomi obuqhelekileyo. UMark
Zuckerberg ungomnye wazo. Abantu abasebenzisa imali kakubi ngabangenayo
ngokwaneleyo. Kulumkele ukuchitha imali ungakhange uqiqisise ngenxa
yamatshamba.
Zama ukuzenzela eminye imithombo yokukungenisela imali. Kungakhangeleka
kunzima oku kodwa kunakho ukwenzeka. Okubalulekileyo kukuba uzimisele
ukuncama izinto ezininzi, uqale nokuba lishishini elincinane. Ucuntsu akasoze afane
noshici.
Inkululeko ngokwasezimalini ikunika ulawulo lwemali olunempumelelo nobomi
obungcono. Ineziqhamo ezimnandi.
[Sithatyathwe ku-www.oberlo.com/blog saza saguqulelwa, salungiselelwa uviwo.]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 9 DBE/2023
SC/NSC
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO
Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA D
[Sithatyathwe ku-www.agadvertgallery saza saguqulelwa,
salungiselelwa uviwo.]
3.1 Xela ukuba libhekisa kwintoni igama, 'Kinley' elikwesi sibhengezo-ntengiso. (1)
3.2 Nika igama lenkampani ethengisa le mveliso. (1)
3.3 Lizisa luphi ulwazi igama, 'isulungekileyo' ngale mveliso? (2)
3.4 Nika isizathu sokuba kubekwe ibhotile enkulu yale mveliso kwesi
sibhengezo-ntengiso. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 10 DBE/2023
SC/NSC
3.5 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:
Igama, 'Eyona' kwesi sibhengezo-ntengiso liqulethe ulwimi ...
A oluqweqwedisayo.
B oluqhathayo.
C oluchukumisayo.
D oluncomayo. (1)
3.6 Yintoni injongo yokusetyenziswa kwegama, 'kuphela' elibhalwe ngqindilili
kwesi sibhengezo-ntengiso? (2)
3.7 Ingaba isilogani sale mveliso esithi, 'Truth in every drop' siyancedisa
ekukhuthazeni abathengi ukuba bayithenge le mveliso? Xhasa impendulo
yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 11 DBE/2023
SC/NSC
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Funda le khathuni ingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA E
[Ithatyathwe kwi-www.creators syndicate skuns.com yalungiselelwa uviwo.]
4.1 Xela ukuba asetyenziselwe ntoni amachaphaza amathathu kwintetho ka-Eve
ekwisakhelo soku-1. (1)
4.2 Nika isizathu sokuba enziwe mfutshane u-Eve kwisakhelo ukuqala kwisakhelo
soku-1 ukuya kwesesi-3. (1)
4.3 Ngqina ukuba u-Eve uqhatha uMadam ngokusebenzisa ulwazi losuku lwe
Black Friday xa eboleka imali. (2)
4.4 Chonga igama eliqukayo kwintetho ka-Eve ekwisakhelo sesi-3. (1)
4.5 Khetha impendulo ibe NYE echanekileyo kwezi zilandelayo:
Impendulo kaEve ekwisakhelo sesi-3 ethi, 'utsho kakuhle, njengoMadam'
ibonisa ukuba uEve … uMadam.
A uyamphoxa
B uyamncoma
C uyamqhatha
D uyamteketisa (1)
4.6 Kutheni igama 'MBAKRA!!' libhalwe ngoonobumba abakhulu kwisakhelo
sesi-4? (2)
4.7 Ingaba ubuza kumnika u-Eve le mali ayibolekayo ukuba ubunguMadam?
Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 12 DBE/2023
SC/NSC
UMBUZO 5: IPROZI
5.1 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA F
YIHLOLE KUQALA INTO OZA KUYITHENGA
Ezona zinto zibizayo ekulindeleke ukuba uzithenge yindlu nemoto. Zingena
nzulu epokothweni, ngoko ke uyaxoleleka xa ukhangela ezinye iindlela
zokuzithenga ngethemba lokuba uza kuba nethamsanqa lesisulu. Enye
indlela yokuthenga ezi zinto ngexabiso elihle kukuya kwi-okshini. I-okshini
yindlela esetyenziswayo yokuthenga nokuthengisa iimveliso ukusukela 5
kumapomakazi ezindlu, iimoto, ukuya kwizihombo nomsebenzi wezandla.
Olu rhwebo luvula kakhulu amathuba okuba abathengi bazikhethele
ngokwabo amaxabiso. I-okshini ayonto yabucala eyenzelwa izityebi kuphela
njengokuba uninzi lucinga. Njengokuba uninzi lutsala nzima ngenxa yemeko
yoqoqosho, ii-okshini ezithengisa izindlu neemoto zisuke zaxhaphaka. 10
Zihanjwa nguye wonke umntu.
[Sicatshulwe kwiMagazini, BONA Novemba 2017, iphepha lama-62 salungiselelwa uviwo.]
5.1.1 Xela ukuba loluphi udidi lwesimelabizo igama, 'Ezona' elikrwelelwe
umgca ngaphantsi. (1)
5.1.2 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo.
Ibinzana 'Zingena nzulu epokothweni' linentsingiselo ...
A engafihlakelanga.
B efihlakeleyo.
C equkayo.
D erheshayo. (1)
5.1.3 Xela ukuba isakhi u-'zi' obhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
silandelayo uvumelana neziphi izibizo.
Imoto nendlu uyaxoleleka xa ukhangela ezinye iindlela
zokuzithenga. (1)
5.1.4 Bhala esi sivakalisi singezantsi sibe kwixesha eliya kuza.
Olu rhwebo luvula amathuba. (1)
5.1.5 Xela umsebenzi wegama elibhalwe bukekela kwesi sivakalisi
silandelayo.
Olu rhwebo luvula kakhulu amathuba. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 13 DBE/2023
SC/NSC
5.1.6 Xela ukuba lizisa yiphi intsingiselo igama elikrwelelwe umgca
ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo.
Zihanjwa nguye wonke umntu. (2)
5.1.7 Bhala kwakhona esi sivakalisi silandelayo isenzi esikrwelelwe
umgca sithathe iinjongosenzi eziMBINI.
Kwi-okshini kuyathengiswa. (2)
5.1.8 Xela udidi lwesichazi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi
sivakalisi silandelayo.
I-okshini yindlela esetyenziswayo yokuthenga nokuthengisa
iimveliso. (1)
5.1.9 Fakela izakhi ezishiyiweyo kwisiqu segama elikwizibiyeli kwesi
sivakalisi esingezantsi ukuze sibe nentsingiselo echanekileyo.
Umama notata (-bini) baya edolophini. (2)
5.1.10 Xela umsebenzi wesimamva esikrwelelwe umgca ngaphantsi
kwesi sivakalisi silandelayo.
I-okshini yindlela esetyenziswayo yokuthengisa iimveliso, kuquka
namapomakazi ezindlu. (1)
5.1.11 Fakela uphawu lobhalo oluchanekileyo kwesi sivakalisi silandelayo.
I-okshini ithengisa iintlobo ngeentlobo zezinto; iimoto izindlu
neezinye iimveliso ezibalulekileyo. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 14 DBE/2023
SC/NSC
5.2 Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA G: UMFANEKISO
[Uthatyathwe ku-www.Africartoons.com waza wahlelwa.]
5.2.1 Qala esi sivakalisi silandelayo ngegama elikrwelelwe umgca
ngaphantsi.
Abantu nezilwanyana abanakuphila engekho amanzi. (2)
5.2.2 Landelelanisa ngokuchanekileyo la magama akwesi sivakalisi
silandelayo:
izilwanyana neentaka abantu amanzi bafuna. (2)
5.2.3 Bhala kwakhona esi sivakalisi silandelayo ulungise iziphene
zobhalo ezikuso.
Ezizandla zikhonkosele loo manzi. (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Memorandum