Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2016
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II
ISIZULU FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER II
MARKING GUIDELINES
Isikhathi: Amahora ama-2½ Amamaki ayi-100
These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners,
all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the
guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates'
scripts.
The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking
guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some
matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that,
without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be
different interpretations of the application of the marking guidelines.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Skip to contentMemorandum 











View all
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2016 Memo
IEB Grade 12 Isizulu HL Paper 2 memorandum from the 2016, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Publisher: IEB
Isizulu HL · Grade 12 · 2016. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isizulu HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Paper
- 2
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 16
- File size
- 639.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 16
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-2 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
ISIQEPHU A KUNGASA NGIFILE – E. M. D. SIBIYA
UMBUZO 1
1.1 nomngani wakhe uZitha Sibiya / uZitha, (1) umngani wakhe (½)
umfana wakwaSibiya
1.2 engamashumi amabili nanhlanu / 25.
1.3 1.3.1 Wayethukutheliswe ngukuthi uSenzo wamtshela ukuthi kunentombi
ahlekisana nacabanga ukuthi uzoshada nayo uNokuthula Zondi.
UMaMemela wayengakufuni lokhu ngoba wayazi ukuthi uSenzo
noNokuthula yizingane zikaZondi ngakho azikwazi ukuthandana nokuthi
zishadane. Ukubhoka ngolaka kwakuyindlela yokubonisa uSenzo ukuthi
lobudlelwano abufanele. Akafuni bashade. Le ndaba ivusa imfihlo yakhe
yeminyaka.
1.3.2 Emva kwaloku wenza imizamo yokuhlukanisa uSenzo noNokuthula.
Wathola izidakwa oNqotho nabangani bakhe ukuthi bahlasele uSenzo
bamthuse ngokuthi bamshaye bembuza ukuthi uyifunani intombi yabo.
Ngesikhathi uMhlungu ekhuluma ngokukhathazeka ngoSenzo
uMaMemela akazange amtshele uMhlungu ukuthi uSenzo umtshelile
ngoNokuthula wayenza into engabalulekile indaba yokuthi uSenzo
kumele abe nentombi.
Wakhuluma kabi ngoNokuthula ezama ukumbheca kuMhlungu
njengomuntu ongaziphethe kahle wathi kuthiwa uthandana nosomatekisi
futhi wambona naye ehamba nensizwa thizeni.
Waya enyangeni uQuquda ukuyothola umuthi wesichitho nakhona
engawuvalile umlomo ebabaza ukuthi uNokuthula udlise indodana
yakhe isiyisithingithingi nokuthi akaziphethe kahle uyiseqamgwaqo.
Wathola umbulali uBhibi wamkhokhela u-R400 nenkomo kaMhlungu
ukuthi abulale uNokuthula.
1.4 uSenzo
Into eyamthatha kuNokuthula ukuhlonipha nesizotha sakhe hhayi ubuhle –
akasiyena uzime.
Wayezihlonipha/wayehlonipha umzimba wakhe nothando lwabo njengoba
wavumelana noSenzo ukuthi abazukuya ocansini bengakashadi.
Wayehlonipha umphakathi abantu babecabanga ukuthi akanasoka ngoba
benoSenzo babengahambi bebambana emphakathini babehlangana endaweni
lapho bengezukubonwa khona ngumphakathi – edolobheni.
Baningi abafana ababemshela endaweni yaseBethamoya kodwa akazange abe
nguthathekile wathandana noSenzo kuphela.
Akuyena uSenzo kuphela owayebona ukuziphatha okuhle kuNokuthula baningi
abanye abakusho lokho.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-3 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
uZitha
Wayencoma uSenzo ukuthi washayisa ngokuthola uNokuthula wathi uyintombi
impela futhi ungumfazi naye wahluleka emzama kodwa ubusoka bakhe
abusebenzanga kuNokuthula.
Usho nokuthi ngesikhathi efika ukuzohlala kule ndawo yaseBethamoya
wayeshelwa yibona bonke abafana kodwa akabaqomanga.
uMhlungu
Engakazi ukuthi uSenzo uthandana noNokuthula watshela uMaMemela naye
uSenzo ukuthi kukhona intombi amthandela yona (21). Wathi uyintombi
ngempela hayi lezi zinto esezihlala ziqoma imihla namalanga futhi izintombi
ezifana noNokuthula eziziphethe kahle ziyindlala yikho nje wayesezophuthuma
ukuthi amshelele indodana yakhe bangaze bamthathe abanye ngoba uyaphila
(45). Naye futhi uMhlungu wathi uNokuthula ungumfazi isibili.
Ukubonisa ukuthi uNokuthula uyintombi efanelekile uMhlungu wathi
angamlekelela uSenzo noma esekhokha ilobolo uma ethatha yena. Lesi
sithembiso wasigcina ngoba wakhipha izinkomo zakhe ezinoboya ukuthi
kulotsholwe uNokuthula.
Bekhuluma noMaMemela ngoNokuthula wagcizelela ukuthi uNokuthula
uyisibonelo esihle emphakathini uMaMemela okubi akushoyo ngoNokuthula
kungamanga (59–61).
uMaDube umngani kaMaHadebe
Wayemncoma ukuthi iziyalo zakhe aziweli phansi ngoba uNokuthula usafunda
isikole kodwa ontanga yakhe bagone izingane (pg 39).
Wathi kuNokuthula uzotshela indodana yakhe uNsizwa izobheka ngakuye uma
isifuna ukushada ngoba iyobe ithathe umfazi isibili uma ithathe uNokuthula
(40).
uMaMemela
Wayedliwa ngunembeza zonke izikhathi uma ekhuluma amanga ngaye ethi
ungunondindwa yinto eyaziwayo endaweni naye ayazi kamhlophe ukuthi
uNokuthula uziphethe kahle namagama amabi ayewasho ngaye ayephuma
kanzima (30; 53).
UNokuthula
Izenzo zakhe zazibonisa ukuziphatha kahle – ngesikhathi ekhuluma noSenzo
yize ayesemtshelile ukuthi umama wakhe akamthandi wambiza ngomama
uMaMemela. Akazange abhoke ngolaka asho izinto ezimbi ngaye.
Wafika ukuzobona uSenzo kubo ngesikhathi elimele ngokuhlwa ukuze
angabonakali futhi engqongqozela ekhulumela phansi ngokwesaba ukuze
engezwakali ngoba ehlonipha umuzi wakwaMhlungu (49). Wayekade efisa
ukuzobona uSenzo kodwa wayengeke angene noma ngasiphi isikhathi (50).
Wathukuthela uma ezwa ukuthi abantu abahlasela uSenzo (oNqotho) bathi
kuSenzo uyifunani intombi yabo, lokho okusho ukuthi bathi akanasimilo (51),
uqhathe uSenzo nesoka lakhe.
Yize wabe azi ukuthi uMaMemela akamthandi uma ezovakashela uSenzo eGoli
wayeya kwaMhlungu ukuyobuza ukuthi abanayo yini imiyalezo/imikhonzo
abafisa ayidlulisele kuSenzo.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-4 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Ekhaya ukhuthele – wenzela unina noMaDube itiye, akazange alinde ukuthi
balicele, uyapheka, uhlanza indlu, (39) koninalume usebenza emasimini-
ukuziphatha okuhle okulindeleke entombazaneni.
Akasilona uhlobo lwentombazane ethanda ukuzula, uthanda ukuzihlalela
ekhaya akalona uvanzi.
Ulimi nohlelo
Amagama
UMBUZO 2
2.1 Abafundi bazonika izibonelo ezifakazela lesi sitatimende – okungenani
anike/akhulume ngabalingiswa ababili nangaphezulu
Noma yibuphi ubudlelwane – umzali nomntwana, izithandani, abasebenzi,
abangani njll. bonke budinga ukuthembeka ukuze bume njalo, ukungathembeki
kudala izinkinga nokungazwani.
Ukube uZitha wayethembekile entombazaneni eyodwa wabe engeke azithole
esekhulelise izintombi ezintathu ngesikhathi esisodwa.
Yize uZitha wake washela uNokuthula wayethembekile kuSenzo
owayengumngani wakhe omkhulu yingakho uSenzo akwazi ukumtshela
ngenkinga yakhe nonina futhi nguye uZitha kuphela owabe azi ngobudlelwane
bakhe noNokuthula kodwa akakaze atshele muntu ngabo wakugcina kuyimfihlo
yabo – ukuthembeka lokho.
UZitha akakubonanga kuyithuba lokutshala ubutha phakathi kukaSenzo
noNokuthula ukuthi unina akamthandi uNokuthula kodwa wazama ukumbonisa
kahle uSenzo.
UMaMemela akazange athembeke emshadweni wakhe waphinga noZondi
ngenxa yaloku wakhulelwa ingane kaZondi wahlala nale mfihlo iminyaka emva
kweminyaka engu-25 ukuvela kwayo okuzokona ubudlelwane obuningi njenga:
– ubudlelwane bakhe noMhlungu osekhulise wondla ingane okungesiyo
eyakhe.
– uSenzo iminyaka engu-25 wazi uMhlungu njengoyise manje akamazi uyise
wangempela ngenxa kanina ongathembekanga.
– ubudlelwane bakhe noQuquda amfuna isichitho ebiza ingane yakhe
ngeseqamgwaqo esidlise indodana yakhe.
– uMaHadebe angadinwa ngukuthi wayedlalwa emshadweni wakhe yize
uZondi engasekho kodwa akumnandi ukubukana nomuntu owayengachitha
umshado wakho.
– ubudlelwane noNokuthula buzoba nzima emva kokuzwa ukuthi
wayemthuka, wathi adliswe isichitho nokuthi abulawe nguBhibi.
UDumisani Zondi wazibeka engozini futhi noMaMemela ngesikhathi
uMhlungu ecishe ebabamba naye wacishe wafela ngaphansi kwalowo mbhede
ngesikhathi ecindezelwe yizipilingi zombhede kwakungeke kwenzeke loku
ukube wayethembekile kumkakhe.
Ukuvela kwemfihlo yokuthi uZondi wayengathembekile emshadweni
wayethandana noMaMemela baze banengane ayizuhlala kahle kuMaHadebe
loku kungenza angabe esamthandisisa umlingani wakhe uMaMemela, uZondi
yena uyosindela ukuthi akasekho.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-5 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Ngenxa yokuthi oSenzo noNokuthula babethembekile othandweni lwabo
kwathi noma uMaMemela ebiza uNokuthula ngesindindwa loko
akumshintshanga umqondo uSenzo wazithola ekhala uma ekhumbula
ngothando lwabo.
Akakukholwanga nababekusho oNqotho ngokuthi akayeke intombi yabo ngoba
wabe azi ukuthi uNokuthula uthembekile, akubuphazamisanga nakancane
ubudlelwano babo.
UMhlungu wayethembekile kuMaMemela emondla emthumela nemali
ngesikhathi esasebenza eGoli, ebuya emsebenzini ukuza ekhaya washintsha
nomsebenzi ukuba seduze nekhaya lokhu kwenza bahlalisane kahle baze baba
neminyaka engaphezulu kuka 25 beshadile.
UMhlungu uthembekile kwabanye abasebenzi akafuni ukuba yigundane aye
emsebenzini ngesikhathi abanye betelekile kwaba yinto enhle ngoba nakhu
nomngani wakhe wasemsebenzini waba ngumkhongi.
Yize uSenzo amtshela uNokuthula ukuthi unina akamthandi nangendaba
yoNqotho akushintshanga lutho lokho kuyena ngoba wayemthemba uSenzo
ukuthi loko akusho ukuthi uyamthanda kuyiqiniso ngoba ungumuntu
othembekile.
OSenzo noNokuthula abahlali ndawonye uSenzo useGoli ufunda nezipatsha
ezifundile, uNokuthula ufunda oPongolo loko akwehlisanga uthando lwabo
ngoba babethembekile.
uMaHadebe akalifihlanga iqiniso umndeni wakwaZondi wabe wazi ukuthi
unengane uNokuthula, nobaba wengane uQuquda waba khona ngosuku
lomshado.
2.2 uZitha
Wakhulelisa izintombi ezintathu ngesikhathi esisodwa kulolu xhaxha
lwezintombi zakhe.
Akaqedanga isikole. Ubaba wakhe wamyekisa isikole ukuze ayosebenza ondle
izingane zakhe ngoba wayengeke ondle yena futhi nezingane zakhe.
Wathola intombi emthandayo uZanele kulobo busoka bakhe.
Akasakuthokozeli ubusha bakhe nemali yakhe njengoba esengubaba emncane
kangaka kufuneke azondle abhekane nazo zonke izinkinga lezi eziza nonina
'obaby mama'.
uMaMemela
Ngesikhathi beseyizingane befunda amabanga aphezulu uDumisani wakhulelisa
uMaMemela owagcina enqume ukusikhipha isisu wagula wacishe wafa.
Waxoshwa yinduna esigodini ayehlala kuso eMatshensikazi, eNkandla yathi
wandisa imbewu embi yokukhipha izisu. Njengamanje akanalo imumva
akakwazi ukubuyela ekhaya.
UMaMemela wabaleka wayohlala eGoli eyingane, wayeka isikole.
Ukumlandela nokumbelesela unyaka wonke yize abe azi ukuthi uMaMemela
ushadile waze uMaMemela wazithuka esevumile ukubuyelana naye okwaba
nemthelela elandelayo empilweni kaMaMemela:
uMaMemela wenza okubi ukuthi athandane nenye indoda ebe eshadile,
waphinga okuyihlazo.
uMaMemela wenza ihlazo lokungenisa uDumisani emzini nasembhedeni
kaMhlungu okubi kakhulu ukuthi wakwenza lokhu ehlala nomamezala wakhe.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-6 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
ukubeka impilo kaMaMemela neyakhe engcupheni njengoba bacishe babanjwa
nguMhlungu ngelinye ilanga owayengababulala ukube wababamba.
Wamenza waphila impilo yokuba nemfihlo iminyaka engamashumi amabili
nanhlanu – ukuthi wakhulelwa ingane kaZondi, uSenzo kodwa wangamtshela
uZondi lokho kanjalo noMhlungu owayecabanga ukuthi uSenzo yindodana
yakhe naye uSenzo wabe azi ukuthi uyindodana kaMhlungu.
Ukuzama ukufihla imfihlo, uMaMemela waphuthelwa ukujabulela indodana
yakhe ukuthi ithole intombi eyisibonelo esigodini njengoba naye
wayesekhathazekile ngokuthi akakaze ayibone nantombi waphuthelwa
ukuyijabulela esikhundleni salokho wenza izinto ezimbi njenga:
– ukuphula inhliziyo yendodana yakhe nobudlelwano bayo ngokuthi abize
uNokuthula ngonondindwa,
– ukulimazisa indodana yakhe ngezidakwa oNqotho ezamshayela ukufa.
– ukumosha imali eya enyangeni uQuquda ukuyofuna isichitho nakhona
waphula umoya kaQuquda okwamele alalelane naye ethuka indodakazi
yakhe ngawo wonke amagama lawa.
– ukudlisa indodana umuthi okungaziwa ukuthi kwakungowani ngesikhathi
esedukelwe ipheshana lakhe lomuthi.
– waphenduka isela wantshontsha inkomo kaMhlungu wayinika umbulali
uBhibi.
– yize ayeseshintshe umqondo ngokuthi uNokuthula afe, ukuthi wake
wacabanga ukukhipha umphefumulo womuntu – isithandwa sendodana
yakhe, indodakazi yesoka lakhe kubonisa ukuthi wayesengumuntu
onesihluku.
– ukulimazisa uThembani nesidlamlilo esinguBhibi owayefuna
ukumnukubeza amthumbe okungenzekanga kodwa wamgenca ngocelemba
umntanomuntu ezizamela walimaza nebhizinisi lakhe.
– umosha/sa imali kaMhlungu ayisebenzela kanzima kangaka engenampilo
ukuthenga imithi nokukhokhela izigebengu wangena ezikweletini ngoba
uBhibi wayelokhu eyikhuphula imali njengoba wayengasafuni aqhubeke
nomsebenzi wokubulala – wathi iphindwe kathathu, okwesibili wayesefuna
iphindwe kasihlanu.
– uhlalele ovalweni ukuthi uma uQolombo ethola umkhondo wenkomo uyoba
esenkingeni ngoba uBhibi angambulala.
– ukuzama ukufihla le mfihlo akugcinanga ngokuthikameza ubudlelwane
bakhe noSenzo kuphela kodwa kwathikameza ubudlelwane bakhe nomyeni
wakhe uMhlungu owayemthanda kangaka:
– waphula inhliziyo kaMhlungu ethi wenza imizamo yokutholela indodana
yakhe intombi wambhokela ngolaka wathi uNokuthula akaziphethe kahle
bathi ukuhilizisana nomyeni wakhe into ethikameza ubudlelwano babo
(ezinye izinqumo uMhlungu wazithatha ngaphandle kokumazisa – indaba
yokukhuluma ngokuya kocela kwaZondi wabona ngoLanga noMaqili
esetheleka nje ngakusasa engatsheliwe).
Impilo yakhe yaba nzima/muncu wayengesenakho ukuthula nokuphumula
emphefumulweni cishe nekhanda lalingasathathi kahle okubonakala
ngezinqumo ayezithatha:
Wayengasalali, ehlala ecabanga enengcindezi, enamaphupho amabi, wazaca,
wayesehlale ethela abantu ngezinyembezi, ubhokela abantu ngolaka – eyolwa
kubo kaQuquda kushoniwe kuziliwe into eyihloni, ukuguqa phansi encengana
nombulali ebeka impilo yakhe engozini, ekugcineni waquleka ngenhlanhla
akawelanga embizeni emlilweni.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-7 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Uma kungukuthi iqiniso lonke walikhuluma kumele aboshelwe amacala
okuhlasela benoNqotho nelokuzama ukubulala benoBhibi.
Bathola umntwana – uyisibusiso (ngokwabafundi)
uMhlungu
UDumisani Zondi umhlazile emphakathini ngokuthi ube yishende/
umakhwapheni lomkakhe.
Futhi wazokwenza amanyala ngokungena emzini wakhe embhedeni wakhe ibe
nomama kaMhlungu ekhona la ekhaya.
Uzohlekwa yizwe njengoba sekuvele imfihlo le ukuthi inkosikazi yakhe
iphingile yaze yakhuleliswa yishende yena ebe ezitshela ukuthi unendodana.
Usecishe wabulawa yinhliziyo kanti lo mshado ubewubheke ngabomvu ngeke
kusabamnandi njengoba yena kade efisa.
Uphuke inhliziyo, ngendlela amthanda ngayo uMaMemela, washeshisa
nokumlobola ngoba emthanda futhi emethemba wamupha ikhaya njengoba
ayengasenamuva ngenxa yakhe lo Dumisani.
Ukuphoxeka ukuthi wayejabulela ukuthi ukhulelwe, wondla, wakhulisa,
wafundisa ingane okungesiyona eyakhe washaya izinkomo zakhe zonke
ekhokha ilobolo le ngane angayizali.
Usezokwaziwa njengendoda ehlulwa 'ngumfazi' nokuthi akananzalo ibe ayikho
into angayenza manje ukuzelapha njengoba esemdala nje, ukube akwenzekanga
loku ngabe mhlambe waya kuQolombo wamsiza ngemithi ukulungisa lesi simo.
Ubeke ithemba lakhe kuSenzo ukuthi uzobondla abanakekele njengoba
sebebadala. Kuzokwenzekani uma uSenzo efuna ukubuyela kwaZondi?
Ubudlelwane bakhe noMaMemela bonakele, okuzoba nzima ngukuthi badala
manje nempilo yakhe ayiyinhle ukuthi aqale phansi impilo yedwa noma
kabusha.
Kuzoba nzima ukuthemba uMaMemela emva kwaloku noma esebuyela
emsebenzini uzozibuza ukuthi engabe ungenise bani nokumsaba nje isibindi
esingaka sokusebenzisa imithi nokuzama ukubulala.
Ulimi nohlelo
Inani lamagama nokulibhala
Ukweqa inani lamagama (-½) noma ukubhala okungelona iqiniso
UMBUZO 3
Abafundi bazonika imibono yabo engafaka okulandelayo nokunye.
uSenzo
Ubuza uNokuthula ukuthi usafuna ukushada naye emva kwaloku asekuzwile.
Uqinisekisa uNokuthula ukuthi usamthanda njengoba ehlale esho alukho
oluyobahlukanisa utshela uNokuthula ngokwenzekile – unina emva kokuquleka
ukhulume iqiniso wavuma ukuthi uzamile ukubahlukanisa kodwa akakwazanga
ngoba uthando lwabo lunamandla futhi uxolisile. Kuzoya ngokuthi uMaMemela
walikhuluma lonke iqiniso.
Ukuqinisekisa uNokuthula ukuthi unina uyamthanda akusho ukuthi akamfuni
wayekwenziswa ngukuthi wayezama ukufihla le mfihlo.
Mhlawumbe okwesikhashana angahlala naye eGoli angahlali kwaMhlungu aze
akwazi ukuxolela uMaMemela.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-8 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Kumele bacabangisise isinqumo abazosithatha esingezuqhubeka sihlukumeze
uMhlungu ongakalulami kahle emva kokuzwa indaba kaSenzo.
Ucabanga ukuthi uMhlungu uzovuma umshado uqhubeke ngoba vele ubemthanda
uNokuthula konke okumayelana nokucela nelobolo wakwenza yena ngoba
wayejabule ukuthi uSenzo uthandana nentombi naye abemfisela yona.
Usengabuza ukuthi ubazi na ukuthi uyise nguQuquda bangakhuluma nangomkhonzo
ukuthi engabe uchaza ukuthini.
Bangathembisana bakhuthazane ukuthi bangabi nazimfihlo phakathi kwabo
baqhubeke nokukhuluma konke njengoba kade benza ngoba sebebonile/sebefunde
isifundo ukuthi izimfihlo zidala izinkinga ezingakanani.
Kumele bathokozele usuku lwakusasa, lungabo hhayi abazali babo namahlazo abo.
Ukuya ocansini
uNokuthula
Uyaqinisekisa ukuthi ahlale ekusho ngeke kushintshe usamthanda nguyena kuphela
oyomhlukanisa naye.
Cishe wamelwa yinhliziyo uma ezwa ukuthi ngeke besashada njengoba kade
esekhala.
Ududuza isithandwa sakhe ngokuthola lezi zindaba ezishaqisayo.
Ubuza ukuthi isimo sesinjani ekhaya ngabazali bakhe njengoba bobabili bequlekile.
Ubuza ukuthi ucabanga ukuthi uMhlungu uzovuma na ukuthi umshado uqhubeke.
Kuhle ukuthi iqiniso seliphumele obala lokuthi kungani uMaMemela ebengamthandi,
akungoba ubengafuni yena luqobo kodwa yingoba ubezama ukufihla imfihlo.
Ubonga ukuthi bona bobabili bavumelana kwasekuqaleni ukuthi akukho zimfihlo
abazokuba nazo.
Indaba yokuthi uQuquda nguyise.
Ukhulula uSenzo ngokuthi akanankinga yokuhlala kwaMhlungu njengoba umuzi
sewakhiwe futhi kuhleliwe ukuze anakekele abazali bakaSenzo ababukeka
bengenampilo enhle.
Akafuni ukuhlala kwaMhlungu
Ingqikithi
Okusendabeni
Okwabafundi
Isakhiwo
Isihloko (½) Ukweqa imigqa (½)
u------ (½) block form (½)
Ulimi nohlelo: izivumelwano (½), isipelingi (½)
Amagama anele (½) ukubhala inani lamagama (½)
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-9 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
UMBUZO 4
Ubudlelwane bakho, uZondi noMaMemela babunjani?
Wabe uyisoka lokuqala likaMaMemela.
Yize wabe uyisoka wawumthanda ngokweqiniso uZanele naye wayekuthanda kodwa
ngenxa yezimo anikwazanga ukushada.
Naqala ukwazana mhla isikole sakho sivakashele izikole zaseNkandla ukuyodlala
imidlalo. Nathandana kodwa nabuye nalahlekelana ngenxa yokungatholi izincwadi
enanibhalelene zona. Wazama ukumthola kepha akekho owayenolwazi ukuthi wasuka
ekhaya waya kuphi neGoli, yingakho naqhubeka nempilo washada kanjalo naye
uMaMemela.
Ngenxa yokuthi nanidalelwene nahlangana eposini eBhodiliva ezolanda imali
enenyanga eyodwa eshadile noMhlungu. Ngoba wawumthanda futhi ningahlukananga
wacela ukuba nibuyelane wamshela unyaka wonke naze nabuyelana – lokhu kubonisa
uthando owawunalo.
Ngesikhathi ethi nihlukane wawufisa uMhlungu anibambe ngoba wawuzokhipha
izinkomo umenze inkosikazi yesibili naba nempikiswano enkulu ngesikhathi
nihlukana nguyena owaqeda ubudlelwano benu wena usamthanda.
Yize kuyihlazo ukushela inkosikazi yomuntu owakwenza wakwenziswa nguthando
futhi wawucabanga ukuthi ngoba babesashade inyanga eyodwa kwakuselula ukuthi
bahlukane nesisho sithi oseyosile akakayidli, wazibona usenethuba elihle lokuthola
isithandwa sakho owakwenza wakwenziswa ngubungane.
Okufisayo ngobudlelwane bukaSenzo noMaMemela manje nezizathu zakho. Kungani ufisa
lokhu?
Ukuthi amxolele ngamaphutha awenzile.
Wenza iphutha usexolisile futhi wakhipha imfihlo okubonakalayo ukuthi beyimudla
nangu-nje useze wazaca, ubengalali nakhu eze equleka ngosuku olwandulela
umshado ngenxa yengcindezi.
Akuyena kuphela owenze iphutha sonke siyawenza. Empeleni umuntu okumele
agxekwe nguyena uZondi owameshela unyaka wonke embelesela nangephutha alenza
ekuqaleni lokukhipha isisu wayesekewazama ukubamba isimilo akufani nomuntu
ovele wavumela phezulu.
Akamshiyanga uMhlungu kodwa wakhetha ukuhlukana noZondi, bahlalisana kahle
benoMhlungu yonke le minyaka, naye uSenzo uyakwazi lokho.
Ihlazo nje leli elenzeka mihla le, wenza iphutha elingenziwa yinoma ngubani
onesizungu uma umyeni wakhe engekho ekhaya esebenza le eGoli futhi ebuya ekhaya
emva kwezinyanga.
Njengoba naye uZondi wakhula engenabo abazali akafisi indodana yakhe ingabi
namuntu empilweni.
uMaMemela uyamdinga ikakhulukazi uSenzo nokuba nomndeni ikakhulukazi
njengoba engasenalo imuva ngenxa yakhe uZondi.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-10 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
UZondi uzizwa kanjani ngoSenzo?
Uyajabula ukwazi ukuthi unendodana, kubuhlungu ukuthi awulitholanga ithuba
lokwazana nayo, ukube wawazi wawuzolwela ilungelo lokuba ngubaba uyikhulise
kule minyaka eyishumi nane usaphila.
Uyamthanda kakhulu kwazise uyindodana yesithandwa sakho owawungasifela.
Uyaziqhenya ngokuthi unendodana eqotho, enomqondo ohluzekile, eziphethe kahle
eyisibonelo emphakathini, ehlakaniphile njengoba ebamba itoho lokufundisa enyuvesi
futhi ungumbhali osafufusa wezincwadi zezinkondlo.
Ukube walithola ithuba lokukhulisa uSenzo wabezoba ngubaba onjani?
Bengizoba ngubaba oqotho onothando ngoba bengizobe nginomndeni nengane
nomuntu engangimthanda ngempela.
Bengizomfundisa ukudlala ibhola njengoba ngangingumdlali wodumo angalokhu
enamathele ezincwadini.
Bengizomfundisa ukucula noma sicule naye eqenjini lombhaqanga leli
engangiliculela njengoba engumbhali wezinkondlo mhlawumbe ubengasibhalela
okuthile eqenjini lethu.
Bengizomfundisa ukuthi zishelwa kanjani izintombi yayingeke imphoxe leya
ntombazane eyambiza ngenkongobela.
Kungani kufanele uSenzo aqhubeke asebenzise isibongo sikaMhlungu?
NgokwesiZulu, uyidaka lakwaMhlungu.
Ukuthi uSenzo sekuvela ukuthi ungowakwaZondi akushintshi lutho, uMhlungu
uyamthanda wamkhulisa kahle njengendodana yakhe iminyaka engu-25, wamfundisa
ezikoleni eziphambili zemfundo ephakeme esebenza kanzima yize impilo yakhe
ingaseyinhle, namanje umlobolele wamakhela nomuzi egcekeni kwakhe.
UMhlungu wayesefuna nokumtholela intombi ngoba ekhathazekile ukuthi akakaze
ambone enentombi futhi wayemthandela intombi naye uSenzo ayeyithanda okubonisa
ukuthi ngempela amagazi abo ayezwana nothando analo ngaye.
USenzo uyamthanda uyise njengoba kwamphatha kabi ngesikhathi uMhlungu
ekhuluma ngokufa nempilo yakhe engeyinhle. Yena uZondi usashona uzomdinga
ubaba oqotho nonothando njengoMhlungu. Ukungabi nabazali njengoba kwenzeka
kuyena akuyona into enhle, nezingane abayoba nazo ziyojabula ukuba nomkhulu
ozoziphatha kahle.
Uncamela ukuthi uSenzo ahlale kwaMhlungu hhayi nomnewabo lo owayesefuna
ukungena inkosikazi yakhe uMaHadebe wayizwisa ubuhlungu bokuthi ishiye umuzi
wayo nomndeni iyohlala endaweni entsha, angimthembi neze angakugila nawe.
Umonile (uZondi) kakhulu uMhlungu, ukudala uxolo nokuthula kungcono ahlale
kwaMhlungu futhi uMhlungu usekhulile nempilo ayiseyinhle uthembele kuyena
konke abe nakho ukuchithe kuyena noMaMemela ukwenza okunye okuzomzwisa
ubuhlungu uzohamba ngempela.
Ngokwendalo yakhe uMhlungu akayena umuntu onenhliziyo embi unothando ngeke
avele ashintshe into ayiyo – uyamamatheka uma ebona umkakhe, akazwani
nengxabano – ngeke uthando lwakhe ngoSenzo lushintshe futhi uzoba yisibonelo
esihle kuSenzo sokuphatha umuzi.
Angisekho emhlabeni anginabazali ukushintsha isibongo kuzobe uSenzo ekwenzela
bani? Asikho isidingo sokwenza izinto ezizoqhubela phambili ubuhlungu.
KwaMhlungu uSenzo unabantu abakhaliphile abazomsekela uma esenkingeni
njengoMaqili.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-11 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Akufisela uSenzo
Aqhubeke nabekade ekwenza ahloniphe umkakhe, ahloniphe nomshado wabo,
amthande.
Aqhubeke nokuthembeka emshadweni, ubusoka abubuyiseli.
Angashiyi inkosikazi yakhe yodwa la emakhaya isikhathi eside funa kwenzeke lokhu
okwenzeka kuMhlungu.
Umfisela umshado omuhle, impilo enhle nende benoNokuthula.
Abe yindoda eqotho ahlanganise umndeni wakhe ukuthi baxolele unina bahlale kahle
njengaphambilini anakekele noMhlungu.
Ulimi nohlelo: izivumelwano (1), isipelingi (1)
Amagama anele (½), ukubhala inani lamagama (½)
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-12 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
ISIQEPHU B UKUBHALA NOKWETHULA
UMBUZO 5
5.1 Ingqikithi
Isingeniso.
Ukubingelela nokwamukela umfundi lowo omusha, kungani ebhale le ncwadi.
Umzimba
Ukumtshela ngesikole nezinto azohlangana nazo esikoleni – ezinhle nezimbi:
Ukumazisa ngamasiko esikole, imithetho yesikole, imidlalo ekhona yimiphi
e'cool'. Kusho ukuthini ukuba ngumfundi kulesi sikole. Izifundo noku-
cabangisisa uma esekhetha ebangeni 10. Okumele akwenze ukuze aphumelele
futhi ahlale kahle kulesi sikole.
Imikhutshana eyenziwa ngabafundi, izinto ezihlekisayo ezenzeka esikoleni,
amathuba okumele awasebenzise, izinto okumele aziqaphele.
Izinto wena ozifundile, ukumkhuthaza ngezinto ezinhle angazenza.
Ukumtshela ngezinsuku zakho zokuqala kulesi sikole.
Isiphetho
Ukumfisela inhlanhla nenhlalakahle njengoba eqala lolu hambo olude lweminyaka
emihlanu.
Isakhiwo
Ikheli lobhalile (1)
Liqondile (½)
Usuku – inyanga ngesiZulu (1)
Isibingelelo –igama lobhalelwayo (1) mfundi omusha (½)
Isingeniso (½)
Umzimba (½)
Isiphetho (½)
Yimina (1) ozithobayo uyathathwa
– u … (½)
– igama lombhali (½)
Izigaba (½) Imisho (½) nezimpawu zokuloba (1)
Ulimi nohlelo
Isipelingi (1)
Uhlelo (2)
Ulimi (2)
Ithoni (1)
Irejista (1)
Inani lamagama nokulibhala
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-13 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
5.2 Ingqikithi
Isingeniso
Uzwile ukuthi uyahamba, awukholwa ufisa ukuthi acabangisise isinqumo sakhe
Umzimba
Veza ukuthi kungani umngani efuna ukushiya iNingizimu Afrika okungaba –
amadlelo aluhlaza, imali, amathuba emsebenzi awekho lapha, ubugebengu
obudlangile – ukubulala, ukudlwengula, inkohlakalo yezikhulu kuhulumeni,
ukudunwa kwezimoto, ukuhlukumeza, ukucwasana ngokubuhlanga, uku-
gqekeza izindlu, isimo somnotho esintengayo, njll.
Kungani loku kwenzeka
Inhlupheko njengoba imisebenzi ingekho, abantu abasha abatholi imisebenzi,
ukusebenziswa kwezidakamizwa, isimo somnotho esintengayo, ukudilizwa
kwabantu, ukuthengwa kwezimpahla eChina bese kuvalwa izimboni, imingcele
engalawuleki bese kungena abantu bokufika abanye babo bangenza noma yini
ukuphila.
– iNingizimu Afrika ishibhile. Azikho izigameko zabashokobezi.
– Isimo sezulu esihle, abantu baseNingizimu Afrika.
Khumbuza umngani ngamandla abasha ukushintsha izinto kudala namanje.
Abasha bango-1976 baba nemashi betelekela ukufunda ngolimi lwesiBhunu.
Abasha balesi sikhathi balwa nobandlulo ukuthi luphele nya ngokuthi kususwe
imifanekiso yabantu ababeyizinsika zobandlululo.
Iziteleka #FeesMustFall emanyuvesi wonke aseNingizimu Afrika lapho abasha
bazo zonke izinhlanaga nezilimi bahlangana ukukhalaza ngokokhuphuka
kwemali yemfundo okwenza ukuthi abasha abaningi bangakwazi ukungena
emanyuvesi ngoba bengenamali noma laba asebeqalile bangakwazi ukuqhubeka
ngoba ingekho imali yokukhokha sebecwile ezikweletwini. Ukukhala
kwabafundi kube yimpumelelo ngoba uhulumeni unikele ngezigidi zezimali
enhlanganweni elawula imifundaze iNSFAS ukusiza abafundi abaswele.
Akugcinanga lapho, abafundi uqobo lwabo enyuvesi yaseWits baphume inqina
befuna uxhaso ezinkampanini ezehlukene becela usizo ukuthi babe nesikhwama
esizosiza labo abazalwa ngothisha nonesi njll. abangangeni osizweni olulethwa
yiNSFAS.
Abaculi abasebasha banikela ngemali kulesi sikhwama.
Enyuvesi yaseStellenbosch abafundi balwele amalungelo abo ukuthi bafundiswe
ngolimi lwesiNgisi kungabi olwesiBhunu kuphela olufundwayo.
Izixazululo/ushintsho nina abasha eningalwenza ezweni.
Ukuhamba ezweni akusizi kumele abasha balwele amalungelo abo bangathuli nje baye
kovota uma kunokhetho ukuze kukhethwe abaholi abaqotho. Ukusebenzisa imfundo
namathuba abawatholayo. Ukulwa nokungangeni nokungadudani nabangane abakufaka
ezidakamizweni.
Isiphetho
Ukucela umngani acabangisise kahle isinqumo sakhe ngoba leli zwe liyamdinga.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-14 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Isakhiwo:
Ikheli lobhalile (1)
Liqondile (½)
Usuku – inyanga ngesiZulu (1)
Isibingelelo (1)
Isingeniso (½ )
Umzimba (½)
Isiphetho (½)
Yimina/umngani wakho (1) ozithobayo/u
– u … (½)
– igama lombhali (½)
Izigaba (½) Imisho (½) Izimpawu zokuloba (1)
Ulimi nohlelo:
Isipelingi (1)
Uhlelo (2)
Ulimi (2)
Ithoni (1)
Irejista (1)
Inani lamagama nokulibhala
UMBUZO 6
6.1 Ukonga amanzi: sinesomiso qaphela/yenza okulandelayo:
Ungacheleli emini kodwa ebusuku futhi sebenzisa amanzi abekade kugezwa
ngawo izitsha noma izingubo.
Ungagezi imoto ngepayipi sebenzisa ibhakede.
Lungisa ompompi kungabikho ompompi abavuzayo.
Uma uxubha vala umpompi.
Ungagezi izitsha noma uhlanze izingubo ezimbalwa, linda zize zibe ziningi.
Geza eshaweni isikhathi esifishane yona iyonga kunokugeza kubhavu.
Bika kumasipala wakho uma ubona ipayipi lamanzi elivuzayo ngokushayela
inombolo yamahhala.
Umasipala wendawo engehlisa umfutho amanzi aphuma ngawo.
Ukonga amanzi emvula ngokusebenzisa amathangi – oJojo.
Chelela ngamanzi ampunga – obugeza ngawo izitsha noma izingubo
Gezela endishini
Ukonga ugesi: qaphela/yenza okulandelayo:
Cisha ugesi uma ungekho endlini/kungenamuntu.
Ungabilisi igedlela eligcwele lamanzi kodwa uzodinga inkomishi eyodwa
yamanzi.
Cisha igeyser emini.
Neka izingubo elangeni/emnyango kunokusebenzisa umshini wokuzomisa.
Sebenzisa amaglobe onga ugesi.
Ukwakha izindlu ezisebenzisa ukukhanya kwelanga – sky lights nama-solar
panels ukushisisa amanzi.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-15 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Ongakwenza ngezibi:
Hlukanisa izibi – ezingasetshenziswa futhi – amabhodlela, amaphepha, amaplastiki,
njll.
Lahla/faka izibi emgqonyeni ungazilahli phansi, emanzini, emifuleni, olwandle.
Yakha umquba ngamahlamvu, ukudla okusalile, izitshalo.
Hambisa izibi ezinkampanini ezenza irecycling, yazi izinsuku ezilandwa ngazo
lezo zinto.
Ungashisi izibi.
Ukugcina umoya uhlanzekile:
Hlanganyela nabanye abantu nihambe ngemoto eyodwa.
Sebenzisa izithuthi zomphakathi.
Gibela ibhayisikili.
Ungashisi izibi.
Ukuthenga izimoto ezingakhiphi intuthu-Hybrid.
Ukutshala izihlahla.
Izilwane
Ukuvikela obhejane
Ukungashiyi izilwane zizodwa ngoKhisimuzi
Ukuthanda izilwane, ukuyeka ukudla inyama, ukungathengisi izimpondo
zobhejane nezimpahalazokugqoka zesikhumba ezinoboya
Ukungaqedi amahlathi –ayikhaya lezilwane
Isakhiwo: isihloko (½), ukuhleleka (½), ukubhala ngamaphuzu nezihlokwana (½),
ivela kuphi/kubani (½)
Ulimi nohlelo: izivumelwano (½), isipelingi (½)
amagama anele (½), ukubhala inani lamagama (½)
Ukukhuluma ngezinto ezintathu okungenani azichaze.
6.2 I –ajenda yamaminithi omhlangano wabafundi baseSinamandla Secondary School
ngoLwesine mhlaka 3 kuMbasa 2016 ehholo lesikole.
1. Ukwamukela nokuvula ngomthandazo uNN usihlalo
2. Abakhona nabangekho
3. Ukufundwa kwamaminithi omhlangano odlule uBB unobhala
4. Ezivuka emaminithini
5. Okusha – ukubhala amaphuzu amathathu achaze noma ayisithupha uma
engachazanga
Ukubiza kwezincwadi esitolo esithengisa izincwadi esikoleni.
Ukuphoqwa kwabafundi, ukuthenga ubuchwepheshe kodwa abanye othisha
abazisebenzisi lezi zinto.
Ukukhuphuka kwemali yesikole.
Ukushintshwa kwenyufomu futhi ithengiswe esikoleni kuphela okwenza imbe
eqolo ngoba abanayo ikhompethishini bayazixebulela nje.
Ukuntshontshwa kwezinto zabafundi esikoleni.
Ukuhlolwa kwabafundi ukuthi abasebenzisi izidakamizwa nezikhulisa mzimba.
Othisha abangafundisi, abafika emva kwesikhathi emakilasini noma bephuzile,
abaphutha esikoleni, njll.
IEB Copyright © 2016 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-16 kwayi-16
MARKING GUIDELINES
Ukungaphephi esikoleni – ukuhlukumezana kwezingane, iziqhwaga, abantu
bangaphandle bakwazi ukungena yize bekhona abaqapha isikole.
Ukuntshontshwa kwezimoto zabazali nezabafundi emagcekeni esikole.
Umsebenzi omningi onikwa izingane.
Ukuya esontweni zonke izinsuku, amanye amaculo esonto ayalalisa.
Ukufakwa kwamakhamera kuhle futhi kubi.
Ukudla okuthengiswa etuck shop kumele kubhekisiswe.
Ukudla okudliwa ngabafundi bahlala esikoleni kubi, sesikhathele yinkukhu
zonke izinsuku #InkukhuMustFall.
iSan ayinayo imithi eyanele, kumele kubhekisiswe ukusebenza kwayo.
Ukuphoqwa kwabafundi ukuthi badlale imidlalo.
Othisha abangafuni ukusiza abafundi abekade bengekho esikoleni ngenxa
yemidlalo.
Ukucwasana ngokobuhlanga, ukuthi umuntu uthanda abantu obobulili
obufanayo naye – abizwe ngamagama amabi
(Umfundi makafake amaphuzu amathathu noma amane azoxoxwa emhlanganweni.)
6. Ezixubile
7. Ukuvala
Isakhiwo: isihloko (1)
Ukusho okune kwaloku okuyisithupha (1)
Ulimi nohlelo: izivumelwano (½), isipelingi (½)
amagama anele (½), ukubhala inani lamagama (½)
Amamaki esewonke: 100
IEB Copyright © 2016
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Memo

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Memo

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Memo

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Memo

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Memo

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Memo
Related documents

Question paperIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2016 Question Paper

MemorandumIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 1 2016 Memo

Question paperIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 1 2016 Question Paper

Question paperIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB
Isizulu HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB


