Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2017
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II
ISIZULU FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER II
MARKING GUIDELINES
Isikhathi: Amahora ama-2½ Amamaki ayi-100
These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners,
all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the
guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates'
scripts.
The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking
guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some
matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that,
without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be
different interpretations of the application of the marking guidelines.
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
You're offline
Skip to contentMemorandum 





View all
IsiZulu FAL P2 MG 2017 hlayiso.com
Isizulu HL · Grade 12 · 2017. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isizulu HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Paper
- 2
- Publisher
- IEB
- Pages
- 13
- File size
- 267.4 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 13
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-2 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
ISIQEPHU A
UMBUZO 1
1.1 Ngowesifazane oshonelwe ngumyeni/umkhwenyane wakhe/indoda yakhe.
1.2 NguTholakele/nguTholi.
1.3 Uyamthanda uTholi naye uyamthanda/Uphethwe yinkanuko yokufuna
ukuba noTholi/Uthathwe ngubuhle bukaTholi.
Uhlushwa yiphupho likayise lapho embuza ukuthi namanje akakafuni
ukugana. Nonina wamtshela ukuthi akaphuthume aganwe ngoba usebe
nalo leli phupho umufi enolaka ekhuluma yona indaba yokuthi uBheki
akashade ngokushesha.
1.4 Izizathu zika mama nomalume kaBheki
• Bobabili babefuna ukuthi uBheki ashade nentombi; umuntu amazi kahle
futhi oyisifundiswa njengaye:
‒ Akacabangi ukuthi uyise noma abaphansi bazovuma ashade
nomfelokazi, bazofuna intombi (p. 12).
‒ Wathi uBheki usasemncane ufanelwe ukushada intombi hhayi
umfelokazi – akukaze kwenzeke loku okwenziwa nguBhekani ukuthi
insizwa ishade umfelokazi (p. 42).
‒ Wathi akakaze abone yena insizwa ishada nentanga kanina
engumfelokazi, abanye abantu bengabafuni nje abafelokazi yena
umfunani (p. 64).
‒ Akazilutho ngoTholi noBhekani akamniki izimpendulo ezanele,
isibonelo ukuthi usebenzaphi (39–40) indaba yokukhumula inzilo
futhi ucabanga ukuthi usebenza emakhishini, uBheki ufundile
akumele ashade nomuntu ongafundile (p. 39).
‒ Wabuza imibuzo ayedinga izimpendulo zayo kuBheki ezibonisa ukuthi
uyamazi uTholi lo azofuna ukushada naye. Wambuza ukuthi uyabazi
na abazali bakaTholi, nokuthi ngabe abazali bakaTholi bayavumelana
yini nokuthi ashade futhi, uyazi ukuthi usebenza kuphi, uyazi ukuthi
usehlukanisile yini, uyazi ukuthi ugcine kuliphi ibanga esikoleni (p. 45–
46) wathi kumele uBheki athole izimpendulo zale mibuzo ngaphambi
kokuba angene ezindabeni zamalobolo.
‒ Wathi uphoxekile, ukholelwa ngukuthi uBhekani uyisifundiswa, futhi
bayaziqhenya ngaye, ufanelwe ngukushada nentombi efundile
(p. 46).
• Wathi useyayehla indaba yokuyomlobolela ngesikhathi sebekhuluma
futhi okwesibili ngoba uBhekani namanje wayengakabazi abantu
bakubo kaTholi (p. 64).
• Wamtshela ngayo yonke imikhuba eyenziwa nguTholi ayeyitshelwa
ngabantu ukuthi uyisidakwa (p. 69), uthengisa insangu (70); uPamella
umqoqela amakhasimende amhlophe (70).
• Wamtshela nokuthi waya kwababonayo bathi uzoguliswa ukudla
izidakamizwa (72).
• Washo futhi ukuthi usola ukuthi mhlawumbe umshaye
ngomandangaphakathi (p. 69), ufuna ukuzidlela imali yakhe.
• Yena uzithandela uLindiwe uthi nguyena umakoti walapha ekhaya futhi
alikaze libuye iphupho seloku kwafika uLindiwe kwakhe (p. 28).
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-3 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
1.5 Yiqiniso
• Ngesikhathi uBhekani ecabanga ngezintombi ake aba nazo emva
kwephupho wathi ayikho efanelwe ukumgana okuchaza nokuthi
uLindiwe uyangena kulowo mdibi (p. 1).
• Uzifikele kubo kaBhekani engamenywanga futhi uBhekani ubengazi
ukuthi uyeza, nguyena ofune uBheki waze wamthola (p. 20–21).
• Kudala bagcinana noBhekani utheleka nje uBhekani ubesekhohliwe
nguye eziqhubekela nempilo njengoba eze ethandana noTholakele
(p. 21).
• Wenza izinto ezimenza athandwe ngumama kaBhekani: Uthengele
umama kaBhekani izimpahla (p. 12), ucubuza amagabade, umama uthi
bazihlalele kamnandi umchithisa isizungu.
• Ulungisa endlini kaBhekani – ubeka izinto ezindaweni zazo efika nje
ngalelo langa (p. 22) uBhekani kuthiwa uyinono yini le uLindiwe
aseyiqoqa?
• Uhlezi/ugoyile kubo kaBhekani kufanele ngabe usemsebenzini njengoba
noSifiso waze wabuza ukuthi ulapha nje akasebenzi yini.
• Uhlale la kubo kaBhekani waze walandwa ngabakubo; ubeyohamba nini
ukube akalandwanga (p. 30).
• Ubekezelele izenzo zikaBhekani ovele anyamalale amshiye yedwa
endlini abeke izizathu ezingenangqondo (p. 21, 23, 24) uncenge
umendo.
• Ukukhulelwa kwakhe kungenzeka kube yiphutha kodwa njengomuntu
ofundile kufanele ngabe uyazi mayelana nocansi oluphephile nokuhlela
umndeni. Kade bagcinana noBheki akazi ukuthi ubephila mpiloni
ngakho into yokuqala obekumele ayifune yijazi lomkhwenyane.
• Uphekela uBhekani ukudla ekhulelwe esikhundleni sokuba kube
nguBheki omenzela izinto uyazi nokuthi uyashada kodwa usambiza
ngomntakwethu (p. 56).
• Akazange alwisane noTholi ngesikhathi ezolanda uBhekani futhi
akazange asebenzise ukuthi ukhulelwe ukuphoqa uBheki ukuthi
amshade nangesikhathi esehamba emva kokugilwa nguBhekani noTholi
wathi kuBheki akaxabene naye wacela ukuza emshadweni nje kuphela.
Kungenzeka wayezama ukuziveza njengomuntu othobekile nokuthi
uzobekezelela noma yini ukuze azibonise ukuthi uyinkosikazi
yokuthathwa.
• Wabe azi ukuthi le nto kaBhekani noTholi ngeke iphele kahle.
Ngumbono
• Uyintombi kaBhekani ayikho into embi ngokumvakashela uma
emkhumbule. Unelungelo lokuba kubo kaBhekani nakhu nomama
kaBheki ujabulele ubukhona bakhe.
• Uze lapha ukuzolungisa ubudlelwano babo uzoxolisa acele namaLove
back njengoba sengathi bagcinana bexabene (p. 21).
• Emva kokucela uxolo uBhekani umxolele, uhleli lapha ngoba
kusasemnandi (p. 21, 23).
• Izenzo zikaBheki zokunyamalala zimsolisile ukuthi kukhona osekhona
empilweni yakhe mhlawumbe ukuhlala la kuzovuselela uthando lwabo
ayikhiphe lena enye intombi (p. 24).
• UBhekani akamxoshanga ngakho asikho isidingo sokuhamba (p. 21–25).
• Mhlawumbe esikoleni wacela izinsukwana ukuthi angasebenzi yingakho
elapha, udele nomsebenzi ngoba umthanda ngempela uBheki.
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-4 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
• Ukukhulelwa kwaba yiphutha nangu wayekhala ngesikhathi ezobika
kuBhekani (p. 55).
• Akazange alwisane noTholi ngesikhathi ezolanda uBhekani futhi
akazange asebenzise ukuthi ukhulelwe ukuphoqa uBheki ukuthi
amshade nangesikhathi futhi esehamba emva kokugilwa nguBhekani
noTholi wathi kuBheki akaxabene naye wacela ukuza emshadweni, lokhu
wakwenza ngoba usemkhululile uBheki ukuthi aqhubeke nempilo yakhe.
• Akazange aphazamise umshado kaBhekani weza ngoba efuna
I'closure'.
• Mhlawumbe ngomama kaBheki noSifiso abamlanda noma abamtshela
ukuthi akabuye izinto ziyonakala lapha ekhaya.
• Njengoba athi nguye owalingeka kungenzeka ukuthi lobo budlelwane
alingekela kubona sebuyabheda wabe esebona kungcono abuyele
kuBheki uma kungalungi ayikho inkinga loku wakubonisa nangokuthi
angawumisi umshado.
Ulimi nohlelo
Amagama nokubhala inani lamagama
UMBUZO 2
2.1 2.1.1 • Ngokwale ndaba indawo yasemijondolo yaseNyawushane
iseyintsha. Kule mijondolo akekho umuntu oyiphoyisa lomunye,
ikwamazenzele mhlawumbe yingoba isemisha, nobaba abadala
bakhona abanamthetho.
• Zonke izinhlanga zamukelekile.
• Abantu baqashile bahlala emakameleni.
• Imizi yeziqashi isondelene ngakho abantu bayazana, wonke
umuntu wazi yonke into ngomunye.
• Kunobugebengu akumele uhambe sekumnyama (12) futhi abantu
bathengelana izigebengu, futhi kukhona ukuxhaphaza utshwala
nezidakamizwa, kusetshenzwa imali.
• Le mijondolo iseduze nedolobha.
2.1.2 • UTholi ugqoka inzilo engumswenko:- iziketi ezimfishane eziveza
ithanga phakathi kwezinkinobho, ingubo ekhanyayo, ushelelwa
kwakhe, uthandana noBheki uhamba ebambene naye noma
uqabula uBheki emgwaqeni esagqoke inzilo, uyisidakwa kodwa
ungumfelokazi, akekho omdala wasekhaya noma oyisihlobo
ozomkhuza. Uhlala yedwa kwakhe. Unomngani ongubaba
omdala, naye akamkhuzi kodwa wenza naye ubugebengu.
UTholi wathi abakhongi abazolobola endlini kwakhe abanye
baqokwa nguyena.
• UPamella akanankinga ukuba kule ndawo nabantu abanankinga
ngaye: wehla noTholi etekisini, ulala kwaTholi, uya kolanda imali
kuBhekani esikoleni, ulethela uTholi amakhasimende amhlophe
noma ufika nabangani bakhe abamhlophe kwaTholi.
• Ukuqabulana kukaPamella noTholi okwabonwa nguBhekani
wakubona esetshelwe nguSifiso ukuthi ake aye kolunguza loku
kuyacaca ukuthi nabantu bakule ndawo bayazi ngaloku
akubahluphi, noPamella noTholi abanendaba.
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-5 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
• UTholi uqashile ikamelo, uhlala yedwa kwaZenze mhlawumbe
ukuze abeseduze 'nendawo yomsebenzi', unomuzi emakhaya.
UTholi ulala, aphekele, akhumule kulo leli kamelo elincane
elingenazitulo. Uma uBheki evakashile umhlalisa embhedeni
noPamella ulala kuwona lo mbhede ngakho uTholi akamvumeli
uBheki ukuthi abe khona uma kunoPamella. UTholi ukhumula
khona la endlini phambi kukaBheki, wenza iziphuzo nokudla
phambi kwakhe embuka egqigqizela.
• UTholi wamemeza abantu bashesha bafika ukuzosiza
ngesikhathi oBhatomu belwa noBheki. OTholi noPamella
amakhasimende bawathengisela izidakamizwa la kwaTholi kulula
ukuthi aphume engena ethenga kungabonakali okwenzakalayo.
• UTholi uhlala nontshumentshu endlini yize athi okaZenze. UTholi
noPamella bathengisa izidakamizwa – iphilisi nensangu futhi
bobabili basebenzisa izidakamizwa. UTholi yena zaze zamlalisa
esibhedlela futhi uyaphuza njengoba uBheki afica amakopi
otshwala endlini yakhe. OTholi noPamella babebala inqwaba
yemali angafunanga ukuchazela uBhekani ukuthi bayithathephi.
UTholi waboleka imali yokukhipha uZenze ejele wangasibona
nesidingo sokuchaza ukuthi bugebengu buni obumfake ejele futhi
kuyena akuyona into esabatshazwa le. UTholi wathatha imali
yelobolo wangayidlulisela kuyise.
• UTholi uthatha itekisi uya emsebenzini uhamba abuye zonke
izinsuku 'emafemini/emajalidini' lapho uBheki acabanga ukuthi
usebenza khona. UTholi uhamba nabaya emsebenzini abuye
nababuyayo ntambama ukuze abukeke njengomuntu
osebenzayo. UTholi wama eduze kukaBheki esitobhini
akumsolisanga uBheki ngoba akukho renki abantu bayazimela
nje emgwaqeni bamise/benze amasayini okumisa itekisi
abayifunayo kungenzeka ukuthi wayekade ayihlela le ndlela
yokuthola uBheki.
2.2 Indlela uBhekani ambona ngayo uSifiso iyashintsha, kuya ngokuthi
ukhulume loku afuna ukukuzwa noma ukhulume into angafuni ukuyizwa.
Yiloku okwenza kube nemibono ehlukene ngendlela avezwe ngayo:
• Umbona eyinkinga engathembekile ngenxa yolwazi analo ngaye.
Usemsola nokuthi nguye obelunguza ngefasitela endlini yakhe nokuthi
kungenzeka atshele uTholi ngoLindiwe (26) akasemethembi, wanquma
ukumziba isonto lonke (21). Usola nokuthi mhlawumbe uyazi ukuthi
uLindiwe ushonephi, kwamxaka futhi nokuthi wazana noPamella
njengoba babebingelelana.
• Umbona engeyena umngani oqotho ngoba naye usemlahlile
njengonina ngoba naye akahambisani nale ndaba yakhe yokuthandana
ashade nomfelokazi nemibuzo yakhe iyamcasula (39) imshiya
enenhliziyo ebuhlungu nangesikhathi embuza ngoPamella, nokuthengisa
nokuthi angaze ashade nomuntu angamazi ukuthi usebenzaphi.
• Emva kwesikhathi umbona njengomuntu okungenzeka ukuthi unomona
uma emtshela ukuthi kumele aqale athole kahle ngoTholi ngaphambi
kokuthi amshele (5) nangalesi sikhathi emtshela ukuthi sebeyathandana
(14) uSifiso wathi uzilethela isinyama.
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-6 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
• Akusafanele akhulume naye ngoTholi ngoba umtshela amaqiniso
angafuni ukuwezwa (9).
• Umuntu owazi zonke izindaba zakhe – ungundabazabantu (16).
‒ uBhekani waze wambuza ukuthi kanti uhlalaphi njengoba azi konke
(14). Wabe azi yonke into ngoTholi naloko uBhekani angakwazi,
ukuthi ungumfelokazi obaleke emakhaya (9). Wazana noZenze, wazi
ngoBhatomu nokuthi uyisilwi, wazana noPamella nokuthi uPamella
uyathengisa.
‒ Esikoleni nguyena kuphela axoxa naye, akasaxoxi nabanye othisha
abambhinqayo kodwa usaxoxa naye ikakhulukazi uma esexakekile
ehlushwa yimicabango yedwa (20). Ubuza kuyena izindaba ngoba
kuningi akwaziyo – indaba yemoto ebomvu wayibuza kuyena (34).
‒ Uvame ukunika uBheki ulwazi aludingayo – wazi zonke izindaba
zaseNyawushane waya kuyena ukuyobuza ngezindaba azizwa
ngonina ukuthi zishiwo ngabantu ukuthi uTholi uyisidakwa futhi
uthengisa insangu (71).
‒ UBheki wezwa ngaye ukuthi uTholi usesibhedlela nasemshadweni
nguye owabe azi ukuthi lo baba othethayo ngubaba kaTholi (79).
• Ekugcineni ungumngani oqotho ngoba uyamkhathalela.
‒ Ukuthi useyameseka njengoba washo ukuthi uzomsiza
ngamalungiselelo omshado uma emdinga. Okwamjabulisa kakhulu
uBhekani futhi wamkhuthaza nokuthi abalesele unina ngokuthi
uzimisele ukushada noTholi (49).
‒ Ungumngani oqotho, ohluzekile/ ohlakaniphile onezeluleko
ezakhayo.
‒ Ngesikhathi uBhekani eqala ukumtshela ngoTholi wamyala ukuthi
angasheshi kodwa amhlolisise, bazane aneliseke ngaphambi kokuba
akhulume ngomshado ngoba ziningi izintombi ezigaqele
abangakashadi njengoBhekani (3,5).
‒ Uyamkhathalela wamvusa ngesikhathi ephupha kabi (6) umtholele
ulwazi ngentombi yezingubo ezimnyama kuZenze ukuthi
ingumfelokazi (9).
‒ Ngumuntu oneqiniso abanye othisha babesebembalekela uBheki
bembhinqa bekloloda kodwa uSifiso wayesakhuluma naye ezama
ukumvusa ngezinto ezingacacile ngoTholi. Indaba kaPamella
noZenze yize uBheki wayebuye amzibe/ambalekele kodwa uma
esemdinga wayemnika izeluleko.
‒ Akafuni ukutshela uBhekani amaqiniso onke ngoTholi ubuza nje
imibuzo ezomvusa ukuthi azitholele iqiniso (20), 'uzolobola kubani'
(35) imali ekhokhelwe uZenze (45) sebeyile ukuyohlola ukuthi
bangazithola izingane (61). Mhlawumbe yingoba uyabona ukuthi
lumvale amehlo uthando, umuntu osothandweni akavuseki,
akufanele ugxeke lowo amthandayo, angamane azonde wena
kunokubona okubi esithandweni sakhe.
‒ Uyaqaphela ngoba wakwazi ukubona ukuthi uBhekani ukhathazekile
ngosuku ekhathazwe indaba yokulahleka kukaLindiwe, wabona
nokuthi asheshe ayiyeke ekaLindiwe ngoba izodala izinkinga (31).
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-7 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
‒ Uyamkhathalela wethuka uma ezwa ukuthi bahlangane noBhatomu
wamxwayisa futhi ngobungozi bakhe (45); ukhathazekile ngaye
ngokuthi uyancipha emzimbeni (45), ubuza ngabakhongi kuloku
akamhleki noma anikine ikhanda uma ekhuluma naye okubonisa
ukuthi akasamehluleli noma uyamdabukela/umbuka ubulima (54)
wambikela izindaba zokuthi uTholi usesibhedlela nokuthi uhlushwa
ngamaphoyisa (73) ukhona eduze kukaBheki ngosuku lomshado.
Ulimi nohlelo
Inami lamagama nokulibhala
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-8 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
UMBUZO 3
Ingqikithi
Okusendabeni
Abafundi bazonika imibono yabo engafaka okulandelayo:
UBheki
• Uxolisa ngokuthi angamtsheli iqiniso kwasekuqaleni ukuthi wayesenentombi
uTholakele waya naye ocansini kwabasengathi akonakele lutho. Nangesikhathi
efikile wayenyamalala aye kuTholi.
• Uxolisa kuLindiwe ngokumphatha kabi ngesikhathi esethandana noTholi
nokungayi ukuyomfuna ngesikhathi elandwe ngabantu angabazi,
ukungazihluphi ngokuzwa ngaye aze abuye esekhulelwe emva kwezinyanga
ezinhlanu, ukungamnakekeli yena nengane njengoba eseze efika nengane
emshadweni.
• Uxolisa ngendlela leli qiniso elavela ngalo ngosuku beqabulana noTholi yena
esendlini emva kwaloko wamshiya wahamba noTholi ikakhulukazi njengoba
wayekhulelwe uyacabanga lokhu kwamhlukumeza kakhulu futhi kwabeka
impilo yengane engcupheni.
• Umbonga ukuthi akalwisananga noTholi, akazange enze idrama yoBaby Mama
nasemshadweni, namanje nguye obe naye sebemshiyile bonke abantu.
• Yiphupho likayise leli elamenza agijimisane nomshado aze athandane
nomfelokazi nje.
• Usamthanda nangesikhathi esenoTholi wayenako ukudideka ukuthi akhethe
bani phakathi kwabo. Izikhathi ababa nazo ngesikhathi efikile zazimnandi.
• Usola ukuthi uTholi wayemdlisile futhi nomama wakhe wakusho lokho noma
wayezibona izinto ezimbi ayezenza kodwa wayemhlula uma ethi umbuza ngazo.
• Umama wakhe uyamthanda naye ufisa ukuthi bashade.
• Ubaba wakhe naye uzojabula ngoba wake wafika ngephupho kuyena ebambe
uLindiwe ngesandla.
ULindiwe
• Wabuya empilweni yakhe ngoba emthanda, uyamxolela kodwa usadinga
isikhathi noma akamxoleli ngokumzwisa ubuhlungu obungaka benoTholi ufuna
nje ondle ingane yakhe.
• Yize abafowabo abafuni nokumbona uBheki yena weza kuye ngoba
emethemba kodwa wabukisa ngaye kulo mfelokazi, uyindoda enjani elawulwa
ngumuntu wesifazane, uBheki wayebonani nje kumfelokazi?
• Ufuna isiqiniseko sokuthi ngeke aphindele kuTholi – akaye enyangeni
ayokhishwa lo muthi nesinyama asithola ngokulala nomfelokazi.
Okwabafundi
Abafundi bazonika imibono yabo
• Bazokhuluma ngekusasa labo, igama lengane, bazobuyelana.
• Ufisa baqale kabusha ubudlelwano babo, ufisa ukuba ngubaba enganeni yabo.
• Abazukubuyelana, uLindiwe akasamfuni.
Ulimi nohlelo: izivumelwano (½), isipelingi (½)
Isakhiwo
Isihloko (½) Ukweqa imigqa (½)
u------ (½) block form (½)
Amagama anele (½) ukubhala inani lamagama (½)
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-9 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
UMBUZO 4
Ukuzichaza
• UBhekani waseNyawushane, uhlala nonina uyise sewashona, unguthisha
iminyaka emibili.
Ukuchaza uTholi
• UTholi ungumakoti kaBhekani bebeshada ngaleli langa eboshwa, abazani
isikhathi eside kakhulu (izinyanga) bahlangana esitobhini. Uyamthanda naye
futhi uyamthanda. Ngesikhathi emshela (usuku olulodwa wayemshelela
umshado ngoba wabejahe umshado ngenxa yephupho likayise owayembuza
ukuthi uzoshada nini.
Akwaziyo ngoTholi: umsebenzi, imfundo, ungumuntu onjani
• Wathi usebenza efemini kodwa akayazi ukuthi ikuphi. Uhamba ekuseni
ngesikhathi ahamba ngaso naye ukuya esikoleni abuye ntambama emuva
kokuba uBhekani esephumile. Wathi akaqedanga isikole ngenxa yokugula
naye wayefuna ukuba yinkunzi yesifundiswa (40) uthisha. Wathi uma ethi
ufuna ukumvakashela emsebenzini uTholi wathi usuke ebhizi izivakashi
azivunyelwe.
• UTholi uhlala emjondolo yaseNyawushane, uhlala yedwa, ungumfelokazi.
Ulapha ngoba ubalekele umfowabo kamyeni wakhe uBhatomu ngoba ufuna
ukumngena. Indlu yakhe yinhle, uqashile. Unomngani womlungu uPamella.
Omunye umuntu oseduze naye nguZenze owalapha aqashe khona.
• Muhle kodwa unezinto eziningi ayengaziqondi kahle nayengazithandisisi
ngaye. Empeleni wayengamazi ngoba uma embuza wayengafuni ukumchazela
ngezinto ayezibuza. Uma emhlaba ngemibuzo wayengamphuthuma ngokuthi
amqabule ngoba nakhu naye wayephuphuthekiswe nguthando, wayekhohlwa
yimibuzo alandele imizwa/inkanuko.
Mayelana nezidakamizwa
• Ngelanga ayelunguza kwaTholi kukhona uPamella, wabona uPamella ephethe
umjovo (p. 24).
• Ngelanga lemali kwakunabantu ababelokhu bengqongqoza uTholi akhulume
nabo ngaphandle omunye wamnika ibhokisi lika lamentshisi omunye
wamtshela ukuthi uPamella akekho (53).
• Ngelinye ilanga wafica kukhona amaphilisi endlini kaTholi uma ewabukisisa
uTholi wamhlwitha wawafihla wathi ngamaphilisi amantombazane akuzona
izidakamizwa futhi waphika ukuthi badayisa izidakamizwa (59).
• Kunamashalofu kwakhe ayekhiyiwe wathi akasakhumbuli ukuthi izikhiye
zikuphi (78) ngesikhathi abuya esibhedlela.
• Ngosuku olungaphambi kokungena esibhedlela uTholi wahlala endlini
yokugezela isikhathi eside wahamba nenqwaba yezinto akazi ukuthi
wayenzani lapho.
• Kunezinsuku lapho uTholi wayenza izinto ezimxakayo ambone ukuthi
akusiyena lo amaziyo.
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-10 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
Imali yomgunyathi
• Ngesikhathi ethi uzomphindisela esikoleni wathi akakwazi ukuphindela
esikoleni unezimali zakhe. Akabuzanga ukuthi uzithathaphi.
• Ngelinye ilanga wafika endlini bezivalele oTholi benoPamella bebala inqwaba
yemali (50) wathi imali yabo ifike noPamella uyomchazela ngayo ngelinye
ilanga (51). Ngalelo langa kwakuloku kungqongqoza abantu besilisa omunye
wayefuna ushintshi wakhe.
• Waboleka uTholi uR3000 wathi kumele bakhokhe imali yokukhipha uZenze
ejele, akafunanga ukumtshela ukuthi wayeboshelweni uZenze (45) akazi noma
wayesejele ngempela.
• Imali yalandwa nguPamella, uSifiso wambuza ukuthi useyikhasimende
likaPamella yini kodwa akamchazelanga ukuthi uthengisani (39).
• Akafunanga ukulotsholwa kubo. Abakhongi bakhe bakhokha imali yelobolo
(R6000) endlini yakhe yanikwa uZenze nomzala wakhe ababemele umndeni
kaTholi. Ngalelo langa waphambana noPamella cishukuba wayezolanda
imali (65).
• Enye imali yalandwa nguZenze owathi abasebeyikhokhile incane
kubokamakoti bafuna uR2000 ngaphezulu (77). Wamangala uma ubaba
kaTholi esebuza emshadweni ukuthi ngubani othathe ilobolo likaTholi.
Abanye abantu abazi ngoTholi
USifiso
• Uzazi zonke izindaba – uyazana kakhulu noZenze noPamella. USifiso
wambuza ukuthi useyikhasimende likaPamella yini kodwa akamchazelanga
ukuthi uthengisani (39) wabuza nangokuthi uyazi na ukuthi uZenze
uboshelweni.
Umama wakhe
• Wamtshela ukuthi kuthiwa uTholi udayisa insangu. UPamella umqoqela
amakhasimende amhlophe (70).
• Wamtshela futhi ukuthi ababonayo bathi umakoti uzoguliswa ngukudla
izidakamizwa (72).
Ulimi nohlelo: izivumelwano (½), isipelingi (½)
Inani lagama nokulibhala
Amagama anele (½) ukubhala inani lamagama (½)
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-11 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
ISIQEPHU B
UMBUZO 5
5.1 Ingqikithi
• Lo mklomelo ngowani, uwuthole udlala siphi isithombe/umdlalo/umculo
njll, – ukuba ngumdlali wesilisa noma wesifazane ophambili/ovelele/
umculi othandwe kakhulu ngabalaleli/umdlali ofake amagoli amaningi
njll.
• Uzizwa kanjani ngokuwina lo mklomelo – ukungakholwa ngoba kulo
mkhakha okuwona kunabalingisi abaziwayo abaseqophelweni
eliphezulu kunawe, ukujabula kakhulu.
• Chaza ngempumelelo yakho nokuthi uyithole kanjani – ingenxa
yokuzimisela nokusebenza kanzima nokuba nomqondisi ohlakaniphile
nabanye abadlali asebenze nabo, ukuvunyelwa ukuthi naye enze
ngokubona kwakhe, umdlalo obhalwe kahle wenze ukuthi kube lula
ukuthi abonise ikhono lakhe.
• Ukubonga abantu nokuthi ubabongelani: umndeni, abanye abadlali
ngokumsekela.
• Umyalezo wokukhuthaza abantu abafisa ukuba ngabalingisi:
ukuzimisela, ukungalahli ithemba.
Isakhiwo
• Isihloko:
Umethuli wenkulumo, indawo, kungani ethula inkulumo, usuku, (2)
• Ukubingelela izethameli ngokwezikhundla zazo (1)
• Isingeniso (1)
• Umzimba (1)
• Isiphetho senkulumo (1)
• Ukubonga (1)
Ulimi nohlelo
Isipelingi (1)
Uhlelo (2)
Ulimi (2)
Ubude bemisho (½)
Izimpawu zokubhala (½)
Ithoni neregista (1)
Inani lagama nokulibhala
Amagama anele (1) ukubhala inani lamagama (1)
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-12 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
5.2 Ungafaka okulandelayo nokunye:
Ingqikithi
• Isikhathi esichithwa ngabafundi emidlalweni side kakhulu: bayazivivinya
zonke izinsuku ekuseni ngaphambi kwesikole nantambama, bahlale
bekhathele. Banemidlalo nemincintiswano ngezimpelasonto
nangamaholide abaphumuli. Bashiya isikole singakaphumi noma abayi
esikoleni basale ezifundweni zabo. Othisha abanendaba ababasizi uma
kade bengekho kuze kumele abazali bakhokhe imali yokufundiswa
ngasese (private tutoring).
• Ukukhethwa kwabadlali abazodlala emaqenjini: kunokwenzelela
abafundi abanabazali abanemali noma abakhuluma kakhulu bafakwa
eqenjini eliphezulu/lokuqala futhi bathola izikhundla noma bengafanele.
Kuningi ukucwasana nangokwebala.
• Imali echithwa kwezemidlalo: kuchithwa imali eningi emidlalweni –
abafundi bathenga impahla yemfaniswano futhi iyabiza, uma
kunemidlalo abazali kumele bakhokhe imali eshisiwe yokuhamba.
• Kuchithwa imali eningi kwezemidlalo kunokuthuthukisa izifundo nothisha;
isibonelo, imali eningi yemifundaze inikwa abafundi abangabadlali.
• Imali ichithwa kwakhiwa izinkundla zezemidlalo kunezokufundisa
nasekuqasheni abaqeqeshi bezemidlalo.
• Ingcindezi yabazali: emidlalweni balwa nabaqeqeshi nonompempe,
baphoqa izingane ukuthi zidlale imidlalo ezingayithandi.
• Ukusebenzisa izikhulisa mzimba: ukuze badlalele amaqembu aphezulu
bathatha izikhulisa mzimba eziyingozi ezimpilweni zabo.
• Bazithola bedonswa ngapha nangapha ikakhulukazi labo abanekhono –
abaqeqeshi bemidlalo ehlukene baqala imidlalo singakafiki isikhathi
saleyo midlalo: imidlalo yasebusika neyasehlobo.
• Abanye abafundi bangabhala ngokungabibikho kwemidlalo eyanele
esikoleni noma imidlalo abayifunayo lokho kudale ukungeneliseki.
• Kunemidlalo ethathelwa phezulu eminye abaphathi besikole abanendaba
nayo, abadlali bale midlalo bafana namakhosi esikoleni.
Isakhiwo
• isihloko (1)
• isingeniso (1)
• izindlela zokuqoqa ulwazi (1)
• okutholakele (1)
• ukuphetha (1)
• iziphakamiso (1)
• obhale umbiko (1)
• ukusayina (1)
• usuku (1)
Ulimi nohlelo
Isipelingi (1)
Uhlelo (2)
Ulimi (2)
Ubude bemisho (½)
Izimpawu zokubhala (½)
Ithoni nerejista (1)
Inani lagama nokulibhala
Amagama anele (1), ukubhala inani lamagama (1)
IEB Copyright © 2017 PHENYA IKHASI
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA: IPHEPHA II – Ikhasi lesi-13 kwayi-13
MARKING GUIDELINES
UMBUZO 6
6.1 Ingqikithi
• Indawo yokudlela injani: yinhle noma yimbi, uzizwa usekhaya, bayihlobise
kahle, ayicinene, indawo yokuhlala, iview uma uhleli khona ubonani.
• Ukudla kunjani: kumnandi, kufresh, kuyanambitheka, kunomsoco,
basebenzisa ukudla okungatshalangwa ngezikhulisa (GMO modified).
• Ukudla kubi, kushile, kunephunga, kunosawoti omningi, kunamafutha,
kuyababa, kunezithako eziningi ezingenampilo.
• Amanani (price) okudla: aphansi, kuyabiza, afanele abafundi bonke.
• Abasebenzi bawenza kanjani umsebenzi wabo: baphatha kahle
abathengi, benza kancane/bayashesha, banobuso obuhle,
obunyukubele, bahlanzekile.
• Indawo yokulungisa ukudla: ihlanzekile, iphambili.
• Ukukhuluma ngokudla okudlile nokumele bonke abantu bakudle noma
bangakulokothi.
Isakhiwo
Isihloko (1), igama lombhali (½)
ukulandelana okufanele (½)
Ulimi nohlelo
izivumelwano (½), isipelingi (½)
Inani lagama nokulibhala
Amagama anele (½) ukubhala inani lamagama (½)
6.2 Isaziso sakho singafaka okulandelayo nokunye:
Ingqikithi
• Chaza ukuthi wena ungubani, ungumuntu onjani: ungowesilisa/
owesifazane, iminyaka yakho, umfundi/uyasebenza; uthandani:
izilwane, ukuthula; ongakufuni: umsindo, imicimbi.
• Chaza ukuthi ufuna ukuhlala nomuntu onjani: owesifazane noma
owesilisa, iminyaka yakhe, umfundi noma osebenzayo.
• Indawo yokuhlala ikuphi, injani, malini, inani: chaza indawo ukuthi
ikuyiphi indawo/idolobha, ingakanani, inamakamelo amangaki, ikhishi,
indawo yokugezela, ufuna umuntu ozohlala kwelinye ikamelo, ifenisha
ikhona noma ayikho, indawo evikelekile engenabugebengu, iyiflethi
noma ngumuzi, imali ekhokhwayo ifaka amanzi nogesi nokudla, iWi-Fi.
• Bangakuthinta kanjani/imininingwane yakho: ukunika imininingwane yakho
isb. Inombolo yocingo , i-imeyili, njll. izikhathi abangakuthinta ngazo.
Isakhiwo
Isihloko (1), usuku (½)
Ukulandelana okufanele (½)
Ulimi nohlelo
Izivumelwano (½), isipelingi (½)
Inani lagama nokulibhala
Amagama anele (½) ukubhala inani lamagama (½)
Amamaki esewonke: 100
IEB Copyright © 2017
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
IsiZulu HL P2 May June 2017 Memo hlayiso.com

Memorandum
IsiZulu HL P2 Nov 2017 Memo hlayiso.com

Question paper
IsiZulu HL P2 May June 2017 hlayiso.com

Question paper
IsiZulu HL P2 Nov 2017 hlayiso.com

Memorandum
IsiZulu HL P1 May June 2017 Memo hlayiso.com

Memorandum
IsiZulu HL P3 May June 2017 Memo hlayiso.com
More from Grade 12 Isizulu HL
Explore more published documents in this catalogue.
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)






%20June%202025%20Question%20Paper--51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794/v1-0648853016e76cd656bb/card.webp)



